Fruit

Kweepeer

De kweeperen waren van Jitske. Vorig weekend de helft verwerkt tot een smakelijke oranjerode kweeperengelei. De andere helft, samen met een potje van de gelei meegenomen naar Hilde en Holly. Straatgenoten waar we vorige week gingen eten. De laatste kweepeer staat op mijn werk, op het bureau, lekker om af en toe aan te ruiken (geurig!). Vergeten om een foto te maken van de peer in oorspronkelijke staat.

kweeperenwilli31oktkweeperenwilli31oktdetail

Bij deze goedgemaakt. De kweeperen bij Willie hangen nog aan de boom (31 oktober) en geven mij de gelegenheid om toch nog een plaatje te schieten.

Voor recepten met kweeperen (in Turkse en Marokkaanse winkels te koop), zie bijvoorbeeld
kweeperen.nl .

Appelbloesem 2015

Te mooi om niet elk jaar opnieuw te fotograferen....
appelbloesem201515mei
appelbloesemmei2015groot2.

Druivensnoei

Warm en onstuimig, zo zou ik het weer van 21 december willen omschrijven. Als je binnen zit en de wind hoort loeien, dan denk je dat het heel guur is buiten. En kom je buiten.... dan is het wonderbaarlijk zacht, ruim 10 graden. Vreemd hoor.
druif21decvoor
druif21decna

Om de druif te snoeien (net voor kerst) heb ik alleen de keukenladder nodig, en omdat de druif aan de oostkant van ons huis staat, ben ik redelijk beschut tegen de harde westenwind. Druif ingekort en oog de wilde bosrank die zich alweer helemaal omhooggewerkt had over/tussen de druif door afgeknipt. Uurtje werk, en dan nog even de takje opruimen. Klaar.

Eenvoud

maandfotosokt14.

Zoete Kroon

Afgelopen vrijdag 19 september kwam Jaap Konijn weer langs. Jaap is de bomensnoeiman, deze keer had ie geen van zijn zonen mee genomen. Ik had die dag vrij, en kon de hele dag er bij zijn. Uiteindelijk ongeveer de helft van de tuin gedaan. Jaap snoeide en zaagde, ik stapelde het snoeisel op een steeds groter wordende berg aan de stoeprand. Als eerste de paarse pruim bijgewerkt, en toen de vraag wat doen we met de appelboom? Een klein appelboompje, nog in opbouw, met gesteltakken op twee niveaus. "We kunnen er een hoogstam van maken", zei Jaap, "dan kun je er onder door kijken. Of een laagstam, dan laten we onderste stel takken zitten". Ik vertelde Jaap dat deze Groninger Kroon een tweede leven had gekregen, zie Een tweede leven | Fruit | 't Groentje, maar dat mijn verwachting was dat de boom niet heel erg groot zou worden, aangezien het een uitgegroeide tak is die ontspruit van een smalle rand die over is gebleven van het oorspronkelijke eerste leven van de appelboom. Toen was de keuze snel gemaakt, een laagstam snoei. Jaap wees me er fijntjes op dat dit niet de Groninger (rode) kroon was (ook wel zure kroon), maar de Zoete Kroon. Beide soorten zijn door de heer Brouwer uit Noordbroek gevonden eind 19e eeuw, en beiden zijn vernoemd naar zijn vrouw Jantje Kroon.

zoete kroon12sepzoetekroon2

Zoete kroon klinkt wel logisch, we eten deze appels niet, maar ik leg er altijd een stel binnen in de vensterbank omdat ze zo lekker zoet geuren. Toch nog lichte twijfel, de naam Groninger kroon heb ik destijds gekregen van een pomoloog (appeldeskundige). Daarnaast zou de zoete kroon, volgens Jaap en ook plaatje bij de link hieronder, een glazig hartje hebben. Naar het appeltje dat ik gister doorsneed, zie foto 2 hierboven, heeft geen glazig hartje....
Ik houd het in de toekomst maar bij een Kroon appel, en laat in het midden of het de zoete of zure kroon is.

Zoete Kroon | Appel


Gevonden door de heer S.H. Brouwer te Noordbroek in de tuin van mevr. Van der Molen-Stelmaker aldaar rond 1870 en door Brouwer rond 1890 in de handel gebracht. Dit ras werd Zoete Kroon genoemd om het te onderscheiden van een ander Gronings ras, de Groninger Kroon, dat ook wel Zure Kroon werd genoemd. Dit ras werd hoofdzakelijk in Groningen en wat in Noord-Holland geteeld. De Zoete Kroon is later opgekomen en ook weer later afgevoerd dan de Zoete Ermgaard, namelijk in 1975, maar de vrucht is kwalitatief iets minder dan de Zoete Ermgaard. De appel is genoemd naar de vrouw van de heer Brouwer, Jantje Kroon. Ook de Groninger Kroon is naar haar genoemd
Gronigerkroon | Appel
Gevonden door S.H. Brouwer te Noordbroek in de tuin van dhr. Engels, omstreeks 1875. Groninger Kroon is een echt Nederlands ras, waarvan velen de naam nog kennen. De heer Brouwer heeft deze appel naar zijn vrouw Jantje Kroon genoemd.

Groucho

Time flies like an arrow; fruit flies like a banana.
Citaat: Groucho Marx.

Het is meloenentijd.
Watermeloenen,
netmeloenen,
honingmeloenen.

En als de meloen op is, heb je meloenschillen. Als je die in de tuin legt en de volgende dag terugkomt zijn de schillen keurig schoongeschraapt door de slakken. Bij ons tenminste. Vorige week had ik de schillen 'op hoogte' gelegd, buiten bereik van de slakken. Maar niet van de vliegjes. De fruitvliegjes. Ze hebben echt knal rode oogjes als je ze van dichtbij bekijkt!

fruitvlieg20jul1
fruitvlieg20jul3fruitvlieg20jul2

Nu kan ik eindelijk een keer het citaat van Groucho Marx gebruiken! Al jaren lang schiet deze uitspraak door mijn hoofd als ik ergens fruitvliegjes zie.
En nee, het fruit vliegt niet.

Smoothie zwarte bes

De meeste jaren pluk ik de zwarte bessen in de eerste week van juli. Nu is het de tweede week en de tuin loopt een beetje voor. Gisteravond hoorde ik geritsel in de struiken, zag de bessentakken schudden. Meneer merel vloog weg, zijn gele snavel paars van de zwarte bessen. Vandaag oogsten wat er nog over is, niet heel veel bessen meer. Wel lekker. En het kleurt mooi in de smoothie, met verder een banaan, een peer, een nectarine en een paar frambozen.
smoothiezwarte bes.

Dagtaak druiven

Ik had er een dagtaak aan. Het plukken (zaterdag) en verwerken (zondag) van alle druiven van dit jaar. Zo'n grote tubtrug (emmer) vol. En dan heb ik nog een doosje bij de buren neergezet, en een tas aan langslopende straat genoot meegegeven. De grootste pan die we hebben, en dan drie keer helemaal vol, zachtjes koken totdat sap er helemaal uit is. Dan zeven (velletjes en pitjes eruit), dan in flesjes. Van anderhalve liter sap vervolgens nog gelei gemaakt. Al met al de pannen en schalen vandaag wel 4-5 keer afgewassen….
Het resultaat is mjam.

druif3nov3druif3nov1
druif3nov2druif3nov4

Inmiddels staan er diverse flessen druivensap in de koelkast en een heleboel potten druivengelei in de kelder.
Een paar trosjes bewaard om nog 'uit de hand' te eten.
Nb. Bij het maken van de gelei kwam er een roze schuimlaagje op de kokende massa drijven. Die viste ik met een schuimspaan eruit. Wist je dat dat schuim heel lekker is door de yoghurt?

Najaarskleinfruit

Dit jaar hadden we een enorme oogst aan blauwe druiven. Hadden? Zeg maar gerust : hebben. Elke dag knippen we een paar trosjes af voor directe consumptie. Zolang de druiven nog aan de rank zitten blijven ze veel beter goed, ook al wordt er regelmatig wat geplukt door de merels. Na het plukken worden de druifjes na een tot anderhalve dag al wat slapper. Wel smaakverschil, sommige trossen met echt zoete druiven, andere wel sappig, maar behoorlijk zuur. Friszuur.
druiven6okt1druiven6okt2

Elke dag op weg naar het werk of om boodschappen te doen loop ik met de fiets onder de druivenpergola door. En passant verdwijnt er weer een druifje in mijn mond. Vandaag ging een wandelrondje rondje ook door de achtertuin. Paar handjes rijpe herfstframbozen, floep weg, en nog een enkele braam, mmmm. Frambozen gaan nog wel een tijdje door, de bramen die nu nog wat rood zijn lijken niet echt meer te rijpen.

Appeltjes

Bijna de laatste appeltjes. Eind vorig jaar heb ik ze geplukt en in de schuur gelegd. En dan in kleine porties in de tuin gestrooid gedurende de winter. Soms waren ze stijf bevroren. Elke keer stampte ik ze half fijn, zodat het binnenwerk wat beter toegankelijk was. Voor de vogels. Vanmorgen strooide ik er weer vier, ze lagen er nog geen minuut of meneer merel kwam al voor proeven.
appel16mrt.

Granaatappel

Zat in ons groente & fruit pakket van deze week.
Naast sinaasappels en peren, ook een
granaatappel.
Ziet eruit als een uit de kluiten gegroeide rozenbottel.
Al bij de Egyptenaren bekend
Groeit aan grote struik
Veel werk om te pellen en te verdelen in losse sappige cellen (*).
Zo iets als een maiskorrel maar dan rood.
Vroeger bron van grenadine.
Morgen uitgeperst tot sap.
Als onderdeel van een niet eerder gemaakt recept.
Granaatappel met pompoen en pruim.
granaatappeleind nov
Veel gedoe om de pitjes tussen de velletjes uit te halen. Of niet?
Zie
Foodfilm: granaatappel demonteren | ELLE.
Heb ik nog niet zelf geprobeerd, maar de volgende keer haal ik er de pollepel bij….

Appelen

Afgelopen weekend bijna de laatste appels geplukt.
Een paar hangen nog aan de boom.
Mooi te wezen.
Lekker sappig, zuur.
zonnigeappels.

Cashew-appel

Glaasje wijn, paar cashewnootjes er bij.
Op de verpakking staat dat de noot de pit van de cashew-appel is, die echter niet IN de vrucht maar er ONDER groeit. Aanleiding voor mij om eens uit te zoeken hoe zo'n appel eruit ziet.

Vreemde vrucht. Een beetje peervormig, maar dan met het nootje eronder. De cashewboom groeit in de tropen, groenblijvend, tot 15 meter hoog. Oorspronkelijk alleen in Afrika, maar al in de 16e eeuw brachten de Portugezen de boom naar India. Inmiddels op veel plekken in de tropen. India is inmiddels de grootste producent van de noten. Guinee-Bissau is voor 95% van haar inkomen afhankelijk van de export van de kromme nootjes!
De vruchten zijn schijnvruchten (de pit hangt er onder) en zijn eetbaar. Eigenlijk alleen voor lokaal gebruik omdat ze na de pluk maar 2-3 dagen houdbaar zijn. Als er direct sap van gemaakt wordt kan dat wel geexporteerd worden. Volgende keer bij de toko eens goed kijken. En dan de cashewnoot zelf. Die kun je niet rauw eten! Het omhulsel bevat een bijtende stof die ernstige huisirritaties kan veroorzaken. Als ik dat zo lees is het een heel gedoe om de nootjes (met de hand) uit hun giftige omhulsel te halen, en te branden. Dan pas worden ze lekker.

Pitahaya

Carel heeft er weer een gevonden, een vreemd fruit in de locale supermarkt.
Gekocht door een avontuurlijke inkoper volgens Carel.
Deze keer is het een
roze met groene vrucht met grote schubben.
Ik dacht dat ie aan een boom zou groeien, maar het blijkt een cactusvrucht.
Een soort kruip- of hangcactus. Wordt vaak langs een 2 m hoge paal omhoog geleid en de 'takken' hangen dan als een woeste groene pruik omlaag.
Pitahaya of Dragon Fruit of Drakenfruit.
Deze is afkomstig uit Vietnam, er groeien ook soorten in Mexico en Zuid- Amerika.

Ik heb alleen de buitenkant gezien. Als je de vrucht doorsnijdt blijkt het vruchtvlees wit met veel kleine zwarte pitjes. De smaak schijnt niet zo sterk te zijn, een beetje als een kiwi.
Dragon Fruit - How to Eat Dragon Fruit.

Revival of ... the corymbosum

Beetje drentelen door de tuin. Is er iets wat ik nog niet gezien heb? Kijken en luisteren naar de vogeltjes. Getik achter in de tuin. Specht. Achter in de tuin, bij een inmiddels vrijwel kale ribes zie ik opeens glanzende groene blaadjes. Beetje formaat liguster, maar niet zo donker groen. Ineens schiet me te binnen dat ik hier vorig jaar een blauwe bes heb geplant die jammerlijk verdroogd was in de droge zomer 2010. Zie Blauwe bes | Tuin | 't Groentje.

Nu de omringende planten in deel van de tuin kaal worden en hun herfstinzakking beleven, staat daar ineens een struikje. In het hart een paar verdroogde takjes. Maar van een punt daaronder, net boven de grond ontspringen een paar verse takken, de hoogste bijna een halve meter hoog. Het heestertje heeft van dit jaar gebruikt om een takkenstel te vormen. Wie weet volgend jaar bessen. Midden in het struikje (nog net onderaan de linker foto) het bamboestokje dat bij het kleine plantje stond. De plant is toch aangeslagen! Even in de gaten houden. Schijnt een prachtig rode herfstkleur te geven.

Bottels en bessen

Oktober, november.
De tijd van bottels en bessen.
In volgorde worden ze opgegeten door de vogels.

Eerst de lijsterbessen.
Dan de bessen van de taxus.
En de vuurdoornbessen.
De hulstbessen zijn voor later.
En sommige bessen en bottels lusten ze gewoon niet.
Deze kleine rozenbotteltjes blijven heel lang zitten, en worden niet opgegeten.
Zorgen 's winters voor fleurig oranje in de tuin.
En de grootbladige cotoneasterbessen.... laten de vogels ook liggen.

Sappige frambozen

Fruitige verrassing in de tuin.
Een frambozentak, kromgebogen naar de grond.
Groen van boven.
Optillen en ziedaar.
Perfecte rode vruchten.
Even bewonderen, bekijken.
Dan plukken.
Dan proeven.
Genieten.

.

Zwarte kers

Heel veel pruimen. Mijn handen zijn nog geel van het schoonmaken van de vruchten. Voor jam, crumble, chutney, taart. Veel pitjes, of wel stenen. Pruimen zijn zogenaamde 'steenvruchten'. Zo ook kersen. Die hebben we niet zelf in de tuin. Maar ze zijn wel erg lekker. Mooi glimmend ook.

Om de foto te maken heb ik een tweetal in de olijf op het terras gehangen.

Aardbeiengeur

Eigenlijk heb ik het dit jaar een beetje gemist. Dat ik door de tuin wandel, warme zon op de rug, en de zoete geur van rijpende bosaardbeitjes in de lucht. Tuurlijk waren er aardbeitjes, zie de foto van gister, maar de bijpassende warme zon was er in deze periode minder. Dus ongemerkt is de aardbeiengeurtijd van dit jaar al weer bijna voorbij.

