Winterhei (2)
Zie Kwakkel-winterhei | Tuin | 't Groentje.

Da' s nu anders.
Rustiek riet
Toefje sneeuw.
IJs kristallen.


Op de detail foto, iets rechtsboven van het midden een zeshoekig kristal.
Voorheen een vlier


De oren op de foto's zitten inderdaad op een vlier. Of eigenlijk, op voorheen-een-vlier. Met de hevige wind een aantal weken geleden brak ineens een stammetje (doorsnee 8 cm) van onze vlier af. Judasoor is een parasiet op levende bomen en veroorzaakt daarbij witrot. De vlier gaat er aan dood. En dan leeft de zwam verder als saprofiet (hij leeft dan van het dode hout).
Rozet




In de winter is het blad heel wollig, kijk maar naar de close ups. Aaibaar. Zomers is het blad gladder.
Lenten Rose
IJsnaalden op de vijvers.
Nog is het aangenaam.
De kerstroos bloeit.
Bescheiden.



Lenten Rose is een Engelse naam voor de helleborus of kerstroos.
Fototip Mahonie (2)



Witbalans onbewolkt, spotmeting, 1/500, 105 mm, f/5.3
Hoe dan ook, veel meer kleur.
Fototip Mahonie (1)
Bijvoorbeeld deze foto van de bloemtros van Mahonia. Gemaakt een week of twee terug. Begin januari, zo ongeveer de donkerste tijd van het jaar. Waar onze ogen zich makkelijk aanpassen aan het verminderde licht, blijkt het voor de digitale camera lastiger. Foto's vaak wat flets en kleurloos. En door de relatief lange belichtingstijd makkelijk onscherp. De geopende mahonia bloem is in werkelijkheid fel citroengeel.

ISO 400; 1/200; f 3.8; 105 mm; diafragmaprioriteit; lichtmeting patroon
Beter was geweest: scherpstellen op de geopende bloem, niet op de gesloten knoppen (spotmeting voor scherpstellen). Niet op automatische wit balans, maar op witbalans zon of bewolkt. Spotmeting voor lichtmeting. En zorg ervoor dat de sluitertijd onder de 'kritische sluitertijd' van je toestel/lens blijft. In het algemeen: bij weinig licht kiezen voor sluitertijdprioriteit (en dan met +/- spelen).
Vuistregel:
brandpuntsafstand 18 mm x 1,5 =27 dus sluitertijd <1/27ste
105 mm x 1,5= 157,5 --> sluitertijd < 1/158
Kwakkel-winterhei
Wel winterhei.
Kleur in een donkere tijd van het jaar.
.
O zo blauw
Normale bloeitijd van mei tot september. Behalve deze zachte winter: er bloeien nog steeds/ alweer een paar planten! In januari, nou ja zeg.


Met o zo blauwe bloempjes. In de zomer zet de plant zaad en zaait zich heel makkelijk uit. Op plekken waar ik niet meer van deze planten wil trek ik dan altijd (me handschoenen) de bloemstengels uit de plant voordat ze zaad zetten. Dat is vaak in juni of juli. De plant heeft zwarte wortels die vrij diep de grond in gaan, uitspitten met spade.
Spiraal
Zie ook Cyclaam uit knol | Tuin | 't Groentje en Cyclaam!!!! | Tuin | 't Groentje.




Na de bloei verschijnen de zaden. Deze cyclaam geeft een heel eigen manier om zijn zaden te beschermen: de bloem stengel krult zich op tot een spiraaltje, waarbinnen het zaadje beschermd is. Elk zaad is voorzien van een 'mierenbroodje', een zoet stukje materiaal. In het voorjaar komen de mieren die mierenbroodjes verzamelen en zo zaaien ze -en passant- de cyclamen her en der in de border.
Tot zover de theorie. Nu eens opletten op in de border onder de pergola waar deze cyclaam staat ook inderdaad zaailingen gaan opkomen.
Potjes
Een paar terracottapotten.
In de grootste, bieslook, je moet het weten.
De rand van de pot is er vorig jaar de rand 'afgevroren'.
In de kleine potjes: mos-steenbreek.
En in het achterste potje een verstekeling: een glanzend ooievaarsbekje.
Op de achtergrond, bamboe, een fargesia nitida denk ik.
Plantjes uit heel verschillende hoeken van de wereld!
.
Stekelbol
Hommels volop.
Herfst, strokleurige stekelbol, vol met zaden.
Winter, zaden opgegeten, windverspreid.

De kaardebol is tweejarig.
Snoeien van Otto
Dat is iets voor april.
Maar omdat ie er bij zit te kijken, leg ik aan Sprot uit hoe ver de prunus laurocerasus 'Otto Luyken' gesnoeid gaat worden. Wel belangrijk om de vorm een beetje te behouden en geen bladeren doormidden te knippen.

.
Zie ook Otto Luyken | Tuin | 't Groentje.
Terugval
2. Het is aan te raden om -als je zeker wilt zijn dat je een mooie bloemkleur hebt- een helleborus in bloei te kopen.


Deze twee regels samen kunnen tot teleurstelling leiden.
In maart vorig jaar kocht ik een fraai gestippelde helleborus in bloei. Genoten van de bloei, zie bovenste foto, stevig blad. Vol verwachting kijk ik nu, begin 2012, de plant de grond uit. Ik weet precies waar ik de helleborus heb geplant. Ga daar kijken. Beetje sneu. Een klein blaadje is er te zien, foto 2, een centimeter of 8 groot. En geen spoor van een bloemstengel dit jaar. Jammer. Gelukkig hebben we de foto's nog.
Otto Luyken

En dan wil ik natuurlijk weten wie Otto Luyken is (of was).
Van wikipedia: Otto Luyken (4 november 1884 - 3 februari 1953), geboren in Siegen, Duitsland. Opgeleid in Belgie en Engeland, later baas van een boomkwekerij (Baumschulen Hesse). Hij kweekte onder andere laurierkers. De 'Otto Luyken' werd door de kwekerij geselecteerd in 1940 en werd in 1953 in de handel gebracht.
.
Tepelkruid

Ook ik moest echt even in een flora opzoeken wat de naam van dit plantje is: Akkerkool of Lapsana Communis. In het Engels heet de plant Nipplewort en in sommige gebieden in Nederland tepelkruid. Vroeger werd een aftreksel van de plant gebruikt bij ontstekingen aan de tepels. De wetenschappelijke naam komt van Lapsane, een eetbaar kruid dat door Marcus Terentius Varro (*) werd beschreven
Vertakkende kruidachtige plant met kleine gele bloemetjes, mini-paardebloemmetjes. Anders dan paardebloemen vormen deze composietbloemen geen vruchtpluis. Wel cilindervormige zaaddoosjes, met daarin langwerpig zaad.
(*) Marcus Terentinus Varro leefde van 116 - 27 v Chr. Hij was een beroemd Romeins geleerde en schrijver en is ook bekend als Varro Reatinus. .
Winterklaar (2)
Sommige tuiniers willen de tuin netjes en opgeruimd hebben voor de winter begint. Anderen laten de boel de boel, doen het hekje naar de tuin dicht eind november en komen pas weer in maart kijken.
Toch zijn er ook in onze tuin een paar planten die ik voor de winter kortwiek.
a) Als er kleine voorjaarsbloeiende bolletjes onder staan: Siergrassen blijven staan tot in het voorjaar, behalve de paar pollen die in de sneeuwklokjes en krokus border staan. Die worden al in begin december 'geschoren'.

b) Sommige planten maken al voor de winter aan de voet nieuwe jonge scheuten die juist last krijgen van een winter onder hun eigen oude stengels en bladeren. Voorbeeld is helenium Rauchtopaz. Vooral omdat ze dan in het voorjaar worden afgeknaagd door de slakken die in de plantenresten hebben overwinterd.
c) En tot slot: als de plant over een pad hangt, er erg lelijk uitziet (heb je wel eens oostindische kers na een vorstperiode gezien), of ik wil een stuk border voorbereiden voor andere beplanting: snoeischaar er bij, winter of geen winter.
Winterklaar (1)
Sommige tuiniers willen de tuin netjes en opgeruimd hebben voor de winter begint. Anderen laten de boel de boel, doen het hekje naar de tuin dicht eind november en komen pas weer in maart kijken.
Vijf, nee zes, redenen waarom wij zo goed als alle afgestorven vaste planten staan in de winter.
1. De afgestorven plantenresten beschermen de aarde er onder. In het voorjaar blijkt de grond onder net verwijderde plantenresten veel beter bewerkbaar dan de plekken in de border waar je al voor de winter het blad heb verwijderd.
2. Als je de oude stengels en staken laat staan weet je in het voorjaar beter welke plant waar staat. Wie kent niet de vervelende ervaring in het voorjaar: je denkt in een leeg plekje te spitten in en merkt tot je schrik dat je net de wortelkluit van een geheel ondergrondse vaste plant hebt doorklieft....
3. De vogeltjes hebben wat te peuzelen aan de overgebleven zaden. Hoef je ook wat minder vogelvoer buiten te zetten in de winter, het is er dan al.
4. Sommige staken en stengels hebben nog een prachtig wintersilhouet, ook in de winter mooi om naar te kijken. De zaadhoofden van koeienogen, de aren van veronicastrum en de bloemstengels van sedum.


5. Aan de plantenskeletten kun je in het voorjaar zien hoe de plant er voor staat. Als je een grote bos dunne phlox stengeltjes ziet staan weet je dat de plant dringend aan delen en verjonging toe is. Als alle stengels van de sedum herbstfreude van binnen tot buiten stevig en van dezelfde dikte zijn, kan de plant nog een jaartje doorgroeien zonder delen.
6. Uiteraard nog een reden (met dank aan Wiel): afgestorven resten bieden een winterverblijf aan sommige insecten(larven).
De 7 van december
Ik heb ze gezaaid (elke soort afzonderlijk natuurlijk) in 9x9 potjes, gevuld met (gezeefde) cocopeat. En nu staan ze buiten op het overdekte terras.
--> De foto's zijn van internet.





- primula japonica magenta/wit
- primula postford white
- primula poissonii,
- persicaria virginiana tovara painter's palette
- persicaria filiformis
- goji bes, zaad al jaar oud
- echinacea pallida zie Zonnehoed | Tuin | 't Groentje, restant zaad van vorig jaar.
.
Bessen voor later
Blauwe lucht.
Waar en wanneer denk je dat deze foto's zijn genomen?

,

Op 17 december 2011,
Bij ons in de achtertuin.
Felblauwe lucht, tussen de buien door.
Ligusterstruiken van een meter of vier hoog.
Blad geel, deels afgevallen.
Overladen met glimmend zwarte bessen.
Van onder de struik richt ik de camera omhoog.
Klik, klik, foto.
Muurbloem
Dan denk ik aan tweejarig, aan een roodbruine bloem, aan een heerlijke bloemkleur.
Wintergroen is niet het eerste woord dat in me opkomt. Maar als ik nu half december door de tuin loop -waar het groen langzaam verdwijnt, verkleurt, vergeelt- dan valt het stevig groene blad van de planten me opeens op. Fier en fris staan ze overeind.
Ze staan vlak naast een tuinpad, da's handig als ze volgend jaar bloeien: elke keer als we er langs lopen, komt de bloemengeur ons tegemoet.

Deze muurbloemen heb ik al twee jaar geleden gezaaid, het zouden witbloeiende moeten zijn. De soort weet ik niet. Wat speurwerk levert op dat muurbloemen eenjarig, tweejarig of (kortlevend) vast kunnen zijn. Ze kunnen wat stakerig worden en verhouten, dat zie je op de foto wel, de meerjarige kunnen na de bloei terug gesnoeid worden tot net niet in het dode hout.
Een andere naam voor de muurbloem is steenraket. Aan de bloemvorm (4 bloemblaadjes) kun je zien dat het een kruisbloemige is.
Winterversie

.
Dromerig
De 'bevertjes' oftewel trilgras. Aan beide kanten van een strook van een meter breed waar we steeds met de fiets langs gaan. Mooi in het lage winterzonnetje.
.
Kwartet
Eerst nog wat regen, wat wolken gezien.
Vogels vliegen af en ook aan.
Vetblokken, zaden, pinda's die gaan.
Geel, groen, oranje en blauw.
Vorig jaar sneeuw, nu nog geen kou.



.
De 6 van december
In potten en bedekt met een glasplaat.
Van knoeperds van zaden tot stoffijne zaden.
Als ze over een paar maanden opkomen volgt er meer informatie.






Deze eerste 5 foto's zijn van internet, de laatste uit de tuin van Willie. In willekeurige volgorde de namen, raad maar eens welke naam bij welke foto hoort:
- cimicifuga ramosa 'atropurpureum' (zilverkaars)
- liriodendron tulipifera, tulpenboom
- stapylea colchica
- gentiana pneunomanthe (klokjesgentiaan)
- hyacinthoides non-scripta
- veratrum nigrum.
Filigrain

.
Fazantenbes glimt
De Leycestera Formosa? Die bessen zijn bijna rijp en niet voor niets naar fazanten genoemd...



De bessen groeien in etages en worden steeds zwarter naarmate ze verder rijpen. Zie ook het logje van 4 jaar geleden Fazantenbes | Fruit | 't Groentje , toen hadden we hem nog niet in eigen tuin.
Andy Warhol
.
Voor deze foto houd ik de camera net boven de grond.
Lentegroen in de herfst



.Hier schijnt de zon door de onderkant van het blad naar boven. Op de foto zie je dus de bovenkant.
Wollig Winterblad
De onderkant van de wollige bladeren blijkt ook een perfecte schuilplaats voor kleine wantsen. Onder vrijwel elk paar topblaadjes zitten wantsen, op deze foto maar 2, maar op andere plekken wel 10 bij elkaar.


.
2012 Jaar van de astrantia (1)
Maar toen ik aan de slag ging met de zaden lag er niet een (1) hoopje zaad in een hoekje .... maar een hele verzameling: in hoopjes, in bakjes, op schoteltjes, in zakjes. Bij sommige was de zaaddoos nog aanwezig, die kon ik makkelijk herkennen, bij anderen had ik een briefje met de naam gedaan, maar bij weer andere dus niet. En natuurlijk WEL vergeten welk zaad wat is.
Die zaadjes heb ik niet ingestuurd voor de zadenruil maar voor eigen gebruik gehouden met labeltjes als : 'waarschijnlijk potentilla knalrood' en 'waarschijnlijk astrantia'.
Als ik op google naar een foto van zaad van astrantia zoek, zie B0007544 Astrantia (masterwort) seeds | Flickr - Photo Sharing!, dan lijkt dat inderdaad erg op het zaad dat ik heb liggen.

Ik heb al een paar keer geprobeerd astrantia te zaaien. Bij elk tuinbezoek waar ik deze sterretjes zie bloeien denk ik, wat geweldig, wil ik ook, in grote hoeveelheden. 2012 moet het dan maar worden, het jaar van de astrantia in onze tuin. Ik ga zaaien en kopen en ruilen en iedereen die succes heeft met astrantia's vragen waar ze staan, wat ze fijn vinden, hoe vermeerderen, hoe verzorgen. Advies en aanbod welkom!
Het zaad op bovenstaand foto zit inmiddels in een pot die buiten staat, te wachten op ontkieming.
Berberis in herfstkleur


Berberis vulgaris of zuurbes.
Lichtstraal
.
Vogelvoergras
.
Als maar groter
Prachtig vooral met strijklicht van laagstaande herfstzon door de pluimen. Blijft uitstekend rechtop staan en ook nog fraai herfstgeel.
Wil je dit fraaie gras ook in de tuin, stuur dan een mail (zie onder aan deze weblog). Ik stuur je dan een mail terug in maart/april 2012 wanneer (en waar) je een stuk van de pol kunt ophalen.



Foto 1: 3 pluimpjes in 2003, nog in de pot.
Foto 2: een mooie bos in 2006
Foto 3: een pol van ruim 1,5 m in doorsnee.
Bloedooievaarsbek




Bloedgeranium-weetjes:
- de 'county' bloem van Northumberland
- hemikryptofyt (zie Hemikryptopfyt | Tuin | 't Groentje)
- 30-50 cm hoog
- bloei van mei tot oktober
- is inheems in grote delen van Europa (niet Nederland) en gematigde streken in Azie.
- bosranden, begroeide heuvels, maar ook droge graslanden en rotsachtige omgeving
- horizontale stevige wortelstok
- harige stengels
- 'bloed' in de naam afkomstig van de rode herfstkleur van het blad (foto 3)
Tuinpaadje
Is het een border?
Nee, echt een paadje, zij het enigszins overgroeid.
Op foto 2 demonstreert Poes Sprot waar het paadje ongeveer loopt.
En op foto 3 wijst hij aan waar het verstopte vijvertje ligt.



NB. We waren een kleine week op vakantie, op zondagmiddag net terug. Ik liep nog even een rondje door de tuin met fototoestel. Overal op de voet gevolgd door Sprot: hij is dan wat ongerust dat we weer weggaan.
Warme tinten
In dit geval van bloemen en bessen. De bladeren van de bomen willen nog niet erg kleuren. Misschien na vannacht, dan wordt wat nachtvorst verwacht.




Op de foto's:
rozebotteltjes, ijslandse papaver (herbloei), hart van zonnehoed en fazantenbes.
Prairieplanten
- liatris spicata
- monarda fistuloza
- panicum
- sporobolus
- echinacea
- ascrepias incanata
- pygnanthemum pilosum (amerikaans berg mint, wit bloeiend)
- asters
- rudbeckia
- amorpha canescens (bij specialisten te koop)
- ratibida pinnata (hoog, gele composiet bloem, donker hart)
- andropogon gerardii (big blue stem, 'standaard' prairiegras, geliefd bij bizons)
.....
Het lijstje wordt steeds langer, en leuk om te merken dat we al een aantal prairieplanten in de tuin hebben (of een variant erop).

Alleen niet in de vorm van een prairieplantengemeenschap. Zo'n prairietuin is gericht op het bereiken van een evenwicht in de plantengemeenschap, met veel soorten planten dicht op elkaar, waarvan er elk seizoen wel een paar in bloei staan, met weinig onderhoud, geen mest/water nodig. Het duurt overigens wel een paar jaar voor je een goed uitgekiende prairietuin-in-wording ook echt in evenwicht hebt...
......
- verbena stricta
- dalea purpurea
- vernonia fasticulata
- solidago
- bouteloua gracilis (grasje met tandeborstelvormige-aartjes)
- chasmantium latifolium
.....
Kleine Kaardebol

De kleine kaardebol, dipsacus pilosus, is twee- of meerjarig. Ik heb hem vorig jaar gekregen, de plant heeft dit jaar gebloeid. Eens kijken of ie er volgend jaar weer is. Dan is ie bij ons meerjarig. Blijft afwachten, de grondsoort is niet echt de soort waar de plant van houdt (onze tuingrond is zuur, soms droog, hoewel deze zomer niet).
De kleine kaardebol komt in het wild voor in Limburg en het oosten van Nederland. In Zuid Limburg vrij zeldzaam, in midden Limburg, het oosten van het land en het oostelijk rivierengebied zeer zeldzaam.
Biotoop:
Half tot licht beschaduwd. Op min of meer open plaatsen op matig voedselarme tot matig voedselrijke, vochtige , kalkhoudende, humeuze grond (leem en stenige plaatsen).
Groeiplaatsen: kapvlakten, open plekken in loofbossen, beek- of rivierbegeleidende bossen, langs beken, bosranden, struwelen, spoorwegen, afgravingen (kalkgroeven), steile hellingen.
Achterstallige beschrijvingen
Geranium sanguineum, over de bloem --> zie 27-10-2011
Ruwbladig klokje
Roomse kamille, zo'n succesplant en nog niet beschreven!
Brunel
(Middel)blauwe geranium van Hilja.
Oregano.

OK, van een vast een foto, er bloeide nog net een bloemetje vandaag.
Achtergrond van dit lijstje is dat ik een lading plantjes meegaf met de buren, voor hun dochter Marloes. Vroeger mijn buurmeisje, inmiddels allang uitwonend, en met eigen huis en tuin. In een mailtje aan Marloes beschreef ik de meegegeven plantjes en waar mogelijk een link met de datum waarop ik in 't Groentje iets over deze plant had geschreven. En toen kwam ik er achter dat ik een aantal gewaardeerde en trouwe tuinbewoners nog niet (of slechts in de zijlijn) beschreven had! Dat zal ik de komende periode goedmaken. Hoewel sommige planten nog even moeten wachten, omdat ze op dit moment niet bloeien.
Snelle foto


Dus geen dichtbij foto's van de vlinder. Wel een stukkie aster van dichtbij.
Ge-chopte phlox
Bos B heeft mooi gebloeid, maar is nu geheel uitgebloeid en groen. Terwijl bos A nu juist volop in bloei staat. Heeft er langer over gedaan, stond er wat groen bij terwijl bos B al bezig was, maar is nu de blikvanger. Witte bloemen en ook nog verschillende knoppen. Alle andere phloxen zijn al klaar voor het jaar. Bos A is wel een stuk lager gebleven dan bos B.


Links: bos B; rechts bloem van bos A.
Mooie truc, als je meer dan 1 bos phloxen hebt, halveer de helft.
Driekleur

Dat zijn de kleuren van de vlag van Venezuela, Colombia, Ecuador. Primaire kleuren. En in wat nuances komen ze ook in veel tuinen voor. De drie strippen foto's zijn direct achter elkaar genomen, net even anders scherpstellen. Ook hier:
Rood blauw geel.


.
Zonnehoed
Genoemd naar de paars bloeiende Echinacea Purpurea, die overigens een hele gewone Nederlandse naam heeft: Rode Zonnehoed. Het is een margriet-achtige paarse bloem met een groot, opvallend hoog, hart. 50-80 cm hoog. Schijnt van vochthoudende grond te houden. Het is een kortlevende vaste plant die het bij ons in de tuin meestal niet zo lang vol houd. Na de bloei blijft er een soort kegeltje over. Heel decoratief in de winter, met rijp bedekt.




Dit jaar hebben we drie soorten in de tuin, met resp. 2, 3 en 2 bloemen. Alledrie vorig jaar uit zaad opgekweekt en dit jaar voor het eerst in bloei. Erg decoratief en daarnaast ook fotogeniek. Boven links : Echinacea purpurea, rechts witte echinacea.
Onder links: Echinacea pallida en echinacea purpurea.
Foto 1 en 4 zijn foto's van dezelfde bloem van resp. 28 augustus en 2 september. In beide gevallen zit dezelfde (denk ik) groene wants op de bloem. Blijkbaar een fijn plekje.
Boomspinazie
Bestelling 2011 | Digi-letters | 't Groentje .
Gezaaid in het ministukje naast de herfstframbozen dat als moestuin dienst doet.
Er groeide borage en een reusachtige slangenradijs, maar geen spoor van boomspinazie. Die moet namelijk te herkennen zijn aan een fluoriscerend roze kleur in het hart. En uiteraard de grootte, heet niet voor niets BOOM-spinazie.


Ineens zag ik gister bij het plukken van de frambozen een roze vlekje, vlak bij de grond. Een klein plantje, 20 cm hoog. Een mini boom, eigenlijk bonzai-boom-spinazie. Maar toch!
De verse blaadjes schijn je te kunnen eten, als spinazie. Op de linkerfoto zie je dat bladluizen het ook lekker vinden.
Weetjes:
- chenopodium giganteum
- inheems in west europa
- wordt enorm groot (tot 3 meter) en kan zelfs als windhaag dienstdoen (?)
- zaait zich rijkelijk uit
- vergeten groente.
Plantjes voor Ineke
Iemand plantjes uit de tuin meegeven.
Zie bv. Plantjes voor Andre | Tuin | 't Groentje .
(Anderen vinden dit ook leuk, na een tuinbezoekje kom ik vaak thuis met 't een of 't ander.)
Collega Ineke vertelde van de week dat ze haar tuin een flink stuk had opgeschoond. En dat de kale grond haar toeriep 'vul mij, vul mij met plantjes'. Aanbod om bij ons wat uit de tuin te scheppen werd snel aangenomen en donderdagavond tegen 8 uur kwam Ineke langs. Nu valt het pas op dat het al 1 september is. Om negen uur moesten we stoppen want het was vrijwel donker!


Ineke was gelukkig met de auto en kreeg en berg plantjes mee in grote plastic emmers. Achterbak, achterbank en voor naast de bijrijderstoel. En vrijdag worden die plantjes zorgvuldig in de vers leeggemaakte border uitgeplant. Namen gingen mee op een briefje.
O.a. carex buchanii (26-8-07), geranium macrorrhizum, heuchera, ajuga reptans, alchemilla molis, verbena hastata, geranium pratense, linarea purpurea, geranium tomentosum, witte munt (17-10-10), oregano, iris sibirica (31-5-06), stukje persicaria campanulata (27-9-2011), akelei(17-5-08, 11-6-11), kaardebol (rozetten 9-1-10, 21-8-11), geranium versicolor (29-01-2010), longkruid (10-4-10), teunisbloem rozetten in pot, sedum spectabile 'herbstfreude' (o.a. 19-9-2009), anjertjes (in pot en stekken, 10-1-2010).....
De data tussen haakjes verwijzen naar entries in dit tuinlog over de betreffende plant.
Uit het hart
Kleurig.

Een detail foto van het hart van een bijna uitgebloeide rode zonnehoed.
Groene indringers (7): Reuzenbalsemien
Dan naar de Engelse wikipedia. Kijk, daar kom ik toch nog wat nieuwtjes tegen.




In Engeland is de plant in 1839 geintroduceerd, tegelijk met de Japanse Duizendknoop en de Reuzen-berenklauw! In die tijd werden dit drietal aangeprezen omdat ze groeikracht van 'Herculiaanse Proporties ' hadden en op zijn Engels 'splendid invasiveness' . Dit betekende dat ook de gewone mensen ze makkelijk en goedkoop konden kopen; voor de prijs van een zakje zaad hadden ze dan bloemen die konden wedijveren met de dure orchideeen in de kassen en serres van de ' upper class'.
Met zijn mechanische manier van zaadjes wegschieten duurde het nog geen 10 jaar of de reuzenbalsemien ontsnapte uit de tuinen en begon zich in de natuur te vestigen, voornamelijk langs de rivieren in Engeland. Nu is de plant in het grootste deel van Engeland, Europa, Verenigde Staten te vinden. Op veel plekken invasief. Door zijn enorme groeikracht neemt ie licht weg van de inheemse planten. Bovendien lokt ie door zijn lekkere geur en nectar de insecten, die laten de inheemse planten dan links liggen, waardoor de bevruchting van de inheemse planten terugloopt en de reuzenbalsemien nog meer kansen heeft. Grrrrrr. Toen ik dit allemaal las, toch naar buiten, en de laatste bloeiende exemplaren eruit gehaald. Maar niet voor het laatst. De nodige zaaddoosjes zijn al weer gesprongen...
De vorm van de bloemen heeft er toe geleid dat de plant in Engeland namen heeft als Policeman's Helmet, Bobby Tops of Copper Tops. Naar de vorm van de helm van de politiemannen in Engeland.
Buurmans verdriet
Ik ben halverwege, op zich zijn de planten makkelijk te verwijderen. De hommels brengen me weer aan het twijfelen. De hoppen zo enthousiast van bloem naar bloem.... Wie ben ik om hun deze lekkere nectarhapjes af te nemen. Twijfel, twijfel.

De reuzenbasmien is familie van het vlijtig liesje. Impatiens grandulifera. Maar dan wel verre familie. Deze komt oorspronkelijk uit de Himalaya, vooral Tibet en India. De reuzenbalsemien heeft zich ook in Nederland overal, ook in de natuur, verspreid, en is invasief. Blijkbaar vanaf 1915 in Nederland gezien. Vooral in greppels, langs sloten komt de plant in grote hoeveelheden voor. Vochtige, voedselrijke grond.
Zie ook: Groene indringers (7): Reuzenbalsemien | Tuin | 't Groentje.
Herfstanemooon 2011
Terwijl er mensen zijn die de herfstanemoon moeten intomen vanwege de spectaculaire uitbreidingsdrang. Bij ons dus niet.
Te droog?
Te nat?
Te veel schaduw?
Te veel overgroeid door andere planten?
Een enkele bloemstengel zie ik boven het groen uitsteken.

Kijk toch eens: ook in zijn eentje prachtig!
David Hamilton
Toen overgestapt op 'plan B': bloemetjes.
Die vliegen niet weg, schuilen niet voor de regen. Ze wiegen (en soms meer dan dat) wel in de wind, dus met ene hand bloemstengel vastgehouden, met andere hand fototoestel met joekel van lens vasthouden, scherpstellen en bedienen. Valt niet mee, en echt perfecte scherpe foto's maken lukt dan niet.



Zo'n vaag achtergrondje en lichte beweging geeft wel een romantisch tintje. Een beetje 'David Hamilton'-achtig, maar dan niet met meisjes/jonge vrouwen, maar met bloemetjes. Een beetje wazig. Lief. Dromerig.
Google maar eens David Hamilton en kies voor afbeeldingen
Lampekap


Toen ik daar vanmorgen langsliep zag ik dat de bloeiwijze inclusief de bovenste bladere vakkundig was ingepakt in een fijnmazig web van spinrag. Op de rechterfoto zie je net onder het bloemscherm de donkere vorm van een grote spin. Wat later op de dag ging ik nog eens kijken en toen zag ik tientallen minispinnetjes binnen het veilige web over de plant heen en weer wandelen. Het bleek geen volwassen spin te zijn, maar een spinnenbal!
En waarom heb ik de titel lampekap gekozen voor dit stukje? Vroeger had ik in mijn slaapkamer een lampekap, gemaakt van een 'slurf' van witte T-shirt stof: Op verschillende plaatsen een ring van stevig ijzerdraad, gloeilamp peertje van boven er in, en toen had ik een langwerpige lampekap. De spinneweb constructie rondom de sedum bladeren deed bij aan die lamp denken.
Vingerhoedskruid

Op de achtergrond zie je helemaal links witte phloxen en ernaast, iets meer naar het midden, de diepblauwpaarse virginische ereprijs. Deze bloemen zag ik niet eerder tegelijk bloeien!
Zie het stukje van 15 juni 2011, Geen Patty's Plum | Tuin | 't Groentje. Zaaisel van vorig jaar. De plantjes die in juni bloeiden had ik al eerder in de volle grond gezet, de augustusbloeier hierboven een paar weken later.
Rauchtopas
In totaal 5 scheuten die ik los van elkaar heb uitgeplant. Een van de 5 is ten prooi gevallen aan slakken, de andere 4 zijn inmiddels fors uitgegroeid en geven een mooi schouwspel van bloemen. Donker geel van boven, rood van onder. De bloemblaadjes krullen een beetje op en geven zo een oranje effect. En een fluffy donker hartje.


.
Alleen de hoogte klopt niet helemaal met wat ik in gedachten had. Ik dacht 90 cm. Is eerder 1.20 m. Op internet kom ik hoogte 1.1 m of 1.4 m. tegen. Deze helenium Rauchtopas zou heel stevig recht op moeten staan. In de vele regen afgelopen week is toch 1 van de 4 resterende planten er bij gaan liggen.
Deze helenium is een hybride gekweekt door de Duitse helenium kweker Uwe Peglow. En wil je verschillende kleurvariaties zien, kijk dan eens op: Heleniums - pictures and descriptions of the plants in the UK National Collection.
3 x 3 = 9 (2)
Zo ziet het er uit in kleine stukjes.








.Augustusborder

Zo zie je hoe vol onze tuin is. Je moet goed zoeken om nog een stukje kale grond te vinden. Op zich lastig, want ik heb nog heel plantjes in potjes staan. Die wachten nog op een plekje.
Thalictrum Rochebrunianum

De Nederlandse naam is ruit of edele ruit. Kan tot 1.80 m hoog worden, bij ons trouwens minder hoog, ongeveer 1.40 m. Het is handig om de plant met wat rijshout te steunen, of bij andere wat hogere planten te zetten waar ie tegen aan kan hangen. Verder: goed onthouden waar ie staat en rond de bloeitijd echt van dichtbij gaan bekijken. Voor je het weet heb je de bloei anders gemist.
De naam van de plant is afkomstig van Alphonse Trémeau de Rochebrune, een Franse zooloog (1833-1912). Of volgens andere bronnen geboren in 1836 of 1834.
Geel met groen

En vanmorgen, bij een rondje door de voortuin, zag ik ineens toch wat oostindische kersbloemen. Een oranje, maar ook deze fraaie gele.
Grote Kattenstaart



Goede buren van deze plant zijn: achillea, astilbe, echinacea, echinops, eupatorium, filipendula, helenium,macleaya, persicaria, phlox, salvia, solidago, verbena, veronicastrum. Dit rijtje kwam ik tegen op de site van een kweker. De planten met vetgedrukte blauwe namen staan er inderdaad naast, de planten met italic rode namen hebben we elders in de tuin.
Jaren geleden, toen ik op een Engels tuinprogramma zag dat er plug-plantjes gekocht en geplant werden, heb ik dat ook eens geprobeerd. Kuiflavendel (die het eerste jaar niet overleefd heeft) en deze kattenstaart. In het najaar, na de bloei ga ik hem maar eens delen, is eigenlijk wel erg leuk.
Winter en zomerblik


Net niet vanaf dezelfde plek, maar wel ongeveer. Op de bovenste winterfoto zijn de ligusterbol en het bruggetje over de vijver net niet te zien. Op de zomerfoto zie je de vijver niet door het groen. Links boven de zomerfoto zie je nog net een appel hangen. De eerste van dit jaar heb ik al weer geplukt, nog wel een tikje zuur.
Zwarte toorts






Zou zich uit moeten zaaien, dus hopelijk volgend jaar weer. Ik heb nog niet terug kunnen vinden waarom de zwarte toorts 'zwart' wordt genoemd...
Ratelaar
Het is duidelijk waar de naam ratelaar vandaag komt. Als het zaad rijpt en droogt rammelt (ratelt) het in de droge zaaddoosjes. Als je die doosjes van dichtbij bekijkt, blijkt er sprake te zijn van een dun papierachtig 'buitendoosje' en een steviger houtachtig 'binnendoosje'. Dat binnendoosje gaat pas open als de zaden rijp zijn. Het buitendoosje is wat groter en lichter en vangt de wind, om zo de plant zijn naam eer aan te laten doen.


Op de linkerfoto zijn de buitendoosjes nog intact, op de linker foto -wat lastig te zien trouwens- zijn de buitendoosjes bijna vergaan/verdwenen, en zijn alleen de nerfjes nog intact. Advies, bekijk zelf zo'n zaaddoos eens van dichtbij.
De wetenschappelijke naam is Rhinanthus angustifolius (=met smal blad). Een eenjarige halfparasiet. Parasiteert op wortels van gras. Uit de bremraapfamilie. De soort was zeldzaam geworden, maar komt weer redelijk veel voor. Langs de Drentsche Aa bleek de maaimachine van de beheerder van wegbermen zelfs de grootste verspreider van de zaden. Zaden zijn maar kort kiemkrachtig dus pas maaien als het zaad gezet is. Anders ben je de ratelaar weer kwijt.
Sedum Spurium
Terug naar de sedums. Op de foto zette ik deze bodembedekker, met helder groene rozetjes. Bloeit in juli met schermen van roze of witte bloemetjes. De naam van deze sedum (b)lijkt te zijn: sedum spurium, of ook wel roze vetkruid.



.
Textuur
En dan op de computer een beetje met plaatjes heen en weer schuiven totdat ik het een mooie collage vindt. De groene naast de rode, of toch maar de roze? Glad naast harige textuur, rechte vormen naast gebogen vormen. Met geen ander doel dan een prettige vlakvulling.




En voor wie toch wil weten wat wat is:
- irisblad omgebogen na een forse regenbui, met de laatste druppels als pareltjes
- een glad stukje stengel en deel van blad van reuzenbalsemien
- een teunisbloem in harige knop en er tegen aan hangend de uitgebloeide bloem van de dag ervoor
- elkaar omhelzende astilbes, onderdeel van een heel veldje (aanvankelijk allemaal creme kleurig, maar een stek die ik van Hilja kreeg (voor de bloei) en die ik gezellig bij de soortgenoten zette bleek opeens een heel andere kleur te hebben. Ook goed.
Trifolium pratense
Gedroogd en als thee gedronken. Als tinctuur.
Trifolium pratense.


Ook bekend als Rode Klaver.
Tussen ons terras en een tuinpaadje erlangs is een smal strookje gras, 5 meter bij 40-50 cm. Dit is een soort bloemenweitje, het merendeel is kort, maar een klein stukje van 50 x 50 cm is nog niet gemaaid. Hier groeit de klaver, en roomse kamille, en over een week of twee de virginische ereprijs, en nog veel meer. Een gezellige bende van bloemen met nu als opvallendste een forse pol rode klaver.
Rode klaver weetje 1
Komt breed verspreid over Europa en VS voor. Werd vroeger gebruikt als voedergewas voor vee. Is hiervoor ook in Australie ingevoerd. Maar in Australie waren geen insecten waarvan de tong lang genoeg was om de bloemen te bestuiven. Dus zijn er ook Europese hommelvolken met lange tongen naar toe gebracht.
Rode klaver weetje 2.
De rode klaver heeft twee verschillende bladvormen. Is je dat al opgevallen? De onderste zijn (drietallig) en min of meer rond, terwijl de hogere bladeren veel langwerpiger en spitser zijn. Ook met drie bij elkaar vandaar de naam.
Rode klaver weetje 3.
Het blad is het nationaal symbool van Ierland.
Iraanse gamander
Met die naam als sleutel kon ik vervolgens weer verdere informatie googlen.

Teucrium (of gamander) is een geslacht met ongeveer 100 soorten. Het zijn lipbloemen maar niet in alle gevallen is het lipje duidelijk te herkennen. De meest bekende soort is de echte gamander, teucrium chamaedrys, met kleine donkergroene, aromatische blaadjes, een beetje gelobt als mini-eikenblaadjes. Jaren geleden hadden we zo'n struikje in de tuin, totdat ie wreed aan zijn einde kwam doordat ie verdween onder een berg aarde bij het uitgraven van de vijver. Toen ik daarna de berg aarde stukje bij beetje verwijderde was het heestertje zo beschadigd dat ie de volgende winter niet overleefde.
Maar nu heb ik een soortgenoot, teucrium hyrcanicum, in het Engels heet ie Iraanse Gamander. Ook deze heeft aromatisch blad, behaard, meer grijsgroen dan donkergroen. En bloeiaren van zeker 20 cm.
Chelsea Chop (2)

.
Spinkruid
Ik heb nog niet kunnen achterhalen waar de naam spinkruid (*) vandaan komt.
Het tuberosa is wel duidelijk: groeit uit een wortelknol, zoiets als een dahlia, maar dan veel dunnere uitlopers.


De bloemen bloeien achtereenvolgens, elk maximaal een dag (wordt ook wel dagbloem genoemd). Met het allerblauwste blauw waar mee een bloem zich kan tooien. Knollen zijn niet winterhard, ik laat ze in een pot groeien en haal ze in het najaar binnen.
(*) Nu ik dit opschrijf bedenk ik me opeens dat de naam spinkruid van de vorm van de knol kan komen: de uitlopers van de knol zijn dun en langwerpig, net de vlezige bruine poten (wel meer dan acht) van een grote spin...
Als ik er aan denk plaats ik in het najaar bij her oprooien een foto van de knol.
Narrenmuts
Of in vorm van de zaaddozen. Akeleien hebben zaaddozen in de vorm van een narrenmuts. Dit jaar bloeide voor het eerst een delphinium requienii in onze tuin. En voor de vorm van de zaaddozen blijkt deze plant in dezelfde winkel geweest te zijn als de akeleien. Ook narrenmutsmodel!


Links akelei, rechts delphinium.
Open tuinen weekend 2011
28 juni.
Een prachtige zomerse zondag.
Tuinpraatjes.
Tuinplaatjes.



.
FOTO'S: Ik ben die met het hoedje.
Groot succes was de slangenradijs. En onverminderd enthousiasme van bezoekers bij het zien van onze heldere vijver, met nog steeds tientallen (zichtbare) kikkervisjes.
Onweer
Maandag was het erg warm, net boven de dertig graden, en dat gold ook voor de dinsdag. Er was een abrupte weersomslag voorspeld, met onweer en zware windstoten. De trein dienstregeling werd er zelfs op aangepast. In Groningen hadden we geluk, en bleef het lang droog. Genoeg om 's avonds nog te genieten van een tuinfietsrondje. Zie Mikkelhorst (2) | Elders | 't Groentje .
En laatste schouwspel van de dag... vanaf ons met glazen dak overdekte terras veilig en droog het onweer afwachten. Tegen 10 uur 's avonds zagen we vanuit het westen de wolken aankomen. Uit de eerste wolk kwam een flits en enorme donder, zo onverwacht. En direct daarop vlogen allerlei geschrokken vogels van west naar oost over ons heen, scholeksters, een eend, merels en van alles.
De eerste grote foto van de wolken heb ik -per ongeluk- gemaakt met flits, het stukje boom was goed belicht, de lucht pikzwart op de oorspronkelijke foto. Tijdstip 22:16:04. Ik schakelde de automatische flits uit en maakte de derde foto om 22:16.16. Daarop zie je de wolken zoals we ze zelf zagen. Maar foto 1, bewerkt in fotoprogramma laat iets bijzonders zien. Toen ik de foto wat lichter maakte zag ik opeens allemaal witte stippen. Vreemd. Stofjes? Nee, het zijn een heleboel vogeltjes, een stukje van de grote foto het ik uitvergroot weergeven als detail: en hier zie je dat de stippen geen stippen zijn, maar 'kruisjes', de silhoutjes van vogels, als kleine vliegtuigjes, aangelicht door de toevallige flits.
Bijzonder, op de laatste foto die maar een paar seconden later is genomen, is niets te zien van vogels, ook niet bij uitvergroting: ze zijn letterlijk 'overgewaaid'.


.
Ridderspoor
Toen ik vorig jaar de tweejarige delphinium requienii zaaide, had ik zo'n ridderspoor voor ogen. Twee zaailingen heb ik de hele winter binnen gehouden, stevige zaailingen van een centimeter of 10. In mei 2011 heb ik uit slakken-voorzorg de ene plant in een pot op het terras gezet, de andere in de verhoogde border bij het stapelmuurtje. De slakken bleven er af, de plant staat stevig rechtop zonder stok. En de kleur? Paars grijzig en helemaal niet blauw!




Deze soort blijkt een plant te zijn uit middellandse zee gebied, bijvoorbeeld Corsica. Niet echt winterhard, maar schijnt zich goed uit te zaaien. (Zelfs overvloedig lees ik hier en daar). Een paar zaailingen oppotten en binnenhouden garandeert nieuwe planten voor volgend jaar.
Geen Patty's Plum
Ik denk steeds dat ie digitalis purpurea Patty's Plum heet.
Maar de Pruim van Patty is een Papaver.
En de digitalis?
Die heet digitalis purpurea Pam's Choice.

Toch klopt het niet helemaal. Als ik deze plant google kom ik steeds een bloem tegen met grote (room)witte kelken met de grote paarse vlek. Die van ons heeft toch echt paarsroze kelken. Of zou ie niet kleurecht uit het zaad terug komen?
Driebladige Braakwortelspirea
Nu las ik in een weblogje dat je de zaden altijd 'vers' moet zaaien. Als de zaden eenmaal in kiemrust is moet je van goede huize komen om ze nog te laten ontkiemen. Het kan wel een jaar duren. Ik zal een nieuwe poging wagen als er zaad is gevormd. Meteen zaaien. En de pot met zaad die ik in februari heb gezaaid laat ik nog staan. Het moet ook mogelijk zijn de plant te vermeerderen door wortelstek. Ook nog een optie.




Op de ene plek staat dat de naam komt van de 17e eeuwse Duitse botanist Arnold Gillenius (Gill), maar in een wetenschappelijk artikel uit 1898 staat dat dit onwaarschijnlijk is. Zie http://www.swsbm.com/AJP/AJP_1898_No_10.pdf . De plant komt van oorsprong uit bosgebieden in Noord Amerika.
Engelse naam: Indian Psychic, medicinaal gebruik of Bowman's root. Niet genoemd naar een meneer Bowman maar naar indianen: man met een boog (man with bow).
Tuindeel in nummers
Met nummertjes.

1. helianthus
2. helenium 'moerheim beauty'
3. geranium endressii
4. aangewaaide berk
5. calamagrostis 'overdam'
6. stipa gigantea
7. santolina
8. uit de losse hand gelegd tegelpaadje
9. uitgebloeide bieslook
10. heuchera
11. buxus vorm
(midden bovenaan: dak van de garage van de buren)
Witte papaver

.
Raadplaatje 13 juni 2011: Weelderige bloesem
Of niet?
Wie herkent deze plant.
.
Oplossing: bloem van duizendblad.
Green Apples
.
Van de in totaal 9 opgekweekte en uitgeplante zaailingen waren er 8 zoals op de foto, 1 exemplaar had een afwijkende kleur, namelijk zacht roze.
Digitalis
Vooral in een stuk van de voortuin waar we niet zo vaak komen.



Elke bloem heeft weer een iets ander vlekkenpatroon. Aan de binnenkant van de vingerhoedjes zitten kleine haartjes. Waarom zou dat zijn? Om de hommels wat houvast te geven als ze naar binnen kruipen? Of juist om het ze een beetje moeilijk te maken, zodat ze langer in de bloem bezig blijven en de kans op bevruchting groter maken?
Kreukelgeranium
Wij hebben in de tuin veel (tuin)geraniums. Die groeien er lustig op los, en regelmatig ontstaan er weer net andere varieteiten. Ik heb er nu een gevonden die ik in de gaten ga houden. Bijna zuiver wit. Het was erg droog toen de plant voor het eerst begon te bloeien. Bloemetjes een beetje verdroogd. Dat dacht ik. Maar inmiddels heeft het diverse keren geregend, de geranium staat er fris bij. En de bloemen zijn nog steeds gerimpeld. Alle bloempjes. Een nieuwe varieteit: de witte kreukelgeranium! Een zaailing van geranium versicolor. Misschien vind ik wel een geintereseerde kweker....



.
Bulgaarse ui(tgebloeid)
Zie Bulgaarse ui | Tuin | 't Groentje. De hommels waren er helemaal gek op. Nu niet meer. De bloemen zijn uitgebloeid, de afzonderlijke klokjes hebben zich gesloten en omhooggericht.
Een kerk met heel veel torenspitsen.
.
Witte akelei

.
3x3=9









Van links naar rechts en van boven naar onder.
- wit: anjer
- rozerood: steenanjer
- grijs: santolina
- lila: salie
- geel: tripmadam
- paars: allium
- groen: buxus
- oranje: oranje havikskruid
- creme: bulgaarse ui.
Kleurige border
11 juni 2011.

Met twee tub-trugs.
Reuzehandig en in felle kleuren.
Dan raak ik ze niet kwijt in het groen.
In zo'n kleurige tuin vallen ze minder op.
Chelsea Chop
In Engeland wordt dit nu de Chelsea Chop (spreek uit tsjop) genoemd. Rond de tijd van de Chelsea Flower show (maar zeker niet later dan eind juni) kun je veel planten tot de helft terugsnoeien. De plant blijft lager en steviger, maakt meer bloemen, later in het jaar.
Dit 50% terugknippen werkt goed bij bijvoorbeeld heleniums, asters, sedum, phloxen, solidago, en eupatorium. Longkruid kun je nu tot net boven de grond afknippen. Dan komt ie weer terug met vers-bespikkeld blad.


Vandaag dus chop chop chop gedaan:
- Phlox: een bos phlox tot de helft (bos A), een bos de helft van de stengels tot 50% (bos B) en de rest niet gesnoeid (Foto 2).
- Veronicastrum -chop, chop- ook gehalveerd (de bloemtoortsen kwamen er al aan!).
- Sedum Herbstfreude: een paar pollen sedum -chop, chop- geknipt. Ik heb nu een emmer vol met prachtig stekmateriaal. Maar ja, zoveel stekken en de tuin is al vol. Een paar in een pot gezet, misschien nog een paar stukjes op een leeg plekje (ha, ha) in de tuin.
- Aster: een pol wel, een pol niet; van een derde pol: een paar stengels ingekort (Foto1).
Variaties op een thema
In verschillende hoedanigheden.
Oranje schijnpapaver.



.
Foto 2: Omhulsel van de knop hangt nog als een olijk petje op de bloem.
Foto 3: "Kraag" zit een beetje strak!
Allium
Allii
Allio
Allium
Allio
Allia
Alliorum
Alliis
Alia
Alliis
Dit zijn de vervoegingen van het Latijnse woord Allium.


Op de foto's Allium Christophii, bollen die ik eind vorig jaar van een tuinvriendin kreeg en die nu voor het eerst bloeien. Niet zo supergroot als in sommige tuinen, misschien komt dat nog wel als de bol wat langer staat.
Nieuwe aanwinsten van 2011


Herken je ze?
De een heet (in het Engels) Siciliaanse honing-knoflook.
De ander (in het Spaans): ster van goud, Stella 'd Oro
Bulgaarse ui
Bulgaarse ui.
Ik heb hem vorig jaar, als uitgebloeide bloem, bij iemand in de tuin gezien.
Hele opvallende zaaddozen.
Leek me leuk.
In het najaar 5 bollen gekocht en tussen pollen bieslook gezet.


Eerst een lange stengel, een centimeter of 50, dan een knop met spitse punt (zie stukje hierboven 'korenbout man'). De knop vouwt zich uit tot een bundel klokjes, zo'n 2 cm lang. Van buiten bleek bruin. Van binnen, ook gele en rode tinten. Na de bloei gaan de uitgebloeide klokjes zich oprichten en komen er allemaal spitsjes rechtop te staan.
Stella de Oro
Dat is eigenlijk een beetje smokkelen.
Ik heb deze daglelie al jaren in de tuin. Alleen in het jaar van aankoop (2003) een paar bloemen (ik had hem in de knop gekocht), daarna niets meer. Alleen groen. Elke keer probeerde ik de plant op een andere plek, nog steeds geen bloem. Blad soms helemaal aangeknaagd door de slakken. Maar dit jaar, 2011, eindelijk!
Flink wat bloemstengels uit een forse pol groen. En nu sinds een ruime week, elke dag een of meer gele bloemen.




