Kunst

Bovenrijns

Kleine paradijstuin, Paradiesgärtlein. Geschilderd omstreeks 1410, 600 jaar oud dus. Het kleine paneeltje van 26 x 33 centimeter, hangt in het Städel Museum in Frankfurt am Main. De naam van de schilder is niet bekend gebleven, staat benoemd als 'anonieme bovenrijnse kunstenaar'. De schilder heeft Maria, lezend in een boek, afgebeeld. Opvallend is dat Maria niet midden in beeld staat, maar een beetje naar linksboven. Samen met de andere figuren bevindt Maria zich in een omsloten tuin, met allerlei planten en vogels.

Meister_des_Frankfurter_Paradiesgärtleins_groot

MeistersleutelbloemMeisterpioenMeisterbosaardbei
DETAIL: sleutelbloem, pioenroos, bosaardbei.

Langs de muren zijn allerlei populaire planten afgebeeld met symbolische betekenis of in gebruik als geneeskrachtige planten. Roos, salie, prikneus, judaspenning, muurbloem, iris, heemst (rood, wit). Rechts een witte lelie, de enige soort die niet inheems is in west-europa (symbool van Maria's maagdelijkheid).

Aan de voeten van de figuren kleinere plantjes: viooltje, sleutelbloem, lenteklokje, bosaardbei, madelief, margriet, lelietje van dalen. Langs de bron nog: weegbree, ereprijs en paarse dovenetel.

De schilder was ook een vogelkenner en schilderde de meest kleurige vogels: ijsvogel, hop, wielewaal, putter, roodborstje, koolmees, klapekster en goudvink.

Waterhouse

In het Groninger Museum is een tentoonstelling te zien van de Britse kunstenaar J.W. Waterhouse (1849-1917). De titel is 'Betoverd door vrouwen' . De tentoonstelling is op 14 december 2008 geopend en is nog te zien tot 3 mei 2009.

John William Waterhouse behoorde tot de pre-rafaellieten, een 19 eeuwse Britse stroming in de schilderkunst. Zij vonden de schilder Rafael overgewaardeerd en kozen hun onderwerpen voor schilderijen uit de periode voor rafael: middeleeuwen maar ook de klassieke oudheid.
Waterhouse schildert vaak vrouwen met een mysterieuze uitstraling, iets ongrijpbaars.

Op de eerste afbeelding een schilderij uit 1908,
the sweet rose of the soul of the rose.
Een vrouw staat in een ommuurde tuin en ruikt aan een zachtroze roos. Zij denkt aan iemand die ze liefheeft en de geur van de roos brengt misschien wel mooie (weemoedige?) herinneringen in haar boven. Haar hand teder tegen de muur, alsof dat de persoon in waar ze graag bij is.
Het schilderij is gebaseerd op een gedicht van Tennysson 'Maud', ...
and the soul of the rose went into my blood

waterhouse1

De tweede afbeelding is de poster die bij de tentoonstelling hoort.
Ook uit 1908. Titel 'Gather ye rosebuds while ye may'.
Pluk de rozen zolang het kan.


waterhouse2

Wij zijn op een zaterdagmiddag gaan kijken. Nog bijna twee maanden te gaan, maar het was opvallend druk. Wil je een iets rustiger museumbezoek dan is vroeger op de dag (wij waren er rond twee uur) of een doordeweekse dag aan te raden.

Bloemenprent (3): digitalis

Antieke bloemenprent.
Deze keer van een
vingerhoedskruid of digitalis purpurea.
Prachtige inheemse plant, die houdt van een plekje aan de bosrand.
Er moet ontzettend veel tijd en geduld zijn gaan zitten in het tekenen van zo'n prent.
Om de details, de vorm, de kleuren, maar ook de doorsneden goed weer te geven.

Er onder twee foto's van details van een digitalis uit eigen tuin.
Bovenaan nog niet geopende bloemen een beetje gelig aan de basis.
Daaronder een bloem waarvan net het 'klepje' open gaat.
Nog lager de helemaal geopende bloemen, met de
hommel-lok-vlekken.

Scrophulariaceae - Digitalis purpurea
digi22feb1digi22feb2

Eigenlijk heb ik alleen de kiemplantjes (bij e,f en g op de prent) nog nooit zo goed bekeken.
Binnenkort bij het weghalen van evt. resterende stengels uitgebloeide vingerhoedskruiden maar een rond kijken.
Digitalissen zaaien zich altijd rijkelijk uit.

Bloemenprent (2): teunisbloem

Dit is de tweede prent die ik kreeg. Een antieke bloemenprent. Hier past echt het woord PRENT bij, niet zomaar een plaatje of een afbeelding, nee een PRENT. Dat heeft iets plechtigs en gedragens.