Gelukkig hebben we de foto's nog.

De merels hebben gewonnen dit jaar

Onze rode bessen struiken zijn erg oud en geven weinig bessen. De laatste jaren laat ik ze dan ook gewoon hangen voor de merels. Die beginnen er meestal aan voordat ze voor ons lekker zijn. De zwarte bessen zijn voor ons. Tenminste dat is de bedoeling. Ze zijn minder zichtbaar voor de vogels en ik ben er meestal vroeg genoeg bij om 2-3 kg te plukken.

Dit jaar ging het mis.
De merels hebben gewonnen.

Foto: geen zwarte bessen, wel kruisbessen op de foto.

Woensdagavond zaten we na het eten op het terras en keken naar een merelman die vlak bij ons in een lijsterbes zat. De lijsterbesjes zijn nog niet rijp, daar bleef ie af. Wij probeerden de merel over te halen om te fluiten in plaats van doordringend te piepen. Maar dat bleek zijn uitroep van enthousiasme te zijn met het zicht op de zwarte bessen struiken vlakbij. Toen drong het pas tot met door dat ik snel moest zijn als ik nog bessen wilde hebben dit jaar. Niet wachten tot het weekend. En een half uur later had ik de hele oogst: 500 gram.... En de natuurlijk de besjes die ik tijdens het plukken oppeuzelde. Dit jaar dus
geen zwarte bessen jam, maar gemengde bosvruchtenjam.
NB. De lage oogst is ook deels te wijten aan de grootste en oudste zwarte bessen struik, eerder dit jaar bleek een deel afgestorven te zijn. Die struik had dit jaar ook beduidend minder vruchtdragende takken.

Een tweede leven

Precies vijf jaar geleden waaide onze oude appelboom om. Een Groninger Rode Kroon, oude boom. Zie Geveld | Tuin | 't Groentje. Erg jammer dat zo'n markante boom, met veel appeltjes voor de vogels, er niet meer is. De boom was oorspronkelijk driestammig, en is ook in drie delen uiteengevallen. Eerst een stam die al was aangetast en helemaal uitgehold door insecten. Een stukje holle stam is nu in gebruik als insectenhotel (gevuld met bamboetjes), de rest als schuilplek voor allerlei beestjes in een houtstapel. De 2e stam in 2005 en de laatste in 2006. De laatste twee stammen zijn nog gevuld, maar wel inmiddels zonder schors. Ze liggen als rustieke houten banken langs een schaduwrijk perk. Ook geliefd als zitplek voor de poezen. De vork van de boom, staat omgekeerd in de tuin als een driepoot van ruim 1 meter hoog. Op het plateau staat nu een bak met blauwe druifjes (uitgebloeid) en 's winters leg ik er vaak een vetbol, kruimels of pinda's neer. En kort geleden hebben we ook nog her en der gaatjes geboord voor de solitaire bijtjes.
Volop hergebruik van het oude hout. Een tweede leven.


Maar ook de appelboom zelf doet mee, de boom, helemaal hol geworden, brak 5 jaar geleden af op een centimeter of 30 boven de grond. Vanuit de nog resterende opstaande smalle rand is een nieuwe tak ontsproten, die inmiddels een aardig boompje begint te worden. De bloei is rijkelijk, nu uitkijken naar appeltjes.

Kweepeer (2)

Kweeperen hebben een soort donsvachtje dat je er af kunt (moet) wrijven. Om gelei te maken worden de vruchten in stukken gesneden, met schil en al. Dat valt nog niet mee want de vruchten zijn heel hard en compact. Zo'n beetje de substantie van een rauwe knolselderie. Die moet je ook niet met een klein mesje proberen te snijden...
Dan de stukken kweepeer onder water zetten en een uur (of langer) heel zachtjes koken.
Door zeef gooien en uit laten lekken. Het ene recept zegt: een nacht laten staan, dan door een kaasdoek, uitknijpen. Andere recept zegt: in zeef, maar vruchtvlees niet kneuzen anders wordt gelei troebel. Derde recept zegt, afgieten en vruchten een nacht laten staan en nogmaals opkoken voor extra sap. In alle gevallen: daarna van het sap nog gelei maken: met suiker (1 l sap, 1 kg suiker) en citroensap, of geleisuiker of suiker en geleermiddel. Opkoken, maar hoe lang? Tja, tot het dik is indien afgekoeld. Ik ben bang dat ik de sap-suiker-massa te kort heb gekookt, de
kweeperengelei is wel mooi helder, lichtoranje. Is nog aan het afkoelen, maar nog wel erg dun... Het is eerder kweeperensiroop geworden.

Op de foto een stilleven van kweeperengelei, een takje munt (voor over de lamskarbonade van Ron, en op de voorgrond een piemontese appeltaart (zie ook foto 2).

Appelen

Dit jaar hadden we een probleem met onze grote appelboom, de Elstar. Maar de kleine jonagold heeft weer volop zijn best gedaan. Deze appels blijven lang aan de boom zitten en ik heb ze op 23 oktober grotendeels geplukt. Deels omdat er anders steeds meer exemplaren met een 'hapje eruit' verschijnen (vogels) en deels omdat ze langzaam beginnen af te vallen. De appels leg ik naast elkaar in de koude schuur ver achterin onze tuin. Daar blijven ze tot begin volgend jaar goed.



Een deel van de appeltjes alvast verwerkt tot een lekkere appeltaart.

Kweepeer (1)

Deel 1 van een miniserie.
In de hoofdrol de kweepeer.
Deze keer alleen een foto.
Van een trio kweeperen.
Meegenomen tijdens de plantenruil.

Heerlijke geur. Maar niet uit 't vuistje te eten.
Hoe dan wel?
Volgende keer meer.

Kerinting

Najaar is oogsttijd.
Dit weekend: hazelnoten rapen, herfstframbozen plukken en.... pepers oogsten.


Deze soort is 'Kerinting'. Derde achtereenvolgende jaar dat we ze kweken. Binnen in de serre in potten. De pepers zijn zo dik als een sperzieboon en 10, soms 15 cm lang. Handig van deze pepers is de vorm. Ze zijn zo dun dat je ze niet hoeft te ontpitten om het binnenwerk eruit te halen: er is vrijwel geen binnenwerk (wel pitjes!). Dus gewoon met de schaar in dunne ringetjes knippen. Wel schaar goed afspoelen want de pepers zijn errug heet. In de groentela van de koelkast zijn ze tot eind van het jaar goed. Drogen langzaam in. Maar ook droog lekker (en heet).

In plaats van ijsklontjes

Als je een moestuin hebt kun je vaak groenten ruilen met medetuinders. Of meegeven aan familieleden. Met fruit in tuin heb je net zo iets. Vaak heb je in een keer veel tegelijk. De buurman kreeg van ons veel pruimen (en plukte er zelf ook nog de nodige). En van hem kreeg ik een bakje heerlijke sappige bramen terug. Die heb ik als losse braampjes ingevroren. Handig om een brede bak te gebruiken of de bramen eerst op een dienblad in te vriezen en daarna pas in een bakje te doen. Anders vriezen ze makkelijk aan elkaar vast.


TIP: gebruik bevroren bramen als ijsklontjes in een glas water. En let maar op of ze drijven of zinken. Dit zelfde kan met frambozen of aardbeien. Vandaag de eerste lading herfstframbozen geplukt voor toekomstig vruchtijsklontjesgebruik. Op de foto's: 2 bramen en 2 frambozen.

Pruim pruim pruim

De ene pruimenboom (opal) heeft zijn pruimen laten vallen toen we op vakantie waren. Het heeft toen nogal gewaaid en de grond lag bezaaid. Inmiddels zijn de gevallen pruimen opgeruimd, door de slakken. De andere pruimenboom in onze tuin staat nu in volle glorie te pronken met de pruimen. Reine Victoria. Zo veel pruimen dat de takken ver doorhangen naar beneden. Ik moet snel aan de pluk voordat er weer een flinke regenbui overheen gaat. Een paar jaar terug zijn er dikke takken afgeknapt op dit moment in het jaar. Dus zaterdag (4 september) een kilo of 5 geplukt, een afwasteiltje vol. En dit waren alleen de pruimen die ik vanaf de grond kon plukken. Overmorgen verder met een trap er bij.

- jam gemaakt
- flinke zak pruimen naar buren nr. 89
- flinke zak pruimen naar buren nummer 83
- en nog een hoeveelheid in het teiltje.

Duindoorn

Kleine oranje besjes, boordevol vitamine c. Niet zomaar een enkele bes aan een takje, maar hele clusters. Lekker zuur, met een relatief grote donkerbruine pit. Wel erg lastig te plukken, want het zijn de besjes van de duindoorn. Hippophae rhamnoides. En deze struiken hebben akelig scherpe doornen. De bessen groeien aan struiken die in kalkrijke duingebieden voorkomen. De soort is tweehuizig. Mannetjes-struiken dragen geen bessen, vrouwtjes-struiken wel. Op Schiermonnikoog staan de struiken in september volop in bes. Hele stukken oranje (de vrouwtjes), andere stukken blauwgroenig van de blaadjes van de mannetjes. De plant moet veel frisse lucht hebben en is zeer droogte-tolerant. Dat betekent waarschijnlijk ook dat ie niet van natte voeten in de winter houdt!. In Azie komt de plant voor in woestijngebieden. De duindoorn is een waardplant voor heel veel verschillende vlinders.


Ik heb een paar besjes geplukt om deze proberen thuis te zaaien. Op wikipedia las ik dat de plant in symbiose leeft met een bacterie in de grond. De zaden kiemen alleen als deze bacterie in de grond zit. Dus in een plastic zakje ook nog wat zand/grond meegenomen. Ik heb ook een takje van een vrouwtjesstruik meegenomen. In een grote pot, potgrond met veel zand (voor de drainage). En met wat schelpjes voor de kalk. En het zakje meegebrachte Lauwersmeergrond. Daar stekjes in gezet en de zaden. Eens kijken of het wat wordt.

Slangenradijs

Eind april schreef ik in dit weblog een stukje over een net aangelegde mini-moestuin. Zie Mini-moestuin | Tuin | 't Groentje. Een klein stukje vrijgemaakt kweekbed, dat er in de winter en voorjaar wel aardig LEEG uitzag. Eind vorig jaar wat knoflookjes geplant, een deel heeft de winter overleefd.

Maar... een moestuin, daar moet je wel even bijblijven. Ongewenste onkruidjes verwijderen, scherp oog houden op slakken en andere gedierte, en ook water geven. Tja, ik was zo druk bezig met andere delen van de tuin dat dat er niet van gekomen is. En als je nu in de tuin komt dan moet je goed zoeken waar de minimoestuin lag.
De peultjes: niets geworden, 1 radijs heb ik geoogst en de zonnebloempjes heb ik nooit boven de grond zien komen. De knofloken staan er nog, maar wat het beste groeide is de slangenradijs! En er tussen in de enthousiast blauwe bloempjes van komkommerkruid. Andere naam voor slangenradijs is rattenstaartjes. Wel familie van de radijs, een koolachtige. Roze en witte bloempjes met vier bloemblaadjes. En deze radijs kweek je niet voor de knolletjes in de grond, maar voor de langwerpige zaaddoosjes, een soort peultjes. Duidelijk radijssmaak, zo van de plant zelfs behoorlijk pittig (tot heet aan toe). Lekker knapperig en prima als extra ingredient voor een gemengde salade. 5-8 cm lang.


Zie
Rattenstaartjes of slangenradijs, een makkelijke groente in de tuin. : GroentenInfo voor allerlei slangenradijs informatie.

Rotonda

Dit jaar kweek ik voor het eerst aubergines in de serre. Twee soorten, 1 plant van elk. Op bijgaande foto zie je de fraaie fluwelige lilapaarse bloem van de ene soort. Aubergine "rotonda bianca sfumata di rosa" . Dit is een oud Italiaans ras en de vruchten hebben een korte brede vorm. Ze zouden 10 x 12 cm groot moeten worden. Met de lengte-breedte verhouding van 1.0 tot 1.2 maakt het ras de naam rotonda bijna waar. De vruchten hebben volgens de beschrijving een witte basiskleur met een roze-lila blos. De planten hebben harige bladeren, donkere nerven en zijn licht gestekeld. Zowel de plant zelf als de aubergines zien er mooi uit.



Een nadeel van alle aubergines in de binnenteelt: ze zijn zeer gevoelig voor allerlei beestjes, in ieder geval luis. Ik bekijk de planten elke dag, want in de serre staan ook pepers en paprika's, en minstens 1 peperplant heeft a weken last van rode bladluis. Elke dag ben ik luizen aan het vangen en hoop dat ze niet overspringen naar de andere planten. NB. Met de tropische temperaturen van 33-34 graden van de afgelopen dagen kun je wel raden hoe heet het in de serre wordt, ook al zijn de deuren open. Vandaag net boven de 40 graden. Een mekka voor de rode perzikluis die zich als een wilde voortplant....

Aardbeienkwartet

Ik kan in de tuin kwartetten met aardbeien.

1. De doordragende, eetbare aardbei Ostara (bloeit nu volop).
2. De roodbloemige aardbei, die in warme zomers zoete vruchtjes maakt, en een groot deel van de zomer bloeit. Leuke bodembedekker.
3. De wateraardbei, niet te eten, wel geinig, groeit in de vijver.
en nummer 4.......




4. de bosaardbei. Nu in mei een wolk van witte bloempjes. En over een paar weken de zoete, geurige rode vruchtjes. Elke keer 'een snoepje' plukken, als ik dan even door de tuin wandel.

Drama in de appelboom

Nog geen drie weken geleden schreef ik een stukje over de Elstar.
Prachtig in bloei en overweldigend veel bloesems.
Zie
Bloesem | Fruit | 't Groentje. Zo mooi was het.

En nu heeft het noodlot toegeslagen. Waarschijnlijk een combinatie van een virus (of schimmel), met weersomstandigheden (of de warme dagen, of de kou erna). Het gevolg is in ieder geval dat de appelboom er dramatisch uitziet. Vorige week gingen grote delen van de groene blaadjes/takjes slap hangen. Nu is het een bruine dorre massa, met het en der nog een groen stukje.



We hebben wel eerder last gehad van deze' vlaggetjes' ziekte, maar zo extreem als dit jaar nog nooit. Dat worden geen/weinig appeltjes dit jaar. En de vraag is wat de beste remedie is: alle dorre takjes afknippen, of gewoon laten zitten en hopen op een beter jaar in 2011?

Advies is welkom.

Bloesem

De pruimenbomenbloesem is uitgesneeuwd. De laatste bloemblaadjes op de grond verdwijnen. Maar de appels, die staan te pronken met hun bloemenvracht. Na een paar dagen met regen is het groen in de tuin 'geexplodeerd', het licht is helder, de lucht schoon. En in al dit groen staan de appelbomen te schitteren. Helemaal wit lijkt het van een afstand. Roze tinten als je van dichtbij kijkt. Dit zijn de bloesems van toekomstige Elstar appels.


.