Op foto 2 een uitvergroting van foto 4. Een insectje op een meeldraad. Foto 3 nog verder uitvergroot, op een andere meeldraad zat een nog veel kleiner beestje.
Stella de Oro -weetjes
- bladeren groen, langwerpig, irisachtig
- bloem geel, oranjegeel, met zeer kleine groene keel
- welriekend
- kleine soort hemerocallis, blad ca. 30 cm hoog, met bloem 50 cm.
- Nederlandse naam: daglelie
- deze soort is door W. Jablonski geintroduceerd in 1975
- goed verkrijgbaar
- niet woekerende soort
- staat graag in volle zon, eventueel halfschaduw
- goed doorlatende, af en toe vochtig wordende, grond
- van oorsprong weideplant
- na 4-5 jaar pol in vroege voorjaar (of in najaar) delen
- vaste plant
- bloei: afhankelijk van de website: mei-juni, juli-aug, juni-juli, mei-sept
Tip van Wim Willemsen: na de bloei de plant op 10-15 cm hoogte geheel afknippen, bijmesten en bij droog weer wat water geven. Dan krijg je snel weer een pol prachtig blad en kan de plant nieuwe scheuten maken voor volgend jaar.
Meconopsis Cambrica
Ziet er breekbaar uit.
Oersterk.

Meconopsis Cambrica.
In onze tuin geel en oranje door elkaar.
Opvallend: in noord Engeland, wandelend, zagen we in bermen en aan bosranden ook meconopsissen, maar alleen gele!
Pluizebol
Een zee van paardebloemen.
Nu is het meer zilver met groen.
De paardepluizentijd is aangebroken.
Ook in de tuin.

Als de zaadjes goed gerijpt zijn...
...laten ze een voor een (of met zijn allen tegelijk) de bloembodem los.
Vliegen weg met hun eigen parachute.
Zo ingenieus.
Pulmonaria

Een heel stuk wordt geflankeerd (aan een kant dan) door longkruid. In een tijd dat er nog niet veel bloeit, en het nog flink kan vriezen, komt het eerste longkruid_bloempje te voorschijn. Een nectarbar voor de eerste hommels. En nu, een paar weken later, veel bloemen, ook al de nodige uitgebloeide. Maar nog steeds hommels en andere insecten. Een deel van de dag staat de strook longkruid in de zon, en dan zoemt het. De bloemstengels worden langer en langer. Flop, bloeiend en wel, liggen de stengels over het pad. Dus als ik achter in de tuin wil zijn loop ik voorzichtig over het tijdelijk 30 cm brede (smalle) pad dat overblijft. Als het longkruid echt uitgebloeid is, knip ik in ieder geval de bloemstengels en soms een deel van het blad terug. Pad is dan weer breder en de pulmonaria kan weer fris vers gespikkeld blad maken.
Bosanemonen-blauw
Maar nu even niet. De anemoontjes staan nu mooi te bloeien. In de halfschaduw. 's Morgens zon, 's middags lichte schaduw van de berk van de buren.



Ze heten wel blauw, maar zijn eigenlijk meer paars.
Judaspenning-paars
Ik heb ze speciaal een eind uit elkaar gezet omdat de paarse makkelijk de overhand neemt. Dus zorgvuldig gescheiden, en gezorgd dat zaad van de witte niet in de buurt van de paarse kwam.
Maar, het maakt helemaal niet uit. De paarse genen zitten gewoon al in de zaden van een witte judaspenning. Soms komt er een witte uit, maar meestal ook weer paarse. Dus nu heb ik achter ook paarsbloeiende judaspenningen.





Ze staan nu eind april volop in bloei. Ruiken trouwens ook lekker, wel even met je neus er boven op gaan staan. De bloemen beginnen opgerold, zijn dan nog heel donker roze. Dan ontvouwen ze zich tot een vierbladig bloempje.
Rok of trompet?


Hierboven twee foto's van narcissen in onze tuin.
De ene met een kort geel rokje met oranje zoom, de ander met een gele lange gerimpelde rok.
Nog wat foto's: Narcis | Tuin | 't Groentje .
Heb je zelf een narcis met bijzonder rok in de tuin, stuur eens een foto.
Wilgenkatjes
Voor een paar details, lees verder.




Net als veel andere wilgen groeit deze struik wilg snel. De maximale hoogte is een meer of 4 en 2-3 meter breed. In een van onze borders staat de wilg als miniknotwilg. Als in de herfst de smalle grijze blaadjes zijn afgevallen, staat de slank twijgen die in dat jaar gegroeid zijn mooi glanzend donkerrood te wezen in de winterzon. De knot-stam is zelf maar 50 cm hoog. Ik geef toe dat het een beetje kort is voor een struik van twee meter hoog.
Elk jaar knip ik uiterlijk in het voorjaar de twijgen van het voorgaande jaar terug tot op de knot. Inmiddels na een jaar of tien een knoestig geheel. Die twijgen zijn dan zeker anderhalve meter lang. Het ene jaar zet ik ze in een grote pot bij de voordeur, de pluizige witte katjes afstekend tegen het donkerrode hout. Een andere keer knip ik de toppen van de takken af en zet die binnen in een vaas. Dit jaar was ik iets later met snoeien en gingen de eerste katjes al open, in bloei. Van heel dichtbij blijken ze verrassend mooie kleuren te hebben. Het lijkt erop dat ze van pluizig wit, eerst de rode steeltjes krijgen en daarna de gele stuifmeelstaafje.
NB. De blaadjes zitten er al aan te komen.
NB2. Ik weet de naam van de wilg niet, ik zal tzt ook een foto van de volledig blaadjes plaatsen, misschien kan een van de lezers mij aan de naam helpen. Ooit gekocht op een plantjesmarkt in de Hortus Haren.
Maandfoto april 2011: wilgenkatje
Wilgenkatjes van heel dicht bij.


Wat een kleuren, knalrood, knalgeel, pluizig wit.
Pruimebloesem
Pruimenbloesem.
Nectar.
Voor hommel.
Voor bij.
Voor vogel.
Voor mij.
Om te kijken.
.
Met de zon mee of ...



Hierboven drie foto's van hetzelfde bloemtrosje van de bloeiende ribes. Het is 10 uur 's morgens. De linkerfoto is min of meer tegen de zon in in genomen. De middelste foto is met de zon mee genomen. De zon staat en beetje schuin achter me. De derde foto heb ik vanuit dezelfde positie genomen -maar met een hand tussen de bloem en de zon- zodat het bloemtrosje in de schaduw hangt. Welke vind je het mooist?
NB. Alle drie met belichtingstijd 1/250 sec. De eerste twee hebben wel een wat grotere scherpte diepte (F10.0 ipv F6.3).
Leverbloempje

Zowel de Nederlandse als de wetenschappelijke naam is ontleend aan de vorm van de bladeren, nog niet zichtbaar op de foto. De bladeren hebben de vorm van een lever. In de middeleeuwen werd het plantje dan ook gebruikt tegen leveraandoeningen. In de volksgeneeskunde van tegenwoordig schijnt het gebruikt te worden in behandelingen tegen puistjes, bronchitis, jicht, traag helende wonden en ook lever- of galkwalen.
Veelzijdig, voor zo'n klein plantje.
Corydalis solida
De holwortel (corydalis cava) en de vingerhelmbloem (corydalis solida). Ik schreef er al eens eerder over en legde toen uit dat je onder de grond moet kijken en een knolletje moet doorsnijden. Holwortel heeft een hol knolletje, de vingerhelmbloem een gevuld/solide knolletje. Maar het kan veel simpeler. Kijk naar de vorm van het schutblaadje, het blaadje direct onder de bloemen aan de bloeistelen. Is het blaadje handvormig (foto 1 en 2) dan is het de vingerhelmbloem. Is het gaafrandig, foto 3, dan is het de holwortel.


.
Holwortel komt in witbloeiende en de paarsroze bloeiende vorm voor en is iets forser en groter. Dat zie je pas als ze direct naast elkaar staan. De exemplaren op de onderste twee foto's stonden naast elkaar, in de Hortus Haren. Toen viel me inderdaad het verschil in grootte op.
Bosbodem




Vingerhelmbloem in oudroze.
Bosanemoon in wit.
Speenkruid in stralend geel.
Op de bovenste foto de stam van omgevallen appelboom en helemaal linksboven nog een stukje ribes (donkerroze) en forsithia (geel).
Ruige rijp
Vanmorgen stralende zon.
In de schaduw plekken rijp.
Op gras.
Op de blauwgroene tulpenbladeren.


Lange dunne rijpkristallen.
Naast elkaar.
In waaiers.
Compost
Onder de voorwaarde dat de gemeente ook weer compost afneemt.
En 1 x per jaar kunnen de inwoners van de gemeente dan gratis compost halen bij de gemeentewerf.
Buurman R. haalt elk jaar een kar vol, een deel voor hem en een deel voor ons.
Maar ons uitstrooitempo is nog al verschillend. R. is in enorm tempo bezig en strooit de compost royaal over de brede border langs zijn oprit. Maar onze tuin is vol en ik heb wat meer tijd nodig om te kijken waar ik compost kan strooien.


Dit jaar een mooi compromis: zeiltje op onze oprit, R. rijdt met kar achter auto oprit op, stort een grote bult compost op het zeiltje, en vertrekt weer. De komende uren heb ik voldoende tijd om in alle rust de compost uit te rijden. 10 kruiwagens vol x elk 20 spades-vol. En ook weer 10 kruiwagens leeg natuurlijk. Omdat de compost bijna niets weegt valt het overigens reuze mee om zoveel te scheppen.
Krokus
Ze bloeien niet al te lang, maar het is wel volop genieten.
Vooral als je er heel veel bij elkaar zet.
Met dank aan de mieren die de zaden versjouwen....
.... worden het er steeds meer.



.
Bos in tuin


Mooi zo'n 'bos' heel dicht bij.
De peen van vorig jaar

Foto: de paarsroze achtergrond bestaat uit bloeiende winterheide.
Voor een foto van de bloeiende peen, zie Van onder | Tuin | 't Groentje voor het bloeiende exemplaar.
Echt een succesplant in onze tuin. Elk jaar op een ander plekje.
Tuin surfen
Google woord a, en voor je het weet dwaal je af naar b, c, en d.
De tijd glijdt voorbij.
Je hebt van alles gevonden, gelezen en gezien.
Niet woord a.
Dat laat ik vaak gebeuren in de tuin.
De avond tevoren, voor het naar bed gaan, maak ik een lijstje.
Op de schoorsteenmantel.
Dingen-in-de-tuin, om de volgende dag te doen.
En dan.
De tuin in.
Dat wel.
Bezig, van voor naar achter.
Zijtuin en terug.
Niet ding a.
Euhorbia Jitskii
De euphorbia komt oorspronkelijk uit Bhutan. Groen blad met een rode nerf, en herfstkleuren (geel met rood). Bloemen worden knaloranje. De plant vormt lange ondergrondse uitlopers, en wandelen zo een beetje door de tuin. De scheuten vormen rechtopstaande stengels van 80-90 cm hoog. De euphorbia staat inmiddels in de achtertuin, vlak bij ons stapelmuurtje. In de zon. Even afwachten of het daar niet te droog is (deze euphorbia houdt van volle zon, maar ook van vochtige grond....).

Uit onze tuin schepte ik voor J. een paar kluiten met daslook. Net uitlopend blad, met een fijne uiensmaak (in reepjes door de sla, gebruik als bieslook). Nu nog blad, binnenkort de witte daslook bloempjes.
Viltig
Het onderdeel viltig is makkelijk te begrijpen als je naar de foto's kijkt.


Het onderdeel 'hoornbloem' schijnt te komen van de vorm van de zaaddozen, na de bloei van de witte bloempjes. Hoornvormige zaaddoosjes. Ook de wetenschappelijke naam Cerastium Tomentosum geeft dit al aan. Tomentosum betekent harig. Cerastium is afgeleid van het Griekse woord 'keras' dat hoorn betekent.
De hoornbloem kan heel goed tegen droogte, groeit vaak in rotstuinen, in bloembakken. Na de bloei (april/mei) zal ik dit jaar goed opletten op de vorm van de zaaddozen. In mijn herinnering zijn het gewoon 'rechte', symmetrische zaaddoosjes. Bij hoornvormig denk ik aan iets met een boogje. Maar misschien hadden de oude Grieken koeien of geiten met rechte hoorns in gedachten...
Roze stippel
Vervoerd.
Geplant.

Onder de pergola met druif. Vlak bij de deur. Zo zien we hem elke dag weer in de bloeiperiode. Dichtbij het pad, zodat er ruimte is om de bloem even op te tillen, om in de roze stippel-snoet van de bloem te kijken. Zou ie zich uitzaaien?
De bloem was al open bij de kwekerij, en daar stonden tientallen andere h'borussen. Ook zag ik de eerste hommel rondvliegen. Dikke kans dat de bloem inmiddels bevrucht is. Maar met welk stuifmeel?
Terras en ramen poetsen


Zie je de ramen al weer glimmen?
En daarna nog even de witte terrastegels ontdoen van hun winterse groene algenlaagje. Stoeltjes weer buitengezet. Zaterdag hebben we voor het eerst buiten op het terras geluncht!
Twee dozijn
.
Standpunten
Kies een paar plekken in je tuin, waar je een stuk van de tuin kunt overzien.
Schrijf op welke punten dat zijn (dit zijn voorbeelden, ik heb nog niet besloten).
- hoekje linksachter op het terras, met zicht op het noorden,
- rug tegen stam van appelboom en kijkend naar de hazelaar
- op de vijfde trede van de tuintrap die op het tuinpad staat ter hoogte van de buxusbol en uitkijkend over de kruidentuin
- liggend op het bruggetje over de vijver, kijken naar de struikborder.
Steeds met hetzelfde fototoestel en dezelfde lens.
En steeds proberen het beeldveld zo gelijk mogelijk te houden aan die van eerder foto's.
In de loop van een jaar krijg je dan een mooie serie foto's waarop de veranderingen in je tuin te zien zijn. Als je ze digitaal op de PC in elkaar laat overvloeien heb je een minifilmpje.
Hoe kom ik hier op?
Gezien in TV programma van Carol Klein, zie Life in a cottage garden | Digi-letters | 't Groentje.


Naarmate het jaar vorderde vloeiden de verschillende beelden vanuit een bepaald standpunt steeds meer in elkaar over. Leuk idee om ook in eigen tuin te doen. Wie doet mee?
Anemoonpluis
Een vogelveertje? Een aangewaaid papiertje?
Nee. Weet je wat het was?
Een zaadbolletje van een herfstanemoon.
Die heb ik pas kort in de tuin staan, vorige herfst goed gebloeid. Na de bloei vielen de bloemblaadjes af. En bleef het bloemhartje, donkerbruin, over. En nu een paar maanden later zijn de bloemhartjes sneeuwwit geworden. In eerste instantie lijken ze op een onrijpe aardbei op een steeltje. Daarna vouwen ze open als een schoteltje wit pluis.

Pffff, en de zaadjes vliegen weg.
Modderklompen
Eerste actie was een stuk van de vijver ijsvrij maken. Ik dacht dat ik toch te laat was, allerlei bellen onder het ijs en ook twee omstrengelde kikkers, roerloos op de bodem van de vijver, ondersteboven. Als het hele oppervlak van de vijver met ijs bedekt is kunnen de bellen moerasgas niet ontsnappen uit het water en kunnen de kikkers en salamanders stikken. IJs is niet stevig genoeg om op te staan, maar toch een paar cm dik.
(Op de minivijver was het ijs ruim 8 cm dik).



Na een paar uur kwam ik weer kijken bij de vijver, met schepnet, om de 'dode' kikkers uit de vijver te scheppen. Nou, zo dood waren ze toch niet, gewoon aan het rusten, want ze waren vertrokken in het onderwatergroen. Gelukkig maar.
(Of de reigers is langs geweest terwijl ik even niet oplette en heeft ze door het wak in het ijs uit de vijver gevist. Maar dat geloof ik niet.)
Van kwart over 9 tot half 11.
Koffie.
Van 11 uur tot half twee.
Lunch.
Van 10 voor twee tot half vier.
Heerlijk!
Antwoord raadplaatje 13 februari 2011
Een helleborus orientalis, ook vastenroos of lenteroos genoemd. Uit het geslacht nieskruid, waar ook de helleborus niger of kerstroos toe behoort.
Groeit in het wild in Bulgarije, noord Griekenland, Turkije, in bossen tot 2000 m. Houdt van kalk en humeuze grond, maar staat ook al vele jaren in ons zure grond-tuintje.
.
Blauwe merel
Zoals deze.

Geintje.
De foto heb ik afgelopen week gemaakt in onze achtertuin. E. heeft hem digitaal en beetje 'bijgeblauwd'.
Toch bestaat er wel degelijk een lijster-achtige (een merel is een lijsterachtige) die blauw/blauwig van kleur is. Je hebt de blauwe rotslijster en de beflijster. Lastig alleen is dat deze niet of nauwelijks in Nederland voorkomen. Hoogstzelden worden ze hier waargenomen, maar onmogelijk is het niet. Wij zullen in ieder geval in het vervolg opletten op de kleur van onze merels.
Raadplaatje: 13 februari 2011
Tijd voor een raadplaatje.
Welke plant is dit?
TIP: de foto's zijn vandaag gemaakt in eigen tuin.



.
Bruin heidestaartje gesignaleerd
Ik twijfel tussen bruin heidestaartje of rode heidelucifer of dove (melige) heidelucifer.
He, zegt Eddy, die zijn er toch niet midden in de winter.
Hij denkt dat ik het over libellen of waterjuffers heb.
De naam klinkt misschien wel naar een libel, maar het is iets heel anders.
Namelijk een korstmos.
Dit exemplaar groeit in onze picknick tafel.


De tafel is gemaakt van tamme kastanjehout in 1997. Dit is weliswaar tamelijk hard hout, maar na zoveel jaar begint de tafel her en der tekenen van vermolming en veroudering te vertonen ('s zomers voorzichtig je glas op plaatsen).
En van oud hout, daar houdt dit korstmosje van!
Ik ben nog niet helemaal zeker van de naam is niet helemaal zeker, maar plaatjes kijkend gok ik toch op het bruine heidestaartje, zie Bruin heidestaartje.
Akoniet deel 3: blijvers
Op 5 februari 2011 heb ik het eerste open bloempje gezien. Eind januari kwamen de nog gebogen 'nekjes' van de bloemstengels boven de grond uit, halverwege afgelopen week hadden de eerste bloemknoppen zich om hoog gebogen, en vandaag de eerste voorzichtig geopende bloem. Nu nog een zonnestraaltje en dan is het helemaal perfect.

De bloei is dit jaar een paar weken eerder dan in 2010. Zie Akoniet deel 2: achtertuin | Tuin | 't Groentje.
Neuzen 2011
De eerste bollen duwen hun groene neuzen langzaam aan boven de grond.
Door de aarde, door het verterende blad.
Herken je ze?




FOTO's: sneeuwklok, winterakoniet, boshyacinth en .. verrassing.
Op de laatste foto, gelige neuzen. Ik kan me niet herinneren wat er op die plek staat. In de buurt staan een paar narcisjes, maar ik dacht dat die wat meer blauwgroen gekleurd blad hadden... Krokussen zijn het zeker niet. Even wachten nog.
Hoe zet je wind op de foto?
In de bomenrij achter in de tuin een continu laag loeiend geluid. Zo hard dat het de eerste vogelliedjes overstemt. Het is erg zacht buiten, graad of 10, wel grijs, maar droog. Ik sta een tijdje buiten in de tuin, genietend van de kracht van de wind, dan weer van links, dan weer van de andere kant. Soms een zachte aai, dan weer een stevige stoot die me aan het wankelen brengt. Ik vind harde wind altijd iets spannends hebben.
Zo niet onze poezen. Die willen nauwelijks naar buiten, lawaai, ze horen niet goed waar de geluiden vandaan komen, ze liggen liever binnen op de vloer(verwarming). Wachtend op betere tijden.
Fototoestel bij de hand, maar hoe zet je wind op de foto, op een manier die iets van de kracht weergeeft? Tja. Ik hou het maar bij wuivend gras.




Deze foto's zijn een paar seconden na elkaar genomen. Middenin staat een stevige bos miscanthus sinensis, met een dik touw (zie je niet op de foto) op ongeveer een meter hoog bij elkaar gebonden. Meestal staat de bos stevig rechtop, maar met de stevige windvlagen buigt de bos mee. Aan de rechterkant kun je de takken van een rode kornoelje zien.
Antropomorfisme
Als ik rondkijk in eigen tuin zie ik duidelijke voorbeelden.

Zeg nou zelf, deze libelle heeft toch echt een glimlach op het gezicht.
Deze bloem heeft een gezicht: Bloemengezichtje | Tuin | 't Groentje
En dit bloemengezicht is eerder 'muppet'-morf: Muppet | Tuin | 't Groentje .
NB. Heb je 'antropomorfe' foto's in je tuin gemaakt, stuur ze me dan toe. Mailadres onder aan dit weblog.
IJS fossiel

Vaalwit, langwerpig. Ik zie ijskristallen, maar van dichtbij ook witte draden. Het is een kattedrol! Stijfbevroren. Waarschijnlijk een paar weken geleden in de sneeuw begraven. Niet zo diep dat ie ook onder de grond lag. Nu de sneeuw weg is valt de drol erg op tegen de donkere achtergrond van aarde. De witte draden zijn schimmels die druk bezig zijn met het afbreken van de drol.
Bodemloos
En vanmorgen lag opeens de bodem er onder.
Het water was bevroren (-7 graden vannacht).
De bodem was er uit geduwd.




Gelukkig had ik de doos nog bewaard (*). Ik was van plan om de kapotte waterschaal terug te sturen naar de fabrikant. Totdat ik op de doos las: NIET VORSTBESTENDIG. Tja, daar is geen eer meer aan te behalen. Het is wel verbazingwekkend dat de schaal de vorige vorstperiode overleefde.
(*) Nou ja, de doos is eigenlijk geclaimd door Poes Sprot. De doos staat op de vloerverwarming onder het raam, lekkere lage instap voor onze stevige kater. Al sinds november slaapt Sprot vrijwel de hele dag in dit doosje. Hij puilt over de rand.
Spoorbloem
En nu krijg ik wekelijks een 'persoonlijke mail' met de planten waar ik deze week iets mee kan doen. Boven aan deze mail staat steeds de Centranthus ruber als eerste plant.
Met als actie "delen van 8 januari tot 31 december". Op zich intrigerend: wat is zo bijzonder aan de eerste week januari? Dat lijkt de enige week te zijn waarin je ze niet kan delen.
Vroeger werd Centranthus Ruber rode valeriaan genoemd. Tegenwoordig is de Nederlandse naam rode spoorbloem. En er is een witte versie: de witte spoorbloem. Centranthus Ruber 'Albus'.
De plant kende ik van plaatjes en van (wandel) vakanties in zuid-europese landen. Zie Cinque Terre - Wilde Bloemen | Elders | 't Groentje. Twee jaar geleden heb ik een mix (rood + wit) gezaaid, uitgeplant op een warme plaats in de voortuin: op het zuiden, tegen een muur, in grindpad).
In de zomer van 2010 bloeiden de planten uitbundig, vooral witte, een enkele rode. Bij het lezen van de omschrijving 'met gespoorde witte bloemen' begrijp ik opeens de naam spoorbloem.... De vorm van de bloemen! Dat wil ik zelf zien. De planten in de tuin zijn in winterrust, maar gelukkig hebben we foto's.


Ik verbaas me er weer over dat die sporen me niet eerder opgevallen zijn. Vooral bij het laatste bloempje in de herfst (tikkie onscherp) vallen de sporen op. Centranthus kan zich behoorlijk uitzaaien, schijnt het. En inderdaad: het lijkt erop dat er veel zaailingen in het grindpad staan. Als deze de winter overleven kan ik heel wat spoorbloempjes oppotten!
Doorgeefplant
Een plant die je al jaren in je tuin hebt staan, en waar je iemand anders blij mee maakt.
En het is mooi te zien dat jouw plant ook in de tuin van de ander aanslaat.
Groeit en bloeit.
En als dan je eigen exemplaar het loodje legt....dan is het mooi als je de oorspronkelijke ontvanger van je plant om een stukje terug kunt vragen..
Kringloop rond.



Dat is het geval met een vroege herfstaster bij ons in de tuin. Toen we 19 jaar geleden in ons huidige huis kwamen wonen, stond er een pol herfstasters in de achtertuin. Mooie volle pol. Dat bleek een stukje te zijn van een aster die de vorige bewoonster van ons huis van onze toenmalige buurman, Ome Job, had gekregen. Ome Job was 93 toe hij heen ging, en wij konden zijn huis (andere helft van de dubbele woning) overnemen. Met een tuin erbij. De grote pol asters in onze achtertuin, deelden we, en een stuk van de plant staat inmiddels in de voortuin. Vlak achter de ligusterheg.
Op een nieuwjaarsborrel bij onze schuin-over-buren, sprak onze overbuurman mij aan. Hij keek vanuit zijn huis (linksboven op foto1) uit op onze voortuin waar in september zo'n prachtige bos asters stond te bloeien. Hij vroeg of hij een stukje terug mocht hebben. Ruim 20 jaar geleden had hij een stukje aan Ome Job gegeven en de aster was inmiddels uit zijn tuin verdwenen.
Uiteraard.
Dus op mijn to-do-lijstje van april staat nu: stukje herfstaster afsteken voor overbuurman B.!
Bloem
Roze rood.
Roze wit.
Roze paars.
Bloem, bloem, bloem.
Gezoem.
Rond het roze.


.
Hortensia
Maar ondertussen gebeurt er van alles.
Knoppen zwellen.
Voorbereiding voor de lente.




Deze foto's zijn gemaakt op 31 december 2010, net een beetje dooi, maar nog volop sneeuw in de tuin. Laagstaand winterzonnetje licht de hortensia aan. De knoppen glimmen paarsrood. De schijnbloemen van afgelopen zijn fijn als papier. En sommigen bestaan alleen nog uit een kantwerkje van nerfjes.
Pegels
De ijspegels.
Een heleboel op een rijtje.
Aan de onderrand van de ramen van de serre.
Naast elkaar.
.
Varen
Van onze en buurpoezen.
Van een muis die de oprit oversteekt (en weer onder een struikje verdwijnt).
Van verschillende vogels.
En van een onbekend beest.
Kleiner en smaller dan van een kat.
Wel duidelijk afzonderlijke teentjes.
Ik ga op zoek.

Onder een struikje is het redelijk beschut. Of onder een in elkaar gezakte varen. Als je daar als muis of grondvogel knus onderzit, is dit het uitzicht dat je hebt. Door een gordijntje van -nog groene- varenblaadjes, diepgevroren, kijk je naar het sneeuwlandschap buiten.
Terrasje pikken?

Het ziet er wel koud uit. En dat is het ook. Min 5 graden overdag. Hier komt een paar maanden geen zon, het terras is aan de noordkant van het huis.
Een jaar geleden
De dag ervoor was er nog niks, en de 17e.... een dik pak sneeuw.
Dat was het begin van een lange, koude, sneeuwrijke winter.

En tegen het einde van de winter was het zout op.
Voor onze straat maakte dat niet veel uit, daar werd toch niet gestrooid.
Gemeenten beloofden beterschap en kochten volop zout in.
Maar.... dit jaar is de winter veel eerder begonnen.
Bij ons viel op 26 november de eerste sneeuw.
In Haren is er nog een beetje zout, maar in sommige gemeenten in Groningen en Drenthe is het al op!
En we zitten op half december.
NB. Ik schreef dit stukje op 16 december 2010; op 17 december 2010 was het weer raak met veel sneeuw. Bij ons in Groningen een beetje, maar in het westen van het land en zeeland zorgde heel veel sneeuw (20 cm) voor veel overlast op de weg en spoor.
Wat zien ik?
Dwaalt mijn blik over de voortuin.
Niets te zien.

Of toch?
Wat beweegt daar vlak bij de grond.
Kijk rechts op de foto en lees het volgende blogje.
IJsroos



.
Fraaie dozen




Extra voordeel: de zaaddozen vallen langzaam uit elkaar, de zaadjes worden vanzelf verspreid en zorgen volgende jaren voor nieuwe planten.
Koude oren
Een gelatineachtig paddenstoeltje, rubberachtig en buigzaam.
Maar niet als het hard vriest.
Dan bevriezen de paddenstoeltjes en worden keihard.

.
Seizoenswissel

Het herfst-gekleurde esdoornblad zit nog aan de boom.
Wordt afgedekt met de eerste sneeuw van de aanstaande winter.
Temperatuur net onder nul.
Sneeuwlaagje van 5 cm in de ochtend.
Af een toe een zonnetje.
De mist ligt op de loer.
Oprit in de herfst
Links de pergola van tamme kastanjehout. Staat er sinds 1997. Rechts de grillige stammetjes van de inmiddels bijna kale fluweelboom. Helemaal rechtsonder de bovenkant van een bolvormig gesnoeid ligusterstruikje. De geel bruine vlek in het centrum van de foto bestaat uit de grote bladeren van de japanse duizendknoop. Nu -twee weken later- zijn al deze bladeren afgevallen en staan er alleen nog de stengels.



.
Hartvormig
Een waterplant, of oeverplant of een plant die van natte voeten houdt?
Na even nadenken kom ik op de houttuynia cordata. Een plant die we sinds een paar jaar in de tuin hebben, en die ik daarvoor nog niet kende. Niet gekocht in het tuincentrum, maar meegelift met een pol campanula's die ik van een plaatsgenoot kreeg.
Zie Verstekeling: Houttuynia Cordata | Tuin | 't Groentje .

De Houttuynia komt voor in het verre oosten vanaf de Himalaya tot in Japan. In 1820 is zaad meegebracht naar Engeland, naar de botanische tuinen Kew Gardens. In 1826 bloeiden de eerste planten buiten Azie. De naam is gegeven door de botanicus Thunberg. Zie ook: Thunberg | Digi-letters | 't Groentje .
De soortnaam cordata betekent hartvormig, dit slaat op de vorm van het blad. De geslachtsnaam Houttuynia komt van de Nederlander Maarten Houttuyn. Geboren in 1720 in Hoorn, later woonachtig in Amsterdam en opgeleid in de geneeskunde. In de achttiende eeuw hoorde bij die opleiding ook een uitgebreide studie van de plantkunde. Houttuyn vertaalde de Systemae Natura van Linnaeus in het Nederlands, in 37 delen! Houttuyn heeft de naar hem vernoemde plant overigens nooit zelf gezien, die kwam pas een eeuw na zijn geboorte naar Europa.
Judasoor


De grootste op de foto is een centimeter of 4, de kleine net boven een centimeter. Het zijn grappige paddestoelen, heel gelatineachtig en elastisch als je ze aanraakt. Bij vochtig weer zien ze er lichtbruin uit. als het heel droog is schijnen ze in elkaar te schrompelen en bijna zwart van kleur te worden. Misschien moet ik de tak bewaren en in droge tijd nog eens bekijken.
De auricularia auricula (auricula is oor in het latijn) komt het hele jaar voor in alle streken van de wereld, zowel tropische als gematigde. De favoriete boom is de vlier, maar de paddestoel komt ook voor op andere andere loofbomen als notebomen, wilg of beuk. De paddestoel wordt in de chinese en japanse keuken gebruikt, schijnt overigens niet zo veel smaak te hebben. En ook hier weer: allerlei medicinale toepassingen (al dan niet wetenschappelijk bewezen).
Culver's root
Van uitgebloeide bloemen en zaaddozen.

Op de foto een aar van de veronicastrum virginicum, die als een soort slang naar voren komt op de foto. In de zomer staat de bloeiaar recht overend en wordt druk bezocht door hommels. Deze vorm van de veronicastrum virginicum 'Fascination' maakt soms vreemde afgeplatte (bandvormige) bloemen. De golvende groei van de bloemen (als de plant wat scheef zakt en naar het licht wil groeien) vind je terug in de zaad-aar.
In het Engels heet deze soort Culver's Root (of Black Root). De plant vindt zijn oorsprong in Noord Amerika. De wortel werd door de Noord-Amerikaanse indianen gebruikt als medicijn tegen van alles en nog wat, bijvoorbeeld leverproblemen. De naam zou zijn afgeleid van ene Dr. Coulvert, een Amerikaans arts uit het einde van de 17e eeuw/begin 18e eeuw. Hij zou de plant hebben geïntroduceerd in 'white man's medicine'. Zie ook: Veronicastrum virginicum Culver's Root seed and plant .
Rustiek hek
Een losstaand wit hekje.
Tegen de appelboom.
Bij het snoeien een paar weken geleden stond het hek in de weg en heb ik het tijdelijk 'geparkeerd' tegen de appelboom. Op zich ziet het er wel leuk uit als ik vanuit huis de tuin in loop en het hek helemaal achter in de tuin zie staan. Mooi contrast.
Soms staat het hek in de weg. Bijvoorbeeld bij het wegharken van de afgevallen blaadjes op het grasveld. Maar meestal niet. Het zal me dan ook niet verbazen als het hek in het voorjaar nog steeds nonchalant tegen de appelboom leunt.

En die berg takken op het grasveld. Daar moet ik ook nog wat aan doen. Versnipperen, hakselen of in stukjes zagen en opstapelen. In elk geval moet ik bij het opruimen tzt goed opletten dat er niet inmiddels een egel onder is gaan winterrusten.
Storm en greppel
Resultaat: dit weekend NOGMAALS de greppel/sloot schoongemaakt!
Takken uit de sloot en talud ook min of meer leeg geharkt.

Zie ook Weer een brief | Letters | 't Groentje.
De wilg is nog niet leeg. Het waterschap moet zijn brieven eigenlijk twee weken later versturen...
Tuinview 30 oktober
Veel bloem.
Veel groen.
In de herfst kan het snel gaan.
De foto is van 30 oktober, vorig weekend.


Nu is het een week later.
Het heeft een aantal dagen fors gewaaid en veel geregend.
Heel veel blad is nu van de bomen.
Seizoen
Plaatje gemaakt van het pad dat voor ons huis langs loopt.
LINKERFOTO: Links de donkergroene taxus. Rechts nog flink wat bessen aan de vuurdoorn. En midden in -in het verlengde van het tamelijk begroeide grindpaadje- de slangenden die een eindje verderop -bij de buren- staat.
RECHTERFOTO
In een flits dacht ik aan een foto vanuit min of meer dezelfde positie, gemaakt op 17 december 2009. Dat was de dag dat voor het eerst vorige winter een dikke laag sneeuw was gevallen. Op de rechterfoto zie je dat het grindpaadje niet meer begaanbaar was: de takken van de taxus waren onder de sneeuwvracht doorgezakt en over het pad gaan hangen. Na de langdurige sneeuw kwamen de takken overigens nooit meer helemaal overeind. In het voorjaar heb ik nog de nodige takken afgesnoeid.

.
Vervolgserie
(zie Herfstgeel (1) | Tuin | 't Groentje en Herfstgeel (2) | Tuin | 't Groentje en Herfstgeel (3) | Tuin | 't Groentje).

FOTO: Dit zijn een paar van de botteltjes van een aangewaaide roos. Het geel op de achtergrond is de veldesdoorn. Pas bekijken van de foto op het computerscherm zag ik het beestje in schutkleur (links midden).
Eigenlijk is de struik, ondanks driftig snoeien, te groot voor de plek waar hij staat. In het voorjaar haal ik hem eruit, misschien verplaatsen, anders gewoon weg. Dat klinkt heel besluitvaardig. Maar tuinmensen die mij kennen weten hoe moeilijk ik het vind om een plant of struik weg te halen. Zeker een die zijn eigen plekje bepaald heeft.
In dit geval zou het moeten lukken. Ik heb allang stekken genomen en op een beter plekje staat inmiddels al een aardig struikje met dit jaar ook al wat botteltjes.
Geleend uitzicht
Maar op kleinere schaal kan het ook. Zicht op een mooie appelboom bij de buren of een esdoorn in herfstkleur.

Op de foto is alles tot aan de liguster haag in onze tuin te vinden. De hortensia's en de oranje bal van de esdoorn staan aan de overkant van de straat bij onze overburen.
Herfstgeel (3)
Op 10 oktober was het blad nog geheel groen, en waren de zaden ook nog groen (met een beetje rood. Zie Antwoord Raadplaatje 10 oktober | Tuin | 't Groentje . Op 30 oktober staat de kruin van de kleine boom in een gele gloed. Zelfs als het donker is en regent, lijkt de boom nog zonnig.
.
Herfstgeel (2)

De groene kleur van de bladeren van deze geranium pratense trekt zich terug. Het onderliggend geel en een beetje rood wordt zichtbaar. Eventjes. Voordat de bladeren bovengronds afsterven. Winterrust.
Herfstgeel (1)
Van de herfstkleuren geel, mag ik van jouw de miscanthus?
Vorige week nog met groen blad, en nu ineens helemaal geel.

Dit is de Miscanthus Sinensis 'Malepartus', een stevig uitgevallen groot exemplaar. Een pol met inmiddels een diameter van 1 meter in onze voortuin. In april 2011 moet er een flink stuk vanaf. Liefhebbers kunnen dan een stuk komen halen.
Dakgootcompost
Ten minste.... als de dakgoot leeg is.
FOTO: Aan de achterkant van de schuur, linksaf, ladder op en daar is de dakgoot.

Door alle bladval en kleine takjes is de dakgoot meestal barstensvol. Vol met prachtige compost en kleine ontkiemende esdoorntjes. Vandaag heb ik staande op een kleine ladder (lastig, de ruimte achter de schuur en voor de sloot is zeer beperkt) de dakgoot geleegd. Lekker met de handen in de kleddernatte compost. Of eigenlijk meer een wormenbak met wormenaarde. Tientallen, nee honderden regenwormen deden hun werk om van de blaadjes en takjes mooie compost te maken.
Verder hele families pissebedden, her en der een duizendpoot en wat slakjes.
Het begon te regenen, maar omdat de wilg nog flink veel blad heeft, stond ik droog. Betekent wel dat ik over een week of 2 nog even een korte tweede ronde moet houden, anders is de goot meteen weer vol.
Cosmea
De gratis zaadjes die bij het tijdschrift Groei en Bloei van april zaten heb ik direct gezaaid. In de serre opgekweekt en half mei buiten uitgeplant. De plantjes zijn deels door de slakken opgegeten, de resterende plant gaf 1 bloem in de zomer. Toen leek het over.
Maar nu, eind oktober, zijn er veel knoppen, en af en toe een bloem.



De knoppen zijn donkere 'knoopjes' met een groene stervormige kraag.
Deze cosmea is donkerroze rood, maar je hebt ze in allerlei tinten van wit, lichtroze tot no een stuk donkerder. En het blad, ragfijn.
Witte munt
Mentha Suaveolens.
Bonte witte munt heeft groene bladeren met een roomwitte rand.
Ik nam een stukje mee van de plantenruil.

Volgens de omschrijving zou deze munt naar ananas smaken.
Hmm.
Heb ik dan een andere soort meegenomen?
Ik heb de plant in een pot gezet (woeker-neigingen) en de scheuten wat teruggeknipt.
Daarvan thee gezet.
Naar appel smaakte het niet.
Ook niet naar ananas.
Wel enigszins minty, maar ook een beetje terpentijnachtig.
En daar bij ook 'heet'.
Zoals gemberpoeder heet kan smaken.
Misschien smaken de jonge blaadjes in het voorjaar beter.....
Verval
Op de foto zie je de glanzende zwarte zaden zitten. Een beetje flinke windvlaag strooit ze rond.
Antwoord Raadplaatje 10 oktober
Weet je wat het was? Anne wel, die had het goed geraden (zie gastenboek).
Een bosje zaden van de veldesdoorn of Spaanse Aak.

Ondanks de naam (Spaans) is het toch echt een inheemse boom in Nederland. De boom wordt een meter of 10 hoog en heeft opvallend kleine bladeren, 3-5 cm, 3- of 5-delig gelobt. De kruin blijft klein en de Spaanse aak is daarmee ook geschikt voor kleine tuinen. Je kunt de boom door snoeien klein houden, in struikvorm. En als je veel snoeit is er ook een prima heg van te maken. In het voorjaar kleine bloemetjes, in de herfst knalgele bladeren, en dan de vleugelnootjes. Op de foto nog roodachtig met groen. Later strokleurig. Als ze goed ingedroogd zijn laten ze los en zie je de zaden helicopteren. En in de buurt krijg je dan weer kleine aakjes.
NB. En wie heeft ze als kind niet 'neusjes' genoemd?
Raadplaatje: 10 oktober 2010
Wat zie je op de foto?

Crytogram-achtige hint: hij helicoptert van een mediterane boot.
Cyclaam!!!!
Een paar weken terug ging ik op zoek naar de cyclaam bij de appelboom. Helaas, ik vond alleen een lege huls, de knol was helemaal opgegeten door o.a. pissebedden. Vandaag was ik bezig afgevallen druiven en druivenbladeren onder de pergola op te ruimen. Met de hand graaide ik onder een hortensia om de druifjes weg te halen. Opeens voelde ik dat er iets met een rukje loskwam. Het voelde niet als druif (of slak) of afgevallen blad. Ik hield een wit bloemknopje in mijn hand. Een bloemknop!! Op mijn knieen keek ik onder de hortensia. En daar zag ik een cyclaampje. Een in bloei en nog een heleboel knopjes (minus 1). Ik heb meteen de overhangende takken van de hortensia een beetje opgebonden. Genieten van de cyclamen.


Het is wat donker onder de struik, dus de foto's (uit de hand) zijn niet helemaal scherp. Moet ik nog eens doen met statief. Maar ik wil jullie de eerste foto's van 'eigenste cyclamen' niet onthouden.
Muppet
Knijp je ogen dicht, zodat je de foto alleen wat vaag ziet.
Herken je hier iets in?
Of iemand?

Ik wel. Het lijkt wel een beetje het gezicht van een Muppet. Grote gele neus en twee donkere diepliggende ogen. Toen ik de foto aan Eddy liet zien, herkende hij er de muppet Animal in.
Hi, hi, een Muppet in de tuin.
.
Varenblad
Met fototoestel in de hand door de tuin.
Wat heb ik nog niet op de foto gezet?
Terwijl verschillende planten al in de herfstmodus gaan, heeft deze varen nog prachtig frisgroene bladeren. Mooi in tegenlicht, zonlicht schijnt door de geveerde bladeren.



De sporendoorsjes aan de onderkant van het blad zijn aan het rijpen. Als je niet goed kijkt lijken het net kleine miertjes. Maar dan wel miertjes die keurig in het gelid staan.
Heg begint te kleuren
Oktober en de hele dag in T-shirt buiten.
's Middags vlug weer een flesje witte wijn koudgelegd (wie had dat nog gedacht) en eind van de middag glaasje erbij. In het zonnetje, blote voeten op het gras.
Ook buiten eten ging prima. Het enige verschil met een meer zomerse avond is dat het al vroeg donker wordt. Maar de tekenen van de herfst zijn dichtbij. De kruisspinnenvrouwtjes hebben al weer het formaat van een (kleine) knikker. En de beukenhaag begint te kleuren.
.
Gele roos



Op het computerscherm zag ik pas dat op foto 1 linksonder het zweefvliegje al in beeld is.
Compostbakken
We hebben een grote tuin, 1200 vierkante meter en derhalve veel groen. Dus ook veel compostverzamelplaatsen nodig. Op de foto zie je onze verzameling composthopen.
De groene bakken zijn 1x1x1 meter. De linker wordt nu gevuld. De rechter bak is nog half vol met 'gare' compost. Ik was van plan die vandaag leeg te maken, maar er kwam wat tussen. Rechts is een ondiepe bak, ongeveer een halve meter hoog en dan 1 x 2 meter van beton. Dat was onze eerste composthoop. Deze hoop hebben we dit voorjaar gevuld. Vorige week heb ik er bladcompost van afgelopen herfst over heen gegooid als afdeklaag, en de vuilniszakken om de hoop vochtig te houden. De plank houdt de vuilniszakken op hun plaats. En achteraan rechts de vierde bak: van planken, 1 x 2 meter en 1 meter hoog. Dit is compost van vorig jaar. Maar daar kan ik nog even niet bij. In de loop van het seizoen heb ik zoveel snoeitakken op de hoop gestapeld dat de bak niet meer toegankelijk is......
Brugmansia

Als de eerste vorst komt vallen de bladeren acuut af. Dat is tijd om de toppen uit de plant te knippen, als stek voor volgend jaar. Super simpel: stekken van 20-30 cm, zonder blad. Bij elkaar in een glaasje water zetten in de vensterbank tot het voorjaar. Vergeet niet water bij te vullen. En in voorjaar weer oppotten in really, really big pot.
Mina Lobata

Op 24 september waren er fraaie zonnige perioden. En dan krijg je deze knalkleuren.
Vlasleeuwebek
Vaak (licht)paars of lila.
Een enkele keer een zalmroze plant.
En nu hebben we ook een witbloeiend exemplaar.
Het gaat over het linaria purpurea.
Vlasleeuwenbekje (of walstroleeuwenbek, dat weet ik niet zeker).



Het is bij ons in de tuin een kortlevende vaste plant. Staat een of twee jaar op een bepaalde plaats en valt dan weer weg. Maar niet zonder voor zaailingen te zorgen, altijd een verrassing welke kleur die worden. De witte schijnen kleurecht te zijn bij zaaien. Ik heb 1 wit plantje (zie foto), maar ook wat zaad van een witte. Die heb ik in een potje uitgezaaid.
Van dichtbij
Hieronder een collage van een paar details uit foto's van 10 september 2010.


.
Herfstanemoon



.
Knopig helmkruid

.
Hommelvoer
Inmiddels zijn er weer wat bij.
- winterakoniet, zie Akoniet deel 2: achtertuin | Tuin | 't Groentje
- knopig helmkruid, zie Knopig helmkruid | Tuin | 't Groentje
- stokroos, zie Stokroos | Tuin | 't Groentje
En heb ik er ook weer een verwijderd: de gele kormoelje, zie Gele kornoelje | Tuin | 't Groentje ; groeide te hard. Meegegeven aan de buurman. Die had er nog een plekje voor.
Een poging tot sleedoorn is mislukt, ik had een stek van collega Sybren meegekregen maar die is niet aangeslagen. In de serre heb ik een paar wilde appeltjes/sierappeltjes liggen. Die ga ik proberen te zaaien. En tja, een hosta. Die hebben we wel, in een pot, een meter boven de grond, maar het houdt niet over.Dit jaar maar hele kleine blaadjes, en geen bloemen. Misschien is de grond in de pot uitgeput.
Vochtige grond, half schaduw
Een aantal jaren terug heb ik een nieuw stukje tuin leeggehaald en opnieuw 'ontworpen'. Ik deed toen een (schriftelijke) tuincursus, en dit was mijn huiswerk. Miscanthus sinensis 'Malepartus' moest er in. En persicaria amplexicaulis 'firetail'. Donkerrood bloeiend in de nazomer. Ik had net een mooi plantenboek van Rob Ouddolf gelezen.
Bij een tuincentrum in de buurt plaatste ik een heuse bestelling. Drie van dit, zes van dat, vijf van deze, net echt. Het was net najaar, en de persicaria's stonden in bloei toen de bestelling werd afgeleverd. Teleurstelling.... ik had de lichtroze gekregen en niet de donkerrode. Die ben ik dus gaan ruilen. Maar nu, 7 jaar later, heb ik ook de persicaria amplexicaulis 'rosea' in de tuin. Alleraardigst.


Boven: de Rosea (bijna alle aren zijn lichtroze, er is er een (vage achtergrond) donkerrood. Onder: de 'firetail' in de voortuin. Links in beeld zie je de afhangende bladeren van de pol miscanthus sinensis 'Malepartus'. Die pol is inmiddels zo reusachtig geworden dat dit hele deel van de voortuin er door gedomineerd wordt...
Zaad wilde peen
De bovenste twee foto's zijn midden op de dag genomen, volop zon.
De onderste twee zijn om een uur of 7 's avonds genomen, nog wel een blauwe hemel, maar de zon was al achter de bomen verdwenen.
's Avonds is het licht zachter, zijn de kleuren subtieler.


.
Alant
Beschreven door Hippocrates, Pilnius de Oude, Dioscorides en Galenus die een gunstige werking op de ademhalingswegen, de baarmoeder en de urinewegen constateerden. Plinius gebruikte de plant tegen maagproblemen. Theophrastus gebruikte het als middel tegen slangenbeten. De Germanen hadden alant aan Wodan of Odin gewijd. In de Middeleeuwen was het een 'wondermiddel tegen alles' en werd veel alantwijn gedronken. De Romeinen aten de wortel in sauzen, als voorgerecht en na de maaltijd omdat het de spijsvertering zou bevorderen. Ze maakten een aperitief van tot poeder gemalen alantwortels, rozijnen, honing en soms dadels en wijn. En ze aten de gekookte bladeren. Wordt nu weinig gedaan, ze schijnen aromatisch maar bitter te smaken. Zie ook volgende stukje.
Inula
De stengel is heel zacht behaard, fluwelig. De bloemen lijken op kleine artisjokken als ze nog in de knop zitten. Daar komt een gele margriet-achtige bloem uit.


De inula heeft grote, ovaal gepunte fluweelachtige bladeren. De bladeren zijn van onder viltig behaard. De bloei is van juli tot augustus. De bloemen zijn hermafrodiet. Bijen, motten en vlinders komen er buurten.
Maar de wortel, daar is nog wat mee. Vlezig, bruin van buiten, wit van binnen. De verse wortel schijnt naar banaan te geuren als hij wordt opgegraven en gekookt, gedroogd of gesuikerd wordt gegeten. De gedroogde wortels ruiken naar viooltjes, heb ik gelezen.
Blauwe bes

De blauwe bessen op de foto zijn niet (voor mensen) eetbaar. Ze zijn wel fraai bepoederd. Prachtige kleur. Bessen van de mahonia aquifolium. Een van de Nederlandse namen is druifstruik.
Sorbenkruid
Op de foto valt me pas op dat de uiteinden van de bloempjes een zwarte stip hebben.
Dit is de sanguisorba tenuifolia alba.



De onderkant van de bloem is al een kwastje. Bovenin zien de ongeopende bloempjes eruit als balletjes. Van oorsprong groeit deze plant langs oevers. Maar ook op een drogere plek doet ie het. In de tuin, zon, een beetje open plek, niet te droog.
Cerinthe

Cerinthe major 'Yellow Gem'. De normale cerinthe major is paarsachtig blauw, heel fraai. En deze heeft een dieprode hals met een zachtgeel uiteinde. De plant groeit van oorsprong in het middenlandse zee gebied. Nederlandse naam is Grote Wasbloem.
Druppels
En daarna.
Mooie druppels.