Onagraceae - Oenothera biennis
Zie ook: de klaproos van 15 februari 2009: Bloemenprent | Kunst | 't Groentje.

Bloemenprent

Op 14 februari ben ik jarig. En inmiddels weet iedereen wel dat ik tuinen- en plantengek ben. De verjaardagskaarten die ik krijg hebben steevast bloemen of planten of tuintoestanden als onderwerp. Al dan niet voorzien van een zakje zaad, of goede tuinwensen voor het komende seizoen. En ook kado's hebben vaak een link met de tuin.

Het vensterbanktuinkasje van Frank en Alice staat in de bijkeuken al klaar, gevuld met aarde. Op te warmen tot kamertemperatuur, zodat de zaden geen 'koude schok' krijgen.

En van Eddy kreeg ik een paar fraaie oude bloemenprenten. Van een in bloemen/planten gespecialiseerd antiquariaat in Leiden. Van planten die we in de tuin hebben staan en die in al hun schoonheid in inkt en waterverf zijn vastgelegd.

Papaveraceae - Papaver dubium

Zoals deze
bleke klaproos, papaver dubium. Zie ook: Bleke klaproos - Wikipedia
De bleke klaproos is iets kleiner en oranjiger (gek woord) dan de
grote klaproos, papaver rhoeas. Lastig zo'n omschrijving: als je de twee naast elkaar hebt groeien kun je misschien zien dat de een groter of rooier is dan de andere soort, maar wat als je maar 1 soort in de tuin hebt. Dan heb je geen vergelijking. Dus deze zomer maar eens goed opletten als er weer een klaproos opduikt in de tuin.

Populieren van Monet

Op 24 november ben ik naar een lezing van de lokale tuinclub geweest. Een combinatie van kunst en tuin. Het ging over Monet, schilder en tijdgenoot van Vincent van Gogh. Maar ook een fervent tuinliefhebber. En hij schilderde veel in zijn eigen tuin en in de nabije omgeving. Steeds dezelfde objecten, maar bij iets andere lichtval of seizoen.
Zo is er een hele serie van zijn waterlelievijver, een andere serie van stapels hooi, hooimijten, en een derde serie van een rijtje populieren.

Monet schijnt steeds een hele verzameling van de nog-in-bewerking-zijnde populierenschilderijen meegenomen te hebben naar zijn vaste schilderstek. Op een rij ezels zette hij deze doeken neer, om dan
net met dat schilderij verder te gaan waarvoor de lichtval en kleur precies goed was. De serie is geschilderd in 1890 en 1891. Op een zeker moment moest Monet de populieren kopen om zijn schilderijen af te kunnen maken. De eigenaar wilde ze kappen om van die rare schilder af te zijn.

Prachtig vind ik dit. Warme kleuren, een impressie van details. Maar als je goed kijkt zie ik geen scherpe details. Het zijn vage kleurige vlekjes.

Misschien vind ik het wel zo mooi omdat er iets vertrouwds van uit gaat.
Ik fiets dagelijks langs een populierenriviertje op weg naar mijn werk.

Foto 1: MONET's populieren, prachtig getroffen in de herfst
Foto 2: Tineke's populieren, begin november, op de daglichtfietsroute naar het werk

populierenmonet populierentineke2

Populieren in de herfst aan de oever van het riviertje de Epte, vlak bij Giverny. Olieverf op canvas, Claude Monet 1891, 110 x 65 cm. Prive collectie.

Dit populierenschilderij is onderdeel van een privecollectie, dus niet te bezichtigen. Maar een bijna gelijk schilderij bevindt zich in Philadelphia:
http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/monet/poplars-epte/ .

Stukje Gras van Durer

Soms heb ik dat. Dan zie ik ergens een foto of plaatje... en denk:
Wat mooi. Wat bijzonder. Wat intrigerend.
Als het een kunstwerk is ga ik er van alles over op zoeken en wil ik ook meer van de kunstenaar weten. Dat overkwam me vandaag met 'het Stukje Gras' van Albrecht Durer. Haarscherp gepenseeld, waterverf. Met ongelooflijk veel details: de fijne zaadjes in de graspluimen, de subtiel omgevouwen blaadjes van de uitgebloeide paardebloemen. Het heeft iets onwerkelijks. Misschien omdat in eerste oogopslag het gewoon een stukje gras uit een wei of wegberm is. Getekend op ooghoogte van een kat. Maar toch weer niet: er is geen achtergrond, een hemel, geen landschap.

Te zien: kropaar, wit struisgras, veldbeemdgras, grote weegbree, duizendblad, gewone ereprijs, paardebloem, madeliefje, veldhondstong.

large-turf

Das große Rasenstück Albrecht Durer, 1503, te zien in Albertina, Wenen.
Ongeveer een A3 groot: 41 x 31 cm.
Je blijkt er posters van te kunnen kopen.