Late Oogst

Bij het plukken van druiven in Nederland denk ik meestal aan eind september, begin oktober. Toen hebben we ook heel veel druiven geplukt. Maar er zat zo veel aan, de rest laten hangen voor de vogels. Maar zelfs voor de vogels is het veel.

Nu is het half november, de meeste bladeren zijn van de druif gevallen en opeens zie ik dat er nog veel druiven aanhangen.



Ze zijn nog lekker ook.
Zolang de druiven aan de rank hangen blijven ze blijkbaar erg goed houdbaar.

Vitalba

Deze inheemse clematis groeit bij ons over de pergola.
Clematis Vitalba, wilde bosrank.
ZEER groeikrachtig.
Elk jaar haal ik een enorme bult van meterslange uitlopers ervan af.
Toch ben ik er blij mee.

Een vracht van bloemen in de zomer, zie
Augustus 2007: Zweefvlieg op clematis | Maandfoto | 't Groentje.

En daarna blijven er heel lang de zaadpluizenbollen aanzitten.


Foto's van half november.

Pruif

Bij de jaarlijkse snoei van onze blauwe druif in december bewaar ik soms een paar stukken snoeisel om te stekken. Zo heb ik al heel wat tuinvrienden en collega's van een kleine of grotere druif voorzien.

Onze oorspronkelijke druif groeit tegen en over een pergola. En een paar jaar geleden dacht ik slim te zijn. Een druif van een jaar of 4, had al de eerste trosjes werd wat groot voor het kweekbed. Die heb ik verplant en een pruimenboom ingeleid.

Lumineus idee.
In de zomer pruimen en in het najaar druiven van dezelfde boom.
Een
PRUIF of een DRUIM.

Foto's:
1. Opalpruim met daarin de druif, met al verkleurende rode druivenbladeren
2. Trosjes druiven tussen druivenbladeren boven en pruimebladeren beneden.




Maar bij nader inzien niet zo handig. Het eerste jaar had de druif het moeilijk, stond in het wortelgebied van de volwassen pruimenboom. Maar nu in jaar drie is de druif 'losgebroken', de hoogte in geschoten, en de ranken steken op 3-4 meter uit de kroon van de pruimenboom naar buiten. Druiven zijn niet te plukken (te hoog voor mij, maar goed voor de vogels), druiveranken zijn moeilijk te snoeien, en in de pruimentijd nemen de grote druivenbladeren licht weg van de rijpende pruimen. Dus nu heeft de pruim er weer wat last van.

Een beetje een tuinflop. Dus.

Pruimen als eieren

Jantje zag eens pruimen hangen,
o als eieren zo groot.

Onze Reine Victoria pruimen zijn zelfs groter dan eieren!
Zie foto twee.
Veel geplukt vandaag.
En van twee kilo weer een lekkere jam gemaakt.
Vele potjes.


Vorige week: sticky plum sauce gemaakt.
Zie :
http://www.recipezaar.com/Asian-Plum-Sauce-99500



Ik had er zo veel dat ik een mailtje naar wat vrienden in de buurt stuurde: kom pruimen halen!

Toos en Willie stonden even later op de stoep en gingen elk met een emmertje pruimen weer naar huis. Reine Victoria (de grote) en Opal, de kleine paarse.
De volgende avond weer bezoek: ook Jitske en Janny aan de pruimen....

De olijf

We hebben een olijfboompje in een grote pot op het terras staan. Is nu al een paar winters buiten gebleven, ook afgelopen koude winter. Was wel een beetje eng toen het 13 graden vroor.
Zie ......20-10-2006 en 11-1-2009

Vorig voorjaar bloeide de olijf, maar alle bloempjes vielen onbevrucht af. En ook dit voorjaar bloeide de olijf rijkelijk met piepkleine witte bloempjes. De meeste vielen eraf, maar..... we hebben een (1) olijfje-in-wording aan de boom zitten.

De olijf.

Een forse maat van 3 millimeter heeft ie bereikt, en van een piepklein balletje is het nu duidelijk een olijfvorm (beetje langwerpig) geworden.


Appelboomsnoei

We hebben een paar appelbomen in de tuin, 30-40 jaar oud schat ik. Een ervan is een elstar. En die heeft soms last van een ziekte (schimmel? virus?). Vlaggetjesziekte. Het ene jaar vrijwel niet, maar dit jaar weer behoorlijk last.

De jonge topjes van takken lopen in het voorjaar mooi uit, maar gaan dan opeens -in een paar dagen tijd- slap omlaag hangen. Als vlaggen aan een vlaggenstok op een windstille dag. En later in de zomer sterven de takjes af. Bladeren bruin en ook het takje helemaal bros.



En omdat de plaag zich vast verspreid via de dode bladeren en takjes is het zaak om ze zo veel mogelijk te verwijderen. Maar ja. Kom maar eens in de top van zo'n vrij grote appelboom. Alles waar ik met de keukentrap bij kon is nu gesnoeid. En de appeltjes zijn al aardig groot.

Jonkheer van Tets

De merels zijn weer begonnen. Met het snoepen van de rode bessen. Ze gaan in een struik zitten. En happen achterelkaar de besjes van een trosje. Meestal delen we de besjes eerlijk, de merels en ik. Maar dan moet ik nu wel zorgen dat ik ook een portie krijg. In onze tuin staan 4-5 bessenstruiken, maar die zijn al erg oud en geven niet meer zoveel bessen. Misschien moet ik ze maar eens gaan verjongen. Ik heb de afgelopen jaren tussen de oude bessenstruiken snoeihout gezet, dat inmiddels is aangeslagen. Maar de jonge struikjes hebben toch wat weinig ruimte. Misschien kan ik in een ander deel van de tuin een nieuwe rij struiken planten. Bijvoorbeeld de aalbessenstruik met de deftige naam Jonkheer van Tets.



Vanmiddag een portie besjes geplukt en zittend op een hoekje van het terras de besjes opgepeuzeld. Verser kan niet.

Honing Pomelo

Weer een nieuw fruit gevonden: de honey pomelo of honing pomelo. Duidelijk familie van de citrusvruchten, maar heel groot. Zie foto 1, fietssleutel als maat. De vrucht woog maar liefst 1225 gram (foto 2). En is een beetje peervormig, niet rond zoals bijvoorbeeld grapefruits.

Op het labeltje stond een instructie, hoe de vrucht te pellen. Bovenin de punt met een mes kruisvormig insnijden, dan schil in 4 grote kwarten afpellen. Vooral in de punt blijkt de schil heel dik te zijn, en dus een mooie beschermlaag voor de vrucht zelf. Daarna bleef een fors grapefruit model vrucht over. Nog wel een flink gepeuter om de velletjes, -eetbaar, maar bitter- te verwijderen. Ik heb ook de vliezen van de partjes verwijderd. Ging heel goed omdat het vruchtvlees erg stevig was.

Zacht smaakje. Stevige bite.




Honing-pomelo-weetjes
- andere naam: chinese grapefruit
- komt uit China
- pitloos
- veel vitamientjes
- 2-3 weken te bewaren
- gepeld, losse stukjes in plastic zakje in koelkast, tot 3 dagen

Framboos

Bijna de laatste herfstframboos aan de struiken. Zo mooi in zijn eenvoud. En lekker! De eerste porties frambozen van het seizoen heb ik geplukt en in porties ingevroren. Dat wordt later tot jam verwerkt. Maar nu worden de porties kleiner en kleiner. Te klein om in te vriezen. Maar groot genoeg om elke keer als ik door de tuin loop van een paar vruchtjes te smullen.
Zie ook: Binnenkort frambozenoogst

Groene tomaten chutney

Het loopt wat tegen het einde van het tomatenseizoen. De tomatenplanten op de veranda zien er wat sneu uit (te droog gehad?). 4 van de 6 planten weggegooid, maar nog ruim een kilo groene tomaten van af geplukt.

O ja en ook nog een kilo rode. De rode gaan in de tomatensla, de groene in een chutney.

Zie onderstaande recept. De appelen zijn geen moesappelen, maar wel vers geplukt. Vandaag van de boom gehaald. Verser kan bijna niet.

De tomaten op de foto zijn van de soort 'fuzzy wuzzy', een zeer smakelijke, stevige tomaat, met een klein vachtje.



Chutney van groene tomaten Voor ca. 3 kg 2,25 kg groene tomaten, 500 g uien 25 g zout, 450 g suiker ruim 1 I kruidige azijn 225 g blauwe rozijnen 225 g gele rozijnen 500 g moesappelen (schillen, klokhuis verwijderen en vruchtvlees in stukjes snijden). Snijd de tomaten in plakjes en hak de uien fijn. Deponeer de plakjes tomaat en stukjes ui in een kom en laat ze, bestrooid met het zout, een nachtje staan. Breng de volgende dag de suiker tezamen met de azijn. aan de kook en voeg er vervolgens de rozijnen (als u dat wilt mag u die fijnsnijden) en stukjes appel bij. Laat dit mengsel 10 minuten pruttelen. Voeg hierna de goed uitgelekte plakjes tomaat en stukjes ui erbij en laat het geheel nog een uurtje op een zacht vuurtje staan om de chutney de vereiste dikte te laten krijgen. Giet de chutney in met heet water omgespoelde potten en sluit deze direct luchtdicht af. Deze chutney is direct voor gebruik gereed, maar wordt smakelijker naarmate hij langer staat.
Chutneyrecepten

Druivenconfituur

De druiven zijn gaar.
De spreeuwen beginnen zich te verzamelen.
Dus snel vandaag twee grote bakken vol druiven geplukt.
Kleine blauwe.
Prima zoet.
Donderdag de eerste portie verwerkt tot druivenconfituur.

Volgens onderstaand (belgisch) recept.

Druivenconfituur

blauwe Ticino-druiven of een andere druivensoort
Geleisuiker Gelfix 2:1 volgens het gewicht van de vruchtenmoes

Bereiding:
De druiven wassen en afristen. De druiven half onder water zetten en laten koken tot ze openbarsten. Ze daarna door een draaizeef (met kleine gaatjes) malen, zodat de pitjes achterblijven. Het vruchtenmoes wegen. Het gewicht door twee delen en een overeenkomstige hoeveelheid geleisuiker afwegen. Met de druivenmassa vermengen. Onder voortdurend roeren aan de kook brengen. Zodra de confituur goed kookt, 3 minuten borrelend laten doorkoken. Dan onmiddellijk tot aan de rand in klaargemaakte potjes gieten en afsluiten.

Tip: de kleine blauwe druiven geven een zeer aromatische confituur.



Op de website van deze Belg(ische?) zijn nog meer recepten te vinden: zie http://www.mothernaturesgarden.be/confituren.htm#Druivenconfituur
Voor siropen, soepen, sauzen, chutneys...

Van de tweede bak druiven heb ik druivensap gemaakt. Dus nu veel verse druivensap drinken.

Binnenkort frambozenoogst

Het is begin september, de eerste herfstframboos heb ik al weer opgepeuzeld. En er komen er nog een heleboel aan.

In het drieluik foto's zie je de ontwikkeling van een framboos in de laatste paar weken. Van een witte 'scheerkwast', naar een kleine witte framboos, tot een sappige rode framboos.





En dan : de frambozen die het plukken overleven komen terecht in een jam. Vorig jaar frambozenbessen, dit jaar misschien frambozen-bramen....

Hazelnoten

Achter in de tuin hebben we twee hazelaars, zaailingen van een gewezen kronkelhazelaar in de voortuin van de buren. De zaailingen zijn hun kronkels kwijt, maar dat vind ik wel zo mooi. De fraaie kronkeltakken zijn in de winter wel mooi, maar als er blad aan zit is ook dat blad verfrummeld en gekreukeld. Het blad van de gewone hazelnootboom (of grote struik) ziet er veel gezonder uit. En binnenkort is het weer notentijd.

Alvast een voorproefje. Op deze foto's zijn de noten nog spierwit. Wel met een leuk groen mutsje op. Dit jaar zitten vooral eenlingnoten aan de boom. Vorig jaar ook veel drielingen en vierlingen.

hazel 2

Een hazelaar of Corylus Avellana maakt vrij veel wortelopslag: kaarsrechte scheuten die aan de wortel ontspringen. Gister heb ik die scheuten weer allemaal afgeknipt. De takken, aan de onderkant ruim een vinger dik, zijn allemaal dit jaar gegroeid. De langste scheuten bijna twee meter lang. Het hout is nog heel zacht en sappig en knalgroen onder een dun bruin bastje.

Last van omvallende pepers?

Begin dit jaar heb ik hele verzameling pepers gezaaid. Via de website van Diana had ik verschillende soorten zaad aangeschaft.
En het zaad is goed opgekomen ik heb nu 4-5 potten per soort peper.
En de planten hebben gebloeid.
En de pepers zijn gegroeid.
En ze beginnen flink te kleuren.
Peper Centennial Rainbow
Peper Numex Big Jim
Peper Trifetti
Peper Fresno
Peper Kerinting




Maar, de planten zijn wat topzwaar geworden door de vele pepers in de 'kroon' van de plant. En als ze dan een beetje dorstig zijn hebben ze een ernstige neiging tot scheefzakken.

Ik mailde Diana met de vraag of bij haar de pepers ook omvalneiging hebben. Antwoord: de grotere soorten (tot 1.50 m) staan in de volle grond in de kas en hebben soms wel drie stokken om ze te steunen. De kleinere soorten tot een cm of 50 kunnen ook in een pot. Een pot van 10 liter is groot genoeg.

OOPS....
Bij mij staan de pepers in een armetierige pot van ongeveer 1 liter...... Zou dat het zijn? Volgend jaar dus grotere potten gebruiken (dan hoef ik ze ook niet dagelijks water te geven) en voor dit jaar: doorgaan met steunen van de planten (ik gebruik chinese eetstokjes).

Braam

Nooit gezaaid, maar vaak wel in de tuin aanwezig.
Met 'dank' aan de vogels.
Voor het verspreiden van de zaden.

Vooral in de wat wildere tuin, volle tuin, waar je soms maar eens in de paar maanden in de buurt komt. Dan kan er ineens al weer een forse uitloper van een braam te voorschijn komen.

Bij ons in de tuin kwam in een dicht struikgewas ineens een 3 meter lange braamrank tevoorschijn, hangend boven de vijver. Hij viel pas op toen begin augustus een grote tros rode vruchten zichtbaar werd: het bleken rode, nog onrijpe bramen te zijn. Het oogsten was wat lastig boven de vijver maar de bramen waren heerlijk. En na de bloei -zo goed en zo kwaad als het ging in het dichte struikgewas- de braam kort boven de grond afgeknipt. En dat doe ik elk jaar opnieuw, na het plukken van de vruchten aan de nieuwe rank. Want echt kwijt raken, dat lukt niet makkelijk als het wortelgestel al zo groot is en tussen allerlei struiken en heester in zit. Dit jaar is de langste uitloper in de appelboom geklommen.

Afgelopen weekend de eerste portie geplukt. En volgende week de rest (afhankelijk van de merels).

FOTO 1: 2 augustus, wit, roze richting rood
FOTO 2/3: rood tot zwart



Jam met appel en noten

De komende periode wordt het veel appels eten. Beide appelbomen hangen barstensvol met appels. De elstars zijn al prima te eten. Vorige week de eerste appeltaart uit het appeltaartenplakboek. Daarin verzamel ik appeltaartrecepten, dus voor wie nog een bijzonder lekker recept heeft.... ik houd me aanbevolen.