Groene druppels op blad van crocosmea.
Gele druppels op een teunisbloem.
Bollenteiltje

En zo heb ik nog een heel afwasteiltje met bollen over om elders neer te zetten.
Lijk-en-lucht

Maar waarom deze foto bij een stukje met de titel 'lijk-en-lucht'?
Tja, sinds een paar dagen hangt achter in de tuin in de buurt van deze hortensia een onaangename geur. In eerdere gevallen vond ik dan bijvoorbeeld het lijkje van een muis op het tuinpad. Nu ligt er niks zichtbaar op een pad, maar de geur is er niet minder om. En dan blijkt het lastig om de precieze richting te bepalen waaruit zo'n luchtje komt. Over een paar dagen is het lijk-en-lucht weer verdwenen, dan hebben slakken, kevers, en wormen de boel weer netjes opgeruimd.
Schoppen Aas
Of eigenlijk Ace of Spades.
Voluit scabiosa ace of spades.

Begin dit jaar gezaaid, en inmiddels een heleboel van de zaailingen in de tuin gezet. Als de bloem vol open is dan is ie heel diep donker paars. Maar nu nog niet.
Van onder
Wilde peen.
Elk jaar op een iets andere plaats.
We hebben er nu 1 links en 1 rechts van een paadje.
Mooi om te bekijken in alle stadia.

Deze foto's zijn van onder genomen.
Ik lag op de grond op het paadje.
Klik. Klik.
Papegaai
Een papegaai.
Komt uit Zuid-Amerika.
Uit Venezuela.
Van Uschi.
Eigenlijk zijn het er twee.
Van klei.
En er om heen knikkertjes van klei.
Als het waait gaat het tinkelen.
Maar onder de pergola is het zo beschut dat ik nog niets gehoord heb.
.
Salvia Cerise
Deze salvia is meerjarig en winterhard tot ongeveer min 8 (mits droge voeten in de winter). Ik heb ze daarom, een paar bij elkaar, in potten in rieten mandjes gezet. Eerst op de grond, na een vroege slakaanval op de picknicktafel. En nu weer op de grond, op de veranda. Een plantje staat nog in de serre, is bijna uitgebloeid. De buitenexemplaren zijn vorige week, 10 juli begonnen te bloeien (bovenste twee foto's), en nu een week later gaan er steeds meer bloemen open. Ik ga de helft in de volle grond zetten, en houd de andere helft in pot, om van de winter binnen in de serre te zetten.


.
De varieteit salvia microphylla ssb microphylla schijnt blaadjes te hebben die naar zwarte bessen smaken en lekker zijn om mee te bakken in een cake. Althans dat hoorde ik vorige week op een Engels tuinprogramma.
Hordenlopen
Door wind en regen waren allerlei stengels over de tuinpaadjes gaan liggen. Een rondje door de tuin werd een soort hordenloop. Mooi klusje om de stengels af te knippen. Oregano, wilgenroosje, bosandoorn, kaasjeskruid, steenanjertjes, gewone anjertjes, zeepkruid, vrouwenmantel. Voor ik het wist had ik weer verschillende grote tuinemmers vol. Ik maak daar nu een soort heuveltjes van: eerst goed aanstampen in de emmer, dan omkeren. Net zoiets als zandtaartjes bakken. Verschillende heuveltjes naast elkaar. Naast de composthoop, want die is vrijwel vol, en bovendien bedolven onder snoeihout van de afgelopen periode. Dat moet toch ergens naar toe...
Dorst

De rest is weer goed bijgetrokken.
Pluis van de PM


NB. Ik ontdekte een stukje verderop nog een paarse morgenster, met maar liefst vier bloemstengels. Dus nog een nieuwe foto-opportunity. Als ik die mis, wachten tot volgend jaar...
Karthuizer anjer
Klein groen polletje.
Beetje blauwe gloed over het blad.
Toen kwam er een een paar kale stengels uit.
En nu zitten er puntige, platte bloemknoppen aan.
Van drie kanten gefotografeerd.
Op de achtergrond respectievelijk:
groen gras met oranje stapelmuur, grijze santolina en gele sedum.


Vandaag of morgen zijn de bloempjes open, waarschijnlijk hardroze.
Meer info: Karthuizer anjer - Dianthus carthusianorum . Een plant die op de rode lijst van bedreigde planten staat. Ik kreeg een stekje via de Wilde Planten Kring Haren.
Mooi rood
... is niet lelijk

Een enkele signaalrode papaver staat bij ons op het tuinpad vlak bij de voordeur.
Open Tuinen Weekend 2010
Stralend blauwe hemel, zon, een graad of 26.
Een perfecte dag voor het open tuinen weekend.
Favoriet bij bezoekers waren de rozerode steenanjertjes, zie foto 2.
En citroen- en sinaasappellimonade was welkom.
Deze keer had ik ook bezoek uit Duitsland, even wennen om tuinbabbels in het Duits te houden. Ik had een grote bak met zakjes zaden klaarliggen voor de liefhebbers. En ik vond ik ook nog liefhebbers die wel een plekje hadden voor allerlei opgepotte stekjes. (Neem gerust mee!, ik heb genoeg!).


.
Bloemenweelde
De deutzia is ongeveer 3 meter breed en 2,5 meter hoog, en daar overheen ligt het tapijt van roosjes. Als je er voor staat is het echt een berg van bloemen.
Tellima
Tellima grandiflora.
UK naam: fringecups
NL naam: mijterloof of franjekelk.
De naam franjekelk vind ik passend, maar mijterloof?
Lijken de bloempjes misschien op een mijter? Hmmm...

De bladeren zijn (semi-)wintergroen, de plant is goed bruikbaar als bodembedekker , aan de rand van een border. Halfschaduw en alle soorten grond, zelfs redelijk droge grond, is prima. De bloemstelen in mei/juni worden 40-60 cm hoog. Beide foto's zijn van een (en dezelfde) bloemstengel. De bovenste bloemen groengeel, de bloemen onderaan de stengel met een rozerood randje.
Plantjes voor Andre
Collega Andre biedt zich aan als pleegouder voor de overschietende tomatenplantjes. Hij komt zaterdagmiddag langs. Een uitgelezen kans om hem nog wat extra plantjes mee te geven. Past makkelijk achterin de auto.
- de tomatenplantjes waar het om begonnen was (Red Robin en Fuzzy Wuzzy)
- een stipa gigantea zaailing (met drie pluimen dit jaar) Prachtig gras | Tuin | 't Groentje
- 'n aubergine
- 'n paprika
- 'n peper tri fetti met fraai driekleurig blad (paars, groen, wit) en zeer hete pepertjes Last van omvallende pepers? | Fruit | 't Groentje
- een paar anjertjes (wit of zachtroze, gaan bijna bloeien) Anjer | Tuin | 't Groentje
- twee kattestaarten, inheemse plant Kattenstaart | Vijver | 't Groentje
- een stekje artemisia (geurend blad).
Groene indringers (5): ornithogalum umbellatum
De vogelmelk hoort tot de aspergefamilie of tot de hyacinthenfamilie: hangt af aan wie je het vraagt.
Een van de soorten, de bosvogelmelk wordt in Frankrijk gegeten, de knol of verse stengel (als asperges!). Maar pas op dat je het niet probeert met de gewone vogelmelk: die is giftig.
In het Duits: Milchstern, in het Engels (en ook Nederlands): Star of Bethlehem. Het witte bloempje sluit zich bij slecht weer en later op de middag. Dit geeft een leuk groen-wit zebraeffect: de bloemblaadjes zijn van onder groen.
FOTO: Bovenkant en buitenkant bloem

Het plantje in inheems in Europa en Noord-Afrika en geeft hier geen overlast. In Nederland is hij zelfs beschermd. Maar in Noord-Amerika blijkt de vogelmelk wel te woekeren. Daar (en in andere gematigde streken) wordt geadviseerd voorzichtig te zijn met aanplanting van dit bolletje.
Voor meer groene indringers, zie ook:
Groene Indringers (1): japanse duizendknoop | Tuin | 't Groentje
Groene indringers (2): Vinca major | Tuin | 't Groentje
Groene indringers (3): boomlupine | Tuin | 't Groentje
Groene indringers (4): prunus laurocerasus | Tuin | 't Groentje.
Kwartet akeleien
NB. Ik was eigenlijk op jacht naar libellen, maar die bleven vanmiddag niet zitten.



Voor de avond was regen voorspeld. Na een forse regenbui kunnen heel wat akeleibloemblaadjes van de planten 'af-regenen'. Vooralsnog zijn er maar een paar druppels gevallen.
Hagelschotziekte
Onlangs kwam ik er achter dat de gaatjes veroorzaakt worden door een schimmel (of meerdere schimmels). Op een website kwam ik de namen stigmina carpohila of pseudomonas syringae tegen.

Diverse soorten prunus, waaronder de laurierkers (prunus laurocerasus) zijn er gevoelig voor. Het begint als een klein stipje op meestal jong blad, na een tijdje wordt het een bruin blaasje/blaartje. En die valt er uit.
Resultaat: gat in blad.
En als er een boel gaatjes zijn....
Vandaar de naam hagelschotziekte.
Macro of close up (2): macro
Docent fotograaf Bonno Blaauw.
8 cursisten.
Beetje theorie: een verschil tussen close up's en macrofoto's.
--> bij close ups herken je het object nog
--> bij macro-opnamen herken je in eerste instantie niet altijd het object
En toen foto's maken.
Bij ons in de tuin.
Tussen de regenbuien door.
Hieronder twee macro-opnamen volgens de 'Bonno-definitie'.

Van zalmkleurige knikkend nagelkruid.
En van een van de vele akeleien.
Macro of close-up (1): close up
Docent fotograaf Bonno Blaauw.
8 cursisten.
Beetje theorie: een verschil tussen close up's en macrofoto's.
--> bij close ups herken je het object nog
--> bij macro-opnamen herken je in eerste instantie niet altijd het object
En toen foto's maken.
Bij ons in de tuin.
Tussen de regenbuien door.
Hieronder twee close-ups.


Van zalmkleurige knikkend nagelkruid.
En van een van de vele akeleien.
Groene ossentong
Zo blauw.
Zo groen.
De kleuren versterken elkaar.
Zeker als het net geregend heeft.
Deze ossentong heet nu overblijvende ossentong. Bloeit op allerlei plekken bij ons in de tuin. Zeeeeeer geliefd door hommels. De stengels worden langer en langer, met steeds meer blauwe bloempjes. Totdat de stengels bijna een meter lang zijn. En steeds verder doorzakken, totdat ze over het tuinpad liggen, of over naburige planten. Heel mooi/ heel lang bloeiend.
Minpuntjes? Tja, uitzaaien, dat kan deze ossentong echt goed. En de harige stengels zijn zo harig dat je ze beter met handschoenen kun aanpakken.
Koekoeksbloem
In de berm.
Roze, ijle bloempjes.
Franjerandjes.
Mooi afstekend tegen het hoge groene gras.
En nu hebben we er twee in de tuin. Ze bloeien voor het eerst. Koekoeksbloemen. Echte koekoeksbloemen. Een aan de rand van de vijver. De ander midden in een border.
Lychnis flos-cuculi. In het Engels: Ragged Robin. Ze bloeien van mei tot juli, soms nog iets langer. De koekoeksbloem houdt van zonnige tot licht-beschaduwde plaatsen. Van vochtige tot natte, matig voedselrijke grond, het meest op veen. (Dat komt goed uit). In het wild komt de koekoeksbloem voor in het grootste deel van Europa, naar het oosten tot aan centraal-Siberie.


En dan de naam koekoeksbloem. Op de koekoeksbloem komen vaak schuimcicaden (spuugbeestjes) voor: het verhaal gaat dat dit 'spuug', vroeger 'koekoeksspuug' werd genoemd. En dat daarna de naam er naar genoemd is. Ik weet niet of het een 'broodje aap' is of niet....
Berberis vulgaris
Als je daar bij een ruzie een klasgenootje induwt, kan het zijn dat een boze moeder met tegenstribbelend zoontje aan de deur komt. En tot schrik en schaamte van het jochie zijn broek omlaag doet en zijn blote billen laat zien aan je eigen moeder: billen vol met kleine rode speldeprikjes, waar de stekels van de berberis dwars door zijn broek heen hebben geprikt.
Dat is inmiddels ruim 30 jaar geleden, H.M. weet het misschien niet meer, maar op mij heeft dat destijds grote indruk gemaakt.

De bloempjes zijn geinig. Bescheiden. Zeer in trek bij hommels.
Damastbloem
De bloei is lang, van mei tot juli. Maar helemaal heerlijk is de geur van de bloemen. De damastbloem staat vlak bij de deur van ons fietsenschuurtje. Dus ik kan er heel vaak even met mijn neus boven gaan hangen. En snuiven.
Ook leuk: het is een waardplant voor diverse vlinders, zoals het oranjetipje.
Cipreswolfsmelk in bloei
De plant kan zich fors uitbreiden met ondergrondse uitlopertjes. Bij het uittrekken kun je het beste handschoenen aan doen om te voorkomen dat het melksap op je handen komt (kan irritatie opleveren en is bovendien erg plakkerig als het opdroogt). Als je een flinke plek met deze bloeiende wolfsmelken in de tuin hebt dan hangt er een overweldigende honinggeur in de buurt.



Er schijnt ook een varieteit te zijn 'fens ruby' die minder woekert, maar uit de omschrijving kan ik niet zo veel verschil vinden. De naam cipreswolfsmelk zou afkomstig zijn van de vorm van de blaadjes dat aan de naalden van een cipres doet denken. Maar dan wel een hele zachte, aaibare cipres!
NB. De slakken lusten dit plantje ook (hoezo giftig melksap). Grappig is dat ze niet overal een beetje van af knagen, maar enkele stengels helemaal kaal vreten, en de naburige stengels onberoerd laten.
Kunstfoto
Vaak gemaakt in een studio, en bijvoorbeeld een diepzwarte achtergrond.
Dan komen de detail of juist het silhouet van de bloemen mooi uit.
Geen last van eventuele takjes of storende elementen op de achtergrond.
Maar ook in de tuin kan dat.
De donkere achtergrond is in dit geval een donkergroene taxushaag.
Foto genomen om half acht 's morgens, nadat het 's nachts flink geregend had.
Gewoon even uit het handje.
Snug-as-a-bug telling
Op 16 mei hebben we geteld. Ik nam handvol voor handvol blaadjes uit het hotel en pluisde het in een wit teiltje uit elkaar. Alle beestjes die ik zag werden geturfd door Ma. Een week of twee gelden zag ik allerlei lieveheersbeestjes zonnen aan de buitenkant van het beestjeshotel, maar die blijken inmiddels uitgevlogen. Geen lieveheersbeestje gevonden.

Dit is onze lijst geworden.
- lieveheersbeestjes: 0
- kevers: 7
- huisjesslakken: 3
- naaktslakken: 0
- pissebedden: 37
- spinnen: 9
- duizendpoot: 6
- honderdpoot: 1
extra: wantsen: 9.
Raadplaatje 8 mei: antwoord
Jo was er heel dicht bij, zij dacht Robertskruid, geranium robertianum.
Het is geranium lucidum, glanzende ooievaarsbek (in wikipedia staat: glanzige ooievaarsbek).
Op de foto's hieronder: links geranium lucidum bloem + blad.
rechts: geranium robertianum bloem + blad.



Robertskruid is ook een inheemse ooievaartsbek. Fijn geveerd blad en een 'speciale' geur. Sommige mensen vinden hem stinken.
Raadplaatje 8 mei
De vorm is goed te zien.
De kleur ook.
Maar hoe groot het is.
Hoe de plant er als geheel uitziet.
Waar de plant groeit.
Dat zie je allemaal niet.
Herken je de plant?
Hint: het is een wilde plant, inheems in groot deel van Europa.
Kerria Japonica
Wij hebben de enkelbloemige vorm. De oorsprong van de struik is in ravijnen en stenige rivierbeddingen vanaf westelijk China tot aan Japan. Daar kan de struik zelfs woekeren. In tuinen is het een bescheidener heester, tot een meter of twee hoog, maar niet opdringerig. De wetenschappelijke naam Kerria is afgeleid van William Kerr, de tuinman van de Royal Botanic Gardens Kew in Engeland. Hij ontdekte in 1804 een dubbelbloemige variant, die nu als Kerria Japonica 'pleniflora' door het leven gaat.

Je schijnt ook een haag kunnen maken van kerria's. Dan raak je wel de losse groeivorm kwijt en je krijgt ook wat minder bloemen.
Vandaag ben ik nog even bij de kerria gaan kijken: hij schijnt makkelijk jonge planten te maken door afleggers, takken die de grond raken en daar gaan wortelen. En inderdaad, diverse jonge struikjes, ik hoef ze alleen maar af te steken. Was me nog nooit eerder opgevallen!
Spiraal
Groen en rood.
Spiraalvorm.
Harig.
Hommellekkernij.
Als ze open zijn zijn de bloemen overigens wit..
We hebben in de tuin een bodembedekkende smeerwortel.
Symphytum ibericum misschien wel.
Wie een hoge soort wil, kan naar de gewone wilde vorm kijken: symphytum officinale.
Deze kan tot bijna een meter hoog worden.
Langs mijn dagelijkse fietsroute heb ik deze week twee prachtige dieppaarse exemplaren gezien.
Babyroze en babyblauw
Maar soms verkleuren ze naar babyroze.
Geinig als beide bloempjes vlak bij elkaar zitten.
.
Koninginnedag
Tulpenbollen Prinses Irene. Tussen het oranje gras Carex Buchanii. En net deze week zijn de tulpen open gegaan. Zie ook: Oranje tulp | Elders | 't Groentje .


.
Onscherpstellen
Spelen met de lensopening.
Klik, klik.
De belichtingstijd aanpassen.
Foto, Foto.
Scherpstellen.
Of juist onscherpstellen.
Als je de camera zo instelt dat de achtergrond heel onscherp is dan komt het bloemetje helemaal los van de achtergrond.

Zie deze blauwe bosanemoon.
Die lijkt gewoon te zweven!
Mini-moestuin
Maar een klein stukje in de tuin kan natuurlijk wel, lekker dichtbij en goed in de gaten te houden. In het zogenaamde 'derde kweekbed van de tuin van Ome Job'. Een paar jaar geleden heb ik daar een diagonaal kruis van buxushaagjes geplant, en o.a. bosjes bieslook-voor-de-snij. Op andere plekken in de tuin heb ik bieslook-voor-de-bloei. Naast het buxuskruis heb ik vorig najaar een paar rijtjes knoflook gezaaid (zie Knoflook | Letters | 't Groentje), waar nu flinke groene toefjes bladeren te zien zijn. En daar weer naast heb ik vorige week plek gemaakt voor nog een stukje mini-moestuin.

Rode lijnen: Gezaaid 25 april: twee rijtjes peultjes Norli (hoeven niet gesteund).
Lichtblauw: 2 rijtjes radijs 25 april; Een week later zijn de radijsjes net boven de grond met twee blaadjes.
Oranje: 1 rijtje kleine zonnebloemen Helianthus prado Red 25 april
Blauwpaars: een rijtje slangenradijs 25 april
Groen: een rijtje citroenmelisse, gedeeld, 1e week april
Geel: 3 rijtjes knoflook
Zalmroze: Binnenkort kunnen daar de tomaten bij, die staan nu overdag buiten te wennen aan de buitentemperatuur, 's nachts gaan ze nog even naar binnen.
Witte keizer
In 1562 kwam de tulp via Antwerpen Europa binnen. Rond 1593 verschenen de eerste exemplaren in Nederland. De eerste gedocumenteerde exemplaren werden door Carolus Clusius geplant in de door hem vanaf 1593 aangelegde Hortus Botanicus Leiden. De bostulp (tulipa sylvestris) is de enige soort die in Nederland in het wild voorkomt, ingeburgerd vanaf de 19e eeuw.
Ottomaanse sultans droegen een tulp op hun tulbans als symbol. De naam tulp is afkomstig van het Perzische woord ‘tulipan’ (betekent tulband).
(tekst van website van de florabulbshop).

Inmiddels zijn er verschillende families van tulpe. Onder andere de fosteriana's. Op de foto de tulipa fosteriana purissima (ook wel 'White Emperperor').
Ontknopping
Nog rimpelig, gekreukeld, of een beetje rozig.


FOTO': zwarte els en spaanse aak (=veldesdoorn).
Beide staan in een gemengde heg.
Goed bijhouden want eigenlijk willen ze boom worden, terwijl ik ze in model heg duw.
Vergeetmijniet in de dop
Toen ik me begon te interesseren in plantjes herkende ik de planten vooral als ze in bloei stonden. We hadden een plantenboek op kleur, met foto's. En een plantengids op 'habitat' met mooie tekeningen. 'Aan en in het moeras', 'bos en bosrand', 'akkers en ruderaalterreinen'. Snel doorbladeren, eerst kijken naar de bloemkleur, daarna naar de vorm.
In de tuin (in onze tuin in ieder geval) blijken ook erg veel wilde planten voor te komen. En hoe langer ik tuinier des te beter kan ik de plantjes al vroeg in het voorjaar herkennen. Aan de eerste blaadjes, het kleine rozetjes, de toefjes groen. Ruim voordat de plant in bloei komt. En soms al als de plantjes echt nog heel klein zijn, twee minuscule blaadjes.
Zo wist ik al in de winter dat hier in de bloembak een vergeetmeniet was uitgezaaid. Op deze foto van april 2010 zie je ook de eerste tekenen van bloem. Nu nog 1, maar je ziet een hele tros knopjes komen.
Witte Tulp
Witte tulpen.
Eerst nog groen.
Dan langzaam open.
En dan de open bloemkelken.


.
Blauwe bosanemoon
Even tellen: 2 anemonen, 9 anemonen, heel veel anemonen.
Wit longkruid
Witte bloemen?
Welnee.
Roze en blauw.
Da's nep!
Jens en Douwe
Ze namen een grote schep mee.
En boodschappenkratjes.
Ze kwamen samen met hun vader Luuk plantjes halen.
Voor het nieuwe plein.
Het saaie schoolplein wordt omgetoverd in speelnatuur.
En daarvoor zijn een heleboel plantjes nodig.


FOTO's: als de plantjes bloeien zien ze er zo uit:
Roze adderwortel, gele puntwederik en blauwe ossetong.
Jens schepte met de grote schep een paar planten uit de grond.
En alles ging in plastic zakken en kranten mee.
Maar het mooiste vonden ze toch de vijver.
Tjokvol kikkerdril.
Helemaal feest was het toen het schepnet te voorschijn kwam.
Eerst Douwe, toen Jens.
Beiden schepten ze een flinke blob kikkerdril uit de vijver.
In een plastic zakje.
Voor thuis.
Dag Jens, Dag Douwe, tot een volgende keer!
Vogeltje-op-de-kruk
Nederlandse naam is ook Vogeltje-op-de-kruk omdat de bloempjes op (wegvliegende) vogeltjes zouden lijken. Laat je fantasie werken.
Bosanemoon


Bosanemonen groeien uit lange dunne wortelstokjes die net onder het grondoppervlak liggen, 2-3 mm dik en 5-10 cm lang. Ik probeer de anemomen zo veel mogelijk te planten op plekken waar ik later in het seizoen niet meer kom omdat na de bloei de plantjes helemaal afsterven en onder de grond verdwijnen. In de zomer zie je er niets meer van. En zo gebeurt het me regelmatig dat ik in de zomer een of ander andere plantje op dat 'schijnbaar lege stukje' van de tuin probeer te planten. En daarbij opeens de wortelstokjes-in-rust weer tegenkom...
Longkruid



In 2007 en 2008 bloeiden de eerste bloemen op respectievelijk 3 februari en 1 februari. Veel vroeger dan dit jaar.
Vrijdag-Tuindag
Woensdag - Gehaktdag.
Vrijdag - Tuindag.
Vanaf half maart tot half mei neem ik vaak de vrijdag vrij. Dan kan ik lekker de tuin in na de lange tuinloze wintermaanden. Het weekend is voor mij te kort. En als je veel vrijdagen vrij neemt dan is het niet zo erg als het niet het allermooiste weer is. Deze vrijdag 26 maart was weliswaar flink wat kouder dan de paar lentedagen er voor, maar niet onaardig. De hele ochtend was ik buiten, soms zelfs met een heel vaag zonnetje, geen wind, graad of 12. 's Middags ging het regenen, maar daar hebben we een serre en bijkeuken voor. Na de lunch gewoon verder met plantjes oppotten: drie stekken van de Datura opgepot, ze barsten met hun wortels bijna uit het glaasje water waar ik ze eind vorig jaar heb ingezet. En verder 8 tomaatjes Mini San Marzano elk in een eigen potje gezet. Deze had ik kort geleden gezaaid in een klein kamerkasje, maar ze drukten met de blaadjes al tegen het 'dak' van het kamerkasje. En tot slot een heleboel sedumpjes opgepot. Ik had een grote oude pol in de zijborder, helemaal verhout van binnen, uitgeschept. Een klein stuk van de pol meteen teruggezet in de border. De rest mee naar binnen genomen, en in kleine stukjes in potjes gezet in de serre. Als ze goed aangeslagen zijn zet ik ze dan weer in de tuin.

Foto's: sedum, brugmansia (bloei 2007), tomaat (nog groen, 2009).
Helleborus oudroze

Zaailingen van deze plant hebben lang niet altijd dezelfde kleur als de ouders. Deze zaailing is meer oudroze, terwijl de moederplant paarszwart is. Ook mooi.
Ontwikkeling
Bij de eerste blik: een egaal bollenveld, zoals in de bollenstreek.
Onmiddelijk daarna: niet egaal, maar eerder gespikkeld: van wit naar lila naar paars.
Bij nogmaals kijken: sommige bloemkelken zijn ronder dan andere, verder open, puntiger blaadjes.
En van heel dichtbij: ook het binnenwerk van de bloem kent levensfasen.
Niet elke krokus-binnenkant is gelijk!
Foto links: gele meeldraden vormen een soort korfje om de nog korte oranje stamper.
Foto rechts: de stamper is ineens naar voren geschoven en steekt nu ver boven de meeldraden uit.


Er is ongetwijfeld een goede reden voor, zal met bevruchting te maken hebben. Hoe het precies werkt weet ik niet. Maar ik heb er al lol in als zoiets me opvalt voor de eerste keer.
Allergie
Voor de niet-allergische medemens is het een feest voor het oog.


De mannetjesbloemen steken prachtig af tegen de blauwe lucht. De vrouwtjes zijn piepklein, die moet je zoeken. Ze zitten wel aan dezelfde struik, maar vallen bijna niet op. We hebben twee hazelaars aan weerszijden van een pad. De ene heester is altijd een week of twee eerder dan de andere (met bloeien, met katjes, met herfstkleuren), de bloempjes daarvan zijn nu vrij bleek. De andere hazelaar heeft knalrode bloempjes.
Boerenkrokus
Maar niet bij ons in de tuin. Daar hebben we onder de lijsterbes 1 polletje staan. Staan er al jaren, maar zaaien zich niet uit. Misschien niet zonnig genoeg. En dan gaan de bloempjes niet zo ver open, en komen de bijtjes en hommels er niet bij en komen er geen zaadjes... Ik zal er na de bloei een paar opgraven en ze op een zonniger plekje zetten.

Deze soort is genoemd naar Muzio G. Spirito Tommasini, een botanicus uit Triest (Italie) die leefde van 1794 tot 1879. Hij specialiseerde zich in Dalmatische flora en heeft daar deze krokus (Servie, Montenegro) voor het eerst beschreven. Tommasini was overigens ook burgemeester van de stad Triest. Daar is een park naar hem genoemd met bijpassend standbeeld/buste.
NB. De meeuw hoort niet bij het standbeeld, maar vindt het wel een mooie uitkijkplek.
De boerenkrokus werd in 1847 in Engeland geintroduceerd en vanaf toen gekweekt. In Nederland kwam de krokus kort daarna in 'gebruik'. De boerenkrokus is nauw verwant aam de bonte krokus en kan daar ook makkelijk mee kruisen.
Bonte krokus
De meeste zijn krokussen zijn bonte krokussen, crocus vernus. Een krokus overwintert als bolletje; in het voorjaar komt eerst een toefje smalle blaadjes boven de grond met vlak er achter aan de bloem. De bloem wordt onder de grond gevormd en komt in een paar dagen tijd boven de grond. Tenminste als de temperatuur een beetje aangenaam is.

De crocus vernus subspecies vernus heeft een geheel paarse bloem. De crocus vernus subspecies albiflorus heeft witte bloemen met een paarse keel. En de lila exemplaren met streepjes: een cultivar die 'Pickwick' heet (of daar op lijkt).
Snel de tuin in
Vorig weekend op zaterdag wat tuinuurtjes gesprokkeld.
Maar het was nog tamelijk koud.
En deze week ineens een stuk warmer, 12-14 graden.
Donderdag zon, maar helaas geen mogelijkheid om vrij te nemen van het werk.
Vrijdagochtend wel. En hoewel er grijs en regen was voorspeld, heb ik van 9-11 in de tuin rondgehuppeld. En hebben we in het zonnetje buiten op het terras koffie gedronken. Heel kort scheen de zon, maar lang genoeg om dit 'warme' krokusplaatje te maken.
.
Vloerbedekking
Een paadje dat veel zon krijgt is een graspaadje geworden. Een paadje dat in de schaduw van struiken en bomen ligt is een 'aarden paadje'. Dit kan in natte perioden behoorlijk modderig en glad zijn. Dus krijgen deze paadjes van mij een vloerbedekking. Van afgeknipte siergrashalmen.
In de tuin hebben we heel wat pollen siergras staan, vooral Miscanthus Sinensis ofwel 'prachtriet'. Dit blijft de hele winter mooi overeind staan, maar nu is het tijd de oude groei af te knippen om ruimte te geven aan de nieuwe groei. (En om te voorkomen dat de halmen in stukjes en beetjes afbreken en een tapijt rondom de pol vormen).

.
Foto links: een klein 'bosje halmen ligt klaar (als je goed kijkt zie je achter de pruimenboom tegen de schuur aan nog een enorme stapel liggen)
Foto rechts: een aarden paadje, waarvan de halmrestjes van vorige jaar zijn weggeharkt (mooie composthoop vulling), ligt te wachten op de nieuwe laag halmen.
Hemikryptopfyt

Wist je dat een bosaardbei een hemikryptofyt is?
Dat is een levensvorm met (winter)knoppen op of iets onder de grond. De meeste kruidachtigen en vaste planten in gematigde streken zijn geofyten, met knoppen die helemaal onder de grond overwinteren.
Galanthus nivalis
Of in een tuin met veel loofbomen.
Helemaal mooi is een plek waar de grond lekker rul wordt door afgevallen bladeren in herfst en winter en waar 's zomers veel schaduw is, bijvoorbeeld van varens. Daar wil zomers dan niks anders groeien en zo blijven de sneeuwklokbolletjes ongestoord in de grond zitten.
Geen geschep, geen geschoffel, geen gehark.


Een paar jaar geleden begonnen met dikke pollen sneeuwklokjes na de bloei in kleine polletjes te verdelen en steeds verder uit elkaar te zetten. Op verschillende plekken in de tuin beginnen de sneeuwklokoppervlakken steeds groter te worden. Het perkje op de bovenste foto is dit jaar weer aan de beurt.
Dit jaar, 2010, zijn de sneeuwklokjes erg laat. Pas nu, rond 13 maart, beginnen de klokjes open te gaan. Soms is dat al eind januari, eerste week februari! De meeste van onze sneeuwklokken zijn galanthussen nivalis.
Praatplaatje: achtertuin
De eerste dag dat ik echt aan de slag kon in de tuin dit jaar.
Wat winderig, wat grijs, met af en toe een bleek zonnetje.

De foto is genomen vanaf het bruggetje over de vijver, bijna helemaal achterin de tuin, terugkijkend naar het huis.
1. De emmer met plantafval staat er van vorige week, toen vroor het nog maar kon ik me niet inhouden en verzamelde ik al wat losliggend varenblad e.d.
2. Op het grasveld zie je een paar grote, wittige plekken. Dat is 'sneeuwschimmel', zie Sneeuwschimmel | Tuin | 't Groentje.
3. De stipa gigantea is de grote 'ingezakte' graspol aan de andere kant van het grasveld voor het houten bankje en fietsenschuurtje. Binnenkort haal ik de bloeiaren van afgelopen jaar weg, dan ziet ie er weer wat acceptabeler uit.
4. Het terras van de serre/veranda bestaat uit wittige tegels. Vandaag weer wel. In het najaar en in de winter slaan ze aan de randen groen uit van de algen. Eddy is vandaag aan de slag geweest met luiwagen en emmer met groene zeep en tuinslang en het het groen weggeschrobt.
Akoniet deel 2: achtertuin
Vorig jaar een nieuwe poging gedaan. Geen droge knolletjes deze keer, maarknolletje-in-het-groen. Dorpsgenoten Ernst en Toos hebben een tuin met in de late winter een tuin vol winterakonietjes. Toos had al eens gezegd dat ik best akonietjes kon krijgen, maar dat ik een schep moest meenemen en ze zelf uit de tuin moest halen. Zo gezegd zo gedaan, eind van de winter 2008-2009 schep achter in de fietskar en op weg naar Ernst en Toos. Een stuk van het grasveld zou binnenkort aangepakt worden om er een tuinpaadje aan te leggen. Dus zo kon ik makkelijk een paar flinke hompen akonieten (wel uitgebloeid, maar nog volop in het groen) uitscheppen en meenemen.
Thuis gekomen heb ik ze meteen uitgeplant (niet uitdrogen weet je nog) in een struikborder waar ook veel sneeuwklokjes staan. Nog een aantal weken stak het groene loof boven de grond uit en verdween toen. En deze winter 2009-2010 vol verwachting kijken of er al iets boven kwam. Tja en dan is het een winter met 55 dagen sneeuwdek in Groningen... Lang wachten dus. Nu is de sneeuw een week weg (28 februari) en ja!!!!!Een paar knalgele balletjes met een lichtgroene kraag. De bloempjes zijn nog niet open, maar het duurt niet lang meer...

En tot mijn verrassing vond ik ook achter in de tuin, een perkje onder de pruimenbomen waar heel veel voorjaarsbolletjes staan, ook een paar akonietjes! Ik was het al weer vergeten, maar vorig jaar heb ik ook daar een paar akonietjes neergezet in het kader van risicospreiding.
Gesloten
Maar als de temperatuur een tijdje zo hoog blijft zal dat niet zo lang meer duren.
Van heel dichtbij kun je de 'schubjes' zien, waaruit de katjes zijn opgebouwd.

.
Raadplaatje (12): schildersverdriet
Herken je de bloempjes van zo dichtbij. Met roze en gele spikkels?
Het is een detail foto van de bloempjes van schildersverdriet. Andere fraaie namen zijn hoe-langer-hoe-liever of menistenzusjes.
Zie deze LINK: http://www.neerlandstuin.nl/planten/saxifraga.html voor een beschrijving.
Raadplaatje (12): zuurtjeskleuren


Wie herkent deze bloempjes?
Solidago gigantea
De plant is ijzersterk en zit tegen het woekeren aan. Zet er dus geen tere plantjes naast. Ik heb een paar jaar na de bloei de bloeiaren verwijderd, ik was bang dat ze zich overal zou uitzaaien. Nu doe ik dat niet meer. Van uitzaaien heb ik weinig last in onze (volle) tuin. En in de winter zijn de pluimen een perfecte schuilplaats voor kleine beestjes. Bovendien ziet het pluis er fraai uit in het winterse zonlicht.
In het voorjaar breek ik de stengels met pluim en al een centimeter of tien boven de grond af. Aan de voet van de stengel zijn dan de beginnende rozetjes voor het komende groeiseizoen al te zien.


In de nazomer van 2010 moet ik maar eens een paar foto's van de gele bloemen maken. Ik dacht dat ik die toch al lang eens gemaakt had.... maar nee, ik kan ze niet direct terug te vinden in mijn steeds groeiende verzameling.
NB. Op wikipedia lees ik een bijzonder verhaal van Thomas Edison (ja, die van de uitvinding van de gloeilamp en nog veel meer). In de laatste jaren van zijn leven experimenteerde hij in zijn laboratorium met allerlei inheemse planten op zoek naar rubber. Dit naar aanleiding van een vraag uit de autoindustrie, die op zoek was naar een goedkoper alternatief van geimporteerd rubber uit rubberbomen. Uiteindelijk vond Edison een soort guldenroede van 3-4 meter hoog die tot 12% rubber zou bevatten. Na zijn dood is er overigens niemand verder gegaan met deze experimenten.
Knusse sedums
Er staan twee soorten door elkaar: in winter en voorjaar heeft de rode sedum erg rode blaadjes, later in het jaar worden ze groener. De blauwig groene rozetjes van de sedum reflexum blijven laag. Later in het seizoen komen de knalgele bloemen aan 10-15 cm lage stengels ver boven de rozetjes uitsteken. De bloemen van de rode sedum zijn wat onbestendig oudroze.
.
Neuzen 2010

Op de foto zie je dat het begint met een zuiver wit puntje. Het puntje van het puntje wordt geel groen en splijt open. En onder de grond zit een klein mannetje die groene opgerolde blaadjes omhoog begint te schuiven door de opening.
Steeds verder omhoog, totdat de blaadjes ver genoeg boven de witte 'hals' uit steken om zich te kunnen ontvouwen, ontrollen of breder gaan uithangen.
Pindasliert
Uit deze pinda's reeg ik een sliert.
Hangt in de fluweelboom naast de oprit.
In een grote en een kleine boog.
Veel pinda's zijn al verdwenen.


Maar nog niet allemaal.
Deze gaai is minstens twee keer langs geweest op zaterdagmiddag.
Deutzia vraag 2
Vroegbloeiende heesters.
Spierwit.
Naar aanleiding van een foto van de zaaddoosjes, zie Zaadcapsules | Tuin | 't Groentje , kwamen er twee vragen in mij op die ik via internet probeerde te beantwoorden.
(Hebben jullie dat nou ook? Lees of hoor ik ergens iets. Dan wil ik er meteen nog meer van weten. Ik ben dol op leuke weetjes en feitjes. )
Twee vragen:
1. Naar wie of wat is deze struik genoemd? --> zie Deutzia vraag 1 | Tuin | 't Groentje
2. Welke soort hebben we eigenlijk in de tuin staan?
Dit stukje gaat over vraag 2.
Er blijken zo'n 60 soorten Deutzia te zijn.
Afkomstig uit Japan en omstreken.
Veel van de exemplaren zijn klein, 60-80 centimeter.
Die van ons is groot, tenminste als ie uitgegroeid is.
Ruim twee meter hoog en 2-3 meter breed.
Op de grote foto: de witte wolken net links en net rechts van het midden zijn twee deutzia's.
Op de kleine foto's: details van de bloemen.
(Ik constateer dat ik zelf nog nooit foto's heb gemaakt van de Deutzia's; met dank aan straatgenoot Holly die deze foto's maakte in het opentuinenweekend, eind juni 2008).


Deutzia: Facts, Discussion Forum, and Encyclopedia Article
Deutzia scabra page
Als ik de informatie op internet bekijk dan denk ik dat we een Deutzia Scabra hebben. Al hoewel... veel planten die als D. scabra verkocht worden schijnen eigenlijk D. crenata te heten. Een andere veel gebruikte naam voor de cultivar is 'Pride of Rochester'. Identificatie blijkt lastig.
Onze Deutzia is in ieder geval wel makkelijk te stekken, zelfs per ongeluk. Ik had twee jaar geleden van mooie rechte Deutzia takken (die ik 's winters had gesnoeid) een provisorisch tuinafscheidinkje gemaakt. Twee van de 'staanders' van de kleine afscheiding zijn aangeslagen en beginnen nu zijtakken te maken.....
Aandachtspunt voor volgende keer: zet de takken op hun kop in de grond.
Ghislaine de Feligonde
Een klimroos.
Kan in schaduw en zon, in rijke grond of in arme grond.
In najaar 2006 hebben wij een exemplaar geplant bij een laag muurtje met daarbovenop als klimsteun een Frans schapenhek. Doel was de achterkant van het fietsenschuurtje, pal in zicht vanaf het nieuwe terras, een beetje aan het zicht te onttrekken.
Eerste bloei-jaar 2007 een handjevol bloemen.
Foto 1 en 2 laten de bloei en groei van 2008 en 2009.
En op foto 3 de bloemen van dichtbij. De bloemknoppen zijn behoorlijk oranje, als de bloem zich opent verbloeit ze van oranje roze (abrikoos) naar wit. De bloemen staan in trosjes bij elkaar en geuren licht. Hoofdbloei in voorzomer, en daarna in stukjes en beetjes nog nabloei. En voor de herfst en winter heeft Ghislaine nog een verrassing: een weldaad aan ronde botteltjes, die zelfs midden in de winter nog mooi oranjerood zijn. De laatste foto is van 31 januari 2010. Makkelijk voor deze roos, die vlak bij ons terras klimt, is dat ze vrijwel geen stekels heeft.



Beetje geschiedenis.
Het is een Franse roos, gewonnen in 1916 door kweker Turbat. Een kruising van 'Goldfinch' x onbekende zaailing. Er bestaat een romantisch verhaal over de persoon waar de roos naar vernoemd is, opgeschreven door de Amerikaan J.H. Nicholas in zijn book 'The rose manual' uit 1930 (of 1933?). Sindsdien is het verhaal in vele boeken over rozen herhaald. Het gaat zo.
In de eerste wereldoorlog raakte een jonge Franse legerofficier, Graaf de Feligonde, zwaargewond en bleef achter in het niemandsland tussen de twee gevechtslinies. Zijn vrouw Ghislaine hoorde van zijn verwonding, en sloop en kroop 's nachts het strijdtoneel op (ik stel me naar een enorme modderpartij bij voor), vond haar gewonde echtgenoot en sleepte en droeg hem eigenhandig naar een veilige plek. Door haar liefdevolle verzorging overleefde de hertog de oorlogstijd. Kweker Turbat was zo onder de indruk van de heldhaftige acties van Ghislaine dat hij besloot zijn nieuwste roos naar haar te noemen.
Maar...... onderzoek door een Franse dame, Madeleine Mathiot, in 2005 heeft uitgewezen dat het verhaal toch iets anders in elkaar zat.
Lees maar:http://rosarosam.blogspot.com/2009/08/ghislaine-de-feligonde-end-of-myth.html.
Zaadcapsules
Deze zaaddozen, of zaadcapsules, zien er mooi uit in de winterzon.
Balletjes van een millimeter of 5 in doorsnee.
Daarom een donkerbruin kroontje.
En midden uit het bolletje komen nog een paar dunne sprietjes.

Droog zijn de zaaddoosjes dof lichtbruin.
In de regen, of de smeltende sneeuw, wordt de kleur veel dieper en gaan de capsules glanzen.
Als je deze plant in de tuin hebt staan herken je de capsules vast.
Hint: het is een grote heester, een meter of twee hoog en breed.
Bedekt met duizenden capsules.
Deutzia vraag 1
Zie Zaadcapsules | Tuin | 't Groentje .
Twee vragen:
1. Naar wie of wat is deze struik genoemd?
2. Welke soort hebben we eigenlijk in de tuin staan?
Dit stukje gaat over vraag 1.
De heester is genoemd naar Jan van der Deutz, amateurbotanicus, leefde van 1743 -1788, opgeleidt als rechtsgeleerde en later raadsheer in Amsterdam. Hij sponsorde reizen van de Zweedse botanicus Carl van Thunberg, een student van Linnaeus. Carl van Thunberg reisde o.a. naar Japan en kwam met allerlei nieuw soorten terug. Waaronder de heester die nu Deutzia heet. Genoemd door Carl naar zijn sponsor en vriend Jan.
Ik heb geprobeerd meer informatie te vinden over Jan van der Deutz (in het Engelse taalgebied: Johan(n) van der Deutz of John Deutz). Maar meer dan hierboven beschreven heb ik niet gevonden.
Sneeuwspoor
Maar het werkt ook met Zweedse klompen. Kijk maar naar de foto's. Normaal heb ik schoenmaat 39, maar als je naar het voetspoor in de sneeuw kijkt lijkt het wel maat 50! Tussen mijn voetstappen in de poezenpootafdrukken van poes Sprot.


.
Versicolor
Verlangend uitkijken naar de lente.
De zomer.
Een beetje kleur.
Een voorproefje.
Dit is een tuingeranium, geranium versicolor.
Vanaf de tuinbank 23 januari 2010
De regelmatig terugkerende foto vanaf onze tuinbank.
Naar het noorden gericht.
Nu exemplaren van 21 december en 23 januari.

Kijkend door de laatste, nog overeindstaande halmen van de stipa gigantea en de bevroren blaadjes van een roos. Over het grasveld richting vijver. Vlak achter de vijvermuur een ligusterbol, vooral goed te zien op de besneeuwde foto. Het tuinpad daarentegen zie je het beste op de sneeuw-arme foto. Op de bovenste foto zie je het pad alleen als je weet dat het er moet zijn.
NB. 30 januari ligt er weer zoveel sneeuw als op de december foto....
Santolina
Allemaal stekken van een tweetal struikjes, ongeveer 10 jaar geleden gekocht. Is matig winterhard, maar doet het bij ons goed. Zeker de struikjes in een verhoogde border tegen het stapelmuurtje aan.


Maar de vraag is hoe ze de zware sneeuwlaag overleven.
Ze zijn helemaal uit elkaar gevallen en sommige takjes zijn afgebroken.
Sneeuwschimmel
De vlekken werden zichtbaar toen het gras na een maand onder de sneeuw gelegen te hebben weer sneeuwvrij was. Na een tip van Jannie van Wubsbos en later ook van Veris, kwam ik er achter dat het sneeuwschimmel is. Een schimmel de zich makkelijk uitbreidt bij temperaturen in koude, vochtige omgevingen, tussen nul en acht graden. Net de omgeving die je vindt onder een sneeuwlaag die langdurig op het gazon blijft liggen.
De schimmel, fusarium nivalis, komt ook voor in allerlei granen. De grassprietjes worden waterig en slijmerig, soms met een roze gloed. Een interessant artikel met wat foto's:
All you ever wanted to know about Fusarium patch Microdochium pat
Advies: harken, goed verticuteren, zodat gras sneller droogt. En geen mest geven laat in het najaar, vers sappig gras dat net voor de winterrust gegroeid is is extra vatbaar. Dat kan het bij ons niet zijn: we mesten het gras niet (afgelopen jaar trouwens ook niet geverticuteerd...).
Verder: vermijden van lopen op besneeuwd grasveld. Dat wist ik wel, dus al weken hebben we niet over het gras gelopen. Maar de poezen..... die wel. We hebben ze ook regelmatig in de sneeuw zien liggen...
Speuren naar knoppen
- Nog geen spoor van sneeuwklokjes, de 'gewone' maar ook een breedbladige soort die ik vorig jaar tussen de schoenlappers in de voortuin het gezet.
- Wel her- en der ca. 5 cm hoge punten van bladeren van de spaanse boshyacint.
- Krokussen? Niet om over naar huis te schrijven. Als ik heel goed kijk zie ik af en toe een klein groen sprietje.
- Winterakonieten? Noppes.
- Blauwe druifjes, ja slaphangend loof, maar dat was er al voor de winter.
- Narcissen? Neuhh.
- Helleborus: ja, bloemknoppen komen langzaam uit de stijfbevroren grond.
- Cyclaam: of het verder nog wat wordt weet ik niet, diepgevroren. Maar aan de kleur te zien is het een echte cyclaam.


- Op de foto's: helleborus en cyclaam.
Sneu gras
Heeft hier een van de vele poezen zijn behoefte gedaan toen er nog sneeuw lag? Of is hier de sneeuw pas wat later verdwenen.Ik houd het in de gaten als het gras over een paar maanden weer gaat groeien.


.
Sneeuw
Achtergrond.
Tegen dooi aan.
Takjes en sprieten.
IJskristallen en druppels.

Drieluik.
Weer wit
Maar bij ons werd het toch weer sneeuw.
's Morgens sneeuw geschoven.
's Middags weer wit.


Tuin nog immer winters.
En HIJ en ZIJ staan nog steeds knus bij elkaar.
Met een wit mutsje van sneeuw.
Groene kruis
Door heggen.
Door bladvormen.
Door kleuren.
Soms gewoon door smeltende sneeuw.

Dit 'groene' kruis is ontstaan doordat van links naar rechts een grindpaadje net iets warmer is dan het gras, de sneeuw smelt er sneller weg. En van (links)onder naar (rechts)boven is het paadje ontstaan doordat dit de route is die alle poezen (onze poezen, maar ook de buurpoezen) deze route als standaardroute nemen. Echt gewoonte-dieren, wat paadjes betreft.
Anjer
Erg makkelijk te stekken. In het voorjaar knipte ik een paar jonge scheuten van het altijdgroene plantje af en stak ze naast de plant en in een pot in de grond. En later in het jaar kon ik kleine anjerplantjes uitdelen aan bezoekende tuinliefhebbers. Komend jaar nog maar eens doen. Ik heb ook zaad verzameld, van de roze en de witte apart. Ik weet alleen niet zeker of anjers, als ze door elkaar heen groeien, kleurecht terugkomen. Dat wordt een test voor 2010.


Anjers houden van volle zon, neutrale tot kalkrijke grond (ahum: in onze erg zure veengrond doen ze het prima), zijn winterhard, als ze maar niet te nat staan. Ik las een tip voor zure grond: strooi er wat cementbrokken of kalksteen of schelpen omheen. Bij regen sijpelt dan wat kalk de grond in en de drainage is meteen ook verbeterd.
Onderhoud: knip de anjers na de bloei flink terug, dan valt de plant niet zo uit elkaar. Laat alleen een paar uitgebloeide bloemen zitten als je zaad wilt verzamelen. Dit geldt zowel voor de tuinanjers, als voor de kleinere steenanjers.
Een uitgebreid (Engelstalig) artikel over anjers vind je hier: http://www.finegardening.com/design/articles/pinks-dianthus.aspx. En zie ook Mrs. Sinkins | Letters | 't Groentje.
Trappetje

Op de foto zie je linksboven nog net een stukje van de tuinbank, en daarachter de houten schuur.
Raadplaatje (11): Kaardebol
Kijk maar hier onder naar de hele foto. Het is de berijpte zaaddoos van een kaardebol. Een stekelige tweejarige, die tot 150-200 cm hoog kan worden. Het eerste jaar stelt de plant niet veel voor, een bladrozet, plat tegen de grond. Je merkt dan overigens al dat het een stekelige plant gaat worden. En in het tweede jaar schiet de bloemstengel omhoog. Tijdens de bloei met kleine paarse bloempjes is de kaardebol echt een hommeltrekker. En na de bloei is de zaaddoos nog heel lang mooi. Het wachten is nu alleen nog op distelvinken oftewel puttertjes. Deze schijnen dol te zijn op de zaadjes in de kaardebollen.
.
Mooi rood is niet lelijk
Lage zon.
Rode Kornoelje.
Vanuit het keukenraam naar buiten kijken.
Naar de achtertuin.
Wat rood!