Foto: deze Jonathan is in de jam verdwenen, samen met 8 Elstars.



En dit weekend een jam met appel en noten (en rozijnen geweekt in rum) gemaakt. De potjes staan af te koelen. Het recept heb ik van de website van Diana.
Zie Diana's mooie moestuin | Over zaaien, planten, oogsten en vooral genieten (en dan een eindje omlaag scrollen). Daar heeft zij verschillende chutney- en inmaakrecepten staan.

Stilleven met pruim

Het ziet er uit als een schilderij van de Groningse schilder Henk Helmantel.
Maar het is een foto van de pruim.
Dit jaar was de gehele oogst van onze reine victoria pruimenboom zegge en schrijve 1 pruim.
Een week geleden hingen er twee pruimen, maar de helft van de oogst is door gevogelte van de boom gehaald en over de restanten hebben de slakken zich ontfermd.
Dus een (1) pruim dit jaar.

Aanvankelijk dacht ik dat ik de boom veel te rigoreus gesnoeid had in de nazomer 2007. Toen waren 8-10 cm dikke takken gebroken onder het gewicht van de pruimenvracht en een forse regenbui op de bladeren. Dit voorjaar vrijwel geen bloesem, en dus weinig pruimen. Later hoorde ik van andere tuiniers dat ook daar (zonder snoei) de pruimenoogst dit jaar zeer mager was. Laten we het daar op houden.

Ik heb de pruim in de buurt van de perziken, bijna zelfde kleur, gelegd, dan voelt ie niet zo alleen.





HENK HELMANTEL, schilder van stillevens en kerkinterieurs

Voor veel pruimen: zie Ook een pruimpje? en Afgebroken

Een stilleven van bessen

Begin juli is het volop bessenoogsttijd. En dat levert naast lekker vruchten ook smakelijke plaatjes op. Vooral de harige kruisbessen en de glimmende zwarte bessen vind ik erg fotogeniek.



Op de foto staan 5 soorten bessen
- rode aalbessen
- zwarte bessen
- rode kruisbessen
- gele kruisbessen (met haartjes)
- groene kruisbessen

Alleen de witte aalbessen die we ook in de tuin hebben ontbreken, die zijn nog niet rijp.

Zwarte bes

Ik ben dol op zwarte bessen (een handjevol vers van de struik, als sap of als jam). We hebben dan ook diverse struiken in de tuin staan en de eerste week van juli is een goede pluktijd. Tijdens het open tuinen weekend van 21-22 juni vertelde ik alle bezoekers met enoge trots dat de vogels van de zwarte bessen afbleven. Ik laat ze altijd van de rode (aalbessen) eten en was er van overtuigd dat ze niet van zwarte bessen houden (of de bessen niet zien).

Gister zittend op het terras, en uitkijkend over de tuin, ontdekte ik mijn fout: merels lusten wel degelijk zwarte bessen. Een merelman was geruime tijd in de weer om zich tegoed te doen aan het zwarte fruit.

Zie ook: Pluktechniek: zwarte bes

Blijkbaar vergeet ik elk jaar weer dat merels zwarte bessen lusten en valt het me elk jaar opnieuw weer op. Op zich reuze handig: elke keer weer een verrassing.

FOTO's
Als ik de bessen nog even oppoets kun je mij gespiegeld in de glanzende bes zien staan fotograferen!



Ik heb er al 2,5 kilo afgehaald en was van plan in het weekend (overmorgen) de rest te plukken. Eens kijken wat er dan nog over is.

Japanse wijnbes

Als je dacht dat bramen stekelige ranken hebben, wat denk je dan van de Japanse Wijnbes.
De prachtig rode ranken hebben een heel assortiment aan stekels: grote stevige, bijna als de stekels van een roos, maar ook flinterdunne draadjes. En als je de stekels uitvergroot blijken ze ook verschillende vormen te hebben.





In ieder geval een plant om met dikke handschoenen aan te pakken.

Elk jaar snoei ik al het hout dat dit jaar gebloeid en vrucht gedragen heeft terug. Nieuwe takken zijn volgend jaar het mooist rood van kleur en bloeien het uitbundigst.

De bloemknoppen staan klaar in eveneens zwaar bestekelde rode knoppen. Dan volgen witte eenvoudige bloempjes en de vruchtjes (braamachtig) zijn eerst oranje, later licht rood, en als je ze nog langer laat hangen: donkerrood. Op dat moment zijn ze al zo rijp dat ze pardoes van de struik vallen.

Bosaardbei

Een leuk bodembedekkertje voor iets vochtige grond: de (kleine) bosaardbei of fragaria vesca. Houdt van wat kalkachtige grond, loofbossen en gemengde bossen of kapvlakten, maar op onze venige grond doet ie het ook prima. Momenteel (half juni) zijn de vruchten in grote aantallen rijp en op verschillende plaatsen hangt een zoete aardbeigeur in de tuin. Elke keer als ik in de buurt ben pluk ik een handvol om ze dan met 10 tegelijk op te eten. Heerlijk.
Er zijn diverse gerechten met bosaardbeitjes, maar bij ons redden ze het meestal niet tot aan de keuken... Zijn voor die tijd al opgesmikkeld.

Onze bosaardbeitjes hebben een beetje vreemde vorm. Niet de vorm van een aardbei, met een puntje aan de onderkant. Meer 'vleestomaatvormig', maar dan veel kleiner en met pitjes aan de buitenkant, breder dan hoog en rond van onder.





Verwar de kleine bosaardbei niet met de sieraardbei (schijnaardbei) Duchesnea Indica: het plantje lijkt er erg op, maar heeft gele in plaats van witte bloemen en de ronde rode vruchtjes smaken naar niks. Het is trouwens wel een dankbare wintergroene bodembedekker. Omdat de vogels de vruchtjes ook niet bijzonder lekker vinden blijven ze heel lang aan de planten zitten.
Zie ook: Indische Sieraardbei

Bosaardbei-weetjes:
- Witte bloempjes, met vijf blaadjes en een geel hartje.
- Samengestelde, drievoudige bladeren met gezaagde randen.
- Familie van de rozen.
- kleine vruchtjes zoet geurend en zeer smakelijk, vitaminerijk
- naast de kleine bosaardbei is er de veel zeldzamere grote bosaardbei (fragaria moschata): rode lijst soort
- van bladeren wordt kruidenthee gezet (tegen o.a. diarree)
- hoofdbloeitijd: mei juni
- vermeerderen: door uitlopertjes
- worden veel gekweekt en verhandeld in Frankrijk

Druif met bultjes

We hebben een druif, een blauwe van boskoop, tegen de pergola groeien.
En op enkele blaadjes verschenen bobbels.
En na een warme vochtige week (wij waren op vakantie) bleken enkele bladeren wit uitgeslagen.
Arrghh.
Bladeren eerst op de foto gezet, afgeknipt en in de (grijze) kliko.
En dan opzoeken wat er aan de hand is.





FOTO's
1: onaangetast blad
2. blad met bobbels
3. blad met wittig poeder

Ik denk dat het is: wijngaardgalmijt. Naast het verwijderen van aangetaste bladeren ook:losse schorsdelen verwijderen. Daar overwinteren ze.
Veel meer ziekten en plagen van druiven: zie Ziekten en plagen bij de druiventeelt in openlucht/ onder glas. Schimmelziekten en gebrekziekten.

Rodos - sinaasappeltjes

Appeltjes van oranje, oftewel sinaasappels. In Griekenland, in dit geval Rodos, doen ze het uitstekend.

Op de onderstaande foto een modelboompje op de binnenplaats van een klein klooster.



Opvallend aan citrusbomen is dat de vruchten van het vorige jaar nog aan de boom hangen te rijpen als er al weer nieuwe geurige bloesem is. En zo kun je twee generaties vruchten aan dezelfde boom hebben.



Rijpe oranje vruchten die rond juni geplukt worden. En alvast de kleine groene balletjes die volgend jaar zomer plukrijp zijn.

Rodos - perzik

Als je perziken of nectarines koopt in Nederland moet je ze soms een paar dagen laten liggen en er elke dag even aan ruiken en heel zachtjes tegen aan duwen. Ze worden onrijp en dus nog keihard geplukt, omdat ze kwetsbaar zijn in transport. In Griekenland ga je bij een perzikboom staan en plukt een perzik die precies de juiste rijpheid heeft om direct (of in ieder geval dezelfde dag) te eten.
Zorg er wel voor dat je een slabbetje bij de hand hebt, want het sap stroomt je over de kin.

Wateraardbei (2)

Elk jaar weer mooi. De wateraardbei bloeit niet met een knalkleurbloem, maar met een ingetogen donkerrood met oud roze tinten. Elk jaar weer onder de indruk van de parmantig boven het water uitstekende bloemen. En van dichtbij bekeken.... zo fijnbesnaard.

Fuzzy Wuzzy

Een tomaat is een vrucht.
Fuzzy Wuzzy is de naam van een tomaat.
Ik heb zaad gezaaid van de Fuzzy Wuzzy.
Nu heb ik planten uit dat zaad.
Er komen bloemen aan die planten.
En er groeit een vrucht uit elke bestoven bloem.
(herhaling: terug naar begin van dit stukje).




Bij Fuzzy Wuzzy denk ik aan zacht en harig. En zo ziet deze tomaat er ook wel uit. Het is een kleinblijvende struikachtige tomaat die het prima in een pot doet. De bladeren zijn enorm behaard, een soort zilverachtige vacht. En ook veel haartjes op de bloemstelen. Het schijnt zelfs dat de tomaten een beetje harig zijn!
Maar zo ver is het nog niet. We zitten nu in het bloemstadium.

Via de volgende link Urban Dictionary: fuzzy wuzzy zie je dat Fuzzy Wuzzy ook nog andere betekenissen heeft. De vriendelijkste is de naam van een beer in een gedichtje (een beer zonder haar). Maar de term wordt ook in minder vriendelijke context gebruikt.

Appelbloesem

Voorbode van vele appeltjes later dit jaar.
De bloesem van de beide appelbomen opent zich.
Van dichte donkerroze balletjes naar geopende zachtroze tot witte bloesems.
De Elstar zit elk jaar goed in de bloesem (en appels).
De kleinere Jonathan had het vorig jaar moeilijk, vrijwel geen bloesem.
Maar dit jaar ziet het er goed uit.
Een flinke vracht.

.

Rijpe bessen

Laat in het jaar trekken de nectarrijke klimopbloemen veel bijen en zweefvliegen.
Zie ook: Klimop

En in februari zijn ze vrijwel rijp.
Van een afstandje lijken ze zwart, maar van dichtbij zie je ook heel donkerrode en paarse tinten.



Binnenkort zijn ze allemaal weg.
Als de merels ze eenmaal ontdekt hebben is het een kwestie van dagen en de hele struik is leeg.
Lekker winterhapje.

Carpe diem

Pluk de (tuin)dag.

Voor zondag 2 december was heel veel regen voorspeld. Ik had me ingesteld op een binnendag. Maar de regen kwam uit het zuid-westen en wij wonen in het noord-oosten. Zelfs een zonnig begin en tot begin van de middag droog.

Het is uitermate zacht met een temperatuur van 10-12 graden overdag en 6-8 graden 's nachts en dat blijft de komende paar dagen ook zo. Hoezo begin van de meteorologische winter... De gemiddelde temperaturen voor deze periode: 7 graden overdag en 2 graden 's nachts.

Maar, je moet een gegeven tuinmoment niet in de bek kijken, dus meteen nog wat tuin-uurtjes gemaakt.
Om 9 uur stond ik op de keukentrap: snoeien van de druif over de pergola. Mooi klein klusje voor begin december. Poes Baassie vond het reuze interessant en kwam boven op de pergola kijken wat ik aan het doen was. En steeds met zijn pootjes hengelen naar de afgeknipte (af te knippen) druiventakjes.

Onder de pergola staat een schapenkophortensia. Een hortensiasoort die je fors terug kunt snoeien zonder risico dat je bloemknoppen afknipt. Die worden namelijk pas in het bloei-jaar gevormd. Tot een heel eind in de winter staan de uitgebloeide pluimen er mooi bij: de steriele nepbloemen beginnen langzaam op kantwerk te lijken, de zaaddoosjes zijn van de vruchtbare bloempjes.



Herfstframboos snoeien

Na een paar nachten lichte vorst half november zijn bijna alle blaadjes van de herfstframbozen gevallen. De palen en touwen waarmee ik de slappe stengels overeind hield verwijderd en in de schuur opgeslagen. Nog een (1) nakomertjes-framboos gevonden (mjam). Alle stengels kort boven de grond afgeknipt. De afgevallen bladeren verwijderd en ook een paar ertussen gekropen robertskruiden weggehaald.. De stompjes van een flinke laag compost voorzien. Gereed voor volgend groeiseizoen.



Twee jaar geleden kreeg ik ongeveer 5 stekken/stengels. Inmiddels zijn het wel 15 bossen stengels. Een van de stengels heeft via ondergrondse wortels een vooruitgeschoven post gemaakt precies middenin het aarden tuinpad... Misschien moet ik maar wat oppotten om uit te delen of op de tuinmarkt in mei verkopen.

Druivenstek

De druif over de pergola is weer bijna kaal. Boskoops Glorie, een blauwe druif, met knikkergrote druifjes. Dit jaar waren er veel minder druiven dan na de zeer warme zomer van vorig jaar. Boskoops Glorie is een vrij laat rijpende druif. De druiven worden niet elk jaar even zoet. Maar voor de merels maakt het niet uit. Eerst lekker vanaf de pergola druifjes pikken, en daarna steeds meer acrobatische toeren om de moeilijker bereikbare druiven te pakken te krijgen. Een van de merels raakte aardig geoefend in het imiteren van een kolibrie. De pergola staat vlak bij de deur en regelmatig vonden we een platte druif op de vloer binnen, platgetrapt en meegelift onder een schoenzool.
Er hangen nog enkele druifjes aan, maar de merels hebben hun aandacht nu wat verlegd naar andere bessen: de taxus is nu erg in trek en de bessen van de vuurdoorn naast de voordeur worden 'voorgeproefd'.

Binnenkort kan de druif weer gesnoeid worden. Voor december bij voorkeur. Bij druiven komt de sapstroom al weer heel vroeg op gang en dan kan de druif -afhankelijk van het weer- gaan bloeden: veel vocht verliezen, en daarmee ook gevoeliger worden voor ziektes. In het oktobernummer van het tijdschrift Groei & Bloei staat een artikel over druiven. Een van de Nederlandse wijnboeren die aan het woord komt snoeit de druiven nog wel in maart (als er voor die tijd geen tijd gevonden is), en neemt daarbij voor lief dat de druiven kunnen gaan bloeden. Blijkbaar is dat afhankelijk van het weer en niet erg schadelijk voor de wijnstokken...