De wirwar van kornoeljetakken staat te stralen in de zon.
Met regelmatig vogelbezoek.
Ik snoei in het voorjaar steeds wat takken terug.
(Of in de zomer, net hoe het uitkomt).
Want de versgegroeide takken hebben de mooiste rode kleur in de winter.
Zo'n struik is ook een aanrader voor bloemschikkers of kerststukjesmakers.
Verse rode takjes in eigen tuin.
Zo voor de pluk.
Beekje
De sneeuwrand weerspiegelt in het wateroppervlak.
Het water is ijskoud en kristalhelder.

Het is een tijdelijk beekje. Ontstaan op 2e kerstdag 2009. Na veel regen op 1e kerstdag en een paar graden boven nul, is fors deel van de sneeuw verdwenen. Maar het smeltwater kan nog niet makkelijk weg. En dan ziet een ondergelopen tuinpaadje er opeens uit als een idyllisch beekje. Het enige dat nog ontbreekt is een kabbelend geluid, dat moet je er maar bij denken.
Zilverlicht
1. Genieten van de wuivende pluimen in nazomer en herfst.
2. In tegenlicht van de lage winterzon de pluimen bekijken.
3. Fotogeniek!
.
In de breedte
Dat hebben we ook niet elke dag.
En meestal duurt het niet lang voor het weer groen is.
Hier nog drie achtertuinplaatjes 'in de breedte'.



Van onder naar boven.
Foto 3. Ik sta achter in de achtertuin op het besneeuwde tuinpad. 'Zelfportret' van mijn schaduw.
Foto 2: vanaf dezelfde plek, 180 graden gedraaid, foto van onze tuin en huis vanaf de achterkant. Handschoen om de laagstaande zon buiten beeld te houden.
Foto 1: Nog steeds vanaf dezelfde plek, foto omhoog, appelboom tegen blauwe lucht.
IJspegels
Schots en scheef.
Sommige pegels kruisen elkaar.

De pegels groeien uit de sneeuwlaag op de serre.
Inmiddels zijn ze met sneeuwlaag en al omlaag geglejen.
Bottels
Hier hebben de knaloranje rozebottels een witte muts op.



.
Winters


Normaliter zou je op de foto ter plekke van de linkerbovenramen en de besneeuwde erkeruitbouw nog een flink stuk donkergroen zien. Een enorme taxus. Die is nu onder de sneeuwlaag helemaal naar beneden uitgebogen en blokkeert de voordeur. Gelukkig gebruiken we die vrijwel niet en is de zijdeur (rechts op de foto, de oprit op tot je ter hoogte van de pergola aankomt) nog wel bereikbaar.
Wereld van verschil
Bijgaand vier foto's van onze wilg, gemaakt in de periode 12 december 2009 t/m 17 december 2009.



De eerste twee foto's zijn van 12 december, de ene gemaakt om 10.45, toen de lage winterzon net door een gat in de wolken scheen. De tweede is van 10.48, 3 minuten later. De zon verdween net weer achter de wolken.
Foto 3 is van zondag 13 december, stralend blauwe lucht. En nummer 4 van 17 december, een echte sneeuwdag.
Valt er iets te zien?
Handen diep in de zakken.
Op een plekje waar net de lage winterzon me op de rug schijnt.
Warm van achter, fris van voren.
Staan.
En kijken.
Luisteren.
Horen.
Zien.
Ik sta op een plek en kijk voor me. Dit zie ik.
Zie de foto.

Een stukje van ongeveer een halve meter breed. Niet erg spannend. Links glanzende bladeren van een hortensia. Rechtsboven een stukje stam van de pruimenboom. Daarvoor, ook rechts, een afgewaaide wilgetak, wat afstervende varens.
Als ik iets langer kijk, me wat voorover buig, met handen nog steeds in mijn zakken, zie ik opeens allerlei beestjes. Allemaal familie van elkaar. Zeven stuks!
Zie het volgende stukje voor de detailfoto's.
A winters day
Beetje omhoog, fraaie maan.
Ver achter in de tuin, waar de lage zon een oud tuinhek beschijnt.
Omlaag, naar een roodverkleurd geraniumblad.
En ook nog veel groen, bijvoorbeeld van de wintergroene hangende zegge.



.
Druppel
Regen.
Druppel.
Prachtig.


Links: Het grijze blad van de santolina.
De druppels hangen aan de overgebleven bloeiwijzen van een trilgrasje.
Bij de kapper
Ziet er nog steeds majestueus uit.
Van onze kant gezien. In het voorjaar zien we er vast niets meer van.
Ik heb het over een forse snoeibeurt van onze wilg.
Eerste poging in november was mislukt, zie De boom in! | Tuin | 't Groentje.
Begin december waren ze terug, nu met zijn tweeen, en in een paar uur waren er flinke happen uit de boom. Een soort kandelaberen, terugzagen op een groot takkengestel. Als je goed kijkt zie je her en der op de foto een paar abrupt stoppende takken.

Jan de buurman boodt zich aan om de dikke stukken hout mee te nemen. Dus die hoefden niet afgevoerd te worden door de bomenzagers.
Vogelvoer loopt uit
Voor vogels.
Vulling man zaad.
Een deel van het zaad, graankorrels, wordt niet meteen opgegeten door de vogels.
Het verzameld zich in de opvangschaal. Het is zo warm en vochtig de laatste week van november 2009, dat het graan begint uit te lopen. Als ik de voedersilo ga bijvullen zie ik tot mijn verrassing een klein 'grasveldje' in de opvangschaal.


Lusten de vogeltje ook groen?
Cyclaam uit knol



De knol van de cyclamen hederifolium moet winterhard zijn en houdt van een beetje schaduw. Ik heb de ene onder de pergola gezet, vlak bij de deur, daar komen we elke dag langs. De andere staat in een bosachtig stukje achterin de tuin. Bij de stronk van een omgevallen appelboom, omringd door een paar voorjaarsbloeiende primula's.
Kuiltje maken, knol er in, heel dun laagje aarde (ca 1 cm) er over. En nu maar kijken...
Dipsacus
In het Nederlands: Grote kaardebol of wilde kaardebol of weverskaarde.
Een tweejarige.
Eerste jaar stelt de plant niet veel voor. Een bladrozet met tegen de grond aangedrukte blaadjes. De grootte van de rozet geeft al wel een signaal voor wat je het tweede jaar kunt verwachten. Hoe groter de rozet, des te hoger de bloeistengel gaat worden. En dat kan 150-200 cm worden.
De kaardebol is een stekelige plant: de bladrozet voelt al wat ruw en hakig aan. Als het tweede jaar de bloeistengel de hoogte in schiet komen daar ook allerlei haakjes en stekels aan. De bloeiwijze is natuurlijk een en al stekel. Mooi als ie nog groen is, bijzonder als ie bloeit, onweerstaanbaar in de herfst met laagstaande zon, en adembenemend in de winter met een laagje rijp.

Op de foto de herfstversie.
Oranje trilzwam?
En ineens zie ik op een oude boomstam een oranje zwammetje. Mooi aangelicht door de zon. 1 centimeter, groter is het niet.
Eerst maar eens een foto maken. En dan daarna binnen opzoeken op google of in boeken. Misschien is dit wel een 'oranje trilzwam'... Ik weet namelijk dat er ook een gele trilzwam bestaat. Zie Gele trilzwam | Elders | 't Groentje .


Zou dus best kunnen. Na twee foto's, duw ik zachtjes tegen het oranje hoopje, om te kijken hoe het aan de boomstam vast zit. Het 'zwammetje' valt om en blijkt een halve, uitgekauwde bes te zijn... Helemaal geen zwam.
Raadplaatje (10): Orchidee?


Bijzondere kleur.
Omgevouwen bloemblaadjes met streepjes aan de binnenkant.
Elegante sprieten.
Maar wie herkent de bloemen?
Hint 1: (cryptogram): deze plant heeft een familierelatie.
Tuinmannen
Die dan toch even mijn aandacht trekken.
Zoals deze.
Wij hebben ook een composthoop.
Dus....
Fitness
Onze sloot, of eigenlijk greppel, was niet schoon.
We hebben een hele rij bomen langs de greppel.
De allergrootste is onze wilg.
En die laat altijd heel veel blaadjes en takjes en takken vallen.
Dus ik wacht meestal tot de boom wat leger is, blaadjes heeft afgeschud.
Maar: de schouw was op 2 november uitgevoerd.
Op 3 november kwam onze bomensnoeiman (zie De boom in! | Tuin | 't Groentje ) de wilg bekijken maar komt nog een keer terug met hulp.
Losliggende takken , ook in de greppel, nam hij alvast meen
De waarschuwingsbrief, dagtekening 4 november, stelde een ultimatum.
De sloot is 10 werkdagen na dagtekening brief schoon gemaakt of anders....
....maakt het waterschap de sloot schoon en stuurt de rekening.
Vanmiddag in twee uur tijd, flink gefitnessed.
Met de hark het blad en de takjes uit de greppel met klein laagje water geschept.
En omhoog het talud op gegooid.
Overhangende slierten klimop afgeknipt.
De hark gebruikend als polsstok om de greppel over te springen bij wat diepere stukken.

En mijn schouderspieren voelen nu alsof ik uren gewichten heb getild.
Op de foto (van 3 november): het lijkt wel een bos, maar het is van linksonder naar rechtsboven de greppel.
Op de voorgrond ladder om de wilg van boven te bekijken.
Fazantenbes
Twee jaar geleden zag ik bloeiend exemplaar in een bevriende tuin.
Zie Fazantenbes | Fruit | 't Groentje.
Ik nam me voor om er ook een bij ons in de tuin te zetten.
In mei van dit jaar nam ik een stekje mee van de locale plantjesmarkt.
Na nog een paar weken in een potje vond het plantje een plekje in de tuin.
Van 25 cm groot is het struikje nu bijna een halve meter.
Met aan een takje een hint van een bloem.
Nog niet echt overdadig, maar het is een begin.

.Plantenvoorraad
Vrijwel geen stukje zwarte grond.
Maar ook altijd wel een voorraadje in potten.
Sommige staan in de schaduw van een heg.
Anderen op een wat zonniger plekje.
Op de linkerfoto zie je helemaal onder aan o.a. irissen en stekjes van kleine anjertjes. En in het kratje plantjes die ik dit voorjaar gezaaid heb. De groene stekken ongeveer middenin (zie rode cirkel) zijn van een viburnum uit Noord-Italië. Ik heb in april van dit jaar een stekje meegenomen van vakantie. De viburnums in Monterosso waren uitgegroeid tot bomen en stonden volop in bloei. Langs straten en pleinen. Elke avond hing een zware zoete geur in het dorp van de bloemen. Van het meegebrachte takje maakte ik drie stekken, 2 leven nu nog. Onduidelijk is overigens welke viburnum dit is en of ie winterhard is. Afwachten maar.
Rechterfoto: inzoomen op de viburnum. In een opgekruld blad schuilt een lieveheersbeestje.

.
Zonovergoten
Maar als een zonnestraal door een gaat in de wolken prikt, dan zijn er nog prachtige momenten in de tuin.
Rechts op de voorgrond de lange halmen van de Stipa Gigantea, midden op de foto een grote bos miscanthus 'Kleine Silberspinne' en meer naar links nog een miscanthus, deze heet 'Kleine Fontäne'.
Het grasveld komt steeds meer in de schaduw te liggen de komende maanden. Het droogt nauwelijks meer op en is dus vrijwel niet meer te maaien met onze handmaaier. Het gaat er dan ook steeds meer uit zijn als een hobbelig weilandje. Maar het komt wel goed, in het voorjaar ga ik er weer mee aan de gang.
De boom in!
De grens van de tuin wordt gevormd door een greppel, direct aan de voet van de wilg. Aan de overkant van de greppel eerst een grasstrook en dan een parkeerplaats van de achterliggende flat. Om te voorkomen dat een tak onaangekondigd omlaag komt, hebben we besloten de wilg een beetje in te korten. Boomverzorgingsbedrijf Salix uit Groningen ingeschakeld. Op een dinsdagochtend begin november verscheen Jan met zijn ladder en klimtuig. Ik had een ochtend vrijgenomen van het werk om te kijken hoe een en ander ging.
Een impressie.




Ladder tot ongeveer 10 meter. Dan overstappen in de kruin. En stukje bij beetje omhoog. Steeds veiligheidsbanden en haken iets hoger om een tak vastzetten. Laatste foto: omlaag gaat makkelijk. Zittend in een soort tuigje 'abseilen'.
Resultaat van deze klim: nog geen.
Toen Jan heel hoog in de boom zat constateerde hij dat er toch wat meer takken uitmoesten dan hij van beneden had ingeschat. Dat kan hij niet meer alleen doen, ook al zou ik helpen met takken via een touw naar beneden te geleiden. Dus Jan kwam weer omlaag en we maakten een nieuwe afspraak voor over een paar weken. Dan komt Jan samen met een collega terug.
Zeepboomfamilie
- Aki
- Longan
- Chinese vernisboom
- Lychee
- Knippa
- Ramboetan
- Kapoelasan
- Korlan
- Pitomba.
Dit klink heel exotisch, maar bij ons groeit er ook een.
De Spaanse Aak, Veldesdoorn, of Acer Campestre.
Foto van 31 oktober 2009: prachtige herfstkleur tegen (even) een strakblauwe hemel.

Her er der komen ze op in onze tuin. Aangevlogen als zaadje met eigen vleugeltjes. Een van de boompjes wil ik zuilvormig snoeien, als een zuil van een halve meter in doorsnee en een meter of twee hoog. Maar inmiddels kan ik bijna niet meer bij de bovenste takken. Even kijken op internet: de veldesdoorn wordt 10 meter hoog. Oeps.
Oregano
Maar eind oktober bloeit er nog een takje.
Met een paar lipbloempjes.
Oregano.



Een dankbare plant. Hij staat bij ons op verschillende plekken in de tuin. Op de meeste plaatsen groeit de oregano er op los en bloeit maandenlang. Op een plek knip ik het grootste deel van de bloemen eraf. Dan blijven de blaadjes wat aromatischer en zachter. En die gebruiken we in de keuken.
Regelmatig als Eddy staat te koken roept ie: kun je even wat oregano plukken.
Dat vind ik erg leuk: met de schaar in de hand naar buiten en dan verse kruiden uit eigen tuin oogsten. Een minuut na het afknippen al in de pan/op tafel.
In het seizoen geldt dat ook voor basilicum, en bieslook. De roosmarijn en tijm is het hele jaar te plukken.
Raadplaatje (9): antwoord
Misschien heb je hem wel herkend.
Het is de muurleeuwenbek of cymbalaria muralis. Een plantje met een hangende groeiwijze, vlezige blaadjes en in de bladoksels kleine paarse bloempjes met twee gele vlekjes. De plant maakt lange stengels die regelmatig wortelschieten.
Zo heb ik ook mijn stekje gekregen. Ik was bij een dorpsgenoot in de tuin de muurleeuwenbek aan het bewonderen, en gris-graai, voor ik het wist kreeg ik een pluk muurleeuwenbek in de handen gedrukt. In dank aanvaard, uiteraard.
Oorspronkelijk is de cymbalaria afkomstig uit Kroatie en/of Noord Italie. Blijkbaar is dit niet helemaal zeker. Hij komt inmiddels in grote delen van West en Midden Europa voor.
Doet het goed op bakstenen muren of kademuren en houdt van wat vochtige, beschaduwde plaatsen. Kademuren zijn ideaal: hoge luchtvochtigheid, weinig temperatuurschommelingen.



Echt een plantje om van heel dichtbij te bekijken. De tere bloempjes met de twee gele vlekken. Maar ook de zaaddoosjes: na de bloei wordt het bloemstengeltje (roze sliertje) nog langer en buigt zich terug naar de muur. Als het enigszins kan zoekt het steeltje een kier in de muur op, buigt naar binnen, en laat daar zijn zaadjes vallen. Koel en donker, ideaal om te kiemen.
Raadplaatje (9)
Elastiekjes.
Sliertjes.
Ra, ra , wie weet welke plant dit is?
Zet je suggestie in het gastenboek.
.
Autumn
En elk jaar weer opnieuw komt de herfst langs.
Iets eerder, of iets later.
Iets warmer, of iets kouder.
Droog, nat, zonnig, mist.
Herfst. Autumn. Herbst.
Altijd is er wel een dag waar de zon over de warme kleuren schijnt.
Zo als nu, vrijdag 23 oktober, tegen 5 uur 'smiddags.
.Purpletop
Kortlevende vaste plant, vaak tweejarig.
Niet helemaal winterhard.
Ranke vierkante stengels, ruim 1 meter hoog.
Spaarzaam bebladerd.
Scherm van lilaroze kleine bloempjes.
Vijf bloemblaadjes, vergroeid tot een buisje.
Zeer geliefd bij insecten.
Foto 1-3: half oktober; foto 4: eind mei.


Bloeit van juli-oktober.
Liefst een zonnige plek.
De Nederlandse naam ijzerhard is mogelijk afkomstig van de stevige stengel.
Moeilijk af te plukken.
Lichte, humusrijke, beetje vochtige grond.
De plant komt oorspronkelijk uit Zuidamerika, Argentinie e.d.
Groeit daar langs oevers en in vochtige bossen.
Volgens de tuinliteratuur is verbena weliswaar beperkt winterhard,, maar zaait ie zich goed uit.
Bij ons niet. Af en toe een zaailing, maar niet uitbundig. Misschien wordt de grond te droog en is dat de reden dat de verbena zich niet zo uitzaait bij ons in de tuin. De voortuin wordt behoorlijk droog zomer's (vlakbij een enorm slurpende berk), en in de achtertuin heb ik de verbena op een heuveltje gezet, omdat ik dacht dat de plant niet van vocht/natte voeten hield....
De zevenentwintigste
Ik zie een foto en schrijf daar een tekstje bij.
Deze keer: een kwartet van foto's.
Foto's uit eigen tuin (op 1 na).
Een gehakkelde aurelia op een aster
Een wilgeroosje inhet groen
Een vakantie bloem aan de Bloemenriviera.
Een irisje in de winter.


En wat is de overeenkomst?
Alle 4 de foto's zijn gemaakt op de zevenentwintigste!
September, juni, april en januari.
Zo eenvoudig kan het zijn om een onderwerp voor een blogje te vinden.
Couleur
Warme kleuren.
Aarde kleuren.
En als de zon er over heen schijnt.....
Zo mooi.
Zo rustig.
Tuinplastic
Het eendje kwam ooit eens voor ons huis langdrijven, toen na een enorme regenbui de straat blank stond. Zie ....
Sindsdien staat het eendje op een muurtje de tuin in te kijken. En is daarmee lid geworden van de familie der tuinplastics.


.
Voorsnoei

FOTO 1: lavatera voor de snoei, ca 1.5 meter hoog.
FOTO 2: de laatste verleppende bloemen, half oktober
Met de buddleija doe ik dat al jaren: beetje terugsnoeien in najaar. Maar met de lavatera heb ik de 'voorsnoei' nog niet eerder toegepast. Nu dus wel, ik ben benieuwd. Ik heb overigens wel eens een lavatera 'doodgesnoeid'. Ik had hem in de zomer gekregen, hij was flink gegroeid, en in de winter heb ik hem fors teruggesnoeid. In het voorjaar kon ik toen de dode stronk uitgraven....
Bes, bes, bes, bes, bes en bes
Hieronder een collage van een selectiebessen in onze tuin.
Van links naar rechts: zuurbes (berberis), liguster en bonte hulst
daaronder: gewone hulst, onbekend, dwergmispel (cotoneaster)





Vijf van de zes afgebeelde bessen zijn blijkbaar niet zo smakelijk voor de vogels, ze blijven lang aan de struiken zitten. Er is er een (de onbekende, zwarte bes) die spreeuwen lekker vinden: als de bessen rijp zijn, meestal september, dan duiken in een keer tientallen spreeuwen in de heester en plukken alle besjes in een kwartiertje weg. Daarbij vallen er her en der een paar besjes op de grond, zie foto. Ik heb er ook een geproefd. Beeh, onwaarschijnlijk bitter, terwijl ze er lekker uit zien.
Een herinnering aan de spreeuwen hebben we nog aan de paarse klodders op de ruiten.
Hazeltunnel
Uit die noten groeien nieuwe hazelaars die meestal niet kronkelen, maar gewoon 'recht' zijn. De oorspronkelijke kronkelhazelaar is al een aantal jaren geleden verdwenen uit de buurtuin, maar enkele nakomelingen staan bij ons in de achtertuin. Ik heb ze als kleine struikjes aan weerszijden van een dwarstuinpad geplant. Nu zijn het al forse heesters, 3 en 4 meter hoog, met een flinke stam. Ik snoei ze aan de kant van het tuinpad steeds wat bij. Om zo langzamerhand een groene tunnel van hazelaar te vormen. Op twee meter hoogte beginnen de takken elkaar te raken, het dak van de tunnel.
Foto's:
1. Door de hazeltunnel kijkend naar de pruimenboom aan het eind van het pad.
2. Gefilterd groen door het 'plafond' van de tunnel

Prachtig groen gefilterd licht. Ook nu nog, begin oktober. De meeste noten zijn er nu afgevallen en binnenkort kunnen we genieten van de mooie herfstkleuren.
Opvallend
De vorm van de hazelnoten kan blijkbaar van struik tot struik verschillen. De ene heester maakt een beetje afgeplatte langwerpige hazelnoten. De andere bijna ronde knikkertjes, meer zoals de hazelnoten uit de winkel. Beide vormen noot smaken prima.
Zonnetjes
Tussen de wolken door vandaag, 4 oktober, ook flinke opklaringen. En dan staan de helianthussen nog steeds te stralen als zonnetjes. Zelfs al zijn de gele blaadjes al van veel bloemen af. Ook de groenige kelkblaadjes zijn prachtig.





Wel een risiso om de helianthus op te binden. De stengels van de helianthus zijn twee meter hoog, vingerdik en lijken heel stevig, maar ze zijn vrij bros. Tijdens het opbinden zijn al een paar zijtakken afgebroken. Als een flinke windvlaag ze hard tegen het touw aan blaast, kunnen ze op deze hoogte gewoon afbreken. Ik spreek (schrijf) uit ervaring. Ik heb wel eens gewone zonnebloemen, van die reusachtige exemplaren met touw tegen een schutting aangebonden. De stengels waren zeker 3 cm in doorsnee. Ze werden gewoon door het touw en de wind doorgesneden op de hoogte van het touw. (OK, misschien had ik geen dun paktouw moeten nemen... En misschien ook wel niet het touw met een lusje om elke stengel binden...)
Familie van...
Twee jaar gelden een zaailing van beiden geplant. In ons 'vogelbosje'. En nu beginnen ze goed aan te slaan. Ze worden uiteindelijk een stuk groter dan ons dwergstruikje.

Ook een kleine versie: zie onderstaand stukje.
Viburnum opulus
En nu een jaar of 5 later. Struikje ongeveer 50 cm in doorsnee. Geen bes gezien.
En wat lees ik nu op internet...
Viburnum opulus 'compactum' wordt ongeveer 2 meter hoog en heeft een helderrode bes. Viburnum opulus 'nanum' wordt slechts 60 cm hoog, blijft laag en groeit bossig. En bloeit zelden (!).
Zou ik destijds de verkeerde heester gekregen hebben...
Eikelnestje
Wat ligt daar in het gras?
Rechtonder bij de grasmaaier.
Paddestoeltjes?
Een paar slakken bij elkaar?


Nee, een 'nestje' van eikels.
Keurig verstopt tussen grassprieten en mos.
Waarschijnlijk door een vlaamse gaai.
Als voorraad voor de winter.
Zacht licht
De kleuren warm.
Op de drempel van de herfst.
Maar nog even nazomeren.
Strijklicht langs de pluimen van het gras.
Zilver.

De helianthus 'lemon queen' bloeit uitbundig met zijn zonnebloempjes.
Rechtsboven tussen de gele bloemen zie je de eerste herfstrode bladeren van de rode kornoelje, deze staat net buiten beeld achter de helianthus.
Praatplaatje: zomerdag september
Toch zie je al wel dat de herfst dichterbij komt. De kleuren veranderen langzaam. Groen is niet meer knalgroen, maar krijgt een hint van geel of oranje. De herfstasters staan te stralen en de bessen van hulst en cotoneasters kleuren Sedum herbstfreude komt nu echt goed op kleur en de siergrassen, prachtig.
Het licht wordt zachter.
Wat is er zoals te zien?
Van midden onder een beetje naar links boven.
- zilvergrijs van santolina
- roze rood van sedum
- groen, maar als je dichtbij bent, oranje: rozenstruik met heel veel botteltjes
- roze malva, al maandenlang bloeiend
en meer naar rechts (en detail hieronder):
- een waterval van helianthus 'lemon queen'.
- rechtsonder: poes Sprot, die zeker weet dat hier ergens een poezenpaadje door de border moet zijn.


.
Darmera
We hebben er niet zo veel in de tuin.
Maar nu ik deze Darmera aan de rand van de vijver zie...
Mooi.
Geeft rust, naast al die kleine blaadjes.
Darmera bloeit met een roze bloem in het voorjaar voordat het grote blad verschijnt.
De rest van de zomer staat het blad mooi te wezen.
En tegen de herfst, een kleurig schouwspel, voordat de blaadjes verdorren.
Winterrust, alles onder de grond.

.
Nadeel van hele grote bladeren, als het hagelt komen er gaten in.
Erigeron
Dat vindt dit schattige composietje, erigeron karvinskianus 'Profusion'.
Bloeit eindeloos lang.
Van gelig knopje, naar roze, naar wit, naar pluisjes, naar kaal.



Prima winterhard.
Zadenruil 2009
Lythrum Salicaria 'Robert'
Carex Buchanii
Telekia Speciosa
Borage
Potentilla nepalensis 'Miss Wilmott'
Rosea Acea
Phalaris canariensis
Chasmantium latifolium
Geum rivale
Malva moschata
Gillenia trifoliata
Dianthus deltoides
Cleome 'Violet Queen'
Hibiscus trionum
Centaurea jacea
Iris pseudacorus
Cephalaria gigantea
Cerinthe major purpurascens
.
Zijdezacht


Alleen jammer dat er maar vier bloemen aan onze clematis kwamen, dus ook maar vier pruikjes. Ik denk dat de grond wat te droog/uitgeput is. De clematis staat onder een hulstboom en op een plek waar een aantal jaren terug veel coniferen stonden.
Grijsroze
Op deze foto nog heel licht roze. Maar de komende weken steeds donkerder rood wordend.

Grijs met roze en grijsgroen. Linksonder grijsbladige santolina, rechtsboven de sedum.
Parapluutjesmos
Levermos.
Een hele oude plant.
Heeft geen wortels of vaten.
Vormt dichte matten.
Met parapluutjes.

.
Klokjesduizendknoop

Het blijkt vrij nauwe familie te zijn van de enorme woekeraar Japanse Duizendknoop. Maar niet zo invasief. In het Engels heet de persicaria campanulata 'lesser knotweed'. Klinkt inderdaad minder erg.
Crocosmia
Maar ik heb een nieuwe! Kleiner, een centimeter of 50. Zelfde smalle zwaardvormige blad. En oranjegele bloemen. Die net in de bloei zijn geschoten. Misschien is het wel crocosmia aurea. De foto's die ik gegoogled heb lijken er wel wat op.

Op de voorgrond de wollige vorm van een euphorbia, die er 's morgens een beetje blauwgroen uit ziet door de fijne dauwdruppeltjes. Links buxus, op de achtergrond beukenhaag.
NB. Daar las ik trouwens ook dat de bloemstengel na de bloei afgeknipt moet worden. Ik liet de crocosmia lucifer juist zaad maken. Maar misschien kost dat inderdaad wel wat te veel energie. Bij andere bollen, narcissen of tulpen haal ik ook altijd de uitgebloeide bloemen weg...
Citroen Koningin

Toen een vaste zonnebloem geplant, de helianthus 'Lemon Queen'. Een grote plant, 1.80 m hoog. Met laat in de zomer 7-8 cm grote citroengele bloemen. Als in de lente de plant weer boven de grond komt en begint te groeien is er soms nog wat slakkenschade te zien. Maar de groeikracht van deze zonnebloem is zo groot dat die daar door heen groeit. Na een jaar of drie is het nu een forse bos, een meter breed en bijna 2 meter hoog. En alsmaar nieuwe bloemen. Dit is een soort die hommels en bijen en zweefvliegen en vlinders lekker vinden.
Berkenfliedertjes

Of op een klaverblad. Klaver | Tuin | 't Groentje .
Mollenkruid
Maar geen spoor van bolletje, of springende zaden. Een jaar later, weer in de tuin van Willie, laat ze me uitgetrokken 'onkruiden' zien. Vervelend soort euphorbia, vindt ze, met bolletjes, springende zaden, komt overal op.
Maar Willie's onkruid lijkt helemaal niet op onze plant...

Hoe kan dat?
De plant blijkt te zijn: euphorbia lathyris, ofwel kruisbladige wolfsmelk, ofwel mollenkruid. Is meestal tweejarig: eerste jaar de kruisbladige vorm op de foto; tweede jaar (we zullen zien) anders gevormde bladeren, niet al te opvallende bloemen, bolvormige zaaddoosjes, die eind zomer met een knal open springen en zaad verspreiden.
Volgens diverse websites is de plant niet in pot te kweken. Vanwege de penwortel houdt ie niet van verplanten. Nou, dat weten onze exemplaren blijkbaar niet, want verplanten ging prima.
Smeedijzeren hekwerk
Foto 1, het voorbeeld. Foto 2, het ('gefotoshopte') hekwerk

.
Fietskar

Met de fietskar achter de fiets naar Willie. Door de tuin gewandeld, besnuffeld door de honden, de 10 (echt waar 10!) nieuw geplante appelboompjes gezien, de net door Gerard in elkaar getimmerde pergola, en heel veel planten en bloemen.
En niet alleen met herfstanemonen thuisgekomen. Ook een knalpaarsrode phlox (vers uitgespit door Willie), een paar oranje crocosmia's, beginnen net te bloeien, een paar uitlopers van thermopsis (soort lupineachtige lichtgele bloemen in voorzomer), zaden van een euphorbia, een nog warm potje appelmoes, verser kan niet, een grote bos hortensiabloemen en nog een plantje waarvan ik de naam vergeten ben maar die blauw schijnt te bloeien...
Zaai de zaadjes
Paar weken terug zaad aangevraagd.
Zie Help de bijen de herfst door | Beestjes | 't Groentje.
Deze week binnengekomen.
Zaterdag een flink stuk grond vrijgemaakt.
Zaadjes gezaaid.
Snoeisel van bamboetakjes als afzetting gebruikt.
Zodat onze en alle buurpoezen niet meteen de vrije plek als kattebak gebruiken.
Volgens het pakje, zaaien half augustus en dan in najaar, als er weinig bijenvoer is, bloemen.
Malva, Dille, Korenbloem, Nigella, Borage, Mosterd, Koreander, Goudsbloem, Bladrammenas, Boekweit en Phacelia.
Zie ook: www.natuurenmileu.nl/bijen
Raadplaatje: knieen (8)
Niet alleen mensen hebben knieen.
Van welke plant zijn dit de knieen?
Van de Stipa Gigantea.
Praatplaatje: juli
Klik, klik, klik.
Computer op schoot, foto's bekijkend.
Overzichtsfoto's zijn (bij ons in de tuin tenminste) vaak 'te vol' om echt mooi te zijn.
Zo druk.
Maar wel leuk om in verschillende seizoenen te kijken.
Of verschillende jaren.
En op zo'n foto kun je uitgebreid rondkijken.
Een soort mini-tuinwandeling.
Neem nu dit plaatje.

Foto is genomen eind juli 2009. Drie planten eruitgelicht.
1. Op verschillende plaatsen het strokleurige lage gras, stipa tenuissima. Relatief kortlevend grasje, maar heel aaibaar. De toptijd is eind juni, als de aartjes net beginnen te bloeien. Prachtig met druppeltjes water erin.
2. Er tussendoor en ongeveer even hoog: forse pollen bloeiende oregano. Een eindeloos feest voor hommels en bijen. Bloeit vele weken achter elkaar. Als ze helemaal uitgebloeid zijn, knip ik ze vrij kort af om weer wat te fatsoeneren. Soms nog een herbloei in de herfst, wel minder uitbundig.
3. Het knalrode: crocosmia lucifer, twee jaar geleden gekregen van Jitske. Nu valt me pas op hoe lang ze bloeien, en dat is nog eens een opvallende kleur. Inmiddels zijn de laatste bloempjes van elke bloeiaar aan de beurt, dus binnenkort is het gedaan met dit vuurwerk.
Terrasjesweer
Vakantieperiode.
Campings, huisjes, hotelletjes.
Rondje rijden.
Boekje lezen.
Terrasje pikken.
Biertje.

Ook aan te bevelen in eigen tuin.
Met uitzicht op groen.
Drie-urenbloem



En....groot voordeel: de slakken lusten ze niet!
Donderblad
Op het stapelmuurtje in eigen tuin.
Een waar kunstwerk.



Het ging verder met meer informatie verzamelen.
Sempervivum, huislook, vetplantje dat vaak op een dakpan groeit.
Nieuw voor mij:
Blijkt ook Donderblad genoemd te worden. Wordt al eeuwenlang gekweekt in rotstuinen. Werd vroeger op de nok van een rieten dak geplant. Doordat de plant veel water opneemt in de bladeren zou de kans op brand bij blikseminslag worden verlaagd en zou het vuur minder vat krijgen op het riet.
Andere naam was Donarkruid. De rozerode bloemen zouden lijken op de rosse baard van Donar, de dondergod. En als genezend kruid: pluk een blaadje, haal het velletje eraf en smeer de groene moes op (brand)wondje of schrammetje op huid. Dit verhaal had ik wel eerder gehoord van AGAVE, maar niet van onze eigen huislook.
Zie ook http://wilde-planten.nl/donderblad.htm .Onder aan de webpagina vind je links naar oude flora's waarin dit plantje al beshreven wordt. Hmmm, niet alle tekeningen zijn even natuurgetrouw.
Guichelheil
Een van de plantjes die ik dit jaar zaaide heet Anagallis Linifolia. En daar heb ik nu 4 plantjes van opgekweekt. De eerste in begonnen met bloeien, en de bloem is van een onwaarschijnlijk blauw. Met een roze hartje. En dan weer knalgele meeldraden. De kleuren zijn zo fel. Alsof een kind een pak nieuwe viltstiften heeft gekregen en met de meest felle kleuren de kleurplaat van deze bloem heeft in gekleurd.


Op zoek naar de beste standplaats voor dit plantje bleek de Nederlandse naam Guichelheil te zijn! De informatie varieert enigszins: eenjarig tot niet geheel winterharde vaste plant. Over de bloeitijd en ideale omstandigheden zijn de bronnen het eens: liefst kalkrijke grond (jammer dan..), rotstuin is perfect, bloeit van juni tot september, hoogte tot 30 cm. Bloemen 'gentiaanblauw'.
Tuinman Eddy
We hebben er diverse.
In de voortuin een van ca. 1 meter. In de achtertuin, als ondergroei van de boomwal een losse haag, niet gesnoeid. Dan blijkt liguster ongeveer 4 meter hoog te worden en zeer uitgebreid te bloeien. Heerlijke geur ook. Heggen die heel vaak gesnoeid worden maken meestal geen bloemen. Eddy heeft de haag in de voortuin dit jaar voor de tweede keer gesnoeid. Niet een heel uitbundige bloei, maar toch aardig wat pluimpjes.



Makkelijk van ligustersnoeisel is dat het heel zacht is, niet al te verhout. Ik gooi het gewoon op de composthoop, of veeg het onder de haag zelf. Zo. Opgeruimd staat netjes.
We hebben ook nog een haagje langs een schelpenterrasje. Dat is wat lastiger opruimen. Alle takjes op de schelpen. Eddy was zo snel dat ik geen tijd had om een laken of ordijn op de schelpen te leggen. En ook bijeenharken help niet echt: hoopje schelpen-gemengd-met-ligusterblaadjes. Dus gewoon met de hand een beetje ertussen uit peuteren.
Rozenerwtgal


Het duurt niet lang om uit te zoeken welke gal het is. De gladde rozenerwtgal!
Hij is glad, hij zit op een roos. Hij is erwtjesgroot. Simpel.
Deze gal wordt veroorzaakt door een galwespje, diplolepsis egleanteriae. Komt veel voor op rozen en zit meestal aan de onderkant van bladeren, soms aan de bovenkant. Doorsnede gal 3-5 mm, groenig of roodachtig.
Een andere rozengal, vorig jaar gevonden: Rozengal | Tuin | 't Groentje
Toen zat er maar een (1) gal in de roos, nu een heleboel.
Potentilla 'Gibson's Scarlet'
Een van de lezers van dit weblog (bedankt Riet!) suggereerde dat het wel eens Potentilla Gibson's Scarlet kon zijn. En als ik zo her en der op internet foto's bekijk, dan kan dat best wel eens zo zijn.
Niet alleen is het een al langer bestaande cultivar, hij is ook nog eens breed verkrijgbaar. De omschrijvingen zijn wel wat verwarrend: soms is het blad beschreven als glanzend donkergroen, dan weer als frisgroen, dan weer als zilverachtig groen. En soms wordt de plant Potentilla 'Gibson's Scarlet', andere keren vind ik een langere naam Potentilla Atrosanguinea 'Gibson's Scarlet'.
En ik ben nog op zoek naar meneer of mevrouw Gibson, de naamgever van deze vrolijke bloeier of de persoon waar deze plant naar genoemd is. Is in ieder geval al een hele oude varieteit, misschien wel 19e eeuw.
Een aardig artikel over potentilla's: http://tinyurl.com/na58oj .
NB. Je hebt potentilla's als vaste planten, zoals de Potentilla 'Gibson's Scarlet'. Maar er zijn ook (half)heestertjes die potentilla heten. Bekendste voorbeeld, de ganzerik met zijn gele bloempjes.
Verbascum
Dit jaar staan er -reuze onhandig- twee exemplaren in de verhoogde bloembak tegen het huis. Midden voor het openslaande raam. Omdat de bloembak deels in de regenschaduw van de brede dakgoot ligt is het hier zeker niet nat 's winters. De rozetten zijn de winter goed doorgekomen en inmiddels hebben we twee enorme verbasci (meervoud van verbascum?) in de bloembak. Tot twee meter hoog. En om en om gele bloemetjes. Niet van boven naar onder, of juist van onder naar boven, zoals andere toortsvormige bloemen. Maar willekeurig. Als je goed kijkt zie je aan het donkere verdroogde stampertje of de bloem al gebloeid heeft of nog moet gaan bloeien (geen stampertje). Zie foto 3 en 4.


.
Vingerhoed
Maar als je -al dan niet per ongeluk- een bloem plukt die nog niet uitgebloeid is, dan blijkt er een vernuftig 'binnenwerk' in de bloem te zitten.
Foto 1: de meeldraden en stamper zitten nog vast in de bloem.
Foto 2: de hommel word gelokt door de stippen op de 'vloer' van de bloem en de lichte plek helemaal achterin met nectar.
Foto 3: tegen het 'plafond' van de bloem zitten meeldraden en stamper mooi naar elkaar toegebogen. Precies de plek waar de hommel met zijn harige rug langskomt, op weg naar de nectar in het hart van de bloem.
.


.
Op avontuur in de tuin
'Jullie tuin is een oerwoudtuin', zei Gijsje.
En helemaal mooi was de vijver. Met zijn drieen zaten we op het houten bruggetje, met een lege jampot. In het water turen wat er te zien viel. En als er iets bewoog... het beestje voorzichtig met de jampot uit het water scheppen om van dichtbij te kunnen bekijken. Zoals die hele grote kever.
Annechien en Gijsje hebben net deze week schoolvakantie, en voor de vakantie kregen ze een mooi 'Keverboek' . Meteen werd het boek er bij gehaald om te kijken welke kever het was, in het jampotje met water. Keverboek open geslagen op het grasveld, neus bijna in het jampotje. Hoe ziet het schildje eruit? Welke kever heeft van die streepjes. En de kleur van de poten? Al heel snel was het helemaal duidelijk voor Annechien en Gijsje. Ze hadden een heuse geelgerande watertor gevonden. Een vrouwtjeskever, want er zaten groeven op de schildjes.


http://www.microcosmos.nl/nbeet1/dytiscus.htm
Kijk voor grote versies van de foto en meer informatie op bovenstaande website van G. Visser uit Almelo. V.l.n.r vrouwtje, mannetje, larve.
Deze tor is een vleeseter, een echte rover. Eet insecten en kikkervisjes in de vijver. Maar kan ook salamanders en zelfs vissen aanvallen (die laatste hebben we niet in de vijver). Echt een forse kever, zeker drie, bijna vier centimeter lang. En de achterste twee zwempoten zijn fors uitgegroeid tot een soort roeispanen. Hiermee kan de kever prima zwemmen. Nu nog eens opletten of we ook de larven, ook vervaarlijke rovers, kunnen vinden. Ondertussen de kever weer voorzichtig in het water laten glijden.
Potentilla 'Schreeuwend Rood'

Beetje opletten welke andere bloemkleuren er in de buurt staan.
Rozenwand

De eerste paar jaar moesten de rozentakjes met touwtjes naar het hek geleid worden (het hek begint pas op ongeveer 80 cm hoogte, boven een muurtje). Maar nu zijn ze echt goed aangeslagen en groeien en bloeien uitbundig.
Spierwit
Sommige witte bloemen hebben een tintje geel of zijn meer roomwit of creme wit. Zo niet die van kaasjeskruid.
Witter dan wit.
Althans van een afstandje.
Want van dichtbij blijkt er roze in te zitten. In het hart. Niet alle bloemen bloeien tegelijk. Eerst een, dan twee en later een hele wolk. En als je dan in de hartjes kijkt zie je dat de bloemen een slimme truc hebben om niet zichzelf te (laten) bevruchten door de insecten. Ze (zorgen voor kruisbestuiving door eerst de meeldraden te laten opengaan. langskomende insecten nemen dit mee naar een volgende bloem. En pas later komt uit het midden een roze sterretje, de stamper.




.
Geurende gele tuinfakkels
De tijd voor de geurende gele tuinfakkels.
Huh?
Ik bedoel de tweejarige teunisbloemen.
Ze openen hun bloemen -een paar elke dag- tegen de avond.
En staan 's nachts volop te geuren en te bloeien.
In deze tijd wordt het pas laat donker en als ik tegen 10 uur 's avonds een blik vanaf het terras de tuin in werp..... lijkt het alsof de tuin vol staat met bijna lichtgevend gele tuinfakkels.
Langs het tuinpad, op de oprit, her en der in de border.
Misschien moet ik er hier en daar een weghalen.
Nee , ik wacht nog even.
Zo'n groeikracht verdient een plekje in onze tuin.


.
Raadplaatje juli (7)
Brede roze bloembladeren.
Er tussen in een rij smalle donkerroze bladeren, licht omhooggekruld.
Vanuit het hart een een sierlijke witte stamper met een flinke toef aan de top.
Omlijst door elegante zwierende balletschoentjes aan de meeldraden.
Het geheel in een setting van slank groen blad.
Wat is het?

.
Zomeropentuin 2009



De bedoeling was dat we alleen zaterdag onze tuin zouden openstellen. Door een misverstand verscheen in het Harener krantje een stukje tekst waar WEL de adressen werden genoemd, maar de (beperking van de) openingstijden was weggevallen.
Dus op vrijdagavond 19.00 verscheen de eerste bezoeker...
Na de geplande zaterdag, heb ik ook zondag maar het bordje bij de tuin gezet. Dit jaar zelf dus geen andere open tuin bezocht, maar wel extra bezoekers ontvangen op de zondag.
Het weer was er prima bij.
Nagelkruid
Zie ook: Knikkend Nagelkruid | Tuin | 't Groentje

.
Harlekijn



Elke zaaddoos is net weer anders gevormd. Nog een paar weken wachten en de zaaddozen drogen in; ze beginnen te rammelen als de zaden rijpen en opdrogen. Dan splijten de zaaddozen van boven open (als een bos peultjes) en begint het grote zaaien. Zelf-zaaien eigenlijk. En zo hebben we volgend jaar, of het jaar daarop, weer verse akeleien.
Prachtig gras
De twee mooiste grassen van het moment (19 juni) zijn stipa's. De kleine aaibare stipa tenuissima, zie Wuivend gras | Tuin | 't Groentje. En de grote ranke stipa gigantea. De laatste bestaat uit een forse wintergroene pol met in het voorjaar een grote halve bol van uitschuifbare halmen. De Nederlandse naam is vedergras of reuzenvedergras. De stipa gigantea hoeft niet per se achteraan de border te staan, ook al is de bloeiende plant bijna 2 meter in het rond. De bloeiaren staat namelijk ver uit elkaar en de hele plant is daardoor transparant. Het is wel lastig om de hele plant mooi op de foto te krijgen. Daarom een klein stukje geprobeerd.

Tja, soms heb je gewoon supergeslaagde, haarscherpe foto's. De bloempjes: een wit pluizig sterretje met drie wapperende gele sliertjes aan een ragfijn draadje er onder aan bungelend.
In het Engels heet deze plant 'Golden Oats', gouden haver. Prachtig op een plaats waar bijvoorbeeld de late middagzon/avondzon langsstrijkt. Pas tegen maart/april haal ik de halmen van de bloei van het voorgaande jaar weg.
Stinknetel

Maar voor de hommel maakt het niet uit. Ze bevliegen de bloemetjes in grote aantallen. Bosandoorn bloeit lang, van juni tot augustus. En verovert ook makkelijk flinke stukken in de tuin, halfschaduw, bosrand. Daar voelt ie zich thuis.
Tripmadam


Zie ook Kleurig Tapijt | Tuin | 't Groentje. Na de bloei is handig om de uitgebloeide bloemstengels af te knippen, niet los te trekken. Dan trek je namelijk ook verschillende rozetjes mee die nogal los in de grond wortelen.
Zwolse anjer
Ik heb dit plantje al jaren in de tuin, gekocht als 'rotsplantje'. Heeft zich op allerlei plekken uitgezaaid. De oorspronkelijk aangeschafte plant was iets roder. Van de nakomelingen is ongeveer de helft dezelfde kleur, de andere helft iets meer donkerrozerood. De Zwolse anjer blijkt een inheemse ajer te zijn, een van de vijf soorten die in Nederland in het wild voor kwamen. Het is ook de enige wettelijk beschermde soort, wel vreemd want de Zwolse anjer schijnt veel minder zeldzaam te zijn dan de andere anjersoorten.
De steenanjer groeit het liefst op schrale losse grond of zandgrond en houdt niet van kalk. Vroeger groeide de steenanjer veel in het stroomgebied van de Overijsselse Vecht en de Dinkel. Nu is het plantje het meest te vinden op dijkhellingen en in zandige wegbermen. Vooral op mierenbulten omdat de mieren de zaden verslepen.


.
Jasmijn
Er zijn ook jasmijnen die een wat subtielere geur hebben. Of op zijn Engels: fragrance. Dat klinkt wat sjieker. Van Audrey, uit Eelde, kreeg ik een paar jaar geleden een stekje van een Philadelphus 'Belle Etoile'. Waarschijnlijk gekweekt door Messrs Lemoine, Nancy, Frankrijk in de periode 1883-begin 1900.
En na een paar jaar is ie goed aangeslagen en krijgt steeds meer bloesems. Op advies Audrey op een plek gezet waar de geur goed te ruiken is: vlak bij het terras. Lekker.

.
Van onderen
Niet steeds een bloem recht van voren of van boven fotograferen.
Neem ook eens een foto van opzij of van achter.
Of van onder.
Met verrassend resultaat.

.
Digitalis
De meeste paarsroze, enkele wit met een vleugje roze.
De meeste een meter tot een meter 40, een enkeling bijna twee meter hoog.
De meeste met een enkele bloemstengel, een enkeling met maar liefst 5 even hoge stengels.
En allemaal met de vingerhoedjes als bloemen. Van beneden naar boven bloeiend.


En kijk ook eens van onder in zo'n hoedje: dan krijg je de zogenaamde 'hommelview'.
Tuinfotocursus: de fotografen
De resultaten krijg ik nog wel te zien op de volgende cursusles.


.
Groen is gras
Midden op het grasveld zak ik op mijn hurken.
En zie daar. Een grasspriet. Met een fraaie dauwdruppel aan het uiteinde.
Na wat rondkijken kies ik mijn grasspriet uit.



Dit is 'm geworden.
Filmpje?
Het eerste kleine beeld is gewoon een foto.
Daaronder zou (een link naar) het filmpje moeten staan.
hommelfilmpje
Laat in het gastenboek een berichtje achter als het lukt om het filmpje te bekijken.
Raadplaatje mei (6)
Zet je antwoord in het gastenboek!

Ra ra.
Hagelschade
In een pot, midden in kiezelperkje. Ver van donkere schaduwplekjes. Maar toch konden de slakken de hosta vinden. Vorige zomer was toen het vreemde effect zichtbaar, dat de witte bloem door de gaten in de bladeren heen groeide.
Dit jaar nieuwe poging. Hosta in voorjaar in verse pot met verse aarde. Goed opgelet of er geen slakken in de grond overwinterden. En een dikke laag vaseline over de rand van de pot. Daar hebben slakken een hekel aan, smaakt waarschijnlijk vies voor ze. En ook nog opletten of de bladeren niet ergens op de grond hangen, zodat de slakken ze op die manier vinden. Elke dag de plant inspecteren op tekenen van vraat.
Perfecte bladeren! Maar de dag na hemelvaart hadden we in Haren een korte zeer hevige hagelbui. En daar kwam een paar dagen later nog een forse onweersbui overheen.
Tja.

Nu hebben we weer een hosta met gaten in de bladeren. En er is nog een tweede onweersbui met hagel over heen gegaan. Korte rondgang in de tuin laat zien dat veel planten met grote bladeren hagelschade hebben opgelopen: waterlelie, darmera peltata en zelfs enkele bladeren van de vlinderstruik!
Zonneroosjes
Bij een kleine kweker in Eelde kwam ik een bodembedekkertje tegen met bloempjes die er erg op leken. Volgens de kweker was ie winterhard, hij had de plantjes in zijn eigen border er al vorig najaar ingezet. Er zat een naambordje bij: halimiosistus ..........
Ik kon er weinig over vinden op internet. Ik kwam hem tegen op de voorraadlijst van diverse kwekers, maar weinig informatie over de achtergrond en gebruik. Het lijkt me in ieder geval een plant die niet van natte wintervoeten houdt, dus een plaatsje gegeven op de verhoogde border tegen het stapelmuurtje aan.

LINKS: CISTUS - KORFOE - MEI 2007
RECHTS: HALIMIOCISTUS - HAREN - MEI 2009
Toeval of niet?
In het zomernummer 2009 van Onze Eigen Tuin, een kwartaalblad, stond een heel artikel over zonnerozen. Zie http://www.onzeeigentuin.nl/ .En daar vond ik dus ook informatie over de halimiosistus. De juiste spelling is halimiocistus en het blijkt dit een kruising te zijn tussen cistus en de verwante halimium! Dus het was niet toevallig dat de nieuwe aanwinst op een cistus leek. Het is nauwe familie.
Cistus en Halimium groeien op warme rotsige gronden. Ze bloeien vooral in de voorzomer. Een bloem gaat 's morgens open en tegen de avond zijn alle blaadjes al weer afgevallen. Maar omdat er zoveel knopjes zijn gaat dat nog wel een tijdje zo door.
Het is even afwachten hoe de plant zich zal houden. Hij is niet helemaal winterhard, en heeft inderdaad problemen met vocht in de winter. Verder wil hij erg arme grond (hmm) en geen zure grond (hmm hmmm).
We zullen zien. In ieder geval is dit seizoen al mooi meegenomen.
Test: Buuf' Sieneke heeft gelijktijdig drie exemplaren gekocht. Die van mij staan verhoogd, dus wat droger. Die van haar staan in de gewone border, dus mogelijk natter.
Morgensterren
Grote zaden, stuk voor stuk afzonderlijk gezaaid in aparte 'cellen' in een zaaibakje.
Met grote zaden is het soms niet duidelijk hoe te zaaien. Rechtop of op hun kant?
Met de langwerpige zaden van de paarse morgenster heb ik drie richtingen geprobeerd. Eens kijken of het wat uitmaakt. Zaden van Bob, die iets verderop in de straat woont.
Rij 1, 7 cellen, zaad rechtop met dunne spriet naar beneden.
Rij 2, 7 cellen, zaad rechtop, dunne spriet naar boven (spriet er af gebroken)
Rij 3, 7 cellen, zaad liggend, zonder spriet.
Zie foto hieronder, zaden op millimeterpapier.
Verder twee rijen witte judaspenning. Heb ik vorig jaar 1 plant van gehad, met twee penningen. daar heb ik de zaden van. Zaailingen ter plaatse worden vaak opgegeten door de slakjes. Als ik de slakken nu eens overdonder door veel witte judaspenningen neer te zetten.... te veel om op te eten? Eerst maar eens kijken of de zaden willen kiemen.
Tot slot nog twee rijen met gele morgenster-zaden, iets kleiner dan die van de paarse morgenster. Liggend gezaaid. Zaden in eigen tuin geoogst.
Voor gele morgenster, zie Gele Morgenster | Tuin | 't Groentje
Voor paarse morgenster, zie Paarse Morgenster | Elders | 't Groentje.
Mos-steenbreek
Vind je in tuincentra bij de rotsplanten. Is een bodembedekkertje. Lichtgroene kussentjes, met in mei juni de bloempjes op 10 cm hoge, tengere stengeltjes. Uit elk rozetje groeit een bloempje.
Steenbreek niet van vochtige warme zomers, krijgt dan makkelijk last van wortelrot. Een tip schijnt te zijn: bedek de grond met een laagje scherp zand, direct na de bloei. Dat schijnt ook de goede tijd te zijn om te delen. Ga ik proberen. De bloei is bijna over. Regelmatig delen is aan te bevelen omdat het hart van een plant na een tijdje afsterft.

Bij ons in de tuin doet ie het het best op rotsachtige plaatsen (toch rotsplantje?). Maar na een paar jaar vallen de kussentjes uit elkaar. Om dit te voorkomen knip ik na de bloei meestal de bloeistengeltjes af. Dan kan daar niets of niemand achter blijven hangen. En per ongeluk de rozetjes uit de grond trekken. Tegen merels die bij het zoeken naar slakjes tussen de rozetten pardoes wat rozetjes eruit trekken... daar is niets tegen te doen.
Azalea
In de voortuin hebben we een zachtgele azalea. Maar deze is de afgelopen jaren twee keer verhuisd (om te redden van bouwvakkers bij de bouw van onze serre). En heeft helaas sindsdien erg weinig gebloeid. Maar een enkele bloem per jaar.


Afgevallen bloemen blijven niet lang op de grond liggen. Ze worden de eerste de beste nacht door de nijvere slakken opgeruimd. Die zijn dol op afgevallen bloemen.
Impressionistsche tuin

De impressionistische schilders als Monet en Cezanne en Serat schilderden met kleurvlekken en vormen. Ze schilderden niet natuurgetrouw, elke vorm kloppend met de werkelijkheid, maar wilden een bepaalde sfeer overbrengen, een impressie.
Deze definitie kwam ik op internet tegen:
Impressionistische tuin:
een vrije tuin waarin vaste en eenjarige planten en struiken kleurvlekken vormen, zonder vaste vormen.
Dat is een mooie definitie. Meestal omschrijf ik onze tuin als: wild of slordig of gezellig.
Maar dit klinkt goed: een vrije tuin of een impressionistische tuin. Bij deze.
Kantwerk
Een vierkant velletje papier, dubbelvouwen, dubbelvouwen, dubbelvouwen.
Tot een steeds smaller 'taartpuntje'.
En hele scherpe vouwen maken.
Dan met een schaar links en rechts stukjes uit de taartpunt knippen.
Heel voorzichtig uitvouwen en je had een mooi matje.
Maar dat kan in de tuin dus ook.
Blijkbaar is een knaagbeestje bij deze vrouwenmantel langs geweest toen het blad nog strak in elkaar gevouwen zat. En dan krijg je zo'n kantwerkje.
Ideetje voor moederdag?
Geen vlinder in een doosje maar een kantwerkje-in-het-groen.
Pinksterbloem
We hebben ze her en der in de tuin staan. Leuke eenvoudige bloempjes, een kruisbloemige (net als allerlei koolplanten is het een brassica-achtige).

Weetje: Het schijnt dat de pinksterbloem in een hele natte omgeving, waar het zaad niet goed tot rijping kan komen, een speciale overlevingstruc bedacht heeft. Aan stukken van het blad verschijnen worteltjes en als het blad afvalt is er zo al een kant en klaar plantje. Ik zal eens kijken of onze exemplaren ook worteltjes maken aan de bladeren.
Knikkend Nagelkruid

En dan zie je iets moois. Heel zacht perzikkleurige binnenblaadjes. Met iets donkerder nerven. En donker rozerode buiten bladen. Die om de binnenblaadjes gevouwen zitten. Binnenin een hele bos meeldraadjes en ik zie al de toekomstige stekeltjesballetjes voor me die na de bloem van dit knikkende nagelkruid komen.
De wetenschappelijke naam is geum rivale. De plant komt voor op het Noordelijk halfrond op beschaduwde en vochtige plaatsen aan de waterkant of in het moeras. Geum Rivale staat op de de Nederlandse Rode Lijst van Planten als zeer zeldzaam en zeer sterk afgenomen. Maar in de tuin doet ie het prima.
Wanda
En ze kleedt zich in het meest knalpaars-rood dat je je kunt voorstellen.
Met een groot geel hart.
Ze is een stengelloze primula en luistert naar de naam Wanda.
Leuke polletjes.
Oppassen dat je ze niet laat overwoekeren door naburige enthousiaste groeiers.
En elke paar jaar delen en wat verder uit elkaar zetten.
Vrolijk.
.
Pentaglottis
Blauw, zo blauw.
Helder blauw.
Ragfijne haren op de stengels.
Pentaglottis.
Vijf tongen.

.
Tuinbank met 2 poten

We hebben al heel wat uurtjes op de bank gezeten. En de standaard panoramafoto's die ik een paar maal per jaar van de tuin maak worden ook steeds vanaf het tweepotige bankje gemaakt. Zie bijvoorbeeld: Vanaf de tuinbank 7 mei 2008 | Tuin | 't Groentje .
Leliehaantje
Bij ons zijn de kievitsbloemen het slachtoffer. De eerste bloem is nog niet open of daar zijn de rode ettertjes al weer. Op zich zijn ze best makkelijk weg te vangen: ze vallen erg op en vliegen niet weg. Wel moet je er voor zorgen dat je eerst je hand onder het kevertje houdt. De leliehaantjes hebben namelijk een opvallend verdedigingsmechanisme. Bij gevaar (jij dus) laten ze zich van de plant vallen en draaien zich op hun rug. Niks meer te zien van het opvallende rood, alleen maar een zwarte onderkant. En vindt dat dan maar terug tussen het gras of onderbeplanting.



De leliehaantjes zijn hier exoten, waarschijnlijk meegekomen bij geimporteerde lelies. En vijanden hebben ze niet: vogels lusten ze niet omdat ze blijkbaar erg vies smaken.
Muziekinstrumentjes
De paarsblauwe viooltjes.
Met hun donkergekleurde blad.
Viola Labradorica.


.
Return on investment
Eind vorig jaar pleegde ik een diepteinvestering, zie Diepte-investering | Tuin | 't Groentje . En nu kan ik beoordelen wat het resultaat is.
Zie hier.
In volle glorie.
Ik stel u voor....
De tulipa fosteriana purissima.



Wit. Met wat zacht geel. En donkere meeldraden. Opent zich wijd in de zon en sluit de kelk weer tegen de avond. Deels in volle grond, deels in pot. Bloeien precies tegelijk. Niet gek voor 14,9 cent per tulp! Een prima ROI.
Zachtgeel: epimedium
De andere twee zijn uitgelopen en hebben sinds twee dagen ragfijne zachtgele bloempjes.
Het is wel zaak om de oude bladeren van vorig jaar (met een snoeischaar, taai!) af te knippen voordat de plant uitloopt. Anders beschadig je de tere stengels makkelijk.
.
Ochtendzon
's Morgens vroeg werp ik een blik naar buiten.
En zie de eerste zonnestralen onze wilg beschijnen.
Ineens is de wilg niet kaal meer....
...maar heeft een zachtgroene gloed.

Een plaatje.
Links voor de verre schuur zie je een forsithia. De bovenkant van de takken worden ook nog net aangeschenen door de zon. De onderkant van de takken zijn nog in de schaduw.
Glas in lood



Net voor Pasen zijn de bloemen open, de meeste geblokt paars, en dit jaar voor het eerst een witte. Het weitje ligt helemaal rechtsachter in de tuin. Maar in het voorjaar is dit gedeelte vanaf het terras nog te zien. Mooi.
Foto 2 en 3 zijn van onder genomen, met de camera op de grond. Het lijkt wel glas-in-lood.
Een paar bloemen zijn afgeknaagd... niet helemaal zeker of de boosdoener een slak is of de leliehaantjes.
Tullepies
Deze tulpjes. Tulipa turkestanica. In de verhoogde border staan ze er leuk bij. Vorig jaar heb ik ze niet opgemerkt, toen stonden ze wat 'verzopen' in een tapijt van hoornbloem. Die groeide wat TE enthousiast in de verhoogde (droge) border en heb ik zo goed mogelijk verwijderd.
Hoewerl ik zu allerlei kleine grijswitte toefjes terug zie komen!


De tulpjes bloeiden dit jaar prima.
Opvallende meeldraden.
Tulipa turkestanica | Tuin | 't Groentje
.
Een enkel potje
De plantjes?
Ja , die ook.
Maar ook de potjes.
Overal waar ik in de tuin ben en wat ruimte maak....
...blijven (stukken van) planten over.
En die verhuizen dan weer naar een potje.
Voor de tuinmarkt op 9 mei.

Maar dat is nog een maand weg.
En ik heb nu al meer potjes dan ik redelijkerwijs mee kan nemen.
In de fietskar.
Ik had jullie, als lezers, toch gevraagd om me er aan te herinneren
NIET TE VEEL OP TE POTTEN?? Zie Tuinmarkt 10 mei 2008 | Elders | 't Groentje en dan de laatste regel.
Mislukt.
Winteraconiet
Al twee winters geleden had ik gevraagd om ik wat aconietjes kon krijgen. Uiteraard kon dat, als ik ze maar zelf kwam halen/uitscheppen. En wat is dan het beste tijdstip? Winteraconieten bollen drogen snel uit. In zomer en najaar kun je ze niet vinden, loof afgestorven, bolletje velg onder de grond. In de winter beginnen ze net uit te lopen en te bloeien. Misschien is dus de vroege lente, net na de bloei wel de beste tijd. Net als bij sneeuwklokjes, verplanten 'in 't groen'.

Eind maart was het zo ver, met tuinemmer en schepje op naar Ernst en Toos. Ik kreeg een paar flinke pollen mee. Ernst gaf aan dat ze al heel veel mensen winteraconieten hebben meegegeven, maar dat die nog nooit zijn aangeslagen. Hmmm, dat is mijn eer te na. Ik heb de pollen goed uitgeplozen op eventuele restjes zevenbladwortel, dat heb ik (nog) niet in de tuin en Ernst/Toos wel. In kleine plukjes heb ik de bollen uiteindelijk op twee plaatsen in onze tuin neergezet. Risicospreiding. Volgende winter zullen we zie of het gelukt is. Winteraconieten houden van lichte schaduw en humusrijke grond (bos, bosrand). En soms maken ze na de bloei een bizargevormde zaaddoos. Zie derde foto.
Monarda 'Aquarius'
Geinige, gekke bloemvorm, lipbloemen in een kransje.
En de geur van de bladeren, heerlijk.
Deze plant wordt gebruikt om Earl Grey thee te aromatiseren.
Probleem van veel bergamotplanten is dat ze bij droogte-stress last krijgen van meeldauw. Daarom is een zonnige of lichtbeschaduwde plek in vochtige grond (s zomers) goed, met voldoende frisse lucht. Lastig is weer dat monarda niet te veel van natte wintervoeten houdt.
Ik ga een nieuwe poging wagen: een Monarda 'Aquarius', van kwekerij Kabbes.
Met violet-roze bloemen, 120 cm hoog. Het was een stevige kluit in een 12x12 pot. Nieuwe uitlopers van een centimeter of 2-3 hoog. Ik heb de plant uit de pot gehaald en in 3 delen verdeeld opnieuw opgepot. Even verder laten groeien in potten en dan over een paar weken de tuin in.


Ik ben benieuwd.
Foto 1: een van de stekjes
Foto 2: zo zou ie er uit moeten gaan zien.
Zonnig hoekje
Dit drietal zat tezamen op een miniem hoekje van een biels die langs onze oprit ligt.



Het achterste kevertje heeft zelfs een brede grijns op de snoet. Dat heb ik nog nooit eerder gezien!
Ranonkeltjes
En bij plantenfamilies kan dat ook zo zijn.
Bijvoorbeeld bij een paar ranonkeltjes.



In wit: bosanemoon
In blauw: leverbloempje
In dieppaars: helleborus
In knalgeel: speenkruid.
Welke scilla
Echt BLAUW blauw.
Stinzenplant luisterend naar de naam Scilla of sterhyacint.
Lid van de aspergefamilie.
Bloeit in maart en april en komt te voorschijn als de krokussen aan hun bloei-einde zijn.



Maar welke scilla is het eigenlijk?
De vroege sterhyacint (scilla bifolia) of de oosterse sterhyacint (scilla sibirica)?
Als de bloemen omhoog gericht zijn: de vroege. Als ze omlaag gericht zijn: de oosterse.
Kijk naar de foto's en het is duidelijk .... het is de vroege.
Lente-raadplaatje (antwoord)
Zie Lente-raadplaatje | Tuin | 't Groentje.
Bij deze de anwoorden.



Ofwel:
Tulp in knop,
Ribes bijna uit knop,
nieuw takje van roos,
en eerste blauwe druifje.
NB. Sommige lezers hebben vorige week al ontdekt dat de oplossing (in de vorm van de poster-van-foto's) ook vorige week al te zien was, zie Poster | Tuin | 't Groentje .
Lente-raadplaatje
En de planten in de tuin merken ook dat de hoeveelheid licht toeneemt (en de temperatuur). Steeds meer planten komen tot leven. En gister ook de eerste twee vlinders zien vliegen: een kleine vos en de dagpauwoog (degene die bij ons in de serre overwinterd heeft en nu wakker geworden is. Ik heb hem naar buiten gelaten).
Hieronder vier details van foto's op 20 maart genomen in eigen tuin.
Wie herkent de planten?



Oplossing volgende week.
Hepatica Nobilis
Al jaren lang wil ik al eens een leverbloempje aanschaffen. En nu was mijn kans. Bij een lezing van de tuinclub had spreker en kweker Brian Kabbes een aantal kratten met plantjes meegebracht. En in de pauze konden de tuinliefhebbers plantjes kopen en afrekenen bij Simone Kabbes.
En er waren leverbloempjes. Prachtig in bloei, bladeren nog niet boven de grond. En een van die plantjes riep naar mij. Koop mij. Neem mij mee. Tja, dan moet je wel, he. Ik heb zelfs even geld geleend van Ellen, mijn portemonnee lag thuis klaar op de schoorsteenmantel.



Nu nog een mooi plekje, waar ie niet wordt overwoekerd door woestere planten en toch zichtbaar is.
Het is en blijft een miniplantje. Bloeit in februari-maart. Later komen de blaadjes.
Poster

En foto's gemaakt. Een hele rits. Ik laat ze maar allemaal zien!
Hoera-handjes
En soms 'blader' ik wat door iphoto, bekijk her en der plaatjes, en krijg ineens een idee voor een stukje.
Zoals de "Hoera-handjes".

De oorspronkelijke foto is van juli 2008. Lavendel in volle bloei. Serie foto's van bloeiaren met rondzoemende insecten. Maar bij een toevallige uitvergroting op mijn beeldscherm was het duidelijk. De titel van deze foto kan niet anders zijn dan de hoerahandjes.
Als je ze eenmaal gezien hebt, kun je ze niet missen. Op de foto staan achter elkaar een paar paarse figuurtjes in donkerpaarse truien, met mond wijdopen, lachend, hoera roepend, en met de armen van blijdschap in de lucht geworpen. Hoera, hoera, hoor ik in gedachten.
Waar ze blij om zijn? Dat mag iedereen zelf verzinnen. Maar dat het een vrolijk beeld oproept staat voor mij als een paal boven water.
Heel veel krokussen
Landgoederen, (stinzen) waar in het verleden heel veel bolletjes zijn geplant die nu zijn verwilderd.
In het vroege voorjaar een tapijt van kleur.
Geel van winteraconietjes.
Wit van sneeuwklokjes.
Paars van de krokussen.
Wij hebben een kleine border 2 x 8 meter waar we aardig op dreef zijn met krokussen.
De eer komt eigenlijk toe aan de vorige bewoner van dit deel van ons huis, ome Job.

Maar kijk eens op deze website uit de Friese Wouden (met dank aan Paula voor de tip):
WâldNet - Krokussenboerderij in Twijzel
Dat zijn er nog eens veel!
.
Haagje


Zie eerder stukje: Taksterfte Buxus
En bij een wandelingetje door onze straat zag ik bij diverse hagen en heggen van buxus ook al verkleurde plekken.
De dikke en de dunne


Galanthus nivalis (= de dunne) en Galanthus nivalis flore pleno (= de dikke).
Rimpelige Ribes


Moeder natuur is een echte 'verpakkings-kunstenaar'.
Dat dat allemaal zo kunstig in een knop gevouwen zit.
Gele kornoelje
Op een van onze regelmatige wandelingetjes richting het Paterswoldse meer, komen we langs een huis aan de rand van een verwilderd struikgewasperk. Daar staan een heleboel gele kornoeljes. Kornoeljes waar van de kale wintertakken knalgeelgroen zijn. Dus op een winterse zondagmiddag, wandelen met snoeisnaar onopvallend in de zak.
En toen bij de kornoelje struiken.... Even veter vastmaken, rondkijken, is er niemand in beeld? Nee? Snel een paar takjes afgeknipt en verder gewandeld.
Dit was een jaar of 4 geleden. De afgeknipte takken in de grond van een kweekbed gestoken en verder niks gedaan. Twee takken zijn uitgegroeid tot struiken, de grootste 1.30 hoog. Nog niet zo breed (dat zal wel komen met de leeftijd). De takken steken fraai af tegen donkergroen van taxus, liguster en coniferen er achter.

Gek eigenlijk, de hele zomer vallen ze niet op. Dan staan de struiken onopvallend groen te wezen. Maar nu ze kaal zijn vallen ze enorm op.
Keel van de Krokus



Ook dichte krokussen zijn het aanzien waard. Met her en der een waterdruppeltje. Van een afstandje lijkt het of we alleen effen paarse of effen witte krokussen hebben.
Maar bekijk ze maar eens van dichtbij.
Er zijn witte krokussen met paarse kelen, paarse krokussen met nog donkerder paarse kelen, witte krokussen met witte kelen. Die laatste blijken van dichtbij niet effen wit, ze hebben smalle lila streepjes.
Santolina
Het struikje is afkomstig uit het middenlandse zee gebied. Dat betekent dat ie niet van natte voeten in de winter houdt. Bij ons staat ie in een beetje verhoogde border tegen een stapelmuurtje aan.
Zorg ervoor dat de santolina goed vrij staat en niet in de knel kom van er over of er door heen groeiende planten. De wnd moet er goed doorheen kunnen om het struikje snel droog te krijgen. Anderes gaan de blaadjes soms rotten. Het blad geurt sterk (je moet er van houden), maar de bloempjes.... bleeh. Ik knip de bloempjes er meestal uit, omdat ik de struik mooier vind als witgrijze bol. De gele knoopjes van bloemen 'vloeken' daar een beetje bij.
FOTO: een 'vegetable sheep' aan de rand van het grasveld en het snoeisel.

Bij Gardeners World op de BBC heb ik Alan Titmarsch eens horen praten over 'vegetable sheep' als ie het had over santolina struikjes. Vandaag was een mooie dag om deze 'schapen' te scheren. Het snoeisel is dan 'vegetable wool', de wol van de schapen. (En weer heb ik een deel van de honderden afgeknipte takjes in potten gezet... zulke mooie stekken).
Dubbel
In de tuin hebben we EEN sneeuwklokje, al jaren, dat opvallend anders is. Deze staat in zijn eentje, vlak bij de erker in het vogelbosje. Goed te zien van binnen, en als eerste bloeiend. Dit is een dubbel klokje, of misschien wel driedubbel.




Op de foto's zie je hem (haar?) van verschillende kanten. Dit jaar staat er vlak naast nog een sprietje sneeuwklokjesgroen (zonder bloem), misschien wordt het volgend jaar ook wel een dubbele...
Plat Gras
Zie ook een eerder stukje van juni 2008: Wuivend gras | Tuin | 't Groentje
Zoals ik destijds schreef is er 1 nadeel: poezen hebben wel eens de neiging midden in zo'n graspol te gaan zitten. In de zomer krijg je dan een 'gespleten pol', trekt wel weer bij. In de winter kan het wel eens tot een geheel plat grasje leiden. Zie foto's.
Of deze in het voorjaar nog overeind gaan staan????

Maar geen zorg, ik heb al weer genoeg uitgezaaide kleine stipa's gezien.
Strippengroen
Allerlei soorten groen.
Allerlei vormen groen.
Warm (binnen) en koud (buiten).
Om en Om.

Door elkaar heen : binnen een vetplantje, buiten een vingerhoedskruidrozet met ijskristallen.
De kop is er af
Maar is voor en naseizoen als de zon lager staat dan gaat er heel wat licht verloren door de coniferen. Vandaar dat we ze hebben laten toppen. De bovenste 2,5 meter is er af gehaald. Het ziet er nu nog een beetje rafelig uit, maar dat groeit wel weer wat bij. Het is onwaarschijnlijk hoeveel extra licht we nu hebben, ook in de eetkamer.


Foto 1,2: before
Foto 3,4: after
Ad foto 3: de zon stond precies achter de berk op de achtergrond linksboven in foto 1, dus even wat schaduw maken met de arm. Handschoen aan, het vroor nog een paar graden. Het digitale fototoestel vond de kou niet leuk, en reageerde traag.
De lengte van het te verwijderen stuk werd bepaald door een tuinstoeltje (brrrr) op het terras te zetten, en vanaf die positie te kijken hoeveel er af kon, zonder dat het buurgaragedak in beeld kwam.
Dat wordt extra genieten van de zon komend tuinseizoen.
Bijna klaar hazelaar
Dat is het handige van zo'n foto: het bloempje zelf is ongeveer 1 mm groot. Maar als je de foto een flink stuk opblaast zie je de details.
En samen zorgen de bloempjes en katjes, met wat hulp van deze of gene bij of hommel in najaar 2009 voor hazelnoten. Hopelijk is de oogst wat beter dan die in 2008. Die leverde slechts een handjevol noten op.
Rotsheide
In het Frans: andromeda, in het Duits: lavendelheide.
Een altijd groene heester die het prima doet in zure grond. Naast heide en rododendrons en andere zuurminnende planten. De pieris groeit langzaam, maar oude exemplaren kunnen wel 2-3 meter hoog worden. Wij hebben in de voortuin een exemplaar dat waarschijnlijk een jaar of veertig oud is. Hij staat vlak bij de stoep, aan de rand van de tuin, pal in zicht vanuit het grote raam.
Foto 1: vanaf de bank, binnen. De struik midden op de foto met een roze-achtige gloed is de Pieris.
Foto 2 en 3: buiten, van heel dicht bij. De bloemtrosjes zijn nu nog dicht en donkerroze. In april bloeit de pieris met witte koebelachtige bloempjes, zeer in trek bij hommels.
.Appels in verval


En over nog een paar maanden is er niet meer te vinden dan een paar 'mummies', helemaal in elkaar geschrompelde restjes.
Dit zijn Elstars. In de winkels volop verkrijgbaar, maar die winkel-exemplaren hebben maandenlang in een koelcel gelegen.
Laat of vroeg?
En ineens zie ik uit een ooghoek: geel.


Dat blijkt een paardebloem te zijn.
Nu al? Of nog steeds?
De hoofdbloeitijd is maart tot mei.
Vlinderstruik
Ik wacht meestal met snoeien tot het voorjaar. De heesters zijn behoorlijk winterhard, maar in sommige winters leggen ze het loodje, zeker als ze vroeg gesnoeid zijn. Leuk in de winter zijn ook de zaadpluimen. Mooi met rijp en sneeuw. En ze worden regelmatig bezocht door vogeltjes.

.
Kardinaalsmuts
Een beetje turen tussen de takken levert nog een plaatje op van een paar knal-KNAL-oranje bessen. Die hebben de vogels blijkbaar gemist.


.
Pootafdrukjes
Favoriete plek van ..... (zie pootafdrukken)
...de merels.
Olijf
Een paar andere kuipplanten zoals de bougainvillea's en geurgeraniums had ik wel binnengehaald in de serre. Vorige week kwam ik er achter dat onze 'vorstvrije serre' dus NIET vorstvrij is. Tenminste niet als het streng vriest 's nachts en overdag niet/vrijwel niet boven nul komt.
Hoe kan dat? We hebben verwarming in de serre...
Ja, maar als je dan de verwarming op een tijdklok hebt staan die 's nachts de pompen uitschakelt...
Toen in de eerste week van januari weer een nachtvorst van 11 graden werd voorspeld hebben we de tijdklok even uitgeschakeld.


En om 7 uur 's avonds, in het donker, met de keukentrap bij -6 graden in de weer. En de olijf een beetje ingepakt, met een regencape-je en vuilniszak en wasknijpers. Een stuk plastic om de pot heen. Komende week haal ik het spul er weer af.
NB. Een paar van de planten in de serre zien er droef uit, hoe het met de olijf is? Op zich ziet ie er nu prima uit: voordeel, hij staat vrijwel droog dus de wortelkluit kan eigenlijk nauwelijks bevriezen...
Toch?
IJsbloem op het raam
Op foto 1 zie je het huis van de buren (linksboven), de garage van de buren (rechtsboven), en -als je het weet- onze picknicktafel (rechtsonder) weerspiegeld.
Op foto twee een ijsbloemdetail. Op foto 3 dezelfde foto maar met opgepept contract en op foto 4 nog iets verder ingezoomd.



Het lijkt wel een negatief van een tekening in oostindische inkt!
Berijpte wilg
En elk seizoen een ander uiterlijk. Dit is de wilg in zijn winterjas van rijp. Met zo'n mooi weer blijft de rijp niet heel lang zitten, binnen de kortste keren ontstaat er een kleine locale sneeuwbui van ijskristalletjes. En de boom is weer 'bloot'.
Dus als je het schouwspel op de foto wilt hebben, wacht niet te lang om je fototoestel erbij te halen!
.
IJzige tuin
Het vriest eind december ook overdag nog een paar graden. De oostenwind is koud, maar uit de wind is het lekker. Het belangrijkste tuinwerk buiten is het bijvullen van de vogelvoedersilo's en netjes en bakjes. En het dagelijks maken van een wak in het vijverijs.
Op de foto een stukje achtertuin, buxuskruidentuintje achteraan, en een hele baan van grijsbladige planten: artemisia en santolina. Met een laagje rijp er over zien ze er extra koud uit.
.
Bevertjes
En onder de pergola, half in het grindpad van de oprit. Ongeveer een vierkante meter met trilgras. En dat staat nu (derde kerstdag 2008) gewoon te bloeien. En te wiegen in de ijskoude oostenwind. En te blinken in het lage zonnetje.
.
Bosje gras in 't wak
Van afgeknipte siergras-halmen een bosje gemaakt en deze in de wakken gehangen. Op de een of andere manier denk ik dat de kleine gaatjes binnen in de riethalmen niet meteen dichtvriezen, beetje geisoleerd door de warme omhulsels van het riet. Zo zou het wak open blijven. Maar misschien is dit gewoon een broodje aap-verhaal. Morgen weer even kijken.

En onder het bruggetje is het water ook nog open.
Groene indringers (4): prunus laurocerasus
Hij wordt groot, als je hem niet snoeit tot een meter of 3-4 hoog en even breed. En als je wel snoeit... dan blijf je bezig. En echt klein houden, bijvoorbeeld als lage heg, ik zou er niet aan beginnen. Met een takkenschaar, tak voor tak. Gebruik geen electrische heggenschaar, dan snij je de grote leerachtige bladeren doormidden en die blijven lelijk. De struik is overigens goed bestand tegen diep terug snoeien. Het duurt dan wel een jaar of twee voordat de struik weer vol is.
In april-mei komen er aan vrijstaande struiken met voldoende licht roomwitte, welriekende bloemen. Een soort kaarsjes. En daarna komen er grote glanzende paarszwarte bessen aan de struik. Pas op het sap, dat geeft erg af en is bovendien giftig! Maar niet voor vogels, die zijn er dol op. En zo hebben wij op diverse plaatsen kleine laurierskersjes in de tuin (de meeste haal ik er uit).
Wij hebben twee soorten in de tuin, ik denk de ‘gewone’ wilde soort. Die wordt hoog en groot. Zie foto 1 en 2. Zo'n 4 meter hoog, 5 meter breed en 4 meter diep.
En een kleinere variant, met wat smallere puntige bladeren. Deze kan ik wel klein houden ca 1 meter hoog. Iets breder dan hoog. Zie foto 3 (midden) en 4.
prun2


Deze heester kan behoorlijk goed tegen schaduw en gedijt prima in gebieden met milde vochtige winters. Oorspronkelijk afkomstig uit Zuid-Oost Europa, is de heester invasief in delen van noordwest Amerika, op Jamaica en in New South Wales in Australië.
Voor meer groene indringers, zie ook:
Groene Indringers (1): japanse duizendknoop | Tuin | 't Groentje
Groene indringers (2): Vinca major | Tuin | 't Groentje
Groene indringers (3): boomlupine | Tuin | 't Groentje.
Kristal 2
Een waterig zonnetje.
Met handen diep in de zakken en handschoenen aan.
En voorover gebogen bij de verschillende plantjes stilstaan.
Een wintertuin met vaste planten is vaak wat 'laag-bij-de-gronds'.
Suikerrandjes rond allerlei bladeren. En afhankelijk van de bladvorm in verschillende patronen. Bij lichtbehaarde bladeren groeien de kristallen vanaf de haartjes en een beetje aan de bladrand. Dit is te zien bij de eerste twee foto's van de tiarella of schuimbloem. De bladeren zijn normaal groen, maar in wintertijd kunnen ze roodachtig kleuren. Bij gladde bladeren zoals van de steenanjertjes zit het witte laagje aan de buitenkant.


.Kristal 1
Op deze foto's een blad van Oranje Havikskruid. Het is een heel harig blad. En dat blijkt te bepalen hoe de ijskristallen groeien. Als naaldjes langs de dunne haartjes.
Fascinerend!


.
Rozetten
Deze drie staan op vele plaatsen bij ons in de tuin. En op de meeste plaatsen mogen ze ook bloeien.
Wie weet welke het zijn?
Tip: de eerste bloeit oranje, de tweede paars, de derde lichtblauw.



Zie gastenboek 6 december voor de oplossing. En laat als je het leuk vindt ook meteen een berichtje achter.
Blaadjes vegen
Tegen 1 uur is het zo ver. Mist trekt op, zon er bij, en zelfs een beetje warmte. Mooi om nog even door de tuin te rennen. Blaadjes harken. Uit de grindborder. Van het pad. En van onder de Elstarappelboom: blaadjes en valappels harken.
En zo vind je af en toe wat tussen de blaadjes. Zoals een voor mij onbekende redelijk forse bruine rups met zwarte stippen op zijn zijde. En een paar zaadbolletjes van de nigella, die spontaan tot kiemen zijn gekomen. Een soort tauge.

tauge4
.
Teunisresten
De eerder in het jaar uitgebloeide exemplaren zijn ingedroogd tot bruine staken met zaaddoosjes en een onnoemlijke hoeveelheid zaad voor vogeltjes. Berijpt zijn de stengels ook erg fraai. En ook op een doordeweekse zaterdag zijn ze fotogeniek. Tegen twee uur is de mist opgetrokken, aangenaam decemberzonnetje....


.
Verstopte taxusbes
Het is een donkergroene taxus met in het najaar van die mooie rooie semi-doorschijnende bessen. De merels zijn er dol op. En dat betekent dat de struik al vrij vroeg is kaalgeplukt.
Toen ik er vandaag langs wandelde zag ik er nog een bes zitten, wat verstopt in het groen. Over het hoofd gezien door de merels. De pit, middenin de bes is nog niet donkergekleurd. Als de bes nog langer onontdekt blijft wordt de pit pitzwart en steekt mooi af tegen het vruchtvlees.
.
Druppel
De vogeltjes storen zich niet aan de regen. En vliegen druk heen en weer. En aan alle takjes hangen grote droppels.
Toch maar even naar buiten met fototoestel. Want met zo'n licht regentje glimt en glanst alles. Het groen is intens groen. En gladde bladeren van bijvoorbeeld liguster of het schoenlapperskruid lijken wel bewerkt met hoogglansmiddel.
.
Nog een fijnstraal
Kort geleden schreef ik over de Erigeron karvinskianus Profusion, zie Fijnstraal | Tuin | 't Groentje
En nu dan over de Erigeron annuus, ofwel eenjarige fijnstraal of zomerfijnstraal. Eenjarig is een beetje vreemd, leeft misschien wel 12 maanden, maar niet een kalenderjaar. IN het eerste jaar wordt een rozet gevormd. Zie foto's. Deze rozetten overwinteren en zullen als het goed is de hele volgende zomer bloeien. Bloemstengels van 60-80 cm. met meerdere witte madeliefjesachtige bloemen.


Met dank aan Eef.
Sneeuwpop
In de nacht van vrijdag op zaterdag 22 november 2008 vielen forse hagel- en sneeuwbuien. Vooral de hagel hebben we goed gehoord. We slapen onder een schuin dak, direct onder een groot tuimelraam. Af en toe werden we wakker van oorverdovend geroffel van hagels. Sommige bijna een centimeter groot.
En aan het eind van de dag is het nog steeds wit.

Eddy heeft een sneeuwpop gebouwd, een gigantisch exemplaar.
Aan het eind van de dag staat ie er nog steeds.
Op de tweede foto zie je hoe groot de sneeuwman is.

Geranium sanguineum
Of met fraaie bladeren.
Dit exemplaar maakt lichtblauwe bloemen met donkere aderen.
Hele trossen in de zomer.
En in het najaar, november in dit geval:
Prachtige kleuren.
Rood, oranje, geel, groen.
Met rode vingertjes en handjes.



Rozeleven
Volle schoonheid.
Volop ROOS.
Na een dikke regenbui buigt de bloem haar hoofd
En verwelkt.
En komt nog een keer prachtig terug.
Als bottel.
Als bron van zaad.
Voor nieuwe generaties.



.
Raadplaatje (5) antwoord
Zie Raadplaatje (5) | Tuin | 't Groentje .
Inderdaad... de zaaddoos van een volwassen exemplaar van klimop.
Op foto 2 staan de bloemen nog in bloei. De rechterbloeiwijze op foto 1 is al uitgebloeid.


.
23rd flush
Bij verschillende planten in de tuin heb je na een voorzichtige first flush in het voorjaar, een enthousiaste second flush in de zomer. En heel soms nog een late lichting bloemen.

De papaver meconopsis, ik noem hem altijd ijslandse papaver, gaat nog veel verder. Ik kan bijna niet tellen hoeveel bloeiperioden er dit jaar al weer zijn geweest...
Ook nu nog (alweer) staat er heel af en toe een in bloei (2e helft november).
Latifolium
Het heet: Chasmanthium latifolium, latifolium betekent 'breedbladig'.
De blaadjes beginnen te verdorren, maar de bloeiwijzen bungelen nog gezellig aan ragfijne stengeltjes. En als de zon er door schijnt....



Bij ons in de voortuin staat ie net voor een ligusterhaag en tussen geraniums en andere relatief kleinbladige planten in. Nadeel is dat de bungelende aartjes, met mooi visgraatpatroon, niet goed tegen deze wat onrustige achtergrond uitkomen.
Daarom heb ik wat zaad verzameld, elk visgraatje is 2-3 cm lang, en zal volgend jaar wat 'jonkies' maken. En dan een wat zichtbaarder plekje zoeken. Of een hele rij? En dan zo dat de zon erop valt of er door heen schijnt.
Cimicifuga
Vuurwerk.
Uiteenspattende witte sterretjes.
Bloeien in oktober tot begin november.
Met witte kaarsjes van witte sterbloempjes.
Volop nectar.
Op een zonnige middag bron van vermaak voor insecten.
Cimicifuga of zilverkaars.


Fijnstraal
Welke soort het is weet ik niet. (* zie onderaan)
Er blijken 200 soorten te zijn.
Van eenjarigen, tot tweejarigen en groenblijvende soorten.
De meeste hebben gemeen dat ze op madeliefjes lijken. Wittige bloemen of lichtroze, tot paarsachtig. Familie van de asters. De echte bloemen zijn de gele buisbloempjes in het hart. En net als veel composieten: zaad met pluisjes.
Heel lang bloeiend. Gekregen in de zomer (van Annet), in november nog steeds bloempjes.
Ik heb voor de zekerheid wat zaad verzameld.
Mocht het dan een eenjarige zijn, dan kan ik er toch volgend jaar weer van genieten.


Na plaatsing van dit stukje kreeg ik per omgaande een reactie van Annet. Het is de Erigeron karvinskianus Profusion. Een vaste plant die er wel bij vaart om in de zomer gekortwiekt te worden. Bloeit dan beter en ook nog heel lang door. Vermeerderen door zaaien of delen.
Geranium Endresii
De Geranium Endressii.
Onverwoestbaar.
Bloeit in het begin van de zomer overweldigend met knalroze bloemen. Kan hele 'matrassen' vormen. In te voedselrijke grond worden de stengels wat lang en slungelig en vallen uiteen. Een tip is: knip na de eerste bloei helemaal af bij de grond. Binnen 1 week zijn er al weer groene toefjes te zien en niet veel later komen er al weer bloemen. En nu, half november, is het een van de weinige bloemen die nog bloeit bij ons in de voortuin.




Ook dit plantje ziet er prachtig sierlijk uit van dichtbij. Een paar details.
Raadplaatje (5)
Wat harig aan de buitenkant.
Met een dekseltje er op.
Van welke plant is dit een onderdeel?
Stuur je reactie naar 'mail me'.
Helemaal naar beneden scrollen...
Of plaats een berichtje in mijn gastenboek (zie menubalk rechts).

Blauw of roze
Maar een blauwige kende ik nog niet.
Volgens de oorspronkelijke eigenaar was het gewoon roze kaasjeskruid...


Inmiddels staat de plant twee weken in de tuin en de bloem is open gegaan en staat te stralen in de zon. Roze dus...., maar aan de uiteinden van de blaadjes zie je nog een gloedje blauw.
Wie zijn gat?


Foto 2 is met flits genomen, maar de bodem is niet te zien.
Bekertjesmos - revisited
Cyclamenzaad
Foto’s : 1 van de 3 zaden van lila cyclaam en 1 zaad witte cyclaam


Een zaai-recept opgezocht op internet.
- Het zaad van Cyclamen hederifolium heeft een seizoen nodig om te rijpen aan de plant. In de natuur vallen de zaaddozen op de grond. Ze zijn bedekt met een kleverig laagje waar mieren - die zorgen voor het verspreiden van deze soort - dol op zijn.
- Verzamel in het najaar vers zaad. Vul een kommetje met warm water. Doe er een drupje afwasmiddel bij. Laat de verse zaden hierin 12 uur weken. Vul de pot met een mengsel van potgrond en split, gemengd in een verhouding van 1 deel potgrond + 1 deel split.
- Gladstrijken, een beetje aantikken en royaal water geven. Leg 4 zaden in elke pot met gelijke tussenruimten op de potgrond. Dek ze af met Japans split en steek het etiket met de plantnaam en de datum erin. Zet de pot op een warme plaats maar niet in de volle zon, liefst 15 graden C.
- Blijf zo weinig mogelijk water geven tot de zaden zijn ontkiemd, wat bij warmte circa 3-4 weken duurt. Zet de pot spoedig na het ontkiemen, als de zaailingen helemaal boven de grond zijn, in een koude bak voor de winter.
- Als u niet te veel zaden in de pot hebt gedaan, kunt u ze er wel het hele seizoen in laten staan. Deel de knollen als ze nog in de rustperiode zijn en pot ze op in hetzelfde potgrondmengsel. Zet de jonge plantjes de rest van de winter in de koude bak. Plant ze in het voorjaar uit in voorbereide grond in de tuin.

Maar de zaden die ik heb ontvangen zijn plat....
Geplet door onze vrienden van TNT?
Zie ook: Cyclaampjes | Elders | 't Groentje, Blog single view.
Persicaria
De blaadjes zijn wat wittig van onder. Aan de bovenkant duidelijke nerven. De stengels zijn ruim 60 cm lang en vrij slap. Op de plekken waar de stengels de grond raken maken ze weer nieuwe worteltjes. Om de plant wat meer rechtop te laten staan: steunen met rijshout.

Weetjes:
- deze persicaria campanulata (of polygonum campanulatum) komt uit de Himalaya. De stengels lijken wat op op die van reuzenbalsemien (ook uit de himalaya)
- op vochtige grond kan ze in de volle zon; op drogere grond: schaduw
Nodosumpjes
Een tuingeranium met glanzend groene, drielobbige bladeren.
Blauwviolette bloemen en een hele lange bloei.
Van mei tot oktober.
Het schijnt een bodembedekker te zijn voor in de (ook droge) schaduw.
Kan ook in de zon, indien niet te droog.
Een paar jaar geleden kreeg ik van Ina een klein stukje.
Staat in de volle zon in een verhoogde border.
Inmiddels een flinke pol.
En her en der komen kleine nodosumpjes op.
Een paar ervan heb ik op schaduwplekken gezet.
Eens kijken of ze daar harder/beter groeien dan in de zon.



Foto's:
Een teerblauwe doorschijnende bloem. En hoe dichterbij je komt....
Donkerpaarse strepen op de bloemblaadjes, hardroze stamper met vijf 'vingertjes', superzachtlila meeldraden.
NB. Tijdens een tuinbezoek vroegen Annet en Wim (met enig afgrijzen in de stem): is dat een geranium nodosum?
Ja zei ik enthousiast. Waarop de reactie volgde dat zij hem ooit in de tuin hadden gehad en inmiddels verbannen hadden omdat ie zich overal tot vervelens toe uitzaaide. Bij ons houdt de geranium zich (nog?) gedeisd.
Wie heeft er (andere) nodosum-ervaringen? Stuur een mail naar het.groentje@gmail.com of schrijf een stukje in mijn gastenboek.
Ge-emmer
Reuze handig zijn de grote plastic emmers met handvatten. Ik heb er vier en dit weekend waren ze allemaal in gebruik. Her en der door de tuin verspreid. Gevuld met aarde en plantenresten van de omgekeerde potjes (een paar keer bleek in de potjes toch nog wat te zitten: calla knollen en wortelgestellen van dit jaar gezaaide chinese bieslook, dat werd dan weer gered en elders ondergebracht). Als draagemmer met afval richting composthoop. Of gevuld met potgrond voor het oppotten van wat bollen in containers en bakken. Of gevuld met alle lege potjes van vandaag. Of vol met water om er lege potjes in om te spoelen of om aarde van calla knollen te spoelen.
De 'tub trugs' heb ik voor het eerst gezien in Engelse tuinprogramma's en ze zijn regelmatig te koop bij de 'Action', een goedkope 'rommel'-winkel bij ons in het dorp.
FOTO's
1. Emmer 1, geel
2. Emmer 2, roze
3. Emmer 3 en 4, geel en blauw

Stokroos






Een stokroos is tweejarig of meerjarig. het eerste jaar vormt zich alleen een rozet bladeren.
Een klein probleem met stokrozen is .... favoriet slakkenvoer.
Daarom doen ze het soms zo goed tussen de kieren van een stoep, vlak bij de muur van een huis. Daar is het vaak te droog voor slakken.
Of zoals bij ons: in het grindpad dat voor het huis langsloopt, voor een zuidmuur.
Stukje voortuin
Toen Eddy me tegen etenstijd kwam halen zei ie: "Is dat kleine stukje alles wat je gedaan hebt?".
Pfff, er zit veel werk in.
Al lijkt het niet zo veel.
Een toelichting:
- om te beginnen: resten van irissen die ik twee weken geleden half had opgegraven verwijderd (ik werd toen gestoord door een regenbui).
- heel hard spitten en trekken om de diepe wortels van een kleine soort japanse duizendknoopp te verwijderen (zie ...), bij 40 cm diep stop ik. Wel fraaie herfstkleuren , het geel links en rechts boven op de foto
- stuk van de adderwortel die van links oprukt uitgespit
- stukken kweekgras die van rechts oprukken verwijderd
- emmers vol met blad en wortels van geranium endressii verwijderd, nog een smalle rand helemaal onder aan de foto laten staan
- twee emmers compost gesjouwd (kruiwagen had een lekke band)
- compost door grond gewerkt
- deel van eerder voorbereide irisjes geplant (ziet er nu uit als prei, midden boven op de foto)
- 50 kleine allium bolletjes geplant, in de foto in twee groepen van 25 VOOR de irissen
- boven op de alliums: stukjes van een lage knalpaarse tuingeranium
- narcissenbollen in groepjes uitgeplant, rechtsvoor de irissen
- daar boven op een paar vrouwenmanteltjes
- 4 grijsgroene hebestruikjes die ik eerder dit jaar had opgepot in een groepje geplant
- 5 grote allium bollen gepoot
- uit de achtertuin uit kweekbed een hele serie sedums gehaald en in een donkerrode rij opgesteld (alleen de sedum helemaal rechts stond er al)
- 5 pollen van het oranje gras carex buchanii links onder geplant (die had ik ook in potten staan)

Ja, dit stuk is 'alles' wat ik die dag gedaan heb...
Symphonie
Van kleuren, van geuren.
De herfstasters rechts bloeien erg lang, weken en weken.
De fluweelboom ervoor heeft maar heel kort de prachtige herfstkleuren, ongeveer een week.
Maar de combinatie is prachtig.
In deze tijd van het jaar is het goed opletten om de snelle verandering te volgen.
Elke dag weer een verrassing.
Mis het niet.
En wandel zo vaak mogelijk even door je tuin.
En kijk.
En geniet.


Champignon
Naast twee grote composthopen hebben we ook twee kunststofcompostcontainers, elk ongeveer een (1) kuub groot. In de ene heb ik vorig najaar al het afgevallen blad verzameld, dat is nu prachtige bladaarde geworden, die ik goed kan gebruiken in de tuin. In de ander heb ik de bijna 'klare' compost van afgelopen seizoen gedaan, handig als ik een beetje grond nodig heb. In die container zag ik opeens twee paddestoelen.



Champignons? Maar dan wel hele grote. De eerste twee foto's zijn van 11 oktober, de laatste van 12 oktober. Ik houd de kleinste van de twee vast.
Eerst waren we van plan om te kijken of er paddestoelenkenners in onze kenissienkring zijn. Misschien kunnen die aangeven welke paddestoel het is. Maar na goed snuffelen in onze paddestoelengids kwamen we tot de conclusie dat het wel een champignon moest zijn. En er is maar 1 soort champignon die giftig is, en die stinkt naar inkt. Dus moed verzameld, de paddestoelen geplukt en uitgebreid in geknepen, doorgesneden en aan geroken. In ons boekje stond dat als je voor het eerst een nieuwe soort plukt, dat je dan het best maar 1 of twee vruchtlichamen kunt eten. Even kijken hoe je reageert. We hebben de grootste in stukjes in de chili gegooid. Dus maar 1 paddestoel, maar wel 120 gram gewicht!
Zou wel eens de anijschampignon of akkerchampignon kunnen zijn (agaricus arvensis). Die ruikt naar anijs (of amandelen). Ik vond het meer amandelen.
Irissen delen
Twee weken terug heb ik de toverhazelaar verwijderd. En toen ook begonnen met het uitspitten van de pol irissen. Dat viel nog niet mee. Op sommige plekken was het moeilijk de pol te klieven, zelfs met hulp van schop en spitvork. De pol bood zelfs zoveel weerstand dat de spitvork is gebroken, maar daarover een andere keer meer.
Door flink trekken en duwen aan de kluiten kon ik uiteindelijk veel afzonderlijke stekken maken. Blad deels afgeknipt, wortels deels afgeknipt en alle stekken in grote emmer. Flink wat aarde erover, scheut water, zo overleven ze wel een korte tijd.