Elk jaar als ik onze druif snoei, steek ik een paar takken in de grond en meestal krijg ik dan een paar nieuwe planten. Ik heb al diverse 'jonkies' in de tuin, twee daarvan hebben dit jaar ook voor het eerst druiven gehad. En planten aan diverse mensen meegegeven. Wat ik me pas realiseer na het lezen van het druivenartikel: als je een druif bij een kweker/tuincentrum koopt is deze druif meestal ge-ent. Dat is gedaan om de druif resistenter te maken voor druivenziekten als valse meeldauw. Maar als je druiven gaat stekken.... dan kunnen ze dus wel weer gevoeliger zijn voor de ziekten. Oeps. Het is me overigens niet opgevallen, maar ik zal er komend seizoen zeker op letten.

FOTO: witte druif in kas van behoorlijk professionele hobby-tuinier in Westerbroek.



Voor wat minder mooier zomers worden de volgende druiven aanbevolen: Muscat Blue en Palatina (wit). Deze rassen rijpen vroeger en zijn minder ziektegevoelig dan de blauwe Boskoops Glorie en de Witte van der Laan.


Mocht je last van een ziekte in je druif hebben. Via deze link de druivendokter kun je met een virtuele druivendokter achterhalen welke ziekte het is. Na een eerste scherm in het Nederlands kom je dan op een Duitse website terecht. Dus handig als je Duits kunt lezen...

Fazantenbes

Gezien in een bezoektuin, maar nog niet zelf in de tuin. Een bijzondere heester, die zowel in kuip als volle grond geplant kan worden. Bloeit van juni tot oktober. Daarna ontwikkelen zich mooie donkerrode bessen.

In oktober zijn de meeste witte bloemen uitgebloeid, maar de rode schutbladen hangen nog in lange slierten aan de plant. Ik vind het wel lijken op de dakjes van een chinese pagode. Donkerrood. En er komen mooie rode, later heel donkerpaarse bessen in.




De Latijnse naam is: leycesteria formosa.
De plant is lid van de kamperfoeliefamilie (caprifoliaceae).
In het Engels: himalayan honeysuckle, Elisha's tears, grandmothers earrings, pheasant berry
In het Frans: Arbre aux faisans
Duits: Schoene Leycesterie, karamelstrauch, buntdachblume, falsche muskatnuss

De heester is inheems in de Himalaya en groeit als struikgewas in bossen en bij rivieren. Soms in bergen tot 3000 meter hoogte. Sinds 1824 gecultiveerd in Europa, in Engeland aangeplant speciaal voor fazanten (vandaar de naam). Bessen blijven niet lang aan de struik, de vogels zijn er dol op. De geur van de bessen schijnt zoetig te zijn, karamel, chocola. Sommigen zeggen nootmuskaatachtig. Bladverliezend, holle stengels, in strenge winters bevriest bovengrondse deel van de heester. De fazantenbes moet zich makkelijk uitzaaien, dus misschien kan ik wel een stekje van iemand krijgen.

Dan moet ik vast op zoek naar een goede standplaats: zonnig, beschut en doorlatende bodem (hmmm). Doet het ook in halfschaduw.

Tros-aardbeien

Je hebt trossen druiven en ook wel trossen bessen en trostomaten.
Maar een tros aardbeien?

Ja hoor bij ons in de tuin, 6 oktober 2007 gefotografeerd.
Een heuse tros witte aardbeien.
De doordragende aardbeienplanten hebben nogmaals gebloeid (ik zag vandaag zelfs nog een bloem), en vrucht gezet.
Maar dat wordt niets meer: te weinig zon/warmte om de vruchten goed te laten rijpen. En voor je het weet slaat de rot toe. En anders wel een 'enkel' slakje.



Een week of twee geleden plukte ik een grote -wel mooi rood geworden- aardbei, maar dat viel vies tegen. Wel rood, maar smaakte naar niks; binnenwerk was niet lekker stevig en smakelijk, maar een soort wittig sponsachtig vruchtvlees en smakeloos.
Tja, als je nu verse aardbeien wilt eten dan zul je Spaanse moeten kopen.

Hazelnoot

Eerder dit jaar vielen me voor het eerst de vrouwelijke bloemen van de hazelaar op.
Zie ook: Hazelman en hazelvrouw
En verderop in het jaar, in de zomer, zag ik dat er zich hazelnoten begonnen te vormen.
Een week of drie geleden nog spierwit, maar nu bruin kleurend. En een heleboel noten waren al uit hun hulsjes gevallen! Als ze rijp zijn laten ze erg makkelijk los. De ongevallen noten geplukt en toch nog een aardige portie bij elkaar. Een beetje laten narijpen en dan misschien wel verwerken in een notenbrood.

Onze hazelnoten zijn vrij langwerpig en een beetje afgeplat.
Niet van die ronde knikkers die je in de supermarkt kunt kopen.
Andere soort?




Na het plukken nog wat gegoogled.
Op een site kwam ik tegen dat je hazelnoten niet hoeft te plukken. Je kunt gewoon aan de hazelaar schudden. De rijpe vruchten vallen dan uit zichzelf van de boom/struik. Hazelnoten (en ook walnoten) schijnen volgens deze bron niet meer na te rijpen als ze onrijp worden geplukt...
Tja, schudden heeft bij ons weinig zin, tenzij we een net onder de hazelaar leggen; in het oerwoud onder de hazelaar vinden we de noten niet terug. De verse hazelnoten bleken erg lekker, goede smaak, en nog wat sappiger dan de 'supermarkt-noten'.

Ook een pruimpje?

Reine Victoria.
Een fraaie pruim, geel vruchtvlees, geelachtig schil met rode vlekken, soms helemaal rood.



Zo veel dat onze boom onder het gewicht van de pruim dreigt te bezwijken.
Eerder deze zomer braken dikke takken af (pruimen + zware regen is te veel).
En nu dus plukken. En dan wat plukken. En vooruit nog wat plukken.
Mijn vingers zien geelbruin van het schoonmaken van alle pruimen.
Oogst van vandaag: een kilo of 8... En er hangt nog zoveel aan.
Vandaag PAS 3 kilo verwerkt:
1 kilo pruimen + wat frambozen --> 4 potten pruimen-frambozenjam (met een snufje koriander)
1 kilo pruimen + handvol bramen --> 4 potten pruimen-bramenjam (met een vleugje kaneel)
1 kilo pruimen + boter/bloem/ei/suiker --> pruimenplaatkoek
Morgen nog 1 kilo voor chutney, misschien nog 1 kilo omzetten in jam.
Als ik zin heb, nog een andere pruimentaart (voor in de diepvries).
En pruimen voor de buren of voorbijgangers.
En als er dan nog over is: voor de slakken op de composthoop!

Peper kweek

Begin dit jaar pitjes van een bij de supermarkt gekocht pepertje bewaard: zie Pepers
Dit voorjaar gezaaid.
Nu staan er in de serre 6 peperplanten, deels nog bloeiend, maar ook al behoorlijke vruchten.
Glanzend groene pepers. Ze moeten nog rood worden.
Ze zullen wel heet zijn. Het zijn fresno pepers. 7 op de schaal van heet...

Afgebroken

Onder het gewicht van een lawine aan pruimen en dan ook nog zo veel regen er over heen.
Dat was te veel voor enkele takken van de pruimenboom, de gele.
Gebroken en deels gespleten. De dikste tak was zo'n 8 cm dik!

Zaterdag uren bezig geweest: eerst van beneden inschatten welke dunne takken bij de geknakte tak hoorden.
Stukje bij beetje afknippen met knipschaar op stok. Zo een waar je met een touwtje aan trekt en een flink stuk boven je hoofd kan knippen.
En dan wegduiken als weer een tak met een paar kilo groene pruimen omlaag komt.
Dan manoeuvreren met een een ladder tussen de pruimen.
Lastig was dat de ladder goed stevig stond tegen de tak die ik moest afzagen.

Er hangen nog steeds veel pruimen aan, een tak is ondersteund door een vlaggenstok.
Na de oogst van de resterende vruchten, moet ik nog flink verder snoeien.
Grootste deel van tijd ging heen met alle afgesnoeide takken kleineren en de groene pruimen in een verre hoek deponeren, voordat de wespen er op af komen.

De andere pruimenboom, met de paarse opal pruimen is in volle productie, vorige week de eersten, gedurende de week steeds pruimen mee naar het werk en binnenkort de grote pluk. Ik heb alle ingredienten gekocht voor pruimenchutney.
Nu de pruimen nog.

Wateraardbei

Familiegelijkenis of niet?
Geen witte bloemblaadjes maar oudroze.
Maar het hart verraadt de familieband:
maak kennis met wateraardbei, de neef van aardbei.



Doet het goed aan de vijverrand.
Wordt wel elk jaar een beetje langer en is inmiddels al een meter uit de vijver gekropen.

WATERAARDBEI-WEETJES
- Latijnse naam: Potentilla palustris
- Duits: sumpf-blutauge
- Engels: Marsh cinquefoil, purple cinquefoil
- Staat op Nederlandse rode lijst: wel algemeen voorkomend maar sterk afgenomen
- Komt voor in Europa, Siberie, Groenland en Noord-Amerika.
- 30 -50 cm hoog
- Bloeitijd juni-juli.
- Bevlogen door hommels, bijen en vliegen.
- In ondiep water, tot 20 cm diep, venig, spoorsloten, duinvalleien.
- Wortelstok kruipt en wordt steeds langer.
- Wortelstok bevat looistoffen en rode kleurstof.

Kerkyra - olijf

Vierhonderd jaar geleden kwamen de Venetianen naar Kerkyra (Corfu). Zij boden geld aan alle Grieken die olijfbomen plantten. Het resultaat is nu nog te zien. Grote delen van het eiland, vooral het vruchtbare (lagere) zuiden, zijn bedekt met olijfbomen, rij na rij. Een heel belangrijk product van Corfu is dan ook olijfolie.

Waar we vorig jaar op Mallorca (zie ook: Olijf: kleuter en oude wijze ) hele dikstammige, lage bomen zagen, werden we nu verrast door hele hoge olijfbomen met enorme kronen. Dat betekent veel aangename schaduw, voor een geparkeerd ezeltje, of een toevallige wandelaar. Maar ook lastig te plukken met ladders. Dat doen ze dan ook niet op Corfu. Overal over het eiland liggen fijnmazige zwarte plastic netten uitgespreid in de olijfgaarden. Verzwaard met stenen en aan de randen met takken een beetje opgewipt. Stoeltje er bij, lekker zitten, en wachten tot de zwarte rijpe olijven naar beneden vallen.

Op de meeste plekken stonden de olijfbomen net in bloei. De netten waren nog niet uitgespreid, maar hingen als een grote zwarte worst opgerold in de kruising/de vork van takken van de boom. Aan de voet van elke stam een stapeltje geschikte stenen om tzt het net weer mee te verzwaren.
Op andere plekken hingen er nog wel olijven aan.



NB. In de jaren zeventig was het erg in om in een studentenkamer 1 muur van de kamer helemaal te bedekken met fotobehang. Een mooi berglandschap of een tropisch eiland. Een foto van een korfiotische olijfboomgaard lijkt me wel wat. Maar dan moet je wel een kale muur vinden....

Kroontjes

Pruimebloesem is vergaan.
Pruimen komen er al aan!





Met kleine kroontjes op hun kop.

Alien?

Is het geen plaatje?

Maar wat is het?

Een alien?
Een buitenaards wezentje dat neerdaalt op aarde.
Met vleugeltjes, een heleboel pootjes en een groene helm met heel veel rode oogjes.



FOTO: kruisbessenbloesem.

Maak een wat foto's in de tuin, en vergroot deze flink uit. Dan kom je dit soort juweeltjes tegen.

Pruimebloesem

De pruimen staan weer volop in bloei.
Mooi.

3-4 weken eerder dan vorig jaar.
In 2007: 1e week april
In 2006: 4e week april

Bessenrondknopmijt

Deze tijd van het jaar (eind maart) is een geweldige tijd voor de tuin.
Per dag, bijna per uur, is er wat nieuws te zien.
Nu het zomertijd is, is het licht genoeg om 's avonds na het werk nog een een rondje door de tuin te lopen.
Geen rondje, maar een rechthoekje in ons geval, de paden staan haaks op elkaar.
Je ziet de knoppen groeien en openspringen.
De ene zwarte bessenstruik is al getooid met frisgroene toefjes blad.
De andere zit nog een knop, met grote knikker-ronde knoeperts van knoppen.

's avonds aan tafel, nog nagenietend van de aanblik van de knoppen, bedenk ik tot mijn schrik: wacht eens even, zwarte bessenstruiken horen helemaal geen ronde knoppen te hebben...., maar smalle puntige knoppen....
Was een ronde knop niet een teken van een of andere ziekte?
Inderdaad, de struik is aangetast door de (bessen)rondknopmijt.

FOTO 1: zonder flits
FOTO 2: met flits
De ronde knop rechts is de aangetaste knop, de linkse en onderste knop zijn gezond.



Rondknopmijt dus.
De aangetaste knoppen lopen niet meer uit, en de struik gaat steeds minder vruchten geven en na een tijdje helemaal niet meer. Dat moet al langer aan de gang zijn, want nu bedenk ik me ook dat de struik de laatste jaren minder bessen geeft dan de jaren daarvoor... Ik heb de aangetaste knoppen eruit gebroken en weggegooid (NIET op composthoop!).
Blijkbaar kun je dit al in september zien als de knoppen voor het volgende jaar gevormd worden. Maar het is me nu pas opgevallen. De ronde knop is opgezwollen en zit vol met mijten, piepkleine spinachtige beestjes. Die gaan rond half april lopen en verspreiden zo het brandnetelvirus. Eens goed in de gaten houden.

Zie ook: Ziekten en plagen bij aalbessen. Leuke (Belgische) site, die ik vaak even bekijk als ik informatie zoek over (klein)fruit of ziekten bij fruit.


NB. Er zijn allerlei wetenschappelijke artikelen verschenen (Wageningen) over deze mijt.
Bjjgaand artikel is van 1967.
SpringerLink - Journal Article

Pepers

Is een tomaat nu een vrucht of een groente?
En een paprika, of een pepertje.

Een groente hoeft uiteraard niet groen te zijn (rode kool), maar is het vaak wel.

Bij fruit denk je meestal aan zoet.
Een zoete puntpaprika is dus best vruchtachtig.
Maar het wordt ook vaak een groente genoemd.
In de digitale encyclopedie op internet, wikipedia, is er een rubriek vrucht als groente, meestal niet-zoet:
Categorie:Vrucht-als-groente - Wikipedia

Pepertjes zien er uit als paprika's, meestal een stuk kleiner. Van knikker-vormig, tot miniatuurpaprika's tot hele langwerpige puntige gevallen. Varierend van 3 tot 10 op de schaal van heet. Geel, groen, oranje, paars, allerlei kleuren.



Op deze schaal zijn de bekende hollandse pepers de slappelingen van het stel: een 3.
De kleine groene jalapeno-pepertjes hebben een goeie 6.
Het heetst van al zijn de habanero's, onschuldig uitziende gele vruchtjes.

NB. Er is zelfs een officiele heetheidsschaal, inmiddels bijna een eeuw oud. De Scovilleschaal, ontwikkeld door Wilbur Scoville in 1912. De scherpte werd oorspronkelijk bepaald door smaaktests, waarbij gekeken werd hoe ver een gemalen peper verdund moest worden om niet meer als heet ervaren te worden (tegenwoordig wordt de concentratie van een stof, capsaine, gemeten). Een gerecht wordt als pittig ervaren rond de 500-1000 scoville-eenheden, jalapeno's varieren tussen de 3000 en 6000 eenheden, en habanero's bereiken soms wel een heetheid van 300.000.