Nu twee weken later vond ik de tijd om ze uit te planten. Althans een deel ervan. In de emmer waren enkele stekken al begonnen nieuwe wortels te maken, en de eerste beginnetjes van de planten van volgend jaar, begonnen zichtbaar te worden. Alleen ziet het er nu niet erg natuurlijk uit, allemaal stekken op een rijtje, een beetje schots en scheef. Maar misschien dat ze volgend jaar, als ze opnieuw uitlopen, er al een stuk natuurlijker uitzien.
Voordeel van afknippen van het oude blad en het wat ruimer uit elkaar weer uitplanten is dat er nu niet zoveel slakken overwinteren tussen het oude blad. Elk voorjaar is het altijd flink slakken plukken tussen de irisbladeren. Echt nodig ook want de slakken zijn dol op irissen.
Gehoornde klaverzuring
Ik begon te zoeken op 'KLAVER' en 'ROOD", maar daar kwam de rode klaver uit. Na een tijdje zoeken bedacht ik dat de bloemen wat vorm betreft helemaal niet op een klaver (trifolium) lijken, maar meer op die van klaverzuring (oxalis). Dat bracht snel uitkomst.


Ons plantje heet gehoornde klaverzuring, oxalis corniculata. Heeft niks met klaver te maken. De bloempjes zijn alleen geopend als de zon goed schijnt. De bloeiperiode is lang, van mei-oktober. Maar hoe klein en teer de oxalis ook lijkt, houd hem een beetje in de gaten. Het plantje geldt in Nederland als een zeldzaam akkeronkruid, maar blijkt de laatste jaren in opmars in stedelijke gebieden. In sommige staten in de VS wordt de plant als invasief gezien.
Klimop bloemen


Diepte-investering
En vandaag hadden ze toevallig ook een groot rek vol met voorjaarsbollen. Dus nog veel meer geld uitgegeven, maar liefst 1.49 per zakje. Al bloeien ze maar 1 jaar, dan is het nog prima te doen. Ik heb gekocht
- 20 tulpen fosteriana purissima, wit, 45 cm hoog, bloei april-mei
- 25 narcissen Ice Follies, roomwit met op dag 1 geel trompetje, op dag 2 is trompetje roomwit, 35 cm hoog, bloei februari-maart
- 2 x 50 allium ostrowskianum, donkerroze , 20 cm, bloei mei - augustus



Deze foto's zijn van internet geplukt. Van een website die 'growing tulips' heet, maar waar ook andere bollen dan tulpen worden beschreven.
Volgend voorjaar hoop ik jullie de eigen bloemen te laten zien. Als ik tenminste de tijd vind/neem om de bollen in de grond te zetten. Dat moet in een weekend gebeuren, maar als we dan het weekend weg zijn of het regent de hele dag... Floep, weer een weekend voorbij.
Kleverige Salie
Nou dat bleek niet moeilijk. De dag na het plaatsen op het weblog had ik al twee reacties.
Roos, Willie en Gerard vertelden me beide dat het de salvia glutinosa was, oftewel kleverige salie.


Dat had ik zelf kunnen bedenken....
Toen ik de plant een beetje omhoog hield om er beter een foto van te kunnen maken was me al opgevallen dat de bloemen heel plakkerig zijn. En da's niet zo gek als je uitvergrotingen van de bloemen en kelken ziet: een enorme hoeveelheid haartjes met honingkliertjes.
Het schijnt de enige salie te zijn die het nog enigszins doet in wat schaduw. Verder zijn het zonaanbidders. Romke van der Kaa beschrijft de plant nog wat minder vriendelijk: als er echt niets wil groeien dan doet de salvia glutinosa het wel.
En ik dacht iets bijzonders te hebben ontdekt...
Praatplaatje in de herfst
Graad of 18.
Zachte, warme kleuren.
Achtertuin.
Zo mooi.

Op de foto
- onderaan: grijze santolia
- daarboven: rozerode hemelsleutel
- rechtsboven: grote bos prachtriet met zilveren pluimen
- en links midden: een wolk van oranje minirozenbotteltjes
(en per ongeluk uiterst linksonder: een stukje van mijn knie op de foto).
Muurleeuwenbek


Muurleeuwenbek weetjes
- cymbalaria muralis
- plant uit de weegbree-familie
- bloem lichtpaars of violet van kleur met twee gele vlekjes
- glanzende vijf (zeven)lobbige bladeren
- bloei van april-november (dus nog twee maanden te gaan)
- oorsprong (waarschijnlijk) Kroatie of Noord-Italie.
- Voorkeur voor beschaduwde vochtige plaatsen (**)
- lange stengels schieten soms wortel (vegetatieve vermeerdering)
- houdt niet van temperatuurschommelingen
(** vochtige plaatsen? dan is de zeer droge plek in de plantenbak onder overhangende dakgoot misschien niet ideaal)
Verstekeling: Welke Salvia?
Deze is uitgegroeid tot de plant op de foto's.
Geel met bruine stippelstreepjes.
En gekartelde 'netelachtige' blaadjes.
Aan de vorm van de bloem te zien zou het wel eens een salvia kunnen zijn.
Wie kan mij op weg helpen met de NAAM van deze gele salvia?



Kleuren
Valt niet op van een afstandje, maar als je er bovenop zit met je neus.... prachtig.
De knoppen zijn eerst witte bolletjes.
Dan kleuren ze wat roze.
Als ze open springen zijn er 4 of 5 paarse kelkblaadjes.
Daaronder een roze bloembodem.
Middenin de bloem 3 korte dikke paarse stampertjes.
En er tussen een een kring van acht meeldraden, paarse stengeltjes met helblauwe-met-witte helmhokjes.
Die daarna indrogen tot grijs-wit.


Welke plant? Hydrangea macrophylla 'Marisii Perfecta' .
Knoopkruid
Maar toevallig kom ik er achter dat dat helemaal niet zo is! Het lijkt er wel op. De echte naam is knoopkruid. En in het latijn centaurea jacea. De plant vormt een vrij lage bossige bladerrozet waaruit lange ijle bloemstengels groeien. De eerste bloei is voorbij, maar nu komen er weer een paar nieuwe bloemen aan. Het blijft een zeer fotogenieke bloem. En na de bloei laat ik een deel van de bloemstengels staan als wintervoorraad voor vogels.


Calluna
Calluna vulgaris.
Bloeit in augustus.
Van dichtbij zien de klokjes er roze uit.
Maar als over een bloeiend veld uitkijkt.... dan is de kleur toch echt paarsblauw.
Wat is het?


Struikhei!
We hebben er her en der een plantje van in de tuin.
Persicaria
Een stukje van het ontwerp was gebaseerd op Piet Ouddolf: miscanthes sinensis 'Malepartus' en ook Persicaria amplexicaulis 'firetail'. In de voortuin heb ik al flinke bossen persicaria bistorta (adderwortel) met babyroze pluimen. Die bloeien vroeg in de zomer. Deze persicaria 'firetail' bloeit laat in de zomer, als ook allerlei siergrassen beginnen te bloeien. En de donkerrode kleur sprak me ook aan.
Ik beplante de tuin in september, en was even teleurgesteld toen de gekochte persicariaplantjes toch lichtroze bleken te gaan bloeien. Foutje van tuincentrum, je blijkt heel veel soorten persicaria amplexicaulissen te hebben en ze hadden niet de door mij gewenste donkere variant afgeleverd. Maar ze stonden nog in de potjes, ruilen was geen probleem.


En nu staat de persicaria al weer enige tijd fraai te bloeien. Aan de voet van een inmiddels wel heel fors uitgroeiende miscanthus en geflankeerd door een wolk van kleine witte astertjes.
Havikskruid
Een trosje warmoranje paardebloemen op een 30 cm hoge harige lange stengel.
Groot verschil tussen havikskruid en paardebloemen is de vorm van de wortel. Waar een paardebloem een diep wortelende penwortel heeft, heeft het havikskruid een kluitje wortels van een paar centimeter. Als je paardebloem een klein stukje wortel laat zitten groeit de plant weer opnieuw op. Havikskruid heeft een andere truc. Die maakt lange roodachtige uitlopers net onder/net boven de grond en maakt een paar centimeter verderop weer een nieuw plantje. En nog een. En nog een. Als je havikskruid ongemoeid laat wordt het een aardige bodembedekker. Bloeit vroeg in de zomer : een bloemhoofdje vol oranje bloemen, die om en om bloeien. En daarna - net als paardebloemen- de zaden met pluisjes in de wind laat wegwaaien. Op zoek naar een stukje kale grond.
Na de bloei kan de plant last van meeldauw krijgen, dan trek ik alle uitgebloeide stengels weg. Alleen de groene bladrozetjes blijven dan over. En nu, helft augustus, is er een tweede stortvloed van bloemen. Prachtig warm oranje in de verdwaalde zonnestralen.
Op de tweede foto de pluisjes, een paar staan net op het punt te vertrekken.


Klaver
De klaverbolletjes die we van een grote supermarkt kregen.
Binnen werden ze wat slungelig, dus ik zette ze in de tuin.
En een paar van de klavers blijken de winter overleefd te hebben.
Ze bloeien er lustig op los.




Op foto 1 en uitvergroot op foto 4: een berkenfliedertje.
Zo 'levensecht' dat ik hem van mijn beeldscherm probeerde af te vegen...
Peen
Bij kneuzing van het blad ruik je de typische worteltjes geur. Alleen is de penwortel van de wilde peen wit, en niet oranje. Ik heb een jaar of 6 geleden wilde peen in de tuin gezaaid, ging eerst wat lastig, op de plekken waar ik hem zaaide ging het niet zo goed. Maar nu de plant eenmaal is aangeslagen zorgt ie zelf wel voor gunstige plekjes. Elk jaar ergens anders. De zaadjes hebben een prima manier gevonden om op een goede plek terecht te komen. Zie de derde foto: genoeg haakjes om in vacht van beest of trui van mens mee te liften. De plant is tweejarig, eerste jaar rozet van kantachtig fijn blad, tweede jaar stevige, later vertakkende bloemstengel.
FOTO's:
1. wilde peen in volle bloei, juli
2. uitgebloeide bloeiwijze, krult zich steeds meer op tot een bol
3. close up van de zaadjes



Latijnse naam: Daucus Carota.
De zaadbol op foto 2 is geliefd als schuilplaats voor allerlei insecten.
De meest opvallende is de pyjamawants: zie Pyjamawants die ik 1 jaar gezien heb.
Bolletjesvaren
Afgelopen week liep ik langs doe plek en zag tot mijn verrassing opnieuw verse bladeren.


Onoclea-weetjes
- komt uit oost azie en noord-amerika in moerassen, laagveen en vochtige bossen
- de enige soort in het geslacht onoclea
- heeft zich in europa verspreid en wordt sinds een paar jaar in NL en Belgie in het wild gevonden
- houdt van vochtige, matig voedselrijk tot voedselrijke, zure grond
- onoclea heeft 2 soorten bladeren, fertiele en niet-fertiele; de eerste blijven 's winters over en laten volgende lente hun sporen los
- de naam sensibilis komt waarschijnlijk van vorstgevoeiligheid, bij de eerste vorst verdwijnen de niet-vruchtbare bladeren
- op een plek waar onoclea zich thuis voelt kan ie gaan woekeren en andere planten verdringen
Translucent
Dat past mooi bij de enorme vracht glimmend rode bessen aan onze kamperfoelie.
Vanaf de bank in de woonkamer kijk ik uit op de 'kamperfoelieboom' . Het is een aangewaaide es die dient als steun voor een grote bol met kamperfoelie. Deze combinatie hebben we al een jaar of 8. De es heeft een wat ondankbare taak: de stam is centimeters diep ingesnoerd door de kamperfoelie die er om heen slingert. En als de es een takje vrijmaakt uit de beklemmende omhelzing van de kamperfoelie en een groeispurt maakt, dan kom ik langs met de snoeischaar.
Alles wat buiten of boven de kamperfoeliebol uitkomt wordt afgeknipt.
Eerder dit jaar een wolk van bloemen (en bloemengeur), nu is de struik bespikkeld met de doorschijnende rode bessen.
Bijna om op te eten, zo lekker zien ze er uit.
En als na een regenbuitje de zon er door heen schijnt....
Adembenemend.


Terwijl ik dit schrijf (vanaf de bank) zie ik dat de bovenkant van de kamperfoeliebol een lading nieuwe bloemen aan het ontstaan is. De volgende lichting.
Zie voor bloemenfoto's ook: Hemelse geur.
Verstekeling: Houttuynia Cordata
Een van de verstekelingen is Houttuynia Cordata, ook wel kameleonplant genoemd. Een vaste plant voor volle zon of halfschaduw en wat vochtige grond. Met voldoende zon krijgen de stevige bladeren bizarre kleuren: groen, wit en knalrood. De bloemen zijn eenvoudig, een groot hart en vier simpele witte bladeren.
De geur van de bladeren is bijzonder, bijna alle tuinbezoekers zijn verrast als ze met hun vingers langs de bladeren strijken en dan aan de vingers ruiken: sinaasappelgeur! Echt waar. Heel sterk.



De plant wordt zo'n 30-40 cm hoog, en breed....
Zo breed als er plek is. De houttuynia is een enorme woekeraar in voedselrijke grond. Maakt onder de grond lange uitlopers en komt dan een stuk verderop weer boven de grond komt. Dus absoluut geen plant voor borders met tere bloemen! Misschien in een kuip planten?
Tuinuitzicht in augustus




Details:
Teunisbloem
Roze Phlox
Buxusbol (erachter artemisia)
Stipa tenuissima
Bloemengezichtje
Maar er zijn ook in het echt bloemen die een gezicht hebben.
Kijk maar eens naar deze bougainvillea bloem.
Twee felwit opgemaakte ogen en een getuit mondje.
De bougainvillea is inheems rond in Griekenland en Italie.
In Nederland prima te houden als kuipplant.
Bij ons overwintert ie in de serre, daar wordt het vrij koud en ook deze winter zijn alle blaadjes afgevallen. Ziet er dan even heel sneu uit, maar nu merk je er niets meer van. De plant staat op de veranda: een wolk groen met daaroverheen een deken van magenta bloemen, magenta gezichtjes.
Ik schrijf dit stukje om kwart over 9 's avonds, zittend in de serre. De kuipplant staat buiten op twee meter afstand. Het begint al een beetje donker te worden, maar de witte ogen van de 'bloemengezichtjes' vallen nu juist erg op.

Elke "bloem" heeft binnen de paarse schijnbloem drie echte bloempjes, dat zijn die witte 'ogen'. Deze bloeien niet allemaal tegelijk, dus sommige gezichtjes hebben 1 oog, andere 2 ogen en sommige 3 ogen....
Bollen drogen
Die heb ik van de winter in potten gehad, hebben in het voorjaar gebloeid, en het loof is nu helemaal ingedroogd. Bollen schoongemaakt (gepeld) en afgestorven wortelrestjes verwijderd. Nu liggen ze nog even te drogen, en binnen krit zal ik ze opruimen, in papieren zak bewaren, en eind herfst weer in potten zetten.
Op de middelste foto bollen van twee soorten tulpen, zijn dit jaar begonnen te bloeien, hebben een enorme oplawapper gehad van de zeer warme periode in april, en zijn toen snel 'ingestort'. De relatief grote bollen zijn vrijwel allemaal uit elkaar gevallen in ongeveer 3 kleiner bollen. Op zich mooie bolletjes, maar ik ben bang dat ze komend jaar (jaren?) geen bloemen zullen geven. Op de andere twee foto's respectievelijk blauwe druifjes (links) en blauwe boshyacinth bollen (rechts, soms vreemd gevormd). Deze doen het altijd en vermeerderen zich erg makkelijk! Vooral de druifjes doen het goed in pot. De blauwe boshyacint groeit vaak te snel in een pot (vooral het blad) en valt dan snel om van slapte. De boshyacinthen in de volle grond doen het bij ons beter (zijn lager, compacter en bloeien ook later).



Miss Willmott
De naam kan natuurlijk ook van de bleke witachtige (geest-achtige) kleur in een verder groene tuin komen....
Bij ons in de tuin staat een ander plant die naar Ms Willmott genoemd is, een potentilla, die van een afstand effen roze lijkt maar van dichtbij toch behoorlijk wat streepjes lijkt te hebben. Potentilla nepalense Miss Willmott. En aan het hartje zie je duidelijk dat het familie van de aardbei is.


Raadplaatje (4): antwoord
Het is een ruwbladige.
Het is een eenjarige.
Hij bloeit hemelsblauw.
De insecten (hommels en zweefvliegen) zijn er dol op.
Je kunt de bloempjes eten.
Het is........

Komkommerkruid of Borage of Bernagie.
Goed geraden door Jitske.
Rozengal
De mosgal wordt veroorzaakt door een galwespje (de galmaker) en komt alleen voor op wilde rozen. Het is een bol geheel bedekt met lange vertakte haarachtige uitgroeisels, groen of rood. Meestal groeien de gallen uit pasuitgelopen bladeren en bevinden zich dan op de uiteinden van de takken. Dit worden de grootste gallen, tot een doorsnede van 5 cm. Soms groeien gallen op de bladeren, dan blijven ze veel kleiner.
Op onze foto's zie je een grote gal, zo'n 3 cm groot, en een paar kleine gallen op een blad ernaast.


Binnenin bevinden zich meerder kleine kamertjes, waarin de larven van het galwespje opgroeien. De galwesp legt in mei eitjes. Tegen het eind van de zomer verpoppen de galwespen om dan volgend voorjaar uit te komen. De gal is niet schadelijk voor de plant.
Raadplaatje (4)
Een close up van een plant bij ons in de tuin.
Harig.
Maar wat is het?
Antwoord kun je kwijt in het gastenboek.
Over ongeveer een week staat de oplossing in dit weblog.

Hint: dit is de bloemknop kort voor de bloei.
Verstekeling: Olifantenstaartje
Toch nog een deel verkocht (mooie foto ernaast wil ook wel helpen). De onverkochte exemplaren gingen weer mee naar huis en kregen een plekje in de tuin. Het was 2006, errug warme zomer, en de meeste campanula's legden het loodje. Een flinke pol doet het nog.
Maar in de hompen van 2006 bleken allerlei verstekelingen te zitten, stukjes van vaste planten, die mee kwamen met de campanula's.
Een van de verstekelingen is Lysimachia cleth(e)roides, ook wel olifantenstaartje genoemd. Een vaste plant voor volle zon of halfschaduw en wat vochtige grond. De plant wordt ongeveer 80 cm hoog en bloeit met grappige sierlijk overhangende trossen. Het blad kan in wat koudere gebieden mooi verkleuren naar oranje en gele tinten. Reserveer wel genoeg plek in je border voor deze plant, hij vormt na een paar jaar een forse kluit, wel 1.5 meter breed. Bij ons is ie nog niet zo ver. De plant bloeit van juli tot september, soms oktober. het olifantenstaartje is een wederik, maar niet zo'n woekeraar als de puntwederik of penningkruid. In meer schaduw is het blad wat blauwgroeniger van kleur dan in de volle zon.


Vlinders zoals het landkaartje en de kleine vos smullen van deze plant.
Nigella
Een grappig, ijl plantje.
Zowel de bloempjes als het bolronde zaaddoosje zijn zeer fotogeniek.
De zaaddoosjes drogen op tot bruine balletjes en kunnen kunnen lang aan de plant blijven.
En als de zaadjes binnen in de zaaddoos rijpen, worden het kleine rammelaartjes.


De zaaddozen zijn fraai in bloemschiksels, maar pluk ze niet allemaal: laat het plantje zichzelf goed uitzaaien om ook volgend jaar te kunnen genieten van dit leuke eenjarige plantje. Bij ons in de tuin zijn de bloemen meestal hel lichtblauw, soms wit. Er schijnen ook roze bloemen voor te komen.
Nigella weetjes
- geslacht van 14 soorten eenjarigen
- familie ranunculaceae
- van oorsprong in Zuid-Europa, noord afrika en zuidwest Azie
- naam in NL: juffertje-in-t-groen
- naam in het Engels: Love in the mist of Devil-in-a-bush
- In India worden de zaden gebruikt bij indigestie en tegen wormen en winderigheid.
Gedroogde zaaddozen zouden verlies aan reukvermogen verminderen
En de zaaddozen worden ook gebruik als insectenwerend middel (zoiets als motteballen).
Ook zouden de zaden goed te gebruiken tegen verkoudheid (al weet ik niet wat je er mee moet doen).
Taksterfte Buxus
Hmmm. Ik had op de BBC wel eens van een ziekte bij buxus gehoord: "Box Blight" . Dat heeft in het Nederlands dus taksterfte en wordt veroorzaakt door een schimmel. Eigenlijk zijn er twee soorten schimmels, de ene heet Volutella buxi, de ander -die pas sinds een paar jaar optreedt en zich steeds verder verspreidt- heet cylindrocladium buxicola. Zie bv. http://www.buxushof.nl/Buxusziektes28.pdf
Een snelle toets om na te gaan welke schimmel het is: doe een paar afgesnoeide/aangetaste in een plastic zak, wat vochtig. Na een dag of 2-3 op kamertemperatuur kijken: als er zich kleine bleekroze bolletjes op de onderkant van bladeren hebben gevormd is het de volutella.
Zie foto 4 --> roze balletjes....
Op geinfecteerde takken kunnen de blaadjes dichter bij elkaar aan de takjes zitten, en er treedt verkleuring en uiteindelijk bladval op.




Tja: en er is niet veel aan te doen.
Spuiten met een of ander spul dat in NL verboden is.
In Belgie wel toegestaan.
Ik wil absoluut niet spuiten, wat kan ik dan doen?
Aangetaste delen verwijderen en alle afgeknipte blaadjes verwijderen (niet op composthoop! In de container!).
En zorgen dat de plek waar de struik staat voldoende 'doorluchtig' is.
Zodat de wind de blaadjes in vochtige perioden snel kan drogen.
En snoeigereedschap ontsmetten.
Vooral snoeivormen van buxus zijn erg gevoelig voor deze schimmels. Dus ook onze 'rups'. De schimmelsporen kunnen lang overleven en na snoei via de vele wondjes de plant binnendringen. ......
Raadplaatje (3): antwoord
Mail van BOB: Wat is het nou?.
Bob heeft iets in de tuin dat er op lijkt maar wit bloeit.
Nou ben ik benieuwd wat de plant van Bob is.
Maar onze plant: op de foto via de link Raadplaatje zie je namelijk helemaal niet de bloem....
maar de vruchten, de bessen in wording van......

Jawel: kamperfoelie.
Kanariegras
Zat maar een aartje aan, waarvan ik zaad heb verzameld. Dit jaar in potje gezaaid en er kwamen allemaal groene sprietjes boven.
En inmiddels groeit uit het potje een flinke bos gras met 10-15 aartjes, en zo'n 50 cm hoog.
Leuk: meer oogsten en volgend jaar nog meer zaaien!


In een internet zaden gids zag ik de volgende omschrijving. Duur is het in ieder geval niet!
KANARIEGRAS
675200 PHALARIS canariensis
(Eng: Canarygrass)
De absolute topper als voeding voor zangvogels, ze zijn er dol op om de zaden zelf uit de halmpjes te pikken. Onrijp gesneden is dit sierlijke grasje beeldschoon als snijbloem, ook voor droogboeketten. Een klein veldje met kanariegras wuift sierlijk en maakt (tegen de rijping) een typerend knisperig geluid. Hoogte 1m, als snijgroen goed in 2 maanden, zaad rijp in ruim 3 maanden.
Inhoud verpakking: 100 gram voor 30 m2, Euro 2,90.
Danseresje
Of ook wel hertshooi.
In het voorjaar het struikje tot aan de grond afsnoeien.
En dan heb je binnen een paar maanden een frisgroen struikje met aangenaam geurend blad.
Vanaf mei: fraaie gele bloempjes met uitbundige meeldraden.
Hommels zijn er dol op.
En daarna komen er besjes.
Van geelgroen naar knalrood.
En later verkleurend naar glanzend zwart.
Het heestertje is makkelijk uit zaad op te kweken.

FOTO:
De besjes als danseresjes met rokjes van kelkbladeren.
En deels met feestelijke slingers.
Cephalarea- not-so- gigantea


Groene bloem
Geelgroen heb je in alle soorten en maten: euphorbia's, vrouwenmantel.
Maar zo groen als op de foto...


Welke plant is dit? Het is (waarschijnlijk) bergbeemdkroon.
En de bloem is helemaal niet groen maar lilapaars.
Op bovenstaande foto's zie je de net uitgebloeide bloem.
De paarse lipbloempjes zijn net uitgevallen.

Raadplaatje (3)
Alleen lastig te herkennen als je alleen een detail ziet en niet de hele plant.
Wie herkent de plant op deze foto?
Komt in heel veel tuinen voor.
En nog een hint: ook in het bos.
Geef je suggestie in het gastenboek.


Toorts
En de verbascum op de foto staat tussen stoeptegels op ons tuinpad in de achtertuin. Het pad is drie tegels breed. En de verbascum staat in de meest rechtse tegelrij. Kan makkelijk toch?


Deze verbascum, met zacht viltig blad is tweejarig. Het eerste jaar een rozet. Mag vooral 's winters niet te nat staan. Het tweede jaar de bloemenkaars. Tijdens het open tuinen weekend 21-22 juni had ik nog een baksteen voor en na de rozet gezet, om te voorkomen dat een bezoeker op de nog lage plant zou staan. Inmiddels is de stengel 1 meter hoog, die zie je niet meer over het hoofd.
Nieuw fototoestel!!
Een Canon digital iXUS 90.
Een piepklein cameratje, met (digitale) macro.
Onbegrensde mogelijkheden.
Gister in de tuin een heleboel proefopnamen gemaakt.
's Avonds op de computer bekeken.
Het was goed dat ik stevig zat op de bank met laptop op schoot.
Anders was ik ongetwijfeld van mijn stoel gevallen bij het zien van enkele van de fraaie opnamen.



Foto's:
Onderkant varenblad, sporenhoopjes.
Bij inzoomen zie je de witte kapjes die over de ontwikkelende sporen zitten.
Minder dan een millimeter.
En nog verder: de sporen, een fractie van een millimeter!
Zie ook de maandfoto juni 2008 en het stukje over verbascum.
Wordt vervolgd.
Er staan nog veel meer plantjes in de tuin.
Wit kaasjeskruid
Familie van de Malva, duidelijk te zien aan de bloemvorm en de zaaddoosjes.
Malva alcea (vijfdelig kaasjeskruid) of malva moschata (muskuskaasjeskruid). In het laatste geval zouden de bloemen licht naar muskus moeten ruiken...
CHECK: in de tuin een bloemetje geplukt en aan gesnuffeld.
"Eddy, ruik eens aan deze bloem. Ruikt het naar Muskus?"
"Hoe ruikt muskus?".
"Tja, een beetje naar beest"
" Zou kunnen"
Uitkomst van test: het zou muskuskaasjeskruid kunnen zijn...
De zachtroze versie is wel heel zoetig, maar deze witte, met een hint van roze in het hart vind ik mooi. Een kortlevende vaste plant, soms uitgroeiend tot een klein struikje met vertakkingen; op andere plekken alleen maar een enkele stengel met een trosje bloemen.
En de bloemen zijn als van de dunste fijne witte zijde die je kunt bedenken; of van zacht verfrummeld crepe-papier.



De roodachtige knoppen op de voorgrond van de onderste foto zijn niet van het kaasjeskruid, maar van de oregano die ervoor staat.
Open Tuin 2008


En hoe zat het met het voorspelde onweer? Na een wat benauwde en betrokken dag is het tegen de avond helemaal opengetrokken en is er weer volop zon en blauwe lucht gekomen. En de regen? Geen druppel. Hoewel het op de Veluwe behoorlijk gespookt heeft, hagelstenen zo groot als duiveneieren....
Parelgras
Atropurpurea slaat niet op de bladeren, die zijn frisgroen. Maar wel op de bloeiaren die eind lente begin, zomer te voorschijn komen: een soort auberginekleur. In totaal wordt dit gras ongeveer een meter hoog. Het is een vaste plant, dus komt elk jaar weer terug. Beste plek in volle zon (hoewel ik ook een website zag waarop stond halfschaduw).


Melica is een familie van polvormende grassen, sommige met een gevulde aar, andere met hele open aren. Het exemplaar op de foto heet in het Engels Syberian melick grass. Afkomst is o.a. Siberië.
Wuivend gras
Ik kom ook de naam stipa tenuifolia tegen, het is me niet helemaal duidelijk of dat dezelfde plant is. De foto's suggereren van wel, maar ik vind het gek dat ik niet op veel websites tegenkom dat beide namen synoniemen voor dezelfde plant zijn. Er staat of de ene of de andere naam...




Een nadeel heeft dit plantje: de poezen zijn er dol op. Niet om aan te knabbelen, maar om om midden in te gaan staan stampen. Tja, in dat geval ontstaat er een grote scheiding in de rechtopstaande haardos van de stipa.
Waar is de schuur?
Deze serie foto's laat met tussen pozen van (ruim) een maand een stukje tuin zien.
Gefotografeerd vanaf een tuinbankje.
Van boven naar beneden: 13 maart, 7 mei en 6 juni.



Bij de junifoto vraag je je af: waar is de schuur?
Die wordt bijna aan het oog onttrokken.
Uienhoning
Blijkbaar is er veel honing of nectar te halen in deze bloemen.
Aangezien zowel de plant als de bloem nogal 'uiig' ruiken, zal de honing die je uit bieslook haalt misschien ook wel naar uien smaken: uienhoning?
Hmm, ik weet niet of daar een markt voor zal zijn.

Cipreswolfsmelk (2)
Via de link zie je de plant volop in bloei: Cipreswolfsmelk
De foto's hieronder zijn van 24 mei 2008: oranje gloed.




Zet hem op een plek waar hij naar hartelust kan groeien en trek anders (met handschoenen) de stengels eruit die je niet wilt hebben. In het voorjaar (of op een mooie winterdag) de bovengrondse houtige stengels van het voorgaande jaar afknippen. Afbreken lukt meestal niet.
Margriet
We hebben twee soorten in de tuin. De ene is de wilde soort, ik heb het zaad ooit besteld via internet. Deze wandelt een beetje door de tuin, een, soms twee jaar op dezelfde plek, dan vind ik weer een zaailing op een heel andere plek in de tuin. De tweede soort is waarschijnlijk een gekweekte soort: deze is veel forser, en heeft stijvere stengels en grotere bloemen. Een aantal jaren terug was het een enorme pol, nu zijn er nog maar een paar kleine stukjes. Ze stonden in de schaduw van de hele grote bomenrij achter in de tuin, en daar wordt het 's zomers erg droog. Blijkbaar was de margriet op die plek ook een aangenaam slakkenmaal, er werd veel aan geknaagd. Dit voorjaar heb ik de reststukjes wat meer naar voren gehaald op een plekje waar ze meer zon krijgen. Ik ben benieuwd.
Witte blaadjes, geel hart, dat is een margriet.
De botanische naam is leucanthemum, afkomstig van twee Griekse woorden: leukos=wit en anthemon = bloem.
Helemaal prachtig in combinatie met klaprozen.


Als de bloem net open zijn de kleine 'kegeltjes' in het gele hart nog gesloten. Op de detailfoto zie je dat de buitenste kegeltjes net open gaan. Soms zie je zo iets pas bij het uitvergroten van een foto op je computerscherm en niet als je de bloem buiten staat te bekijken.
Adderwortel
Adderwortel of persicaria bistorta. Bistorta betekent zoiets als 'twee maal gedraaid' en zou slaan op de vorm van de wortel. De jonge bladeren schijnen eetbaar te zijn (een keertje stiekem door de sla doen?) en het kruid werd al in de vijftiende eeuw als wondkruid of bloedstelpend middel gebruikt. Het is een plant die al lang bekend is en daarom ook allerlei volksnamen heeft: slangenwortel, addertong, bloedkruid, hertstong-met-bloemen, longenkruid, naterwortel en miltkruid.



De plant groeit in Nederland in het wild aan de oevers van veenriviertjes, maar neemt langzaam af. Doordat de plant soms weer verwildert vanuit tuinvijvers is ie op veel plaatsen te vinden.
Volgens wikipedia is de adderwortel een waardplant voor de rode vuurvlinder en de ringoogparelmoervlinder. Leuk, dacht ik, meteen kijken hoe die er uit zien en of ik bij onze adderwortel zo'n nieuwe vlinder kan vinden! Helaas, de ene komt voor in berggebieden van Europa, de ander niet in Nederland, wel in Belgie (Ardennen); de vlinder is daar kwetsbaar.
In onze tuin moet ik de adderwortel regelmatig terugfluiten. Hij wandelt steeds een stukje verder (ondergrondse uitlopers) en walst zo subtiel over de omringende planten heen. Op een plek stond ie alleen in de zijborder, hij is echter over de biels heengegaan en begint nu steeds grotere delen van de grind-oprit in beslag te nemen.
Vijf duifjes in vergadering

Ik liep door de tuin alle verschillende kleuren en vormen van de akeleien te bekijken en begon ze te tellen. Bij 150 stopte ik abrupt want opeens werd ik afgeleid... ik zag enkele akeleien zonder spoortjes. Hmmm.... die vind ik toch een stuk minder mooi dan de gespoorde akeleien, ze zien er wat gewoon uit, een soort brede platte klokjes. Juist de sporen maken de akeleien zo bijzonder. En wat verder kijkend zag ik op verschillende plaatsen in de tuin akeleien zonder sporen, of maar met een (1) of 2. Zouden ze de overhand gaan nemen in de tuin? (Duifjes zonder hoofd?)
Misschien moet ik voor volgend seizoen wat zaad gaan rondstrooien van extra-lang-gespoorde akeleien om wat tegenwicht te bieden. Dan krijgen we een soort 'giraffen-duifjes': met extra lange nek.
Lichtgevende kuif
De bovenkant van het siergras Calamagrostis lijkt licht te geven.
Prachtig.
Dat is nog eens mooi wakker worden.
Ook poes Baassie zit er bij te kijken.

Links en rechts aan de overkant van het grasveld vlakken zenegroen (ajuga reptans), die nu prachtig bloeien met de paarsblauwe kaarsjes. En linksboven een vingerhoedskruid, nog net niet in bloei, maar lang zal dat niet meer duren (kwestie van dagen).
Kindje
Maar dat vond ik zo'n gedoe. Ik hield een stekje binnen en zette de rest van de plant gewoon buiten in de tuin. In eerste instantie in een grote pot. De plant sprong spontaan in bloei en maakte later in het seizoen babyplantjes. Zowel in het hart van de bladeren als aan de uiteinden van de naar de grond omgebogen uitgebloeide bloemstengels. Toen de plant (plus jonkies) in de volle grond gezet. Daar gedraagt ie zich als een waardevolle vaste plant, vooral in de halfschaduw in humusrijke grond. Elk jaar uitbundige bloei (wel goed kijken want de bloempjes zijn klein) en heldergroen nieuw blad met gele vlekken.


Latijnse naam: tolmiea menziesii.
Engelse naam: piggyback plant.
Zet de plant in de tuin niet in de volle zon, dan verbranden de blaadjes makkelijk.
De Tolmiea zou niet geheel winterhard zijn, maar bij ons staat ie al vele jaren in de tuin.
Oorsprong: westen van VS, bosranden, is daar bodembedekker.
Vanaf de tuinbank 7 mei 2008
De vier lichtblauwe vlekken in het midden rechts: bossen bijna uitgebloeide boshyacinten. En midden onderaan en in het verlengde ervan aan de overkant van het grasveld: zenegroen of ajuga reptans. Nu op zijn mooist met de statige paarsblauwe kaarsjes.

Zie ook: Tuin vanaf bank 20 januari 2007 voor de andere foto's.
Voor de vergelijking ook nog even de tweede foto uit de serie, die laat ik meestal zien: vanaf het bankje recht vooruit, richting de vijver.

Kleurencombinatie
Nu komen de kleuren wel mooi uit.


Peerdebloem
Weilanden vol met paardebloemen.
Of 'peerdebloemen' zoals Eddy ze noemt.
Met de zon er op zijn de kleuren in de lente zo fel dat je bijna een zonnebril op moet zetten.
De paardebloemen bij ons in de tuin vallen nu even minder op.
Het geel is er af, ze zijn dichtgegaan, en komen binnenkort terug als een pluizenbol.
Zie ook: Mei 2006: Paardenbloem
Bekijk ze eens van dichtbij, juweeltjes.



Goudveil
Er komen twee soorten voor en nou probeer ik te bepalen welke van de twee wij hebben. Je hebt paarbladig goudveil en verspreidbladig goudveil.
Bijgaande links zijn naar een Belgische website.
http://www.kuleuven-kortrijk.be/bioweb/?lang=nl&detail=853&titel=paarbladig%20goudveil%20-%20Chrysosplenium%20oppositifolium
http://www.kuleuven-kortrijk.be/bioweb/?lang=nl&detail=856&titel=verspreidbladig%20goudveil%20-%20Chrysosplenium%20alternifolium
Hmmm, nu weet ik het nog niet: spul lijkt zo op elkaar...
Ik ga maar uit van 'paarbladig' goudveil.
Tenzij iemand me kan uitleggen waar ik het verschil aan kan zien en het tegendeel wordt bewezen...


De Spaanse


De Engelse versie, de blue bell, is wat eleganter en fijner, van bloem en blad. Die hebben we (nog) niet in de tuin.
Bonte gele dovenetel
Een snelle bodembedekker. Wij hebben de bonte vorm: bladeren groen met witte (zilveren) plekken; lamiastrum galeobdolom subsp. argentatum.
De gewone gele dovenetel heeft egaal groene, wat puntiger bladeren en bloeit iets later. Moet ik ook nog eens een stukje van in de tuin zetten...
Rond tweede helft april/mei komen de gele lipbloemen op rechtopstaande stengels boven het blad uit. Na de boei vallen de bloemstengels weer om en verdwijnen ze onder de bladeren. Mooi plantje voor (half) beschaduwde plaats op wat wildere, vochtige plekken. Daar kun je deze dovenetel zijn gang laten gaan. Blijft min of meer wintergroen.
Zet hem niet te dicht bij tere plantjes, want daar wandelt ie gewoon overheen. Met lange uitlopers, en aan het uiteinde: weer een plantje. En weer een, en weer een. En weer een, en weer een. En daar nog een, en warempel, nog een.
De hommels vinden de bloemen overigens erg lekker.


Eigenzinnige tulp
FOTO's
1: foto langs pad van west naar oost kijkend, links judaspenningen
2: idem, nieuwsgierige Sprot komt kijken wat ik gehurkt op het tuinpad doe
3: foto langs pad van oost naar west kijkend.



Wede
De latijnse naam is: isatis tinctoria en uit deze plant kan indogo (blauwe kleurstof) worden gewonnen. Ik zag de plant eerder groeien in de Hortus is Haren.
Maar nu heb ik dus zelf een stekje: de plant wordt 80-100 cm hoog, is een kruisbloemige met kleine gele bloempjes (beetje koolzaadachtig). De zaden zitten in hangende hauwtjes, die donker/zwart worden als ze rijp worden. In Nederland is de plant in het wild zeer zeldzaam.
Tweejarig of meerjarig. Zonnige standplaats, maar kalkrijk en vaak stenig.... bijvoorbeeld puinhellingen.
Oeps. Wij hebben zeer zure en soms erg natte grond.... En het plantje staat in een kweekbed.
OM het wat stenig te laten lijken voor de plant heb ik er wat keitjes en steenbrokken omheen gelegd. Zou het plantje erin vliegen?
FOTO: De schaduw links achter het grote blad is veroorzaakt door de flits. De foto heb ik 's avonds gemaakt.

De plant is inheems in oosteuropa en west-azie. In Engeland werd hij vooral in Lincolnshire geteeld en in Frankrijk in de buurt van Toulouse: voor de winning van de (dure) blauwe kleurstof indigo. Totdat de markt inzakte omdat de kleurstof eenvoudiger synthetisch gemaakt kon worden...
Zie ook: http://wilde-planten.nl/wede.htm voor leuke weetjes.
De heg begint weer
Zondag 20 april: ineens barstten de eerste blaadjes uit hun hulsjes.
Je kunt er bijna bij staan kijken.
Op steeds meer plekken van onze bijna 30 meter lang, ruim 2 meter hoog en ruim 1.5. m brede haag.




De verse blaadjes hebben hele fijne haartjes, prachtig glanzend in de zon.
Zo zacht, zo groen, zo voorjaar.
Daslook (2)
Een jaar geleden wat volgroeide pollen van een collega gekregen en in struikborder gezet. Vooral sneeuwbessen. Onder de struiken redelijk kale grond. Daar de daslook ingezet. En nu, een jaar later: enorme pollen, die net in bloei zijn geschoten.
Zie ook: Daslook



En als ik foto's van dichtbij van de bloemen maak.... zie ik in de wijde omgeving kleine daslookjes, nu nog een enkel blaadje... Maar heel veel uitgezaaid!
Of het ligt aan de plek, of het ligt aan Jan zijn dasloken. Hoe dan ook: deze zaaien zich enorm uit!
Ranonkelstruik
Wij hebben de enkelbloemige vorm, in veel tuinen wordt de dubbelbloemige vorm ('flore pleno') gebruikt.
De bloemen lijken op boterbloemen, maar dan heel veel bij elkaar in een struik. Verse blaadjes gerimpeld, later in de zomer wat vlakker.
De heester verliest 's winters zijn bladeren, maar de soepele stengels blijven groen.
Een tuinbezoeker wilde graag een stekje. Wanneer zou de beste tijd zijn en wat voor een soort stek? Om te stekken kun je het beste een takje nemen zonder bloemen, maar dat is lastig op dit tijdstip: een waterval van gele bloemen.
Op internet opgezocht: kerria schijnt makkelijk gestekt te worden via afleggers, of door het afsteken van worteluitlopers.
Tja, onze kerria staat midden in een struikgewas waarin bramen (prik!), boerenjasmijn, en een berkje staan. Dus lastig om te zien of zich aan de voet worteluitlopers vormen. Maar wie weet als ik echt gericht ga kijken.
FOTO'S: In volle zon en als de bloemen al wat ouder zijn kunnen ze verbleken naar bijna wit (zie foto 4).




Myosotis
Er zijn verschillende soorten. Bos -V., Akker V., Moeras V., Stijf V. e.d.
Allemaal met blauwe bloempjes als basiskleur, maar soms ook wit of roze.


In andere talen
Franse naam: Ne m'oublie pas; Myosotis des bois
Engelse naam: forget-me-not
Duitse naam: Vergissmeinnicht
Esperanto naam: Neforgesumino
Deens: Forglemmigej
Na de bloei, die nu net begonnen is, verdroogt de plant en wordt zwart. Als je ze later in de zomer weghaalt, gewoon even goed uitschudden en door de tuin wandelen. Dan verspreid je de zaden overal in de tuin en heb je twee jaar later ook weer hemelsblauwe plantjes in je tuin.
NB. De moerasvergeetmijniet schijnt een vaste plant te zijn! Eens kijken of ik daar ook aan kan komen.
Terrasweer
OK, nog wel even een winddicht jasje aan.
Op naar een mooi buitenseizoen!
Proost.

Lekker wijntje, uit de supermarktwijngids: een zogenaamde 'omfietswijn'.
Witte judaspenning
Van een tuinvriendin kreeg ik een witte judaspenning. Of eigenlijk een paar: net voordat ze naar me toe kwam uit de grond geschept. Ze stonden al in bloei dus dat is schrikken voor zo'n plant. Bij aankomst hingen de bloemstengels al slap. Maar plant meteen in de grond gezet (bezoek even laten wachten, dit heeft voorrang) en flinke plens water.
Deze foto's zijn van een dag later: de stengels staan nog niet helemaal rechtop maar hebben zich wel opgericht (nu een soort sierlijke zwanehals.). Er is een zaailing bij die dit jaar nog niet gaat bloeien, maar volgend jaar hopelijk. Judaspenning is tweejarig. En als de nu bloeiende plant zaden zet dan heb ik ze misschien blijvend...


Blijft lastig. In voorgaande jaren zijn mijn judaspenningen regelmatig opgesmikkeld door het slakkenvolk. En een net verplant exemplaar is toch wat gevoeliger voor plagen. Goed in de gaten blijven houden.
Zie voor de paarse: April 2008: Judaspenning
Deze witte judaspenning staat in de achtertuin, de paarse in de voortuin. Toen ik suggereerde om de witte plant ook in de voortuin te zetten, reageerden diverse tuinliefhebbers geschrokken: niet doen, dan blijft alleen de paarse over!
Plantenruil
Wanneer: 19 april 2008
Hoe laat: 10.30-12.00
Wie: leden van de 'Wilde Plantenkring Haren'
Waar: oprit Meerweg 85
Hoe werkt het:
wie plantjes over heeft neemt ze mee in zakjes, kistjes, gewikkeld in krantenpapier, emmers, plastic zakken. Soms opgepot, soms in grote kluiten net uit de grond geschept. Alle plantjes worden op bijvoorbeeld een oprit (deze keer die van ons) neergezet. Iedereen die interesse heeft in de planten en stekken neemt ze weer mee.
Zie foto 1: hier vond het allemaal plaats. Ik was zo druk met plantjes kijken en vragen beantwoorden over onze tuin dat ik de foto pas gemaakt heb nadat iedereen alweer vertrokken was.
Lees dit, doe je ogen dicht en zie dan voor je: de oprit staat helemaal vol; links tegen de border aan alle plantjes in kistjes en potten. Op de stoep een tiental fietsen. Links op de oprit de scooter van Willie. Op de oprit krioelt het van de plantliefhebbers, brengers, halers en kijkers. Rustig keuvelend gaan de plantjes van de een naar de ander over. Bekertje koffie in de hand. Zonnetje erbij. Het is lente.

Om 12 uur waren de meeste plantjes weg. Een verdwaald doosje of potje stond nog op de oprit. Collega Klaas zou 's middags nog wat Zenegroen komen halen. De resterende plantjes bij elkaar gezet (foto 2), misschien had hij wel interesse. Ja hoor. 's Middags was alles weg.
Dat is nou zo leuk van een tuin: plantjes geven en krijgen.

Timoteegras
Die ervaring had ik laatst met timoteegras!
Ik vond het al jaren zo'n mooie naam, timotee-gras, maar wist niet hoe dat er uit zag. Was altijd nog van plan de plant bij de naam te zoeken.
En in de tuin hebben we al jaren, op een graspad tussen twee kweekbedden, een pol gras groeien: in de zomer ruim een meter lange halmen met leuke pijperager-pluimen. Midden in de zomer is het zelfs lastig omdat de pol bijna de doorgang van het pad blokkeert, maar hij is zo leuk. En als de eerste halmen beginnen te knakken pluk ik gewoon een bosje halmen. Op diverse plekken in huis en schuur heb ik inmiddels strogele bosjes gedroogde halmen hangen.
Via een toevallige surfbeurt langs 'De Natuurkalender' zag ik een foto van 'ons grasje' met de ondertitel 'timoteegras'.
http://www.natuurkalender.nl/deze_maand.asp#plant
Determineren kon via de vorm van de zaden, kwam mooi uit dat ik nog her en der gedroogde halmen heb hangen. En inderdaad, op basis van de zaadvorm kon ik bevestigen dat het om timoteegras gaat.


Geinig!
Anemone Robinsoniana
Deze soort zou ontstaan zijn in Ierland en in de 19e eeuw gevonden door ene William Robinson.
De foto's zijn van dezelfde plant maar in verschillende jaren. Mogelijk hangt de kleur van lichtval, temperatuur of reeds gebloeide tijd van de plant af...


Groeit uit kleine langwerpige wortelstokjes, net onder het grondoppervlak.
Bij ons in de tuin is het een ononderbroken tapijt. Maar ik zag een hele leuke combinatie van de anemoon met paarsroze primulaatjes. En een tip: deze anemoon is een leuke onderbeplanting van Gilenia Trifoliata.
Laten we onder de pergola (met druif) nou net een perkje in de schaduw hebben waar gilenia trifoliata groeit en waar al een aardige pol primulaatjes staat.
Als ik daar nou eens wat anemoonwortekstokjes tussen zet (nadat het blad is afgestorven....). Alvast een verrassing voor volgend voorjaar voorbereiden!
Groene indringers (3): boomlupine
Vorig jaar gezaaid. De plant is nu een halve meter hoog, 15 cm breed en ligt op zijn kant. Hij staat nog steeds in een plastic potje en is blijkbaar een makkelijke prooi voor de wind. Ik heb het potje al vaak overeind gezet, maar steeds ligt ie weer. Misschien komt het omdat de struik wintergroen is (in zachte winters) en zo nogal wat wind vangt.
Bij lupinen, denk ik aan die forse vlinderbloemen. Leuke blauwgroene blaadjes, maar een feestmaal voor slakken. Ik weet niet hoe dat met de boomlupine zit, maar voor de veiligheid eerst maar even in een pot op een slakarme plek. De blaadjes lijken wel op die van de gewone lupine.


De zaadjes waren afkomstig van Job. HIj vertelde erbij: de struik is niet zo langlevend maar groeit wel fors uit 2 x 2 x 2 meter, dus beetje ruimte geven en regelmatig zaaien. Een betere naam is eigenlijk struiklupine (in plaats van boomlupine). Bloeit geel (mei-augustus), en doet het goed op schrale, humusarme grond. Daar hebben we nog wel een stukje van in de voortuin.
Schijnt het ook goed te doen in kuipen. Volgens mijn tuinboek: geurig blad. Hmm, als ik blad tussen mijn vingers fijnwrijf ruik ik gewoon 'groen', een beetje zoals gras.
In Engeland en delen van de VS is invasief gedrag gemeld: de boomlupine neemt het licht weg van de inheemse begroeiing en door het binden van stikstof uit te lucht in nitraat wordt de bodemgesteldheid beinvloed (net als brem).
De soort verdraagt zowel droogte als vorst. Het is beter de heester niet in/bij natuurgebieden te planten.
Kievitsbloem
Kijk daar! Ineens zie ik een paar kievitsbloemen in bloei!
Prachtig geblokte, ingetogen bloemen.
Ik blijf gewoon doorzaaien. En geduld hebben. En dan komen er steeds meer en meer.