De heetste delen van een peper zijn overigens de pitjes en de witte zaadlijsten aan de binnenkant.
Die haal ik er altijd uit.

Cranberryjam

Het is bijna kerst, de tijd waarin ook verse cranberries te krijgen zijn.
Cranberry compote past goed bij een kerstdiner.
Maar ook wel eens aan cranberry-jam gedacht?
Of Cranberry-pruimenjam?

Cranberries zijn heel licht. Ze drijven.



Ik had twee zakjes gekocht, gezien de maat dacht ik dat het een pond per zakje was.
Dus ik dacht: samen 1 kilo, de standaard portie fruit, als ik jam ga maken.
Maar al snel bleek dat elk zakje 'slechts' 340 gram bevatte.
Dus vlug in de diepvries gedoken en gekeken of ik daar nog een kleine portie fruit had.
Ja, nog een zakje pruimenstukjes van 350 gram.
Dat is dus Cranberry-pruimenjam geworden.

Een kilo fruit in de pan.
Geleisuiker erbij, vuurtje eronder, even roeren.
De jam begint eerst te schuimen.
En cranberries blijken 'plop' te zeggen als ze uit hun velletje barsten (foto 2).
Het binnenwerk van de bes ziet er aanvankelijk nog wit uit, maar na de kooktijd is de jam, gelei, compote of confiture prachtig door en door rood.

Kaki

Een vierkante oranje tomaat.
Heette in Nederland 'sharon' fruit.
Nu ook bekend onder de naam Kaki.
Voor 39 eurocent aangeschaft.
Sweet and Seedless.
Sharon # 4428.
Produce of Israel.
Verkrijgbaar van november - maart.
Smaak tussen abrikoos en peer in.
Latijnse naam: Diospyros kaki.
De vruchten groeien aan een tot 15 m hoge boom.
De veredelde Diospyros kaki "Sharon" is het ras uit de sharonvallei in Israel.
De looizuur concentratie van deze sharonvrucht is lager dan van de oorspronkelijke kaki.
Sharonfruit kan daarom ook al gegeten worden als de vrucht nog niet helemaal rijp is.
Veel vitamine C en caroteen.
De oorspronkelijke Kaki kan niet onrijp gegeten worden, veel te bitter (looizuur).
Familie van de Mispel.
Engelse naam: persimmon of persimon.

FOTO 1: Kaki van onder
FOTO 2: Kaki schuin van boven



Nieuwe soort: Bouquet Persimon.
Lijkt op langwerpige oranje tomaat.
Meer uitgesproken smaak dan sharon vrucht, tussen perzik en meloen in.
Komt uit Spanje, verkrijgbaar oktober-december.

Johannisbrood en GOUD

Johannisbroodboom.
De vruchten aan deze mediterrane boom zien eruit als zwarte peulen.
(Ik ben er niet zeker van of het een vrucht/fruit of een groente is).



Tijdens onze wandelingen op Mallorca hebben we er vele gezien, en vaak ook geroken. Onder veel bomen liggen oude afgevallen peulen, en daar komt een wat vreemd, een beetje weeiig, maar niet onprettig luchtje van af.

Op Mallorca worden de peulen vooral als veevoer gebruikt, maar volgens mij kun je er nog veel meer mee.
Een handjevol peulen meegenomen, die liggen nu te wachten op een recept...

Wat levert Google op?
- andere naam voor Johannisbroodboom is Carobe
- zowel peul als de pitten worden gebruikt
- gebruikt in surrogaat chocola en koffie
- eetbare peul die snel uitdroogt en dan hard wordt
- in de peul ca 12 zaden
- smaakt zoet (maar geeft wel schilfertjes in je mond, buiten eten dus, dan kun je de restjes uitspugen).
- als versnapering voor kinderen (als zoethout)
- verse aanvoer in herfst
- herkomst middenoosten, tijdens de Moorse overheersing op Mallorca veel aangeplant
- latijnse naam: Ceratonia siliqua leguminisae

Tja en recepten: wel diverse recepten gevonden, maar die gingen allemaal uit van johannisbroodpeulmeel of johannisbroodpitmeel, dus al verwerkt. Nergens iets gevonden om met de nog onbewerkte peul te doen.

Vanwaar het GOUD in de titel van dit stukje?
De Griekse naam voor de boom is Keraiton. Ons woord karaat is daar van afgeleid. In de oudheid gebruikten goudhandelaren de pitten van de carobepeulen om hoeveelheden goud af te wegen. Elke pit weegt namelijk (volgens de overlevering) exact 0,18 gram.

Herfstframboos oogsten

De herfstframbozen staan flink in de vruchten. Een enkeling al rijp in de zomer, op de takken die ik in de winter niet gesnoeid had.
De meeste takken begonnen een week of twee geleden (begin oktober) de eerste rijpe vruchten te geven. Vandaag =19 oktober- een flinke portie geplukt.

Lastig is dat de vruchten steeds om en om rijp zijn, dus ik kan niet in een keer de struiken kaal plukken. Dus steeds de kleine porties invriezen (en een enkel framboosje snoepen) zodat ik uiteindelijk genoeg heb voor een lekkere jam (ik denk aan frambozen bessen....).

FOTO: de rode exemplaren zijn inmiddels geplukt, de witte over een dag of wat.



Zie ook: Herfstframboos

Jonathan

Klein boompje, stevige appels die lang aan de boom blijven hangen.
Ook nadat alle bladeren zijn afgevallen in de late herfst hangen er nog rode balletjes in de boom.

Harde smakelijke appels maar niet voor mensen met zwak tandvlees of een slappe 'bite'.

FOTO: 3 jonathans in de zon met rechtsboven een 'mummie': een mislukt appeltje.

Spreeuwen lusten druiven

Bij ons zijn de druiven nog niet rijp, maar in Houten wel!

Ze werden voorgeproefd door een zwerm spreeuwen. Slordige plukkers, veel druiven rolden over de grond. Alleen door snel naar buiten te rennen en de resterende trosjes te plukken, kon mijn broer er ook nog een paar proeven. Kleiner en minder (zelfs zonder spreeuwen) dan vorig jaar, maar wel zoet.

Druiven

Over de pergola groeit een blauwe druif.
Niet zo maar een druif.
Een enorme vracht aan druiventrossen hangt er aan.
Ze beginnen behoorlijk te kleuren, hebben genoeg vocht gehad, nu graag nog wat zon voor de narijping!

Vandaag met een stuk zwart elektriciteitsdraad (zie foto) de druif weer een beetje omhooggetakeld.
Een van de takken was onder het gewicht van de druiven en de regen omlaag gezakt.

Oje wat kun je nou weer van druiven maken.
Na de pruimen en de appels komen er nu ook vele kilo's druiven aan.
Wie heeft een lekker recept?

Elstar

Al twee weken eet ik appeltjes van onze appelboom, een Elstar.
Aanvankelijk nog wat groen, zachtzuur (pitten wit).
Inmiddels hebben de appels met zon een rood blosje, pitten bruin.
De appels zijn niet echt goed te bewaren, na een week of twee beginnen ze 'vettig' te worden en zijn ze niet zo lekker meer.
Maar vandaag toch aan de pluk geslagen, want de appels beginnen omlaag te vallen.
En valappels zijn helemaal niet lang te bewaren.
Alleen geplukt wat met de huishoudtrap te bereiken valt. Morgen de lange ladder.

Vanavond hadden we warme appeltaart bij de koffie.

FOTO1: reuzenappel
FOTO 2: deel van de oogst (de reuzenappel ligt bovenop in de witte bak)

Reine Victoria

De blauwe pruimen (opal) zijn al lang op. Onder de boom liggen de kale pitten van de valpruimen, mooi schoongemaakt door slakken en insecten. Maar de reine victoria-boom hang vol met knoeperts van pruimen. Donkergeel vruchtvlees en een rood blosje aan de buitenkant. Tot bijna paarsrood als ze heel rijp (overrijp) zijn.

Met de pruimenplukzak op lange stok aan het plukken geslagen.
Het lijken wel rek en strek oefeningen in de fitnessruimte.
En ook ontwijkbewegingen, want af en toe valt een overrijpe pruim pardoes naar beneden.
Maar zelfs met de langste stok krijg ik de hoogste pruimen niet te pakken.
En ze zien er zo aanlokkelijk mooi uit.
Misschien morgen een ladder er bij pakken.
Maar eerst deze pruimen (weer ca. 3.5- 4 kg) verwerken.

Zaterdagavond weer 6 potten jam gemaakt en 1 potje gelei.
En er ligt nog een vergiet vol pruimen voor morgen.

FOTO 1: links de pruimenboom, tegen de schuur de plukzak op steel.
FOTO 2: ik kan er niet bij!

Rode aardbei

Een aardbei is rood, maar de bloem van een aardbei is normaliter wit.
In de tuin hebben we rood-bloeiende aardbeien.

Ooit eens een uitlopertje meegenomen uit de Engelse tuin in de Hortus van Haren.
Inmiddels al weer heel wat jaren in onze tuin.
Ziet er uit als een gewone aardbei, maar bloeit rood. Niet oranjerood, zoals veel bloemen, of paarsrood, nee echt rood-rood.
Als het echt warm wordt dan maken ze ook vruchtjes, af en toe een, later dan veel gewone aardbeien. In juli, toen het zo warm was, liep ik af en toe door de tuin, en in de bakkende zon, rook ik opeens een zoete aardbei-geur. Even speuren tussen de aardbeien, en steevast vond ik dan weer een vruchtje. Zoet!

In een gemetselde plantenbak tegen de westkant van het huis had ik een paar stekjes gezet. In augustus beginnen de plantjes enthousiast uitlopers te maken. Twee jaar geleden zijn ze uit de plantenbak gesprongen, en dit jaar zijn ze bezig het tuinpad over te steken.

FOTO 1: sieraardbei, tweede (of misschien wel derde) bloei
FOTO 2: pas op, overstekende aardbeien.
Net buiten de bovenrand van de foto is de stenen bloembak, waar de plantjes oorspronkelijk in stonden maar uit ontsnapt zijn.

Pruimenmot

Het is weer pruimentijd.

Onze paarse pruimenboom (Opal waarschijnlijk) hangt weer vol. De boom staat achter in de tuin aan de rand van het tuinpad. Pruimen die hier op de grond vallen doen dat met een 'KLETSCH'. Al jaren zijn er altijd wel pruimen die door een schimmel worden aangetast (monilia fructigena), er komen allerlei witte vlekjes op de buitenkant van de pruim. De schimmel komt binnen als de vruchtschil beschadigd is, door insecten, hagel, schurende takken, insecten, vogels....
Meestal vallen de pruimen dan af, maar soms drogen ze helemaal in: dat wordt dan een mummie genoemd.
Al die beschimmelde vruchten en mummies moeten verwijderd worden, maar ja, boom 4 meter hoog....



Dit jaar zijn ook veel pruimen aangetast door de pruimenmot (cydia funebrana).
Aan de buitenkant is dit te zien aan een harsachtig druppeltje op de pruim. Misschien is het dit jaar zo erg omdat het zo lang warm is geweest en het motje lang doorgegaan is met eitjes leggen.
Ik heb de eitjes en rupsjes overigens nooit aan de buitenkant van de pruim gezien, maar daar trouwens ook niet op gelet.



Als ik een pruim van de boom pluk bijt ik er eerst voorzichtig een stuk vanaf om te kijken of deze rupsvrij is.
Gister twee kilo pruimen schoongemaakt en chutney van gemaakt. Ongeveer 10%-20% van de pruimen was bewoond.

LINK: Fruitbomen in Bongerd Groote Veen
Op deze website , onder 'tabblad' ziekten, een heel verhaal over de pruimenmot en andere ziekten.
De drie kleine foto's komen ook van deze website.

Pluktechniek: zwarte bes

Een merelmevrouw attendeerde me er op dat de zwarte bessen rijp waren.

Tijd om te plukken. In onze tuin staan een paar kleinere struiken en een hele grote.
Zwarte bessen, althans aan onze struiken, zitten vaak als eenling aan een tak of als hele kleine trosjes. Best een gedoe om te plukken, zeker als de struik tussen allerlei varens en andere planten staat.

Mijn pluktechniek voor de grote struik bestaat uit het afknippen van alle takken met bes en al, en dan op een mooi beschaduwd plekje op een bankje, rustig zittend, de besjes er af plukken. Zeker aan te bevelen als het zo warm is als de afgelopen dagen.
Bijkomend voordeel is dat de struik dan meteen gesnoeid is. Volgend jaar komen de bessen aan takken die dit jaar gegroeid zijn, de delen van de tak waar nu besjes zitten krijgt volgend jaar alleen bladeren.

Duivenmest

Over de pergola groeit een druif, een Vitis 'Boskoop Glory'.
In warme lange zomers komt er een behoorlijke oogst van af.
Momenteel zijn de druifjes nog piepklein. (Zie foto 1)

De druif is de enige plant in de tuin waar ik speciale mest voor heb: een druivengroeipakket met kalk en mest.
Te strooien in voorjaar en in juli (dit laatste beslist niet vergeten, in verband met het goed afrijpen van de vruchten, waarschuwt de tekst op de doos).

Door dat ik Eddy een keer verkeerd verstaan heb, gaat de druivenmest bij ons in huis nu door het leven als 'duivenmest'. Heeft met de vogel uiteraard niets te maken.

Verdere druivenwerkzaamheden:
- In juni en als ie erg hard blijft groeien later nog eens: lange ranken afknippen tot 2 bladeren boven een trosje. (*)
- in juli mesten/kalken
- verder diefjes verwijderen (zie foto 2/3). De diefjes zijn de kleine zijranken die uit een bladoksel groeien, erg fotogeniek zijn, maar veel energie opslurpen die nu in de druiven moet gaan zitten. Weg ermee dus.
- in de herfst druiven plukken
- in de winter (voor kerst) druif fors terugsnoeien
- in maart eerst keer mesten/kalken

FOTO 1: minitrosje begin juli
FOTO 2: zo heb je een dief
FOTO 3: zo heb je niets






(*) Toen ik vorige week op de trap stond om ook de ranken boven op de pergola in te korten stond ik opeens met mijn neus in een nestje! Het was leeg, niet helemaal duidelijk of het gebruikt is. Alhoewel, de zwartkop heeft afgelopen weken wel erg vaak in de buurt van de pergola staan zingen...
Ik ben nog verbaasd dat ik het nest niet eerder gezien heb. Dagelijks meermalen er onderdoor gelopen en gefietst..

Aardpeer

Een aardpeer is geen fruit, maar een groente. Omdat ik geen aparte groenterubriek heb in 't Groentje staat dit stukje toch in de rubriek 'Fruit'.

Een aardpeer is de wortelknol van een zonnebloemachtige, Helianthus Tuberosus.
Andere namen zijn tobinamboer (mooi he) en Jeruzalem artisjok. Ik heb geprobeerd te achterhalen waar die laatste naam vandaan komt, maar is nog niet gelukt. De plant lijkt helemaal niet op een artisjok. (*)

De knol is eetbaar, werd in de 17e eeuw vrij veel gegeten in Europa, maar is min of meer vergeten en vervangen door de aardappel.