De bloemen hangen eerst bevallig met het koppie omlaag.
Na de bloei richt de steeds dikker wordende zaaddoos zich op.
Veel snippers
Maar vandaag kwam buurman Jan. Met de grote rode versnipperaar. En met veel geluid, een gesneuvelde aandrijfband, een nieuwe aandrijfband, en weer veel geluid werden de stapels takken stukje bij beetje verwerkt tot snippers.
Veel snippers.
Heel veel snippers.
Die kan ik dan weer uitrijden over de aarden paadjes...

Wel kreeg ik de instructie van Jan om de takken volgend jaar allemaal in de zelfde richting te stapelen, dus alle onderkanten bij elkaar. En niet keurig om en om gestapeld om een stabiele stapel te maken. Takken die om en om op elkaar liggen zijn veel moeilijker in de muil van de versnipperaar te stoppen....
Ok.
Hangbollen
En toen in de vroege ochtend van eerste paasdag, na 6 graden vorst....
Zowel de tulpen als de druifjes lieten hun kop hangen.
Wat jammer!
Of toch niet?
Later op de dag, toen het een beetje warmer was, kwamen de koppies al weer wat omhoog.


En anders noemen we het toch gewoon een nieuwe trend: hangtulpen en hangdruifjes.
Sering in aantocht
De knoppen beginnen open te barsten en de kleur van de aanstaande pluimen schemert al door de kieren heen.
Nog heel even en het is weer genieten van de seringengeur!



Edward VII
Nu volop in bloei, en zeer opvallend naast de forsithia,
Er bloeit niet zo heel veel op dit moment, en de Ribes is zeer populair bij de paar rondvliegende hommelkoninginnen.
Ik denk, als ik naar de plaatjes kijk, dat de Ribes varieteit de "Edward VII" is, een veelgebruikte soort.
Dus: een koning voor een (hommel)koningin.

Zie ook: Bloedrode bes
Viola Labradorica
Kortom: voor mij een aanrader.


Labrador-viooltjes-weetjes
Komt uit vochtige bergachtige gebieden in het noord oosten van de VS, oosten van Canada en Groenland.
Afgeronde hartvormige blaadjes
Vochtige, goed gedraineerde grond
Zon, tot halfschaduw
Vermeerdering: zaaien of delen
Mooi bij narcissen of primula's en onder rhodondendrons
Groene indringers (2): Vinca major
Wordt vaak gebruikt als bodembedekker in tuinen. De Vinca Major sterft in strenge winters bovengronds (deels) af, oudere stengels en bladeren worden ook lelijk, gelig in plaats van glanzend donkergroen. In het voorjaar loopt de plant weer krachtig uit ook als je hem fors terugsnoeit. Vinca minor blijft lager en compacter en vind ik zelf mooier dan de vinca major. Vinca minor is in Europa ook ingeburgerd in bossen.
Vinca major is inheems in Zuid-Europa en Noord Afrika. Hij groeit makkelijk weer uit uit weggegooide stukjes tuinafval en kan in gebieden met een mediterraan klimaat invasief worden. HIj kan de inheemse begroeiing overwoekeren en verstikken. Omdat de plant weinig licht nodig heeft kan deze zich agressief uitbreiden in ooibossen langs kleine riviertjes.



Pas ook in de tuin een beetje op dat de grote maagdenpalm zwakkere buurplanten niet verstikt...
Groene Indringers (1): japanse duizendknoop
Het kweken van potentieel invasieve planten in je eigen tuin is af te raden, zeker als je in de de buurt van bossen, beken, natuurgebieden woont. Maar al te makkelijk kan een 'leuke tuinplant' ontsnappen naar de natuur. In sommige landen, bijvoorbeeld Noord Amerika en Australie is het verboden sommige agressieve soorten in de tuin te zetten.
De IUCN (de wereldorganisatie voor behoud van de natuur) heeft een lijst samengesteld van de meest invasieve soorten (planten en dieren).
Zie http://www.iucn.org/places/medoffice/invasive_species/docs/invasive_species_booklet.pdf
Een hele erge indringer: japanse duizendknoop of fallopia japonica of polygonum cuspidatum

Zie de eerdere stukjes: Neutronenbom en Waarschuwing tegen de J.D....
Gele periode
Je ziet geel.
Overal.
Forsithia's staan in bloei.
En steeds meer narcissen veranderen van een rechte groene 'prei' in een sierlijke gele klok.


Achter de narcissen: hypericum en sedum.
NB. Binnenkort oud loof afknippen.
Gebroken hartje
Maar nu eerst de blaadjes. De stengeltjes zijn nog roze-achtig.

En het stuk linksonder op de foto wat uitvergroot: een esdoornzaadje (uit zo'n 'neusje') is zich aan het ontrollen!

Toen ik vandaag door de tuin liep het ik al vele miniesdoorntjes gezien en uitgetrokken.
Winterheide
de paarse heidevelden.
En daarna denk ik aan heidetuinen,
met veel kiezels/steentjes of grind.
Je ziet ze niet zo veel meer.
In onze tuin staat, semi overwoekerd door een aantal vaste planten, een plantje Erica Vulgaris, struikheide.
Bij gebrek aan schaapjes (of een tuinier die er aan denkt om de heide plant tijdig wat terug te snoeien) is de plant rafelig en stakig geworden.
Maar we hebben ook een winterbloeiende hei.
Laag, zo'n 20 cm, paarsroze, langbloeiend van januari tot maart.
Ik denk dat het een van de varieteiten van Erica Carnea (dopheide) is.
Afkomstig uit Zuid-Afrika. En er bestaan wel 600 varieteiten!
FOTO 1: winterhei met een verdwaalde krokus
FOTO 2: als je van heel dichtbij kijkt blijken het hele fraaie bloempjes te zijn


Sneeuwklokjesplantage
De beste tijd om de sneeuwklokjes te verplanten is net na de bloei, maar terwijl het blad nog zichtbaar is. Dit jaar heb ik op een stuk grond van 50 x 50 cm tussen de kortgeknipte sneeuwbessen een sneeuwklokjes-plantage aangelegd. Op rijtjes heb ik de bolletjes een voor een uitgeplant. Zo duurt het wat langer voor het een pol is, maar als ik ze ongestoord laat staan is het over een aantal jaren een heel veld.
Dat is plannen voor de toekomst.
De sneeuwbessen lopen al weer uit en maken een ondoordringbaar struikgewas. Dat voorkomt dat ik later in het jaar op het schijnbaar kale stukje grond andere plantjes ga kweken. De sneeuwklokjes staan hier veilig, tot volgend jaar.

Dit jaar heb ik ook een binnen-experiment met sneeuwklokjes gedaan. Dit is mislukt.
In drie kleine potjes elk drie bolletjes geplant eind december. In de hoop dat ze binnen gingen bloeien en heerlijk geuren (?).
Helaas. Te warm, te weinig licht.
5 van de 9 bollen, maakten een bloemknop, maar geen van allen ging open.
De bollen weer terug in de grond gezet.
Buiten is beter.
Tweede jaars tulpen
De kleine witgele botanische tulpjes.
Langs het schelpenpad en voor een muurtje op het zuiden.
Lekker warm in de zomer.
Er staan er ook een paar in de verhoogde border tegen een stapelmuurtje aan.
Maar daarvoor moet je weten dat ze er staan.
Een wat uit de kluiten gewassen rozemarijn stek torent er nu boven uit/over heen.
Deze tulpjes maken na de bloei ook leuke zaaddozen.


Zie ook: Tulipa turkestanica.
Afgeknipt gras
Voor een deel knip ik ze in stukjes. Een perfecte onderlaag voor de later in het voorjaar leeggemaakte composthoop is een laag van een centimeter of 10 van afgeknipte takjes of stro. Maar inmiddels hebben we zoveel pollen. Dus leg ik al een paar jaar de halmen als een soort tapijtje over een aantal aarden paadjes tussen verschillende kweekbedden in.
In geval van nattigheid is het niet zo glad (modderig), en langzaam vergaan de halmen in de loop van het jaar.
Ook houdt het een groot deel van de zomer onkruidjes tegen.
Foto 1: een 'bosje' grashalmen.
Foto 2: grashalmentapijt op pad.

Matig winterhard
HIj was grof gesnoeid, ongeveer kniehoog en zag er niet uit.
Maar eenmaal in de tuin is het een mooie plant met een omvang van bijna een meter geworden.
In november zelfs nog een lichte nabloei (ZIE FOTO'S).
Daarna werd het een wat triest geval en in februari heb ik hem afgeknipt, een centimeter of dertig hoog.


Zie ook Lavatera .
Nu zie ik dat de lavatera pas in april teruggesnoeid zou moeten worden.
Heb ik notabene zelf opgeschreven.
Oh, oh.
Zou ie het overleven?
Lavatera's zijn slechts matig winterhard.....
Narcis in krokusveld
Mooi in vroege voorjaar en herfst.
In vroege voorjaar: sneeuwklokken, krokussen, en .... tja, een mini-narcissen.
In het najaar: een rij siergrassen.
Elk jaar opnieuw ben ik onder de indruk van het krokustapijt.
En elk jaar opnieuw blijft mijn blik met een schok weer even hangen op die gele narcisjes.
De kleur vloekt!
En elk jaar opnieuw overweeg ik de narcissen eruit te scheppen en te herplaatsen.
En dan is de bloei over en vergeet ik het weer tot volgend voorjaar.

Taxusman en taxusvrouw
Zouden de kleine bruine knoopjes op de foto's bloemen (of bloemknoppen) zijn? Ze lijken wel op de gemummificeerde vruchten van het vorige seizoen die ik aan dezelfde struik zag...


Zie : Gele taxus voor een foto van een (gele) taxusman in bloei.
Een nieuwe primula
In een kweekbedje heb ik vorig jaar een primula gedeeld en uitgeplant. Althans dat dacht ik.
Maar nu de primula bloeit lijkt het toch een ander soort te zijn (of kruising?): van een kleur die ik nog niet eerder in de tuin zag. Wat roder van kleur. Veel sappiger en groter blad. Nu in de eerste week van maart zijn er twee bloemen te zien, en kijk eens naar de knoppen: er komt nog een heel feestje aan!


Alhoewel... een andere soort (zie ook Primula's) . Misschien is het toch dezelfde soort, maar een veel gunstiger standplaats, halfschaduw, geen competitie van andere planten.
Oprit
We hebben geen auto.
Dus er wordt niet heel veel over heen gereden.
We strooien geen onkruidverdelger.
Dus: de oprit is vaak nogal groen in plaats van grijs.
Twee jaar geleden hebben we een stuk van de oprit afgegraven en van nieuw grind voorzien. Het was helemaal dichtgeslibt met aarde, en mos en werd heel glad in de winterse gladheid en nattigheid. Gevaarlijk dus. Maar een ander deel, dat toen nog niet zo groen was, is nu geheel dichtgegroeid. Ik was vorige zomer met de hand bezig onkruidjes en grasjes te trekken. Een langslopende meneer gaf me toen een tip.
Hij zei dat hij een maal per jaar, in maart, strooizout over de oprit strooide en zo geen last had van onkruid....
Dat gaan we testen. Bij de gemeentewerf heeft Eddy een grote emmer strooizout gehaald. Bij de Action kochten we voor 38 ct rubber handschoenen, en strooien maar.
Het lijkt wel als of het lokaal wat gesneeuwd heeft.
Deze week gaat het regenen. Ik ben benieuwd hoe het afloopt.


Friendly Fire
Vaak is dat een gevolg van chaos en miscommunicatie.
Gruwelijk.
Maar in de tuin gebeurt het ook wel.
Sterker nog, het is me al herhaaldelijk gebeurd.
Mijn linkerhand weet blijkbaar niet altijd wat de rechterhand doet.
Terwijl de linkerhand takjes en sliertjes afgestorven planten vasthoudt, komt de rechterhand met de knipper langs. Snip, snip.
Heel lang gaat het goed, maar dan ineens: HAP! JAAP!
Deze keer zijn niet de takjes afgeknipt, maar een komt de kniptang tot stilstand in mijn linkerwijsvinger...
In diezelfde vingertop zitten al twee fijne streepjes, littekens van de vorige japen...


FOTO:
Links het slachtoffer, ziet er niet zo erg uit met zo'n pleister erop, maar zonder pleister.....(brrrrr)
Rechts: het wapen, de bloedsporen zijn er inmiddels afgeveegd,
Slappe Bladeren
En als de temperatuur weer omhoog gaat worden de bladeren ook weer mooi stevig.

Niet-stinkend Nieskruid
Ik dacht altijd dat deze helleborus als Nederlandse naam had: stinkend nieskruid.
Maar.....
- stinkend nieskruid is volgens de boeken 80 cm hoog
- op veel foto's zie ik dondergroen, wat langwerpig blad zonder kartels
- onze plant heeft wat (ziekelijk) bleek groene en zeer gekartelde bladeren
- het blad zou stinken, onaangenaam ruiken
- ik heb het net geprobeerd en aan een blad gefrummeld: ik ruik niks (maar misschien is het te koud, - 1 graad).
Eigenlijk wil ik hier een heleboel van hebben, en dan ook op een plekje waar ze het beter doen.
Wie heeft voor mij advies hoe ik ze flink kan vermeerderen en wat is een mooie plek is bij mij in de tuin.

NB. Onze tuin heeft zeer zure grond en ik weet dat de helleborussen eigenlijk meer van kalk houden.....
Zwarte els
De bungelende sliertjes zijn de mannelijke katjes.
Er zijn ook vrouwelijke katjes, maar die zijn nu heel klein en roodachtig. Zie een mooie foto op internet: Nederpix.nl :: Bekijk natuur foto - Alnus glutinosa / Elzenkatjes / Alder catkin
Onze boom is te groot om die zelf van dichtbij op de foto te krijgen.....
(Of morgen op een ladder gaan staan?)
De vrouwelijke bloemen worden later in het jaar de bekende zwarte elzenproppen.
Op foto 2 zie je enkele elzenproppen, die zijn dus van vorig seizoen.


Open en Dicht
's Nachts heeft het gevroren en 's morgens is het nog fris.
De sneeuwklokjes zijn nog dicht.
's Middags loopt de temperatuur op tot een lenteachtige 12 graden.
Klokjes gaan open.
Nu zie je ook de groene stempeltjes.

Daslook
Het verse blad kun je trouwens ook in de sla gooien.
Of in mosterd: we hebben een potje daslook-mosterd!


Stapelmuur puilt uit
Maar nu begint de muur wel wat uit te puilen. Een van de stenen in het midden steekt bijna 5 centimeter naar voren. Zou er wat achter gekropen zijn?

Gele taxus
Taxus Baccata 'Aureus'
Flinke struik bij ons in de voortuin.
Afhankelijk van de hoeveelheid licht is ie groenig, geelgroenig of groengeel.
De tak aan de zonkant/zuidkant is geler dan aan de schaduwkant/noordkant.
En net als van een gewone groene taxus baccata, komt er een onwaarschijnlijke hoeveelheid stuifmeel vanaf.
Althans van de mannelijke exemplaren.
Taxus is namelijk tweehuizig. Dat betekent dat een struik of mannelijk of vrouwelijk is.
De mannelijke bloemen zijn klein en bolvormig, onderaan takken die het voorgaande jaar gegroeid zijn. Ze geven in februari de wolken stuifmeel af.
De vrouwelijke bloemen schijnen groen alleenstaand te zijn. Hier komen in het najaar de rode bessen met de mooie zwarte ogen aan.
Nou moet ik toch een gaan speuren naar de bloemen van de vrouwelijke exemplaren. De grootste taxus in onze tuin vormt bessen, dus.....
FOTO: De stuifmeel capsules van de mannelijke taxus zijn nu nog bedekt met een vliesje.
Maar nog even en je staat is een wolk poeder als je te dicht langs de takken loopt.


Algenslijm
Inmiddels heb ik een reactie gekregen op mijn vraag wat het is: het is 'algenslijm'
Het blijken kolonievormende groenwieren (algen) te zijn die een meervoudig suiker (polysacharide) uitscheiden. Bij vochtige omstandigheden kan hieruit het groene slijm of 'algenslijm' ontstaan.
Latijnse naam: Gloeocystis polydermatica
Synomiem: Palmogloea protuberans
De naam is mooier dan het spul.
Op de hoop
Sommige onderdelen zijn wat lastiger te verteren voor de bacterien en schimmels en andere gedierte dan andere. Zo'n toef van een ananas doet er vrij lang over en sommige onderdelen van kamerplanten kunnen het ook lang vol houden. Vroeger gooide we nooit citrusschillen op de hoop, ooit gehoord dat onze Hollandse beestjes dat niet zouden lusten. Nu gaat alles op de hoop en we vinden geen sinaasappelschil meer terug. Keukenpapier, theezakjes, koffiefilters/rondjes, allerlei schillen.
Foto 1: zo begint het
Foto 2: en zo is het klaar om uit te rijden (een klein jaar later).


Hangende pluimen
Geheel bladerloos, kale fluwelige, takken.
Sculptureel.
En de rode pluimen die in bloei fier rechtop staan, bungelen nu een beetje komisch aan de uiteinden van de takken.
Van donkerrrood in de bloei, naar meer roestbruin-rood in de winter.
Nog eventjes en de pluimen vallen uit elkaar in de losse zaadjes, zie detailfoto.


Op een heuveltje
Komen de bloempjes al uit?
Moet toch rond deze tijd van het jaar gebeuren.
Oranje sliertjes.
Zie: Ti ta tovenaar
Grote schrik: de toverhazelaar ziet er niet goed uit.
Een van de buitenste takken, lichtbruin van kleur, is in bloei, maar de binnenste takken zijn zwart, de knoppen zijn niet opengegaan. En grote stukken van de schors, net boven de grond zijn opengescheurd.
Zou ie last van natte voeten hebben? Ik kan me herinneren dat toverhazelaars niet van natte voeten houden. En de toverhazelaar staat een beetje in een kuiltje. In de zomer heb ik daar een laag compost over gegooid, maar misschien is de heester daardoor te diep onder de grond gekomen..
De boeken er op nageslagen: inderdaad, natte voeten zijn funest. Een toverhazelaar wil wel 's zomers vochtige grond, maar zeker geen natte wortels in de winter. In sommige boeken kom ik tegen dat je hem beter op een heuveltje kunt zetten....
Reddingspoging 12 januari:
de hazelaar met een redelijke kluit uitgegraven en met veel moeite uit de resterende kuil getrokken. Kletsnat, stond zo ongeveer water in. De doorweekte grond verwijderd en enorme lading verse grond/compost met paar emmers zand er door heen in de kuil gegooid. Daar de hazelaar op gezet en met met grond aangeaard. Hij staat nu inderdaad een beetje op een heuveltje. Ook nog wat van de bovenlaag aarde van de kluit verwijderd zodat het stammetje een beetje frisse lucht heeft. En resten van de oorspronkelijke jute zak om de wortelkluit. Althans: ik dacht dat het jute was, maar het is nog steeds niet helemaal vergaan na ongeveer 6 jaar. Dus blijkbaar was het toch kunsttof.
Kijken of ie er nog boven op komt.....
Bamboe verplaatsen
De ene als kleine pol, begon lekker aan te slaan na twee jaar, maar stond in de weg.
Op advies van weer een andere tuinvriend heb ik die in april 2007 verplaatst.
Dat zou de beste tijd zijn voor bamboe. Groen-witte zebra
In augustus 2007 kreeg ik de andere pol, al een hele dikke pol. Die moest op dat moment weg, wegens verbouwing het huis (en deels tuin) van de vorige eigenaar. Pol paar dagen in grote emmer en in augustus 2007 in grond gezet. Plantjes van Jitske
Beide pollen waren ten tijde van hun verhuizing ongeveer even groot (en dus niet te tillen...)
Resultaat 1 januari 2008
FOTO 1-2: augustus-verhuizing: ziet er wat sip uit
FOTO 3-4: april-verhuizing: staat fleurig groen te wezen



Maar het kan ook zijn dat de augustuspol gewoon wat meer tijd nodig heeft om aan te slaan.
Immers niet in de beste tijd verplant. Ook kan het zijn dat de grond wat armer is: op deze plek heeft een aantal jaren geleden een reuze conifeer gestaan, en bij het 'hakken' van een gat voor de bamboe kwam ik nog heel wat oude, langzaam verterende wortels tegen. De aprilpol daarentegen is op een wat meer beschaduwde plek gekomen in wat ik het 'eerste kweekbed' noem. Losse grond waar van alles en nog wat tijdelijk geparkeerd wordt.
De augustuspol krijgt gewoon nog een extra jaar de tijd om rustig te wennen.
Strippen winter
Oh nee, het is ijs.
Van boven naar onder:
- 6 bomen op een rijtje aan de Meerweg
- sedum herbstfreude, maar nu ook 'winterfreude'
- phlomis zaaddozen
- oranje carex buchanii
- heuchera: donkerrood met een wit randje
- ijsnaalden op de vijver met rechts een waterlelieblad

Suzanne's ogen
Zie: Suzanne met de zwarte ogen
Maar nu wel.
Links zwart, rechts met een wit laagje.
Er bestaat overigens ook een 'black-eyed Susan's vine'; Latijnse naam Thunbergia alata. Dit is een klimplant die in het Nederlands: Suzanne-met-de-mooie-ogen heet. Hoezo verwarrend, die namen. Deze Suzanne is afkomstig uit tropisch Afrika. Een kruidachtige plant die in Nederland als eenjarige wordt gebruikt. De plant kan een paar meter hoog klimmen. Donkergele bloemen met een zwart hart. Blijft niets van over na de eerste vorst.


Ik laat de stengels mooi staan tot het voorjaar.
Maar als ik goed kijk zie ik al weer allemaal kleine groene blaadjes plat tegen de grond liggen.
Beginnetje voor de planten van 2008!
Tegenlicht
Nogal enthousiast groeiend.
Veel mensen zien het als onkruid.
Een verwaarloosde tuin laat nogal eens grote plekken met guldenroede zien.
Maar als je een plekje overhebt..
En de planten uittrekt waar ze hun toegewezen plek te buiten gaan...
Dan heb je zomers een feest voor zweefvliegen en bijen.
En in de winter: fraai pluis, veel zaden, en prima vogelwintervoer.
En zo mooi in tegenlicht op een winterdag.

Meer guldenroede:
Guldenroede
Guldenroede (2)
Geel.
Roze sneeuwbes


Je kunt de struik goed snoeien, tot kort boven de grond. In een seizoen is het weer een meter hoog struikje. Let wel een beetje op. De soepele takken groeien eerst omhoog, buigen dan door, raken de grond een meter verder op, en maken daar een nieuwe plant. Zo kan het een hele kolonie worden. Beetje in de gaten houden.
Zie ook Sneeuwbes voor de witte variant.
Niet winterklaar
Als je de afgestorven stengels van vaste planten niet in het najaar afknipt
Als je de tuin niet 'netjes' maakt voor de winter
Dan hebben de vogels nog zaadjes uit de teunisbloemstengels
Dan hebben insecten schuilplekken in holle stengels
Dan kun jij genieten van mooie vormen in de winter
Ook zo: mooi.
En er zit nog niet eens een laagje rijp op!
FOTO's: links phlomis, midden hertshooi, rechts teunisbloem





Gevleugelde tak
Er onder staat een aangewaaid struikje, aan het blad te zien een soort veldesdoorn. Althans dat dacht ik. In de zomer is het struikje haast niet te zien en verstopt onder de clematis. Nu de clematis kaal is (en het heestertje trouwens ook) zie ik opeens dat verschillende takken een soort 'vleugels' hebben. Lange opstaande richels in de lengterichting van de takken. Zo iets heb ik al eens eerder gezien bij een kardinaalshoed, de eonymus alatus. Dit is een snelgroeiende heester met prachtige roodoranje herfstkleuren. In het Engels heet de struik daarom 'burning bush'. En het woord alatus betekent 'gevleugeld'. Zie onderstaande foto's.
Ik weet zeker dat het betreffende heestertje geen kardinaalshoed is, het heeft een hele andere bladvorm, hoewel dat nu (2e week december) moeilijk na te gaan is: al het blad is afgevallen. Ook had het heestertje geen opvallende herfstkleur (voor zover dat is opgevallen onder de clematis).
Voorlopig noem ik hem maar even: acer campestre alatus, letterlijk vertaald: gevleugelde veldesdoorn. Onder deze naam is niets te vinden op internet, dus het is meer de 'werktitel'. Ik houd mij aanbevolen voor meer informatie. Mail naar het.groentje@gmail.com .
FOTO: 'gevleugelde' takken van de eonymus alatus, gefotografeerd in september 2007 in de tuin van Rosemary in Eelde.


Praatje bij een plaatje: lijnenspel
Ook mooi in herfst en winter. Verschilende vormen en kleuren.
Horizontaal: midden op de voorgrond de horizontale bloemschermen van de sedum 'herbstfreude', de hemelsleutel. Begin december voornamelijk bruin, een aantal weken daarvoor nog dieprood gekleurd.
Verticaal: net rechts van het midden, een pol miscanthus sinensis 'kleine silberspinne'. Nu strokleurig en in de rest van de winter langzaam uitelkaar vallend; in de late zomer en herfst frisgroen met een wit streepje.
Diagonaal:Links van de miscanthus en boven de sedum: de diagonale takken van een bottelroosje, met als je goed kijkt hele trossen met kleine oranje botteltjes. Dit is een aangewaaide roos, witbloeiend met een geel hartje.
Bolrond: Op de voorgrond midden en links: de bolle wolken van lichtgrijs: santolina (heiligenbloem) en op de linkerrand van de foto: artemisia.

Ik zal proberen eraan te denken een foto van dit stukje tuin ook in andere seizoenen te maken. In de lente is santolina kortgesnoeid, sedum en gras afgeknipt. Heel ander beeld, waardoor je een blik krijgt op wat er achter ligt. Maar dat blijft nog even een verrassing.
Meer praatjes bij plaatjes: Praatje bij een plaatje: stapelmuur en Praatje bij een plaatje: uitzicht vanaf terras van ander stukjes tuin, respectievelijk mei en juni.
Zaaisucces, deel 2
Witte bieslook
De zo gewenste witte bieslook is helaas niet opgekomen. Misschien verkeerde tijd gezaaid? Eerste deel in voorjaar, in pot in serre (om er oog op te houden), 2e deel in zomer. De verschillende bronnen die ik raadpleegde zijn niet zo duidelijk over de zaaitijd. Ik dacht: gewoon afkijken van de gewone bieslook: die laat in de zomer haar zaad vallen en komt bij ons in de tuin overal op. Maar helaas geen resultaat, geen wuivende witte bieslook, zelfs geen sprietje. Jammer. Als iemand een polletje voor me heeft...
Paars fluitenkruid en zeeuws knoopje: niet gelukt. De atriplex, een knalpaarse eenjarige is wel opgekomen. Hele brosse zaailingen met erg breekbaar stengeltje. Na het verspenen had ik maar twee exemplaren over die ik eerst nog wat groter heb laten groeien in een potje. Toen in de tuin. De ene heeft de bloei nog net gehaald voordat de slakken de stengel kaalgeknaagd hadden en de blaadjes weggeknabbeld haden. De ander heeft ook gebloeid, en ik heb zaad gewonnen. Herkansing in 2008.
Anjertjes
We hebben rode steenanjertjes in de tuin, hele dankbare (kortlevende) vaste planten. Meer daarvan, maar in andere kleur, dat leek me wel wat: dus ook zaden van twee steenanjers nr 5 en 6 gezaaid. Wat denk je? Noppes. Maar de anjertjes zijn wel uitgekomen. Bijna hele zomer in potjes op het terras, laat in de zomer uitgeplant. Mooi grijs groen langwerpig blad. Ik ben benieuwd of ze volgend jaar bloeien.

Digitalissen
De gewone paarse of witte digitalis voelt zich uitstekend thuis in onze tuin. Aantal varieert een beetje, afhankelijk van hoeveel ik er laat staan. En andere vingerhoedskruiden lijken me prachtig. Ik heb al eens eerder heel zakje zaad van gele vingerhoedskruid geprobeerd (digitalis lutea). ioet meer wat van vernomen. En helaas, ook de digitalissen van Emmy, maar liefst 4 soorten, zijn niet opgekomen. Ook hiervan zaden in potjes gezaaid die tot aan de rand zijn ingegraven (zijn ze niet zo watergeef-gevoelig). Misschien blijkt de schaduwplek niet ideaal voor ontkiemend zaad in slakkenland? Maar: het zijn bosrandplanten, dus zou toch moeten kunnen...
De laatste drie zaden zijn wel opgekomen.
Bronzen venkel is wel klein gebleven in potjes, 40 cm. De zaailingen die in de volle grond kwamen zijn verdwenen (hap slik slak weg). Ik heb nu 1 plant in potje en 2 in pot opgegroeid en in najaar in de volle grond gezet. Eens kijken of het overwintert. Scabiosa: het duurde erg lang voordat de plantjes hanteerbaar waren. Maar toch nog een paar (in de volle grond) in bloei. Mooi en donker. Verbascums: In potje gezaaid en buiten ingegraven. De Verbascums zijn opgekomen, kregen een forse terugslag van het verplanten, sommige vielen ten prooi aan de slakken, maar uiteindelijk een paar fraaie exemplaren in bloei. Wel vielen ze allemaal na verloop van tijd om, zwaar van de regen.
Zaaisucces, deel 1
Maar goed, via zoektocht naar witte bieslook, kwam ik bij Emmy's site.
De volgende zaden besteld:
1. Allium schoenoprasum Alba, Bieslook, wit 25 cm HP (kan ook in pot)
2. Anthriscus sylvestris "Ravenswing" fijne witte bloemtjes in schermen, 70 cm, HP
3. Astrantia major, Zeeuwsknoopje, wit/roze 45 cm HP
4. Atriplex hortensis, fel rood blad, 90 cm EENJARIG
5. Dianthus deltoides "Artic Fire", Steenanjer, wit met rode randjes, 25 cm HP (foto)
6. Dianthus deltoides "Alba", Steenanjer wit 25 cm HP
7. Dianthus soort uit Alaska, roze mix 25 cm, HP
8. Digitalis ferruginea, Vingerhoedskruid, donker geel met roestkleurige aders, 90 cm HB
9. Digitalis laevigata "Gracea", bruine bloemen met geel ge-aderd, 80 cm HB
10. Digitalis lutea, Vingerhoedskruid, zacht gele bloemen, smal blad, 60 cm HP
11. Digitalis obscura, geel met rood, 50 cm HP (15 zaden)
12. Foeniculum vulgare var. "Rubrum", brons/grijs blad, apart! 150 cm
13. Scabiosa atropurpurea "Ace of Spades", Duifkruid, donker roodzwart 30 cm HHP/HP
14. Verbascum bakerianum, wit/roze 80 cm HP
Maar wat is er eigenlijk van opgekomen? Uiteindelijk zijn slechts 5 van de 14 zijn gelukt. Zie Zaaisucces, deel 2. Zucht, misschien moet ik toch maar ergens op zaaitraining...
FOTO: verbascum

Goten schoonmaken
en het zonnetje lekker schijnt
en de temperatuur nog aangenaam is
is het de perfecte goten-schoonmaak-tijd.
Foto's: Eddy in actie, met emmertje en plantschepje.
Foto 1: rechts voor de klimop (woonplaats muis op ca. 2 meter hoogte); links in de verte, de grote wilg en daaronder nog net zichtbaar 'de verre schuur'.


Nb. We hebben een vrijstaand huis, dus heel wat goten...
Prikkelstruik



Pavot Jaune
De Duiste naam is Gelber Scheinmohn.
En in Engeland vind je de plant onder de naam Welsh poppy.
Het is de enige van een kleine 50 verschillende meconopsissen die inheems is in Europa. O.a. in Wales. Alle andere komen uit de Himalaya.
Maar de cambrica is wel verreweg de makkelijkste. Het is een (kortlevende) vaste plant met een diepe penwortel. Zaait zich zeer makkelijk uit vooral in voldoende vochtige en lichtbeschaduwde plaatsen. De Duitse en Franse naam suggereren dat de bloem geel is, maar heel regelmatig komen ook knaloranje bloemen voor.
Er zijn tuiniers die de meconopsis verafschuwen omdat ie overal opduikt, maar in een beetje wild hoekje staat ie prachtig. Ach, ook in minder wilde hoekjes.
Ik haal ze zelden weg, wel 1 keer toen de kleur echt vloekte. Zie April 2007: Dicentra Formosa .
In de (vroege) zomer de grootste bloei, een enkeling laat zijn tere bloemen, dik onder de druppels, tot aan de eerste vorst zien.
De oranje bloemen lijken op die van de ijslandse papaver (papaver nudicaule) en tot voor kort dacht ik ook dat onze oranje en gele bloemen ijslandse papavers waren. Mocht je in het verleden zaad hebben meegenomen uit onze tuin.... het is dus de schijnpapaver (meconopsis) en niet de ijslandse papaver!
Deze foto's zijn van 17 november 2007. De meconopsis (op dit moment alleen oranje exemplaren overigens) is een van de weinige planten die nog bloemen laat zien.



Lavatera
Druppels als diamantjes. Zelfs de verlepte bloemen zien er mooi uit.
De struikachtige vaste plant is niet helemaal betrouwbaar winterhard. Ik heb hem in het voorjaar geplant (bij Jitske uit de tuin geschept). Hij was toen fors terug gesnoeid, een paar 30 cm hoge takken en verder niks. Inmiddels ruim een meter in drie richtingen. Vreemd is dat de helft zilverachtig blad heeft en lichtgekleurde bloemen eerder in het jaar. De andere helft heeft groene bladeren en staat nu, begin november, opnieuw in bloei.
Volgens 'de boeken' is de plant matig winterhard, en wil graag een zonnige plek met doorlatende grond. Vraag is of ie de winter in onze zeer natte tuin 's winters gaat overleven. Ik zal in ieder geval een flinke berg compost rondom de struik strooien.
In april wil deze struik fors terug gesnoeid worden. Eens kijken of ik er aan denk.

Slootschouw
Zaterdag tussen de buien door naar buiten, hark, schep en snoeischaar mee. De klimop die rond de boomwal groeit had zich omlaag laten zakken de sloot in en begon de sloot langzaam dicht te bouwen. Alle omlaaghangende klimop verwijderd en ook een nogal wilde braam. Lastig als je met laarzen in een sloot staat, het water een paar centimeter onder de rand. En dan de afgeknipte braamtakken op het talud aan de overkant van de sloot proberen te gooien. Die natuurlijk met hun stekels in de fleece-jas blijven hangen. Maar hoewel de laarzen een paar keer bijna in de modder bleven steken, ging het goed. De enige nattigheid kwam van boven, een dikke hagelbui. Ik kon niet snel genoeg uit de sloot komen om die te ontwijken.
Bijna de hele tijd hield een merelman me gezelschap: hij viste allemaal lekker dingetjes tussen de natte bladeren en modder uit. Ik verstoorde een bruine kikker die tot een paar keer toe mijn hark moest ontwijken. En vriendelijk, maar druk gekwetter van een groep staartmeesjes in het struikgewas boven de sloot.


Vervolg op herfstkleuren
Nu, op 3 november, foto van bijna dezelfde plaats. De bomen een heel stuk kaler, de fluweelboom links heeft zijn blad laten valen, de asters zijn uitgebloeid.
En nu zie je pas goed dat de enorme kastanje van de buren (helemaal in de rechterbovenhoek), eigenlijk twee kastanjes is. De linker van de twee is al vrijwel kaal, de rechter heeft nog heel wat blad. Zomers vormen ze samen een grote boomkroon.
Het botergele blad linksonder op de foto is van een hazelaar. Op de oktoberfoto viel deze nog niet op in de groene achtergrond.

Groen slijm?
(Ik trek een heel vies gezicht, bij het typen van deze tekst, en bij het inkopiëren van de foto's...).


Ik vraag me af wat dit is.
Is het mos zelf aan het 'verslijmen'? Of is het mos een mooi plekje waar iets anders begint te groeien... Of juist begint te vergaan?
Het ziet er vooral vies uit. En voelt akelig aan als je het niet verwacht. Verder geen vieze lucht of zo.
Ik heb op internet iets proberen te vinden, maar da's mislukt.
In ieder geval niets gevonden op zoekcombinaties als " mos + slijm" of "groen slijm + tuin".
Wie weet wat het is ?
Strippen herfst
Maar ook als de zon niet schijnt ziet het er zonnig uit in de tuin. Met al die gele, oranje en rode herfstkleuren. Zeker als de blaadjes glimmen en glanzen van de zachte regendruppeltjes.
Bijgaand een serie herfst-strippen.






Van links naar rechts:
rozebotteltjes
euphorbia cyparissas
geranium sanquineum
hortensia marisii perfecta
beuk
grootbladige cotoneaster (dwergmispel)
Zie Strippen voorjaar voor strippen voorjaar.
Elk jaar opnieuw
Dat is het mooie van de seizoenen in de tuin. Elk jaar vind ik alles weer mooi.
Bijgaande foto is onze pol miscanthus malepartus, vanaf de westzijde genomen (puntje dak achter de donkergroene taxus is van onze buren). Rechtsboven de onderste takken van de inmiddels vrijwel kale lijsterbes.

Maar... had ik niet al eens eerder over deze plant geschreven? Jawel. Zie Maupertuus
En een vergelijkbare foto! Een jaar geleden was er wel veel wind. De 2006- foto is van de noordzijde genomen, puntje huis is nu van de overburen. En de paar takjes rechtboven in beeld zijn van de inmiddels gekapte gemeenteboom (meelbes). In februari 2007 is de boom gekapt, zie Boom om . Ik hoop nog steeds op een nieuwe boom, misschien de gemeente nog eens bellen. En dan kan ik volgend jaar begin november een foto nemen van de zuidzijde of van de oostzijde. Variatie genoeg.
Fluweelboom
Rechts op de voorgrond een zeer lang bloeiende (eigenlijk opnieuw bloeiende) teunisbloem.

Welk zaad is dit?
Hier een foto van een paar zaden in onze tuin.
Wie herkent het?

Herfstkleuren
Het geel wordt warm geel.
Het paars van de asters wordt intenser.
Het rood, wordt een warm vuurrood, als brandende vlammen.
Je zou er bijna je handen aan willen warmen.
De FOTO is genomen op 5 oktober in onze achtertuin.
Een deel van het uitzicht hebben we geleend van onze buren:
de gele boom net rechts van het midden en de enorme kastanje daar net weer rechts van.
Alsof we in een park wonen.......prachtig.

Bekertjesmos
Piepkleine bekervormige 'paddestoeltjes', een paar millimeter groot.
Pas toe ik ze op de foto zette en de foto op het computerscherm uitvergrootte, zag ik allerlei details die ik eerder niet kon zien.
Het is trouwens geen mos.
En ook geen paddestoel.
Dit organisme is een korstmos, een nauwe samenleving (symbiose) van een schimmel met algen.
Het schimmelgedeeltje vormt de basis, maar is niet in staat om voedsel te maken. Hiervoor heeft de schimmel een coalitie gevormt met algen. Die kunnen wel voor voedsel zorgen.
Mijn eerste woord in google op zoek naar meer informatie, was -niet al te verrassend- bekertjesmos. Daar lijkt het namelijk op. En ja hoor, eerste keer raak, zo heet het ook. Het is in ieder geval een cladonia, ik denk een caldonia pyxidata.
Korstmossen groeien op de meest extreme plekjes op aarde, waar andere organismen niet overleven en waar ze geen concurrentie van andere soorten hebben.


Je hebt allerlei vormen, deze soort is een fruticosa , dat betekent dat ie stengeltjes/steeltjes maakt, in dit geval de bekertjes die ook podetia worden genoemd.
Op de uitvergroting zie je ook een soort schilfertjes.
Korstmossen groeien extreem langzaam, en kunnen in ongunstige omstandigheden helemaal 'stoppen'. Als er dan (veel) later bijvoorbeeld weer voldoende water is komen ze weer tot leven.
Korstmossen behoren waarschijnlijk tot de oudste nog levende organismen.
Seringenvrucht
Maar als je de pluimen laat zitten, vormen zich kleine platte vruchtjes.
Met ongetwijfeld erin: seringenzaad.

Seringen weetjes
- bloeit in mei/juni op tweejarig hout
- latijnse naam: syringa vulgarijs
- plant uit de olijffamilie
- welriekende bloemen
- normale hoogte 3-4 meter, soms wel 7 m
- oorspronkelijk uit zuid-europa
- oudere planten kunnen goed verjongd worden, zaag op 30 cm boven de grond af: duurt wel 2-3 jr voordat er weer bloei is
- snoei eind winter begin voorjaar
Fireweed
Wilgeroosje kan goed als sierplant gekweekt worden, hoewel sommige mensen de plant te agressief vinden. Wilgenroosje kan aardig lange wortels maken. In een wat wildere, natuurlijke tuin met voldoende vocht is de plant prima op zijn plaats.
En elk jaar maak ik weer foto's van de mooie pluisjes.


FOTO's: wilgenroosjeszaadpluis, fraai wit met roze. Op de rechterfoto zijn ook enkele zaadjes te zien.
Aster
Vroege en late.
Witte, paarse, roze en blauwe.
Deze soort bloeit in de nazomer, eind augustus soms, meestal september.
Zich sierlijk ontvouwende blaadjes. En een overvloed aan nectar voor bijen, zweefvliegen en vlinder.




Is het een aster novi-belgii (of zoals de Belgen verrassend zeggen: de nieuw-Nederlandse aster?)
of is het een aster novae-angliae? Dat is lastig te bepalen als de plant al in de tuin staat als je er komt wonen. Geen tuincentrum-bordje met de naam er bij. Dus als iemand weet hoe ik er achter kom welke soort het is.... tip is welkom.
Diamantgras
Hele dankbare planten, vind ik.
En uitstekend te vermeerderen.
Beste tijd daarvoor is april.
Dan gaat het als een speer en slaan de planten over het algemeen goed aan.
Doe maar niet vlak voor de winter, een winter met natte koude voetjes voor een gras met een beperkt wortelgestel kan makkelijk het einde van dat grasje betekenen.
Hoewel april dus een goede tijd is om te delen, heb ik ook goede resultaten bereikt met het verplannten van grassen later in het jaar.
Meestal betrof dat overigens wel een gedwongen verhuizing: een gras in de gevarenzone van bouwwerkzaamheden.
Zowel een miscanthus pol als recent een pol diamantgras heb ik verplant terwijl de bloeiaren op het punt stonden om uit te komen (eind augustus/begin september).
FOTO: waterdruppels als glinsterende diamantjes in het diamantgras

Diamantgras-weetjes
- Latijnse naam: stipa calamagrostis of achnatherum brachytricha of calamagrostis brachytricha
- Onopvallende pollen met breed blad, waar uit opvallende pluimen verschijnen in de nazomer
- Blijft mooi overeind staan en geeft fraai wintersilhouet.
- 100-120 cm
Bruine handafdrukjes
Het is is een gevecht om hem weer een beetje terug te snoeien.
Half boven mijn hoofd, takjes doorknippen lukt nog wel, maar losgeknipte takken van de muur peuteren....
Daar krijg je het warm van!


NB. Hans, onze schilder zal ons wel weer een standje geven.
Dat we niet snel genoeg hebben ingegrepen.
Nu zitten er weer allemaal afdrukjes op zijn kozijnen en zijn dakgoot.
Metamorfose: komkommer wordt....
Zie: Beeldraadsel: Komkommer?
En nu zijn de groene komkommertjes aan het veranderen:
- Eerst klapt de onderkant open en komen er wat groenige draadjes uit.
- dan schuift als een soort telescopisch mechanisme, het binnenwerk van de 'komkommer' naar buiten
- licht geel groen nu, gedraaid als een soepele lange rok van een danseres
- en dan: de danseres draait rond zodat haar rok helemaal wijd uitstaat: een prachtige klokvorm met uitstaande punten
De bloem in vol ornaat.
En met een zwoele, zware parfumgeur.
Zeg maar gerust: overweldigend.
De Brugmansia in volle glorie.
FOTO 1: komkommer splijt open
FOTO 2: de opgerolde bloem
FOTO 3: een hele serie: de 2e en 4e van links lijken nog komkommers, in een dag tijd wordt de bloem 2 x zo lang
FOTO 4: geheel uitgeklapte bloem heeft een spanwijdte van ruim 20 cm



Grasaartje
Maar ook met hele sierlijke losse bloeiwijzen.
De individueel aartjes als losse bedeltjes aan een bedelarmband.
Of zoals ik ze beschreven zag : als kleine goudvisjes glinsterend in de zon.
FOTO's: Chasmanthium latifolium


Chasmanthium-weetjes
Nederlandse naam: plataargras, een haversoort
Brede bladeren, beetje bamboeachtig (maar is wel een gras)
Aarteje aanvankelijk groen, later bronsachtig
Hoogte 80-100 cm
Groeit in pollen
Bloeiperiode: augustus, september
Standplaats: liefst humusrijk en vochthoudend.
Plant bij voorkeur in groepen.
Synoniem: Uniola latifolia; latifolium = breedbladig
Oranje is gras
Groen is gras, groen is gras.
Onder mijne voeten.
Maar gras is helemaal niet altijd groen.
Soms zwart, soms geel of met witte streep.
En soms oranje, koperkleurig.
Bijvoorbeeld de Carex Buchanii.
Een lastige plant om mee te combineren. Als je hem gewoon in de border zet en je kijkt maar half, dan lijkt er een dood en verdord grasje te staan. De kleur vloekt vreselijk met roze of paarsige tinten. Misschien met donkerrood zoals heuchera, of omgeven door een bed van ajuga reprtans (zenegroen)?
Een jaar of drie geleden heb ik uit een bezoek tuin een bloeiaartje van een carex meegenomen. In potje gezaaid en hele tijd niets van vernomen. En dan ineens een paar oranje sprietjes! Zorgvuldig opgepot. En verpot. En gedeeld. In april 2007 een aantal planten verder gedeeld en opgepot. Misschien om op de tuinmarkt te verkopen. Tijdelijk als een kleine afscheiding langs het terras gezet. En dat staat zo mooi, tussen de stenen van het terras en het grindperkje ernaast. Misschien moet ik het maar zo laten. Opletten blijft geboden, de grassen staan in relatief kleine potten en kunnen dus makkelijk uitdrogen. Nou, daar was deze zomer niet zo'n probleem mee.


De potten gras blijken ook erg leuk speelgoed voor onze poezen. Als de grassen ritselen in de wind, springen de poezen er pardoes tussen. Heel regelmatig gooien ze de potten ook om. Leuk spel. En wij ze maar weer rechtop zetten......

Witte bes
Deze grote struik bloeit al vrij vroeg in het jaar met witte schermbloempjes en dan komt de eerste lichting witte bessen in juli.
Merels zijn er dol op.
En dan bloeit de struik nog eens, en nog eens, eigenlijk vrij continu.
En zo hebben we regelmatig zowel trossen bessen als bloemschermen aan dezelfde struik.
Zie ook: Sneeuwbes voor een andere witte bes.


Beeldraadsel: Komkommer?
Het lijkt er wel op.

Maar dat is het niet.
Wie herkent het?
Oplossing: zie gastenboek nr 35
Graspad
En net na het knippen ziet het er dan wat gek uit: stroachtig geel waar het hoge gras gestaan heeft. En groen waar het gras steeds kort gemaaid is voor het graspad. Onze poezen en de buurpoezen lopen steeds over het graspad. Het zijn gewoontedieren, want zelfs als het hele weitje gemaaid is blijven ze over het groene graspaadje lopen.
Deze foto's waren van begin juli 2007. Inmiddels is het hele grasveld weer groen.


Blauwe knoop
Lijkt op een korenbloem. Als ie uitgebloeid is blijft de bolle zaaddoos nog heel lang aan de plant.
's Winters komen de vogels er de zaden uit pikken. Het kan een flinke bos worden en het is handig om de blauwe knoop met rijshout te steunen. Of tussen stevige andere planten te zetten. Ik ben vaak te laat, en dan liggen de stengels al weer wijd uitgespreid.
Bij deze foto (links) moest ik opeens denken aan een zee-anemoon (foto rechts).


Zie ook : Knoopkruid | Tuin | 't Groentje .
Zwart purperen scabiosa
In het Nederlands ook wel schurftkruid of duifkruid.
In het Engels: pincushion, speldenkussen.
Er zijn eenjarige en vaste scabiosa's.
De atropurpurea, ik ben vergeten welke soort, heb ik eerder dit jaar gezaaid.
Zaad van de zadenruil van de tuinclub.
Een hele tijd in potjes gehad, eerst in de serre, toen buiten en een week of 4 geleden in de volle grond gezet.
De bloem begint als een speldenkussentje (foto 1) en vouwt zich later uit.
Heel diep donker purper, bijna zwart. En als de bloem open is met kleine witte fliedertjes.
Bij ons in de tuin is de plant zo'n 40 cm hoog, bij Jitske zag ik er een van bijna 80.
Een nadeel: deze is eenjarig, dus moet weer gezaaid worden als ik hem volgend jaar weer wil.
(Of misschien, zachte winter....)


Uitzoomen

Als je wat meer afstand neemt is het beter te zien, zie FOTO 2 en 3: naast de echte bloempjes komen ook de schijnbloemen erom heen in beeld.
Het is een hortensia. De hydrangea macrophylla 'Mariesii Perfecta'.


Als grote struik (in bloei!) getransplanteerd en door goed watergeven de rest van het seizoen is de struik goed aangeslagen. De natte zomer van 2007 bevalt de hortensia prima, bloeit fraai. Alleen jammer dat ie zo verstopt achter in de tuin staat. We zien hem niet vanaf het terras. Maar geen nood. Twee jaar geleden een stek genomen. Is nu klein struikje met de eerste bloemen dit jaar. Die zal ik in de winter verplaatsen naar een plekje wat zichtbaarder vanuit huis (maar wel voldoende vocht en halfschaduw).
Roest
Maar toen ging het mis.
Vlekje op de bladeren, steeds meer, roestkleurig. En wat later waren de complete struikjes ontbladerd. Het leek wel herfst, een laag blaadjes onder de struikjes. De besjes eenzaam aan de struikjes.