Via een collega kreeg ik een paar knollen, dus meteen opzoeken hoe, waar, wanneer te planten, wat kan ik er mee etc.

Zie de aardpeerweetjes onderaan.

Nu ik dit alles zo lees vraag ik me af of ik niet al zoiets in de tuin heb staan: een helianthus, sterk woekerend....
Hmm, misschien moet ik daar eens de wortels van opgraven.
Ik zal deze knollen in ieder geval in de grond zetten, hoewel het de vraag is of ze nog wat doen, zijn wat ingedroogd.

FOTO 1 en 2: wat onregelmatig gevormde knollen
FOTO 3: met enige moeite (want keihard) doorgesneden ; glanzend vanwege onder kraan houden.




Aardpeer-weetjes
- oorsprong: Amerika
- planttijd: vroege voorjaar, pas op slakken lusten de jonge planten graag
- planten groeien fors uit, zet ze 40-50 cm uit elkaar; houdt plantsteunen bij de hand
- aardperen houden niet van natte voeten
- oogst: tussen eerste vorst en begin maart; leg wortels bloot en haal alleen de hoeveelheid knollen die je nodig hebt voor die keer uit de grond; evt tijdelijk afdekken met jute, pas weer aarde als oogsten gereed is.
- in biowinkels: maart tot oktober, maar vooral in juni/juli
VREEMD: ene website zegt: echte wintergroente, ander zegt: aanvoer maart - oktober.....HOE kan dat?
- aardperen worden gebruikt voor de winning van fructose, het stoken van alcohol en de bereiding van meel
- de knollen zijn gevoelig voor uitdroging; beste bewaarmethode is in een kuil of op een afgedekte hoop op het veld. Ze zijn dan tot in het voorjaar houdbaar.
- jonge knollen hoeven voor het koken niet geschild te worden; oudere knollen dun schillen (lastig vanwege de vele knobbels en bobbels)
- knol kan ook rauw worden gegeten, bijvoorbeeld gesnipperd (mijn advies: doe dat alleen met jonge knollen)
- vermeerderen, als ie er eenmaal is, raak je hem niet meer kwijt, er blijven steeds kleine stukjes knol in de grond zitten die weer uitlopen
- de aardpeer staat bekend als gunstig bij reuma, jicht en verstopping

(*) Nog wat door zoeken en ik vond de volgende zinssnede 'De zachte smaak lijkt op die van artisjok'.
Daar zal wel het naamdeel artisjok vandaan komen..
Nu nog een verklaring voor het deel 'Jeruzalem'...

Juni val

Onder de appelboom liggen allemaal kleine appeltjes.
Afgevallen.
Is dit erg?
Nee, dit is de zogenaamde junival.
De appelboom laat overtollige appeltjes vallen.
Kost te veel energie die allemaal te laten rijpen.
Om de boom te helpen kun je zelfs eventueel nog wat verder dunnen,
zodat er niet meer dan twee appels aan elk takje hangen.

.

Rode bes weer

Op 10 juni een foto van lichtkleurende rode bessen, nu twintig dagen later zijn ze plukrijp.
Gister 1.5 kg geplukt, geritst (niet met vork, wordt zo'n kliederboel, gewoon er af geplukt), en diepgevroren voor latere verwerking.
Vandaag weer geplukt en nu wel jam gemaakt: een mix deze keer aardbei(van de markt)-rode bes (uit de tuin).

Ik weet niet welk 'merk' rode bes het is.
Ik houd het maar op 'Jonkheer van Tets', schijnt een bekende soort te zijn en de naam is prachtig.
Doet me denken aan de Bommelstrips van Marten Toonder.

De bessen zijn in ieder geval van een prachtig doorschijnend rood.

FOTO 1: geeft een stukje struik, voor de pluk.
FOTO 2 en 3: steeds dichter bij
FOTO 4: met flits ook geinig, maar het doorschijnende verdwijnt dan (of van de andere kant flitsen...)





Rode Bes

FOTO : 10 juni, licht kleurend

Inmiddels zijn er (17 juni) ook al af en toe rode besjes, die vrolijk door de merels worden opgepeuzeld.
Zelf eerste besje gegeten. Nog niet genoeg om jam van te maken.
Wel vandaag de eerste jam van het seizoen gemaakt: aardbeienjam!

Aardbei

9 juni, de eerste aardbei uit eigen tuin genuttigd.



Dat is nog niet zo makkelijk.
Een aantal jaren terug hadden we twee aardbeienbedden (van elk 4 x 5 meter). De ene in de zon, de ander vrij veel schaduw. Het schaduwrijke bed is snel opgeheven, de ander heeft het nog een paar jaar volgehouden. De oogst werd langzaamaan minder en nieuwe plantjes moet je eigenlijk op een vers bed (wisselteelt) neerzetten. Maar ja, alle lege plekjes die ooit de groentetuin van de buurman vormden (en inmiddels onderdeel van onze tuin zijn) waren inmiddels beplant. In een van de kweekbedden, aan de voet van de rode bessenstruiken, plantte ik toch een 12tal plantjes uit. Gaf vorig jaar een beperkte oogst. Dit jaar staan de plantjes er nog. Ertussen in heeft zich kaardebol uitgezaaid, tweejarig en in het tweede jaar, het bloeijaar, heb je geen rozetten meer maar een opstijgende stengel, stekelige bladeren en over een tijdje een mooie distel er boven op. Ook fraai in de winter, en lekker voor de vogeltjes (distelvinken, putters).
De kaardebollen zijn nog niet op volle hoogte, slechts 60 cm hoog (kunnen 1.5-2m worden), maar ze maken het al aardig lastig om bij de aardbeiplantjes te komen. Verder staat her en der nog een aardbeiplant, zomaar tussen andere planten in (er zelf naar toe gewandeld). Nadeel is dat ze zo verspreid zijn dat ik ze soms pas zie als ze rood en rijp zijn, en dan zijn vaak anderen (slakken, pissebedden of een merel) me voor geweest. Toen we nog een heel bed hadden legde ik er altijd stro onder, dat hield de slakken mooi op afstand; een keer met net.

Gedoe.
Snel opgehouden met het net.
Gewoon elke avond even plukken.
Ik heb ontdekt dat als ik tot de ochtend wachtte de oogst veel minder werd.
Slakken eten 's nachts en merels zijn erg vroeg op.


FOTO 1 boven: dit was de eerste aardbei, op een presenteerblaadje
FOTO 2: familie, maar niet om te eten, de wateraardbei, groei volop in onze vijver.

Besjes in aanbouw

Bijgaand een foto van rode aalbessen in aanbouw.
Ik had de struiken fors teruggesnoeid en oude takken verwijderd.
Maar dat lijkt geen nadelige uitwerking op de toekomstige oogst te hebben.
Er komen ruim voldoende besjes aan om met de merels te delen.
Ik doe geen netten over de bessen, er is genoeg.

De tweede foto is de bloei van een kruisbes. Duidelijk minder bloemen, maar wel veel grotere bessen.
Dit is een rode soort.

Foto 1: aalbes
Foto 2: kruisbes

Bloedrode bes

Vroeg in het voorjaar zie je in allerlei tuinen het knalgeel van de Forsithia gecombineerd met het fel oud roze van de Ribes Sanguineum.
Als de struikjes klein zijn kun je niet makkelijk zien of het een eetbare bes (aalbes/zwarte bes) is of een ribes sanguineum.
Zo hebben we een rij aalbessen in de tuin met er tussenin een ribes. Ik vond een paar jaar terug een zaailing en dacht met een zwarte bes te maken te hebben (geurend blad), dus ik heb de zaailing mooi ingeparkeerd in de rij met bessenstruiken.
Eerste paar jaar mooi groen blad, geen bloem (en dus geen bes).
En dit jaar: trosjes roze bloemen, een ribes sanguineum dus.

Later in het jaar is de struik vooral groen. Er komen ongetwijfeld ook besjes aan (donker dacht ik), maar die heb ik nog niet bewust gezien. Misschien valt het op nu een klein struikje meer in het zicht is. Alle delen van de struik, maar vooral net uitgelopen jonge twijgjes, zijn aromatisch. (Er zijn mensen die de struik vinden stinken...).
De heester is winterhard, houdt van halfschaduw, kan als solitair of losse haag gebruikt worden. De bloemtrossen zijn van maart tot soms wel juni te zien. Vanwege de vroege bloei een belangrijke plant voor hongerige nectar insecten.

De grote ribesstruik in onze tuin staat vrij achterin, in het voorjaar tijdens de bloei goed zichtbaar, daarna verdwijnt ie in een groene achtergrond.
De ribes bloeit op 2-jarig hout, je schijnt hem jaarlijks na de bloei deels terug te kunnen snoeien, om de bloei te bevorderen.
Ik heb nog nooit gesnoeid en bloei is prima....



Supergezonde frambozen

Wist je dat frambozen ongekend gezond zijn?
Afgelopen week verschenen, n.a.v. een onderzoek in Wageningen, allerlei krantenberichtjes over dit onderwerp.
Goed nieuws voor iedereen die frambozen in de tuin heeft.
Ik heb een paar struikjes van herfstframbozen, ze staan enigszins in de schaduw (niet ideaal) en dragen niet heel uitbundig.
Precies goed om elke keer als ik langsloop een handje te plukken. Ze halen het nooit tot binnen, in jam of in de yoghurt..
Ik ga nog maar eens een paar stekken nemen...



Frambozen zijn enorm gezond. De vruchtjes bevatten veel meer gezonde stoffen dan bijvoorbeeld tomaten, kiwi's en broccoli, die bij de meeste mensen veel beter bekend zijn als gezonde voedingsmiddelen.
Dat schrijven Wageningse wetenschappers in het tijdschrift BioFactors. De wetenschappers hebben alle gezondheidsbevorderende eigenschappen van de framboos op een rijtje gezet.
Zo blijkt de vrucht onder meer een geneeskrachtige stof te bevatten, die in die hoeveelheden tot nu toe in geen enkel ander voedingsmiddel is gevonden. Waarschijnlijk komt de stof ook voor in sommige geneeskrachtige Chinese kruiden, aldus onderzoekers.
Frambozen bevatten naast de geneeskrachtige stof per gram ook tien keer meer beschermende anti-oxidanten dan tomaten, stellen de wetenschappers. De anti-oxidanten neutraliseren agressieve moleculen in het lichaam en voorkomen celbeschadiging.
Het nadeel van frambozen is, dat de vrucht erg duur is en slechts in kleine hoeveelheden op de markt komt. De Wageningse onderzoekers pleiten dan ook voor onderzoek naar verhoging van de opbrengst per struik en naar verbetering van de smaak. Want lang niet iedereen vindt frambozen lekker.

Ananas

De schil van een ananas is zeer fotogeniek.
Een soort vierkantige schubben en in elkaar overlopende kleuren: geeltinten, bruintinten maar ook allerlei kleuren groen.

FOTO
Dit exemplaar verdween in onze avondmaaltijd.




NB. We hebben een keer een 'kuif' van een ananas opgepot.

De plant sloeg goed aan en heeft jarenlang op de kast gestaan.
Het blauwgroenige blad werd steeds langer en krulde steeds verder naar beneden.
Niet echt fraai, maar ja : ik gooi een plant niet weg.
De bladeren krulden zo ver omlaag dat de uiteinden van de stugge stekelige bladeren tot onder het niveau van de bodem van de pot terecht kwamen.
Dat bleek uiteindelijk ook het noodlot van onze ananasplant. Toen ie een keer van de kast gehaald werd en op tafel gezet werd, bleek de positie van de ananas, op zijn groen hoge blad-pootjes zo instabiel dat de plant van tafel viel. In stukken.
Nou toen kon ie dus weg.

Ananas weetjes
- latijnse naam: ananas comusus
- bromelia-achtige
- uit rozet van bladeren groeit bloemstengel
- 1 ananasvrucht is ontstaan uit vele bloempjes: een samengestelde vrucht
- vormt vruchten zonder bevruchting, geen zaad
- vermeerderd door zijscheuten
- elk van de schubben is het overblijfsel van een afzonderlijk bloempje (wist ik niet!!)
- oorsprong in Zuid-Amerika
- naam afkomstig van Indiaanse woord 'nana' of wel 'kostelijke vrucht'
- in Taiwan worden lange zijdeachtige vezels uit de bladeren gewonnen, waarvan een fijnmazige stof wordt gemaakt, PINA genaamd (met een golfje boven de letter N).

Tijdens Colombus' tweede reis naar Zuid-Amerika (1493-1496) beschrijft een van zijn bemanningsleden in een brief de ananas als volgt: "... er waren planten die op artisjokken leken, maar dan vier keer zo groot en waarop vruchten kwamen, als denappels, maar twee keer zo groot".

Tijdelijke stop: jampotjes

Een van de eerste bijdragen voor dit weblog (15 november 2005) ging over jampotjes.



De diepvries puilde nog uit vanwege onverwerkt fruit en mijn hele voorraad jampotjes was al in gebruik. Zie hierboven.

NB. De diepvries is inmiddels leeg (wat fruit betreft) en wacht dus weer op het volgende oogstseizoen.
De potten met eigengemaakte jam vormen altijd dankbare kadootjes op een feestje of verjaardag.
Twee jarige collega's kon ik recent verblijden met een potje ABRAJAM.
Het grootste deel van de potjes gaat mee als koopwaar voor de jaarlijkse tuinmarkt in Haren, dit jaar op 13 mei. Dat is de dag voor moederdag, misschien is het een idee de jam voor de gelegenheid om te dopen als MAMALADE (ipv Marmelade).

Mijn oproep voor jampotjes leidde tot een enorme instroom van glaswerk
en met een forse voorraad van wel 50 potjes kan ik voorlopig vooruit.
Vandaar deze mededeling: met onmiddellijke ingang is een tijdelijke innamestop van jampotjes ingesteld.

Dank aan allen die hiertoe bijgedragen hebben.

Tussen varen en koeieoog

Op 15 januari schreef ik een stukje over het snoeien van zwarte bessen. En het nemen van winterstekken.

Vorig weekend (geen vorst, wel wat motregen, en onbedwingbare aandrang om in de tuin rond te rennen) een paar uur buiten geweest. Deels wat verbouwingsrommel opgeruimd en ook en passant de bessenstruiken gesnoeid.

Drie bosjes winterstekken van respectievelijk zwarte bes, rode (aal)bes en witte (aal)bes liggen nu gebroederlijk in een kuil achter in de tuin. Drie verschillende kleuren 'draad' erom heen, om ook later nog te zien welke welke is.
Zand erover.

TIP.
Ik schrijf 'draad' en dan denk je misschien aan 'touw', maar het zijn korte stukjes van dat stevige elektriciteitsdraad, van een vorige verbouwing overgebleven. Vooral de zwarte versie is erg handig om onopvallend een en ander in de tuin aan te binden. Bijvoorbeeld de nogal grote druif aan de pergola.
De knalrode stukjes gebruik is als de draad wel gezien mag/moet worden, bv. voor de toch al rode pindanetjes.

In mijn agenda heb ik voor begin maart een 'afspraak met mezelf' gemaakt:

Afspraak met mezelf
bessenstekken opgraven uit kuil
links achter in achtertuin
vlak bij composthoop
tussen varen en koeieoog.

Eens kijken of ik ze dan nog terugvind...

Zwarte bes snoeien

Ik ben dol op zwarte bessen en heb verschillende struiken in de tuin staan, een paar hele grote oude en een aantal zelf opgekweekte exemplaren. Het zijn sterke forse groeiers en ze kunnen behoorlijk wat ruimte innemen, zeker als de 1- of 2-jarige takken topzwaar worden van de bessen en over de naburige planten of paden gaan hangen.

Wat betreft het snoeien van zwarte bessen zijn er twee stromingen, die van de wintersnoeiers en die van de zomersnoeiers.

Ik ben van het type zomersnoeier.
Als de bessen rijp zijn dan snoei ik een deel van de takken, met bes en al, af. Dan ga ik lekker op het terras zitten, vergiet naast me, en al zittend in het zonnetje pluk ik de takken kaal en wordt het vergiet steeds voller met bessen. De resterende bessen van de struik worden uiteraard ook geplukt.
Van 1- of 2-jarige takken afgesnoeide takken maak ik stekken, het bovenste slappe stukje eraf, net onder een oog afknippen, takken van zo'n 30 cm lengte en gewoon met blad en al in de grond steken, of met zijn drieën in een grote pot. Niet laten uitdrogen in de zomer (daarom is de volle grond beter dan een pot).

Maar er zijn ook wintersnoeiers.
Die snoeien in de winter enkele van de oudste (donkerbruine) takken diep weg. Bij sterk groeiende struiken kan eventueel eenderde deel van het tweejarige hout ook verwijderd worden (zwarte bessen groeien het rijkst op 1-jarig en 2-jarig hout). Ook van het 's winters gesnoeide hout kunnen stekken gemaakt worden. Stekken van 1-jarig hout, 20-25 cm lang, dunne zachte top eraf en ook nu net onder oogje afsnijden. In het tijdschrift 'Bloemen en Planten', december 2005, werd vervolgens het 'uitogen' beschreven: het onderste oog met een stukje bast ondiep uit de tak snijden. Het is dan de bedoeling dat uiteindelijk de stek tot de helft de grond in gaat met drie knoppen boven de grond. Als er meer knoppen onder de grond terecht zouden komen, dan dienen deze ook uitgeoogd te worden. Er staat niet bij waarom.
Bundeltje stekken van 10-15 stuks met elastiekje bijelkaar, inkuilen voor de rest van de winter en in voorjaar de stekken voor de helft in de grond duwen, stevig aandrukken en vochtig houden. In het najaar moeten er dan mooie zwarte bessen-struikjes zijn.

Ik heb deze laatste stekmethode nooit geprobeerd, toch ook maar eens doen. Het is nog winter dus...

Grootste risico bij de winterstekken is dat je per ongeluk de (kale) takken omgekeerd in de grond zet, dan lukt het niet. Met de zomerstekken gebeurt je dat niet, je ziet aan de bladeren goed wat de bovenkant is.

Herfstframboos

Klein klusje op een mooie winterdag. De herfstframboos snoeien.
Ik heb ze pas anderhalf jaar, vorige winter niet gesnoeid. De twijgen waren vrij lang en slungelig. Van de gulle gever (Paula) kreeg ik te horen dat ze helemaal bij de grond afgeknipt kunnen (nee, zelfs
moeten) worden. De herfstframboos bloeit en draagt vrucht op de takken die datzelfde jaar groeien. Ok, gaan we proberen. Dus, knip, knip, knip. Bosje kale stengels over. En bosje afgeknipte takken, vooral aan de onderkant bezet met hele kleine stekeltjes, de jongste takken al met hele dikke knoppen.

Volgens de boeken vermeerder je een framboos door in de herfst een uitloper met flink wortelstel af te steken en op de gewenste plek te zetten. Nergens staat iets over winterstek. Maar wie niet waagt... dus een paar mooie afgeknipte twijgen gewoon in de grond gestoken. Wie weet slaan ze aan.


Latijnse naam: Rubus x idaeus.

Frambozen hebben slappe twijgen dus het is handig om ze aan te binden. Dan krijgen ze meer licht, blijven droger en hebben minder last van ziekten. Want frambozen zijn behoorlijk gevoelig voor schimmels en virussen. Een mooie manier is om er een leischerm van ca 1.50 m hoog van te maken. Twee palen aan uiteinde van de rij frambozen struiken zetten, Een gegalvaniseerde draad op 75 en 125 cm hoog. en in voorjaar en herfst de twijgen verticaal aanbinden, zon 8 cm uit elkaar. Met een lusje van raffia.

Misschien iets voor komend jaar. Dit jaar had ik rondom de struiken een hele kring van vertakt rijshout – 50 cm hoog – neergezet.



Aanvulling 29 december:
zit ik wat te surfen over internet, lees ik dat herfstframbozen graag laat in de winter gesnoeid willen worden.
Als ik het nu maar niet te vroeg gedaan heb. In ieder geval ligt er nu een sneeuwbeschermlaagje over.

zie ook IJsframboos (19 november)

Nashipeer

Weer een primeur op het fruitfront. Vandaag voor het eerst een nashipeer gegeten. Het ziet eruit als een grote appel, wel vreemd kleurtje geel, zandkleurig. Het schijnt een peer te zijn, vruchtvlees is wit en smaakt een beetje meloenachtig met een nasmaak van beukenootjes! Heel sappig, maar niet zoals een rijpe peer waar het sap langs je kin, druipt maar meer knapperig sappig (komkommer?). De nasmaak vind ik moeilijk te omschrijven, dat komt voor mij het dichts bij nootachtig, vandaar de beukenootjes.

De vrucht komt uit korea, japan, die kant op, maar schijnt ook in Europa steeds meer aangeplant te worden. Frankrijk, maar ook in Nederland moet het kunnen... Nashi is betekent peer in het Japans, dus nashi-peer is een beetje dubbelop. De Japanse naam van de vrucht is INAGI, zie het logootje. Wat ziet de Japanse familie er trouwens Europees uit.... Dat doet het waarschijnlijk beter in de reclame.



Nog wat feitjes: andere namen zijn Chinese peer, Japanse peer, appelpeer, meloenpeer, waterpeer, aziatische peer, 20st century pear. De Japanse versie is appelvormig, de Chinese versie is peervormig (en dat voor een peer!)
De vruchten groeien aan 2 m hoge struiken. Vooral in periode september tot maart te koop, per vliegtuig ingevlogen, schil moet bij aankoop onbeschadigd zijn, in koelkast tot ongeveer een week bewaren.

De kunstzinnige foto is van gisteravond:



Titel van het werk: Stilleven met EEN nashi-peer.

Druif

Dit weekend de druif tegen de pergola gesnoeid. Doe ik in december, ruim voor dat de sapstroom weer op gang komt. De druif klimt rondom een van de pergolapalen omhoog en ik probeer een afdakje van druiven te maken over de pergola heen. In de zomer is dat een heelijk beschaduwd plekje. Tijdens de snoei werd ik enigszins gehinderd door Bolle Baassie, de kleinste van onze twee zwarte poezen. Hij zit vaak op de pergola en vond het reuze spannend wat ik daar boven aan het doen was. Dus bij elk takje dat ik snoeide kwam er een zwarte snoet in beeld of een onderzoekend pootje. Een leuk spel is ook om de afgesnoeide takjes te vangen voor ze op de grond vallen of te takje vast te pakken voor dat ze gesnoeid zijn...
Uiteindelijk poes maar even binnen gezet.

Onze druif is een
Blauwe van Boskoop. Donkerblauwe, knikkerronde druifjes, die in een voldoende warme zomer lekker zoet worden. En anders zijn ze voor de merels. Dit jaar in september op vakantie geweest, de eigen druivenoogst een beetje gemist. De merels hadden zich al rijkelijk tegoed gedaan aan de druifjes. De vakantie was in de Chiantistreek in Toscane, Italie, en wat daar (kort voor de oogst) aan druiven hing is ongelooflijk. Trossen zo groot dat je ze met een olifant moet vervoeren. Nou ja, een klein beetje overdreven misschien, maar een tros van 30-40 cm groot was niet uitzonderlijk.




Mispel

Gister kreeg ik voor het eerst een vijftal verse mispels in mijn handen, van Geertje. Ik ken de vrucht alleen maar van plaatjes en van het spreekwoord zo rot als een mispel. Een beetje achterdochtig bekeek ik de vruchten. Voorzichtig er in knijpen, twee waren keihard, de andere drie voelden viezig zacht aan. Het voelde als een rotte vrucht, maar zo rook het niet. Een licht aangename zoetzure geur. Mispels pluk je vanaf november, als er wat vorst over heen is gegaan. Voor de eet of om in bloemstukken te verwerken.

Mijn grote fruitboek erbij gehaald: "Fruit uit alle windstreken" Van Pijpers/Constant/jansen. Fruitsoorten gesorteerd per familie en geslacht en veel foto's van de vruchten. De mispel blijkt een van de fruitsoorten te zijn van de immense familie Rosaceae. Deze familie bevat allerlei geslachten zoals de Japanse wijnbes, lijsterbes, meelbes, kwee, azarole (ooit van gehoord?) en ook de mispel. De Latijnse naam voor het geslacht is Mespilus, en de enige soort binnen dit geslacht is de mispel of Mespilus Germanicus. Twee andere geslachten van de Rosaceae hebben ook het woord mispel in de naam, het geslacht Cotoneaster (wie heeft ze niet in de tuin, nederlandse naam dwergmispel) en het geslacht Amelanchier (krentenboompje of ook wel rotsmispel)
.

Ik vertrouwde het nog niet helemaal, dus ook op internet nog even gezocht op Mispel. Allerlei interessante informatie. Zie bijvoorbeeld bijgaand link.
http://www.neerlandstuin.nl/struiken/mispel.html

Erg amusant vond ik ook de laatste zin in het volgende stukje: Mispels groeien aan kleine, struikachtige bomen en worden in de herfst geplukt als ze nog hard en oneetbaar zijn. De bomen zelf vertonen prachtige herfstkleuren. Voordat de mispels kunnen worden gegeten, moeten ze rijpen. Daartoe worden ze op een koele, donkere plaats gelegd. Het vruchtvlees wordt dan bruin, zacht en zoet. De mispel kan nu zo uit de hand gegeten worden, door hem open te breken en het vruchtvlees eruit te zuigen. Doe dit bij voorkeur buiten; dan kunnen de grote pitten en de stenige omhulsels, die daarbij in de mond komen, met een sierlijke boog uitgespuugd worden.
En ook recepten, vooral voor gelei. Maar je moet ze ook rauw kunnen eten. De mispels zijn pas eetbaar en lekker wanneer ze overrijp - "rot" zijn. Echt rot is het niet: er vindt een soort gisting in de vrucht waardoor ze helemaal mals worden en meer vocht bevatten. Dan zijn de mispelvruchten op hun lekkerst. 

Dus heel voorzichtig een vrucht opengepeld (bruin moesachtig zacht vruchtvlees) en voorzichtig geproefd. Mmmm. Niet slecht. Substantie (en uiterlijk) is wel wat eigenaardig en niet erg aanlokkelijk. Een soort appelmoes in een schilletje.
Als uitsmijter nog een paar spreekwoorden, ik vraag me af wat de vierde betekent.

Spreekwoorden met Mispel
  • Dat is zo rot als een mispel
  • Zo rot als een mispel
  • Het is zo rot als een mispel
  • Kriekeldemiek, zei de begijn, en ze scheet een mispel
  • Op de dag van Sinte-Foy staan alle mispels mooi

IJsframboos

Na een zeer heldere nacht met de eerste vorst van het seizoen lag er vanmorgen een laagje poedersuiker over de tuin. De lage zon en blauwe hemel gaven een mooie gloed. Snel naar buiten met het fototoestel voordat de zon nog hoger komt en de kristalletjes weer snel verdwijnen. De twee dahlia's die nog in de tuin stonden zijn ineens zwart, tijd om ze binnen te halen. Ik blijf het frappant vinden dat 1 nacht vorst zo'n verandering teweeg brengt. Ook de oostindische kers, vorige week nog zo stevig en fier, hangt er nu slapjes en vaal bij.

De herfstframboos heeft nog een paar vruchtjes, mooi rood. Elke keer als ik een rondje door de tuin maak pluk ik de rijpe exemplaren. Vandaag was dat een bijzondere: frambozenijs (of frambozen-sorbet?). Heerlijk.

.

Gezocht: jampotjes

Bij ons de tuin staan veel bessenstruiken. Kruisbessen, aalbessen (rode en witte), en zwarte bessen. Mijn favoriet is de zwarte bes: heerlijk geurend blad en hout (zelfs een half jaar geleden gesnoeide takken hebben nog dat lekkere luchtje). Er zijn mensen die zwarte bessen naar kattenpies vinden smaken. Daar kan ik me niets bij voorstellen, die mensen hebben een vreemde smaak. De bessenstruiken zijn inmiddels vrijwel kaal, maar de belofte voor komende zomer is al goed te zien: heel veel frisgroene knoppen die al aan het groeien zijn.

Als ik in juni/juli in de tuin loop snoep ik steeds een paar zwarte bessen van de struik. En dan is het plukken, meestal laatste week juni, eerste week juli. In de zomer flink wat jam gemaakt. We hadden zo'n grote oogst dit jaar dat de voorraad jampotjes al gauw op was. De resterende besjes schoongemaakt en in kiloporties in de diepvries gegooid. De diepvries puilt uit.

Inmiddels heb ik weer een aantal lege potjes verzameld dus weer aan het jam maken geslagen. Twee kilo bessen, 2 kilo geleisuiker. Normaal maak ik jam van maar 1 kilo fruit tegelijk. Heel gewaagd deed ik vandaag alles tegelijk in de grote pan. Dat bleek niet zo'n handige beslissing: de besjes puilden bijna de pan uit en toen de massa eindelijk aan de kook was kon ik alleen door heel hard roeren, blazen en steeds vuur wat lager draaien voorkomen dat de hete jam overkookte. Volgende keer dus weer gewoon 1 kilo tegelijk!
Op het aanrecht staat nu wel een mooie rij van negen jampotjes, dieppaars bijna zwart. Ik blijf het ongelooflijk vinden dat er zoveel smaak in zwarte bessen zit, zelfs met een heel klein likje jam heb je een mond vol zon, smaak en zomer.

In de diepvries zit nog 4.5 kilo fruit: pruimen, zwarte bes, rode bes, rode kruisbes. Dat betekent dat ik nog ongeveer 18 potjes nodig heb...

Ik ben lid van de plaatselijke afdeling van de tuinclub Groei en Bloei. Jaarlijks organiseren we een tuinmarkt. In 2006 zal het voor de derde keer gehouden worden. De afgelopen twee jaar heb ik steeds een groot succes gehad met verkoop van eigengemaakte jammen. Maar zo'n grote hoeveelheid als nu in de kelder staat... We zullen eens zien.




Dit is het logo van ons 'eigen merk', ontworpen door Eddy en al twee jaar uitbundig gebruikt.
Rond klaproos logo op de deksel en als etiket verkleind logo en daarnaast PRUIM, ZWARTE BES, KRUISBES, etc.

Voor wie het niet weet: we wonen aan de Meerweg, vandaar de naam.