Het lijkt niet alleen op roest, het blijkt inderdaad ROEST te zijn. Een schimmel. Maar niet zomaar een schimmel. Een die speciaal leeft op hypericums.....
Kijk bijvoorbeeld op deze website van boomkwekers.
Gezonde Boomteelt - Achtergrondinformatie - Roest in Hypericum
Tja. Ik zal zoveel mogelijk het aangetaste blad weghalen en de struikjes niet te dicht op elkaar zetten. En hopelijk gaat het volgend jaar weer beter.
Praatje bij een plaatje: uitzicht vanaf terras
Weelderig.
(Oerwoud?)
Zo kun je onze tuin in deze tijd van het jaar wel noemen, vooral als er veel vocht is geweest is.
Geen zwarte grond meer te zien, de teunisbloemen staan te stralen, siergrassen beginnen hun pluimen te tonen, de takken van de kornoeljes hangen naar de grond van de besjes.
Deze foto is gemaakt vanaf het terras.
Helemaal achterin een hoge bomenrij die een lage flat erachter zomers geheel aan het gezicht onttrekt.
Daaronder van links naar rechts: een fluweelboom (wacht maar even tot ie gaat kleuren in het najaar, dan is het een oranje feest), een aangewaaid wilgje en rode kornoelje.
Nog lager op de foto: teunisbloemen en een enorme 'poef' van Miscanthus Sinensis (prachtriet) en helemaal rechts de bijna uitgebloeide bloeiaren van de walstroleeuwenbek.
En op de onderste helft, verhoogde border tegen stapelmuurtje vallen de grijze santolina-struikjes en de paarsbloeiende oregano het meest op.

Virginische Lobelia
De Lobelia Syphylitica of Virginische Lobelia (Afkomstig uit Virginia, VS).
Deze komt voor in een blauwe vorm en in een witte vorm. Jan had oorspronkelijk beide soorten, maar is de witte kwijtgeraakt.
En het is blijkbaar een enthousiaste groeier gezien de pollen die ik kreeg.
Een stuk heeft het niet overleefd (slakkenvoer), tot aan de nerfjes opgegeten.
De anderen staan nu in bloei. En een kleur, wauw!
Niet blauw- blauw, maar meer paars-blauw.
Een intense kleur. Een beetje zoals donkerblauw glas waar de zon door heen schijnt.
De kleur komt niet helemaal tot zijn recht op de foto. 'In het echt' veel blauwer....
FOTO 1: half juli: nog geen kleur te zien
FOTO 2: begin augustus (met slak).


Plantjes van Jitske
Niet zomaar een beetje, maar een heel stuk aan het huis.
En daarvoor moeten enkele plantenperken wijken.
De bouwers komen volgende week, dus midden in de zomer of niet: de planten moeten er uit.
Hoezo verplanten in voorjaar of najaar?
Als het moet dan moet het, dus gewoon proberen.
Afgelopen zondag (29 juli), wat druilerig weer, met de fietskar op weg naar Jitske.
Ik moest even diep zuchten toen de schep in de grond ging. Prachtige perkjes, heel fraai in bloei. Anemonen die bijna hun bloemen openden, een bijna uitgebloeide twee meter hoge pimpernel, een paarse wolk van ruit. Maar ja: alles moet weg, anders gaat de bulldozer er over...
Uiteindelijk twee ritten met de fietskar gemaakt: een keer voor een polletje bamboe, de tweede keer voor de rest.
FOTO's
1: De pol heeft een paar dagen in de emmer gestaan (kun je hem tenminste met zijn tweeen tillen...)
2. Hij lijkt misschien niet zo groot
3. Tot je er achter gaat staan en er nog net overheen kunt kijken.



Het was nog even zoeken naar een plek. De tuin ziet er nu zo vol uit.
Maar toch gevonden. Op een plek waar 3, 3 jaar oude, rode kornoeljes bij elkaar stonden. Ze werden te groot voor de plek, en deze natte zomer braken veel nieuwe takken onder hun eigen (natte) gewicht af. Dus takken afgeknipt, flink spitten, stronken eruit en ziedaar: een mooie plek voor de bamboe van Jitske.
Veronica(strum)

Maar tijdens toevallig 'surven' zag ik dat ie veronica heette. Veronica spicata ofwel aar-ereprijs. Welke varieteit weet ik niet, de plant stond al in de tuin toen we hier kwamen wonen. Bijen en hommels zijn er dol op.
Kijk eens naar de verbluffend mooie bijenfoto's op deze website. Natuur.forum West-Vlaanderen - Wilde bijen 2007
Omlaagscrollen naar een bijdrage van 27 juni 2007 en je komt een foto van een grote pol veronica tegen.
De fotograaf gaat een nog grotere pol in de zon planten om nog meer bijtjes te lokken.
Heel lang bloeiend en ook uitgebloeid nog leuk.
Soms hebben de aren wel omvalneigingen.
Leuk is dan dat er over de hele lengte zijaren gaan groeien.
Vaak is een nog een tweede bloei uit de bladoksels. Wel met kortere aartjes.
Dit jaar heeft een van de pollen in onze tuin opeens veel last van meeldauw.
Twee weken terug flink teruggesnoeid; er begint nu nieuw fris groen blad te hergroeien.
NB. We hebben trouwens ook veronicastrum in de tuin.
Plantjes van een tuinmarkt.
Een witte en een rozepaarse.
Maar die moeten nog een beetje uitgroeien tot een flinke bos.
Nu ziet het er nog wat ieletjes uit.
Een of twee eenzame aren.
Suzanne met de zwarte ogen
Wij zeggen Rudbeckia of gele zonnehoed.
Moet een hele sterke, betrouwbare vaste plant zijn, die vanaf (juli) augustus tot oktober bloeit.
Gele bloemen (suzanne) met een heel donker hart (de zwarte ogen).
Lekker voor vlinders.
Ook mooi in UV licht: Ultraviolet Flowers: Rudbeckia hirta
Eind juli een 5 tal gekocht en in de voortuin geplant. De bloemstengels zijn zo'n 40 cm groot en de eerste bloemen vormen zich al. Aan de stevige plant en groeiwijze te zien kan deze plant flink groeien (woekeren?). Dat gaan we uitproberen. En uitzaaien doet ie ook, zeggen ze. Als je de uitgebloeide bloem laat zitten. En dat doe ik natuurlijk. Plant schijnt ook 's winters groen blad te houden met statig omhoogstaande zaadkegels. Lekker voor de vinkjes en vast mooi met een laagje rijp.
Ik heb ze zo geplant dat ze vanuit de voorkamer zichtbaar zijn in de voortuin.

Dit is de soort : Rudbeckia fulgida 'Goldsturm'.
Je ziet al wel dat de bloem geel wordt.
Voor de zwarte ogen moeten we nog even wachten.
Tuinkunst
Een beeldje van een meisjesfiguur, een vogeldrinkbakje, een betonnen blad.
Wij hebben een echte 'Rijk Blom', kunstenaar uit Exloo.
Door sommigen kunst genoemd, door anderen 'recycling'-kunst.

Van stukken pijp en ijzeren staven maakt Rijk Blom slanke figuurtjes. Wij vonden dit paartje met fiets erg leuk. Gekocht op de jaarlijkse kunstmarkt in het centrum van Haren. Rijk Blom heeft ook een hele serie muzikanten, gemaakt, elk met een eigen instrument. Bij onze buren zit zo'n muzikantje op een tuinmuur, en een eind verder op in de straat staat ook nog een ijzeren figuurtje.
Deze foto is half juli, zondagochtend gemaakt. De zon scheen het over het huis heen, tegen een van de zijramen van de serre. Het gereflecteerde zonlicht zorgt voor een mooie zachte schaduw van de figuurtjes op de muur erachter. Dubbel-kunst.
Wasbloem, herstel: ZEEPKRUID
Uitgebloeid worden urnvormige zaaddozen gevormd. Anjerfamilie.
Nu over de naam.
In het Nederlands: wasbloem; --> Tuurlijk niet: Zeepkruid (zie gastenboek bijdrage 32)
In het Latijn: saponaria officinalis;
In het Engels: soapwort.
Bloeit van mei tot september in een zacht babyroze kleurtje
Komt voor van het zuiden van Europa tot het westen van Siberie.
Zandgronden.
Vroeger gebruikte men de wortels van de plant om lakens te bleken. Een aftreksel van de wortels werd schuimig geklopt en het schuim werd dan over de lakens op het bleekveld uitgespreid. Na het drogen werd het opgedroogde schuim afgeborsteld.



Rigoreus (een beetje)
Zo hebben we een lavendelhaagje, inmiddels een jaar of 7 en nogal verhout.
1. In het vorige najaar heb ik een struikje eruit geschept (voor een experiment). De hele struik heel diep in een grote bloempot, een flink stuk van het verhoutte deel onder de grond. Die ziet er nu aardig vol uit.
2. En een tweede struikje heb ik in het voorjaar bijna tot aan de basis teruggeknipt, daar leek nog wat leven te zitten. Dat ene struikje ziet er nu ook behoorlijk vol uit. De rest die wat voorzichtig gesnoeid is in het voorjaar ziet er maar zielig uit. Kleine frutsbloempje.
Toen ik vandaag de oude bloemen aan het wegknippen was, dacht ik. "Niet van dat halve gedoe. Haal die verhoute struikjes er helemaal uit, weg ermee." Dus rigoreus de eerste 4 struikjes gerooid op de rij gerooid. Tot aan het 5e struikje (zie punt 2). de in het voorjaar diep terug-gesnoeide, die was nu mooi, laten staan. En de zesde... toch ook maar laten staan.
Een beetje rigoreus dus.
Op de plek van de eerste vier: een heel aantal stekken gezet, in maart van dit jaar genomen van de experiment struik (zie punt 1).
Het ziet er nog wel wat zielig uit...

Oog voor detail
En dan een klein stukje daarvan uitvergroten.
Dan krijg je dit.
1. grote paarse saliesoort
2. stekels van gele roos
3. zowaar een stokroos
4. en ene veronicastrum
Mooie collage om af te drukken op een T-shirt!



Cerinthe major purpurescens
1 jarig stond er op, paarsblauwe bloemen.
Hele grote zwarte zaden, echte knoeperds.
In de kas uitgezaaid, in april. Ik had geen idee hoe de plant er uit zou gaan zien. Al snel kwamen twee grote vetplantachtige bladeren, vlezige bladeren, boven de grond. Daar bleef het een tijdje bij. Langzamerhand meer bladeren. Op enig moment verschenen er wittige plekjes op de bladeren, schrik, het leken zuigplekjes van een of ander insect. Maar geen insect niet zien. Een tijdje in de gaten gehouden. Maar bij nader inzien gelukkig niets aan de hand. De wittige vlekjes horen er gewoon bij. Half mei de zaailingen in de tuin gezet, in de volle grond. Beetje omgevallen, beetje aangeknabbeld door slakken, maar nu staan ze dan toch in bloei. De plek is nog niet optimaal, een beetje verstopt tussen andere planten.
Volgend jaar proberen: tussen roestbruine gras Carex Buchannii en/of voor een pol miscanthus sinensis. Hier zou de gebogen groeiwijze mooi uit komen.
Bijzonder. Een klasse apart.
FOTO: links met flits, rechts zonder flits.
Beiden geplaatst, kon niet kiezen welke ik mooier vind.
Op de flitsfoto zie je de bijna metallic paarsblauwe gloed op de bloemen beter.
De rechterfoto geeft een zachter licht.


Cerinthe weetjes:
- Nederlandse naam : Grote wasbloem, ook kwam ik de naam zeesmeerwortel tegen.
- Engelse naam: honeywort
- bladkleur groen tot groenblauwe (een beetje eucalyptusachtig)
- familie van de ruwbladigen (!), zoals borage, en dat terwijl het blad absoluut glad, zelfs een beetje vettig is
- bladeren worden donkerder, meer blauw, naarmate ze dichter bij de bloemen zitten
- om de nectarrijke bloemen goed te zien, moet je door de knietjes, de smalle paarsblauwe kelkjes worden afgeschermd door een koepeltje van bladeren
- meestal niet winterhard, als eenjarige behandeld. Afgelopen winter heeft ie in sommige tuinen overleefd.
- afkomstig uit middellandse zee gebied, zeer droogte-tolerant
- maar, met beetje water regelmatig, dan bloeit ie uitbundiger
- niet in vochtige schaduw, kans op wegrotten
- zaden schieten eind weg en kiemen (net als borage) makkelijk; vaak voor de winter en in de winter vriezen ze dan dood...
- dus: probeer zaad te verzamelen en zaai in april
Geel hoekje
En in de bloeitijd (juni) ligt er dan een geel tapijtje.
Hier een hoekje in onze tuin, vlak bij het terras.
Foto van 10 juni 2007.


Juffertje in het blauw
En ze zijn allemaal mooi.
Bij ons: meestal blauw, soms wit.
En na de fraaie bloei, ook nog de mooie zaaddoosbol.
Er schijnen ook roze exemplaren te zijn, maar die hebben zich in onze tuin nog niet vertoond.




Verbascum wattuh?


Het was wat mistig en er het licht was prachtig zacht.
Ik liep al naar de schuur om op de fiets naar het werk te stappen.
Nee, even terug naar binnen, fototoestel halen.
Dit MOEST even op de foto.
De bovenste knoppen zijn roze vijfhoekige pakketjes.
En als de bloem open gaat: overwegend wit met een rozig (paars) hartje.
Zaden van Emmy uit Brunssum. Zie ook Emmy's tuin
Gekocht onder de naam: Verbasicum Bakerianum.
Vorig jaar zomer gezaaid.
Dit jaar uitgeplant en sinds een paar dagen bloeien enkele exemplaren.
Fraai.
Zoeken op Google om wat meer achtergrond te vinden.
Vooral veel verwijzingen naar Emmy.
Zelfs via een Engelse site kwam ik uiteindelijk weer bij Emmy terecht...
Maar geen informatie over de plant zelf.
Totdat ik diep verscholen op een website van de Schotse rotstuinclub.
SRGC Forum: Plant Identification Questions and Answers
" By the way Linda, what you get from the big seed suppliers ( like Chiltern Seeds )sometimes result in surprises alike those from seed received in different seed lists. Some years ago I ordered Verbascum bakerianum from them, and I later learnt that this was just a fabricated name. The species does not exist. It was Verbascum blattaria instead. Still you get some 180 hits on the web when you google the name.
...and Papaver, unknown species 'Via Rotorua' turned out to be a regular Papaver somniferum"
Tja, vandaar geen extra info.
Dan maar even Verbascum Blattaria opgezocht.
Nederlandse naam: Mottenkruid.
Vaak in gele versie, maar ook in deze wit met roze.
Genoeg info.
Mimulus (2) Apenbloem of Bachbloesem
BIj het zoeken naar informatie over de Mimulus kwam ik allerlei websites tegen over Bachbloesemtherapie.
En mimulus wordt daarbij gebruikt als een van de 12 remedieen.
Het is trouwens niet JS Bach van de muziek, maar ene Edward Bach die rond 1932 de bloesemtherapieen bedacht heeft.
Bloesem essences opgelost in brandewijn/cognac en dan een paar druppels per dag van de oplossing nemen.
Niet meer dan 6-7 remedieen tegelijk, of zo.
Tja, het zal vast helpen voor wie er in gelooft. Hoor ik bepaald niet bij.

Wel weer leuk vind ik de afkomst van de naam. In het Engels het de Mimulus ook wel Monkey-flower, apenbloem.
Het schijnt zo te zijn dat als je de in de achterkant van de bloem knijpt gaat de bloem open, en zou je een aapje moeten zien.
Toen ik dat wilde proberen, mislukte dat: het had net hevig geregend en de bloemetjes waren slap van de regen.
Later op de dag nogmaals: de 'keel van de bloem' gaat dan open en je ziet de meeldraden bewegen (vooral als je een paar keer achter elkaar knijpt).
Alsof je de pootjes van een piepklein aapje ziet bewegen (huh?).
Mimulus (1)
Al een aantal jaren staat de gele maskerbloem aan onze vijverrand. Steeds op een iets andere plek. Een enthousiaste gele bloem soms met oranje stippen. Na de bloei blijven er platte groende zaadbuidelitjes over die na indrogen zelfs wat rammelen. (Een beetje als de ratelaar).
In het voorjaar zelf zaden gezaaid van iets dat ook maskerbloem heet. Na verspenen en in eigen potjes zetten, zijn de eerste exemplaren nu in bloei. Fraaie patronene, vooral op de onderste lip, het lijkt wel een uitgestoken tong (maar dan van iemand die eerst op een rood zuurtje heeft gesabbeld).
De mimulus komt uit noord amerika, bloeit van juni tot september en groeit langs waterkanten (ook langs de grote rivieren).
Mimulus wordt ongeveer 30 cm hoog, lichtgroen blad.
Oorspronkelijk werd de mimulus ingedeeld bij de helmkruidachtigen (scrophulariaceae), maar sinds een jaar een tien hoort ie tot de phrymaceae. Tenminste volgens sommige taxonomen. Helemaal eenduidig is het niet, maar DNA onderzoek suggereert in ieder geval een andere familie dan oorspronkelijk gedacht.
De bloem heeft 'prikkelbare' stempels: bij aanraking gaan de stempels tegen elkaar aan. Hmm proberen.


Siamese kaarsen
In onze tuin wordt de lijst van KAARSVORMEN aangevoerd door de vingerhoedskruiden. In hun tweede jaar schieten ze van een rozet in maart op naar een forse plant van 1-1.5 meter (heel soms nog groter) in mei. Elk jaar staan ze weer op een iets andere plek. Zoeken ze zelf uit. En alleen als ze erg onhandig staan haal ik ze weg.
Nummer twee op de kaarslijst is dit jaar: de walstroleeuwenbek. Een kortlevende vaste plant, afhankelijk van de plek 50 cm hoog tot ruim 1 meter. Kleuren: zalmroze of lilapaars, kleine bloemtjes, blauwgroenige fijne blaadjes. Al met al wat sierlijker en ranker dan de digitalis. Dit jaar hebben we een exemplaar dat zichzelf heeft uitgezaaid in een stapelmuurtje. Of eigenlijk twee exemplaren: een soort siamese tweeling. Pas bij het opengaan van de bloemen bleken er zowel paarse als roze bloemaren te zijn. En de plek is blijkbaar erg gunstig: de duoplant is ruim 1.5 hoog!
Nummer drie is de virginische ereprijs. Rustige lilapaarse kaarsen, iets later in de zomer. Wel steeds op dezelfde plaats.
FOTO: Siamese walstroleeuwenbek op stapelmuur. Paars en roze door elkaar.


(*) Ik heb nog een border in de tuin die vrijwel alleen uit kniehoge vaste planten bestaat. In de winter een saaie vlakte van afgestorven vaste planten. In de zomer een fleurig veld van voornamelijk geranium endressii en geranium versicolor. Wel fleurig, maar wat saai, alles de zelfde hoogte en zelfde bladvorm. De laatste tijd probeer ik er wat variatie in aan te brengen, bijvoorbeeld een toef hoge moerasspirea en sinds dit voorjaar een forse malva met zilvergrijsblad en ca 1 meter hoog. Eens kijken hoe dat in de loop van de seizoenen eruit ziet. Het is nog niet echt een afgewogen geheel. Tips zijn welkom.
Lobeliablauw
Het blauw van de eenjarigen (*) die zo lang doorbloeien.
Het blauw op de foto.
FOTO 1: in de zijborder, zomer 2006.
FOTO 2: in een mooie blauwe schaal. Zomer 2006.
NB. De bruine takjes zijn van een lavendel die in het midden stond. Die heb ik verzopen.. Na het planten zag de lavendel er zo slap uit, dus steeds meer water gegeven. Dat is hem niet goed bekomen. De lobelia's vonden het trouwens prima en hebben tot oktober doorgebloeid.


(*) Het zijn trouwens geen eenjarigen, maar omdat ze niet winterhard zijn, moeten ze elk jaar opnieuw gezaaid (of gekocht) worden.
ZELF LOBELIA ZAAIEN VOOR IN JE TUIN - LOBELIA ZAAIEN - SOORTEN LOBELIA - LOBELIA ERINUS
Maar er zijn nog veel meer lobelia's. Niet alleen deze lage blauwe, maar ook planten tot 1 meter hoog, bloemen meer in een aarmodel.
Recent heb ik een paar stukken van een blauwe lobelia gehad, een vaste plant.
Het is de Lobelia Syphylitica of Virginische Lobelia (Afkomstig uit Virginia, VS).
Deze komt voor in een blauwe vorm en in een witte vorm.
Volgens de plaatjes op internet is deze blauwe lobelia eerder paarsblauw dan 'lobeliablauw'.
Houdt van natte voetjes, kan aan vijverrand.
Citaat van Guido Lurquin, die leuke stukjes schrijft over vijver- en moerasplanten:
" Het genus Lobelia kreeg zijn naam ter ere van de wetenschapper Matthias de l'Obel. Naar de gewoonte van zijn tijd latiniseerde deze zijn naam tot Lobelius. Het leuke eraan is dat de naam de l’Obel afkomstig is van abèle, witte abeel (Populus alba). De naam ging dus van plant naar mens en van mens weer naar plant. "
Zie ook: Pond Library - Virginische lobelia
De naamgeving is van Linnaeus. Het verhaal ging dat de Indianen de plant gebruikten tegen syphilis, vandaar.
En ondanks de stevige bladeren blijken slakken er toch van te houden....
Twee exemplaren zijn na het planten geheel afgeknaagd, alleen de nerven zijn over. De andere exemplaren, een paar meter verderop lijken goed aan te slaan.
Blijkbaar is een plant die eenmaal aangeknaagd is een soort lokplant voor alle slakken in de buurt. (Zouden ze gewoon het slijmspoor van hun soortgenoten volgen...). Datzelfde zie ik ook bij een wilde peen, de ene geheel beknaagd, de naaststaande plant gaaf.
Phlomis
Grote, harige bladeren.
Kan heel goed tegen zon (komt voor in middellandse zeegebied).
Maar wil wel goed vochtdoorlatende grond.
Bloemstengel bestaat inmiddels uit drie etages, met een soort vlaggemast op de top.
De onderste etage bloeit al redelijk, de tweede verdieping begint net, de zolderverdiepeing heeft nog geen bloemen.



Heel zacht gele lipbloemen.
Lijkt op de Leonorus kwa vorm: Leonorus
En wat denk je van de wintervorm: Januari 2006: Phlomis
Raadplaatjes (2)
Maar, wat is het?
Raden maar.
Wat is foto 1?
En welke bloem gaat uit de knop op foto 2 komen?


Oplossing: in gastenboek, entry 25.
Charmante woekeraar
Je zet ze in je tuin.
Bent er heel zuinig op.
Wilt in het begin geen stekje afstaan.
En ze beginnen zich thuis te voelen.
Zoeken zelf een beter plekje dan de plek waar jij ze hebt neergezet.
En het gaat ze goed.
Heel goed.
Te goed.
Ze gaan aan de wandel.
En komen overal te voorschijn.
Dat is ons gebeurd met de bosandoorn.
Maar ja.
Als in april de lichtgroene netelbladen zich weer uitstrekken.
Als ie dan in mei weer in bloei raakt.
Mooi.


Gewoon uittrekken waar ie ongewenst is...
En hoewel ik de meeste planten op de composthoop gooi, doe ik dat niet met de wortels van de bosandoorn.
Die hebben een erg lang leven.
Rozen uit de knop
Twee van de vier zijn inmiddels uit de knop.
1. Een aangewaaide roos, roomwit met gele meeldraden bij openen.
Als de bloem wat langer open is wordt ie steeds witter.
Vorig jaar vrijwel geen bloemen, in voorjaar zeer fors gesnoeid, het werd een enorme kluwen takken.
Beloning een overvloed aan bloemetjes.
2. En de 'blauwe roos', viooltjes blauw, maar dan op zijn Duits (Veilchen Blau).
Tja, blauw....
Er zit iets blauwpaarsigs in, maar toch ook wel heel veel roze.
En ook wat witte strepen.
Heel apart.


Rozen in de knop
Zijn wat verwende planten, gauw last van van alles wat.
Er staan wel een paar rozen in onze tuin, erfenis van vorige bewoners.
Naam onbekend.
Gele, rozerood en rood.
De laatste jaren wel de klimrozen gekocht. Vorig najaar twee exemplaren om langs een hekwerk te leiden.
Dat was na de bloei. Maar binnenkort gaan de knoppen open, dan kunnen we ze 'in het echt' bewonderen.
FOTO 1: aangewaaide roos (door vogel gezaaid)
FOTO 2: rode roos ge-erfd van 'Ome Job'
FOTO 3: klimroos Veilchen Blau (van Gert)
FOTO 4: klimroos Ghislaine de Feligonde



Chocoladebruin of purper?
Afhankelijk van de plek is de kleur meer chocoladebruin (FOTO 1 en 2; schaduw)
of purper-roodachtig (FOTO 3 en 4; halfschaduw).
Het zijn twee stekjes van dezelfde plant.
Dit is: Heuchera Micrantha 'Palace Purple'




Heuchera weetjes
- steenbreekachtige (saxifragaceae)
- eind 19e eeuw ingevoerd uit zuiden VS en noorden Mexico
- geslacht heuchera bestaat minstens 35 soorten, allen inheems Noord-Amerika
- genoemd naar Johan Heinrich von Heucher (1677-1746), 18 eeuwse Duitse arts
- ijle bloemstengels uit het hart van de plant, met piepkleine klokvormige bloempjes
- bloemen wit of roze
- langbloeiend
- blad sierlijk, hartvormig, gelobd, groen of chocoladebruin
- hlafschaduw voedselrijke en permanent vochtige plaats
- hoofdbloei mei-augustus
- heet ook wel parapluplantje
- in het Engels 'Alumroot' of 'Coral bells'
Via deze link: Heuchera foto's kom je op een leuke website van een Belgische kweker.
Kijk maar eens hoeveel verschillende bladkleuren heuchera's kunnen hebben!
Zelfs een citroengele.
Er zijn nog meer soorten (klik door op 'catalogus') maar niet van alle soorten is er een foto.
Smeerwortel van Jan
Plantjes krijgen.
Bijna net zo leuk als plantjes geven.
Gewoon, uit de tuin schepen, grote kluit eraan.
Niks keurig oppotten.
Gewoon grote klont in plastic zak en de plant wisselt van eigenaar.
Het is dan wel zaak om de planten zo snel mogelijk in de grond te zetten.
Van collega Jan kreeg ik een grote bult blauwe smeerwortel, eigenlijk al een beetje laat, de bloemstengels begionnen zich al te vormen.
Dit was een paar weken geleden, toen het erg warm en droog was.
Onze tuin heeft hele losse venige grond, bijna stof als het erg droog is.
Jan heeft kleiachtige grond, te zien aan de kluit die meekwam.
Eerst flinke plens water in plastic zak.
Toen een plek vrijmaken in de tuin.
Tja, hij staat vol...
Smeerwortel erin en twee emmers water er over.
Een ervan met wat zeep (van het ramen wassen).
En nu: azuurblauwe bloemen.
Symphytum Caucasium.
Een centimeter of 70 hoog.
Iets lager dan volgens de beschrijving, maar dat zal aan zijn wat ruwe verplanting liggen.


Twee links:
- Tegen brandnetelprik andere smeerwortel in onze tuin, begint ook roodachtig met een blauw gloedje, daarna voornamelijk wit
- Wat gegevens van de plant de on line catalogus - www.vasteplant.be
Grootmoeders hoedje
Of vertaald: grootmoeders hoedje.
Tja, misschien hebben Engelse oma's zo'n model hoedje.
In ieder geval staat de tuin weer vol met akeleien, wiegend in de wind.
Naast zacht roze, een bijna witte, maar ook hele donker blauwpaarse.


Zie ook: Akeleientijd
De zoete geuren van mei
Tussen ons en de buren staat een lange meidoornhaag, die volop in bloei staat.
Diep inademen als je er vlak bij staat, vooral met de zon op de bloesems.
Nogmaals diep inademen.
Ja, zo lekker ruikt mei.


De bloesems zijn wit, maar verbloeien een beetje naar zachtroze.
Net buiten beeld van de foto's zijn allemaal spinsels van de meidoornspinselmot.
Die legt zijn eitjes in een kokon van spinsel en de kleine rupsjes worden groot in de bescherming van het web.
Als je goed iets dieper in de heg kijkt blijken er tientallen (honderden) spinsels met groepen rupsjes te zijn...
Ceci n'est pas une pipe
Zo heb ik soms planten in de tuin die niet zijn wat ik dacht dat ze waren.
Een paar jaar terug kocht ik een cimifuga, een zilverkaars. Rozetten met diep ingesneden blad en een witte kaarsvormige bloempluim.
Ik had die bij collega Harry in de tuin gezien en ze bloeiden daar prachtig.
Dus: twee exemplaren gekocht en in een zijborder van de tuin gezet.
De ene bloeide het eerste jaar (zij het wat miezerig) de andere niet.
Het tweede jaar geen bloei. Hmm, zou het de verkeerde plek zijn?
Dat zoeken we op: Ik las dat de cimifuga vochtige grond wil.
Helaas, aan de voet van een enorme laurierkers is de grond niet vochtig...
Volgend jaar verplanten dan.
Dat was dit voorjaar.
Toen de eerste blaadjes opkwamen, voorzichtig opgepakt en uitgeschept en in 4 delen uitgeplant op een zichtplekje.
Kon ik ze goed in de gaten houden en zo nodig watergeven.
Zelfs een labeltje erbij: cimifuga.
En nu, na een paar weken 'stilstand', beginnen ze te groeien: ze zijn aangeslagen op de nieuwe plek! De bloei is pas laat in het jaar, dus eerst maar enthousiast blad maken. Maar vandaag... bloeiknoppen, kleine bolletjes, helemaal geen 'kaars'-vormige pluim. Wat is dit?
Op het labeltje staat toch echt: cimifuga...


Ceci n'est pas une cimi(ci)fuga
Bloem gaat open: het is een boterbloem......
(Zucht....)
Euphorbia rondom
Zie Cipreswolfsmelk (6 mei 2006)
Daar heb ik een paar jaar geleden een stukje cipreswolfsmelk in gezet.
En kijk nu eens.
Het huis wordt langzamerhand omsingeld.

Cipreswolfsmelk: Euphorbia Cyparissias
Prairielelie
Een bolgewas uit de Verenigde Staten.
Een jaar of vier geleden bolletjes van de kleine soort: Camassia quamash gekocht.
Valt volgens de beschrijving makkelijk op, dus handig om in hoog gras te plaatsen.
(zo groeit ie op de prairie ook)
Heb ik gedaan: in 'wilde bloemen wei'
--> Eerste jaar loof van bollen opgekomen, maar voordat bloemen uitkwamen: gevonden door de slakken. Hap, slik, weg.
--> Nooit meer iets van vernomen.
Bij een tuinvriendin in Haren zag ik in de voortuin enorme pollen camassia, maar deze waren een heel stuk hoger: zo'n 80 cm. Dit is de camassia cusickii. Vorig jaar twee potten gekregen, net in bloei. Met pot en al in de voortuin gezet zodat ik ze nog makkelijk terug zou kunnen vinden. Inmiddels weer opgekomen en in bloei.
--> Althans 1 van de twee: bloeiaar fier omhoog. Van een onwaarschijnlijke kleur: blauw-lila.
--> De andere bloeiaar is net voor dat ie in bloei kwam halverwege doorgeknaagd door een slak, waardoor de bloemknoppen op de grond liggen... Jammer.



Camassia-weetjes
- voorkeur voor vochtige en voedzame grond
- niet te lichte grond vermengd met turf en bladgrond
- om de 3 jaar bollen uithalen, bijbolletjes wegnemen, direct verdelen en planten (oktober)
- plantafstand 20 cm
- bloei jonge plantjes na 3-4 jaar
- mooi effect in combinatie met narcissen
- op winderige plaatsen wat steun geven
Park, of ......

Nee: eigen tuin, 21 april 2007.
Middenin: appelboom prachtig in bloei (Elstar).
Links: bijna in bloei, paarse pluimen van sering.
Onder: boshyancthen in bloei, met rechts geelgroene euphorbia
Midden-rechts-iets-omhoog: ligusterbol
Daar boven: nog net niet uitgelopen beukenhaag
Rechtsboven: reusachtige kastanjes (2) van de buren, bloeikaarsjes bijna open (*)
Linksboven: bomenrij als afsluiting van onze achtertuin: onder andere berken, zwarte els, es, lijsterbes.
(*) Helaas zijn bomen ziek dus binnen enkele jaren moeten bomen weg...
Dat zal een behoorlijk gat geven aan onze tuin-hemel.
Narcis
4. Zaaddoos narcis 5. kleine narcissen 6. kleine toeter





Het zaad is pikzwart glanzend, ongeveer 1-2 mm, ovaal.
Heb ik onder wat struiken in de tuin uitgestrooid.
Eens kijken of het wat wordt.
Narcissen-weetjes Narcissus Narcis, paasbloem, paaslelie: Bolgewas.be - bloembollen en bolgewas
Olympische Toorts
Uit de natuur, en wel uit de bloem van Vinca major.
Pluk een bloem met steelaanzet,
peuter de bloem heel voorzichtig uit elkaar, en uit het binnenwerk,
voila, komt een miniatuurtoorts.
(ongeveer 7 mm lang)
Geinig.


Gezien op TV, BBC 2, Gardeners world, 30 maart 2007.
Teer lenteblad
Maar soms lopen planten uit met andere lentekleuren.
Zoals deze astilbe, een rood exemplaar.
Helemaal onweerstaanbaar met tegenlicht van de zon.
Je zou dit blad – in close-up – trouwens best kunnen verwarren met het blad van een Japanse esdoorn....

Primula's
Ze stonden al in de tuin toen we hier kwamen wonen. De kleine paarse primula's werden helemaal overwoekerd door andere planten en stonden te droog: na twee jaar waren er nog maar een paar miezerige plantjes over. Getransplanteerd naar een licht beschaduwde en vochtigere plek: ze zijn weer opgefleurd en heel langzaam komen er meer. Dit jaar na de bloei maar weer eens delen.
De zachtgele heb ik vorig jaar gedeeld. Na de bloei zoals de boekjes zeggen. Maar het was inmiddels warm (zeg maar heet, weet je nog, zomer 2006). Slappe vaatdoeken van bladeren waren het Ik dacht niet dat de planten het zouden redden. Maar... dit jaar staan ze er prima bij en bloeien volop!!
Leuke plantjes, maar eens op zoek naar meer.


Speenkruid, (g)een probleem.
Wat is er aan te doen?
Een flink aantal jaren geleden woonde ik op het adres 'Speenkruid 13'. Ik was toen nog niet zo actief met tuin en plantjes bezig, maar weet wel dat ik toen speciaal op zoek ging naar speenkruid. Het leek me zo leuk om je straatnaam ook in de tuin te hebben (nu woon ik aan de Meerweg, maar ik neem genoegen met een vijver).
Inmiddels, verhuisd, hebben we een tuin vol met speenkruid. Na de sneeuwklokken en krokussen kleurt iets later in de lente de tuin geel: narcissen, forsithia en de vrolijke gele sterretjes van het speenkruid.
FOTO's: speenkruid, met speentjes.



Vooral in wat plekken met halfschaduw hele tapijten (of kussens) groen blaadjes en iets later de bloemen. En nog iets later verschrompelen de blaadjes en al snel is er niets meer te zien. Alleen bij het (ver)planten later in het jaar kom je soms de 'speentjes', de wortelknolletjes, tegen.
Mijn eerste reactie op de vraag was: gewoon even wachten, over een maand of twee is alle speenkruid weer verdwenen... Uittrekken helpt niet: de plantjes breken makkelijk af en de speentjes blijven in de grond zitten. En proberen alle speentjes te verwijderen... tja als je heel veel tijd hebt en steeds opnieuw wilt beginnen.
Hieronder ook de reactie van Annet, die optreedt als vraagbaak voor onze afdeling Haren van Groei&Bloei.
Hallo Tineke,
Wij hebben het speenkruidprobleem opgelost door op te houden het als een probleem te zien. Het is er gewoon, wieden helpt niet. Geniet van de leuke bloemetjes, houd er rekening mee bij het planten van voorjaarsbloeiers, je kunt er prachtige combinaties mee maken, zoals met vroege witte narcisjes, Corydalis solida, Omphalodes verna, enz.. En wat ook zo leuk is: in juni verdwijnen ze spoorloos (voor het oog dan)!
Hartelijke groet,
Annet
NB1. Annet ontvangt het hele jaar door op afspraak bezoekers en tuinclubs in haar tuin. En bezoekers in deze tijd van het jaar kunnen meegenieten van de vrolijke gele sterretjes.
NB2. zie ook het gastenboek, bijdrage 16, 18.
NB. Nu woon ik aan de Meerweg, maar een meer is overdreven, ik neem genoegen met een vijver.
Panorama
Met de rug naar het huis.
Fotoserie.
Van links naar rechts draaiend.
Linkerfoto's: maart 2001
Rechterfoto's: maart 2007





Tulipa turkestanica
De donkere meeldraadjes steken pittig af tegen het gouden hartje.
Plant 5-7 cm diep en laat de bollen vast staan op een 's zomers warme plaats, waar een nieuwe bloem voor volgend jaar wordt aangelegd.
Dit was de tekst op het etiket.
Bolletjes afgelopen najaar gekocht (2 x 10 stuks) en op verschillende plekken in de tuin geplant.
Het zijn kleine botanische tulpjes, 20 cm hoog.
Uit elke bol komt een stengel met meerdere bloempjes.
Ik vind alleen de meeldraden niet zo donker zoals gesuggereerd door bovenstaande beschrijving.
FOTO 1 en 2: Tulpjes langs schelpenpad in de voortuin.
Op de achtergrond bonte Kardinaalshoed.


Strippen voorjaar
Van krokussen, via blauwe druifjes en scilla's naar schoenlapperskruid.


De rode klompen
Er zit een gat in de bodem van een van de klompen.
Ontstaan door de dun versleten bodem en een kiezelsteentje.
Krak.
Misschien kan ik ze nog recyclen als plantenbak.
We hebben nog een echte (ouderwetse) schoenlapper in het dorp. We bewaren de kurken van wijnflessen voor hem en eens in zoveel tijd gaat de zak met kurk naar hem toe. Voor zooltjes. Hij heeft ook een rek klompen buiten hangen.
Nieuw paar aangeschaft en meteen die middag uitgeprobeerd in de tuin.
Knalrood en nu nog glimmend.
Met certificaat van echtheid- echtheidszeugnis - certificate of genuineness- certificat d' authenticite.
Ik draag de klompen als beschermingsmiddel, vooral nuttig als ik midden in de composthoop sta om met spitvork of spa de compost uit de compost hoop in een kruiwagen te scheppen. Dan is het een veilig idee dat je voeten in zo'n stevig houten omhulsel zitten. Bovendien loopt het heel lekker.
FOTO 1: de oude klompen
FOTO 2: de nieuwe klompen


De gelen komen....
9 maart:
- de eerste twee speenkruidbloempjes in de achtertuin.
- de forsithia buiten staat op barsten, de binnen gezette takken staan in volle bloei.
- de kleine hoofd-aan-hoofd (tete-a-teta) narcisjes zijn als goudgele juweeltjes in de knalpaars/wiite zijborder vol met krokussen.
- de grote narcissen komen iets later, wel al knoppen
FOTO: binnen-forsithia

Uitgekleed
Maar nu zijn de pluimen verwaaid, en de blaadjes zijn zo bros dat ze af beginnen te bladderen.
Dit is de grootse pol in onze tuin, ongeveer twee meter hoog.
In een ruime cirkel rond de pol liggen de blad strippen. Binnenkort ga ik de pollen kortwieken.
Niet te vroeg, dan ziet het er zo kaal uit en de verse scheuten zijn dan minder beschermd en de schuilplaats voor allerlei beestjes verdwijnt.
Niet te laat, want dan raken de al weer aan de groei zijnde nieuwe scheuten beschadigd.

NB. rechtsonder op de foto een reusachtig rozet van een vingerhoedskruid. Dat gaat een hele hoge worden....
Groen-witte zebra
Een bosje met een diameter van 10 cm.
Het eerste jaar een wat scheefhangend bosje slappe stengels , 50 cm hoog.
Inmiddels een bos van ongeveer 40 cm doorsnede en 120 cm hoog. In de herfst van 2006 heb ik alle meerjarige stengels er uit geknipt, alleen de eenjarige bleven over. De eenjarige stengels zijn nog onvertakt.
Maar hij staat een beetje in de weg. Dus binnenkort, april, ga ik hem verplanten.
Vandaag al bezig geweest om de nieuwe plek gereed te maken.
En genieten van de mooie groen-wit gestreepte stengels.

Gesnoeid
Vorig jaar niet gesnoeid, blokkeerde bijna een tuinpaadje.
Nu maar eens onder handen genomen.
FOTO 1: de gesnoeide struik
FOTO 2: het snoeisel

En weer een paar stukken snoeihout in de tuin gezet. De buddleija's van de toekomst.
Zadenruil
Zaden gewonnen en verpakt door leden van de club. Ieder die zaden inleverde, mocht ook weer zaden meenemen.
En voor een miniprijsje waren de zaden ook te koop.
Met een stapeltje zaden kwam ik thuis. Vooral vaste planten of tweejarig. Ik heb wat moeite met eenjarigen: die moeten alles in een jaar doen. En als je ze even vergeet tijdens het opkweken is het definitief over.
Maar ja, vaak is de bloeitijd makkelijk op te zoeken in tuinboek of op internet. De zaaitijd/zaaiinstructie is moeilijker te vinden. Mijn vingers beginnen al te kriebelen om te zaaien, maar is het niet te vroeg?
Vraag gesteld aan zaaideskundige en mede-tuinclub-lid Job. Ik stuurde hem een lijstje met mijn zaden (de meeste trouwens van hem afkomstig).
Reactie terug was:
"Je hebt makkelijke soorten uitgekozen".
Ja uiteraard, ik wil een grote slaagkans. Dus ik begin makkelijk.
Job is een gevorderde kweker, die juist allerlei moeilijke zaden opkweekt.
Nog even wachten, maart maar voornamelijk april...
Geruilde zaden (met in diverse kleuren het zaaiadvies van Job)
- gebroken hartje, dicentra macrocarpos, klimmend - Kan op plek bestemming, of voorzaaien in maart/april , 10- 15 graden is overjarig en heeft steun nodig
- pantoffeltje, calceolaria tripartite - als gewone eenjarige in april of in zaaibakje zaad niet afdekken, vochtig houden evt. folie er over 20 graden of meer
- scharlei, salvia sclarea - april en in juni uitplanten, slakken !!! tweejarig
- papaver somniferum - ter plekke april
- kattekruid, nepeta subssessilis - april in zaaibakje
- jacobsladder, polemonium caeruleum- maart-april 15 graden overdag,
- boomlupine, lupinus arborea - april in bakje 15-22 graden
- maskerbloem, mimulus queens price - april in bakje veel vocht afdekken met folie 20 graden
Driepoot in de sneeuw
Geeft altijd weer fraaie accenten aan de tuin.
Dit is het 'bosperceel' links achter in onze tuin.
Links boven op de foto: de in mei 2006 omgevallen appelboom.
De 'driepoot' is het restant van een hoofdtak van de boom.
Op zijn kop neergezet.
Een vorm die onmiddellijk opvalt, dit model kom je niet vaak tegen in de tuin of de natuur.

Ligusterheg
Toen kwam de zomer 2006. Juli erg warm. Het getransplanteerde stuk van de heg had het even moeilijk. Wat bladval: grote blaadjes eraf en kleine ervoor terug.
Maar nu, in de winter, blijkt juist het getransplanteerde stuk een stuk groener dan de rest. De heg is ook dichter, de sneeuw blijft erop liggen.
Op de FOTO's: het stuk in het midden.


Boom om
Gisteren zijn mannetjes van de gemeente langs geweest om de straatboom, die precies bij ons voor het huis stond, om te zagen.
De straat is oranjig gekleurd van het zaagsel. Een kort stompje staat er nog,
En de vogels die eerst van onze lijsterbes, via de gemeentelijke meelbes, naar de berk bij de buren willen, zullen nu een stukje moeten vliegen.Voorheen konden ze bijna overstappen, de boomkruinen raakten elkaar bijna.
Aan de stronk te zien was het inderdaad nodig. De kern was helemaal vergaan.


Zie ook: Witte stip
Glanzend rood
Weekend.
Wat wil je nog meer?
De tuin in natuurlijk!
Vandaag was het een mooie gelegenheid.
Van 12 tot 4 buiten geweest.
Inmiddels weer binnen, kopje thee, laptop op schoot en poes ernaast.
Enigszins beledigd dat hij niet op schoot kan, legt ie regelmatig zijn koppie op mijn hand.
Lastig typen.
Soms kruipt ie ook half op de laptop.
Rode koontjes van het tuinwerk. Mijn wangen gloeien nog na.
Bijna net zo rood als de kornoelje takken. Zeker als de zon er op staat.
De takken bedoel ik.

Longkruid

Zie ook: Pulmonaria officinalis van 8 april 2006.
Klokjes luiden
Als ze klepeltjes hadden zouden de klokjes gaan luiden.
Lekker in het zonnetje in een bosachtig perkje, zomers schaduw van fruitbomen.
En er komen er nog veel meer aan.
NB. Van verschillende lezers van 't Groentje heb ik gehoord dat de sneeuwklokken in bloei staan.
Als het hele grote exemplaren zijn dan zijn het waarschijnlijk lenteklokjes, familie van de narcissen, lijkend op sneeuwklokjes. Het blad is vaak ook een stuk breder dan van de sneeuwklokjes. En er is ook nog een zomerklokje, maar daar moeten we nog even op wachten.
Sneeuwklok: galanthus nivalis
Lenteklok: leucojum vernum
Zomerklok: leucojum aestivum

Hazelman en hazelvrouw
De katjes aan de uiteinden van een tak, de vrouwelijke bloempjes verder naar binnen.
Wie weet dit jaar de eerste noten....

Irisjes
Ze houden van kalkrijke grond, tja dat lukt niet bij ons in de tuin.
Daarom in een pot geplant, en wat kalk door de potgrond.
Dan raken ze ook niet zo makkelijk in de verdrukking.
De potten staan wat achteraf in de tuin, op een licht beschaduwde plek (als er blad aan de struiken zit), zodat ze niet te veel water nodig hebben in de zomer.
Vanmorgen bij een ochtendrondje door de tuin zag ik ineens iets dieppaars door de kale struiken schemeren.
De twee potten met irissen meteen vlak bij de deur gezet zodat we elke keer kunnen genieten van de fraaie bloemen.
Zo'n bloem zit heel ingenieus in elkaar. Je zou hem na moeten maken...
De driezijdige symmetrie moet nog wel lukken, maar het fijne schilderwerk op de onderste bloembladen en de elegant opkrullende bovenste bloembladen....


Zie ook: Iris reticulata met foto's van 1 april 2006. Vorig jaar bleef het in het voorjaar heel lang koud en waren de irissen VEEL later met bloeien.
Warm bruin
Maar niet meteen aan warm bruin.
Toch hebben we deze krokussen in de tuin, ze staan beschut, en zijn meestal de eerste in onze tuin.
Sommige jaren mis ik ze helemaal: ze staan tussen bruin afgevallen beukenblad, in de schaduw en bloeien maar kort.
Als het in de bloeiweek (eind januari) grijs en grauw is dan zijn ze al weer weg voordat ik ze gezien heb.
Geen blikvanger van een afstand, maar heel mooi van dichtbij.


Poedersuiker
Heeft 4 dagen geduurd.
In Groningen: acht graden vorst 's nachts.
Temperatuur overdag: net boven nul.
Vogeltjes hebben een flinke bres in de vetbollen geslagen.
Dinsdag 23 januari: prachtig laagje 'poedersuiker' over de tuin in het zachte licht van de opkomende zon.
FOTO's: liguster, sedum en roos



Tuin vanaf bank 20 januari 2007
Heel kort zitten want de bank ligt in wintertijd de hele dag in de schaduw en is nogal nat.

Bijgaand ook de linkjes naar andere tijdstippen.
Verschil tussen de foto van 20 januari en 1 april : in januari heeft de gele roos op de voorgrond nog blaadjes en zelfs een enkele bloem.
Tuin vanaf bank 16 september
Tuin vanaf bank 26 mei
Tuin vanaf bank: 1 april
Ti ta tovenaar
De eerste voorzichtige oranje sliertjes komen uit de knop.
Prachtig, als kleine oranje glas in lood raampjes als de laagstaande winterzon er door heen schijnt.
Een serie plaatjes.



Win(d)ter
In plaats van kou, sneeuw of ijs (koude winter) of temperaturen van tussen 0 en 5 graden (normale winter) hebben we nu een lauwe winter. Met op 18 januari bijna een record-temperatuur van 13 graden.
Maar we hebben wel veel wind, heel veel wind.
Een winter met dt geschreven, windter, lijkt nu een betere omschrijving.
De storm van 18 januari kwam in twee delen over: late ochtend, begin van de middag en (hier in het noorden) een tweede lading begin van de avond.
Stormschade in eigen tuin: 'de kop' van de kamperfoelieboom is afgeknapt. Het afgebroken deel hangt nog wel een meter boven de grond, innig verstrengeld met de kamperfoelie zelf. Het pindanetje voor de vogels hangt nu wel een stuk lager.....
Precies aan de overkant van de straat staat een gemeentelijke boom-met witte stip. Dat wil zeggen: rijp voor de kap. Nou dat was niet nodig. De boom zeeg zijwaarts neer, keurig in het verlengde van de stoep (onze straat loopt pal oost-west, dus de westerstorm blies precies langs de lengterichting van de straat). De volgende dag hoefde de gemeente de boom alleen maar op te scheppen.
FOTO 1: opzij gezakt
FOTO 2: opgetild (witte stip nog net zichtbaar vlak boven de blauwe rand van de laadbak
FOTO 3: gekanteld (met kluit)
FOTO 4: neergelegd




Bonte teunis
Vorig jaar (o nee inmiddels eervorig jaar in 2005) stond er vlak bij de vijver, direct langs het tuinpad, een teuniszaailing met geelbonte bladeren.
Een bonte teunis.
Bijzonder, dacht ik.
Die laat ik staan.
Maar mooi?
Nou nee.
De bloemen waren gelijk aan die van de gewone groene planten, maar de bladeren zagen er toch wat vreemd uit. Op zich wel gezond, maar elke keer als ik er langs liep en uit een ooghoek de vreemde kleur zag, dan dacht ik dat de plant ziek was.
Misschien was ie mooier uitgekomen tegen een donkergroene taxushaag.


Januari teunis
Dan denk je aan hoogzomer, geurende gele eendagsbloemen, glaasje witte wijn op het terras.
Een Teunisbloem in januari ziet er uit als op foto 1, misschien met een vinkje of barmsijs, peuterend aan de zaaddozen. Beetje rijp of sneeuw op de achtergrond.
Of toch niet?
Foto 2 is genomen op 13 januari 2007, de knoppen zijn gezwollen en de knop links boven is later op de dag open gegaan.
Rechtsboven op de foto de kale takken van een zwarte bessen stuik.
Kale takken, want het is immers midden in de winter.
Vreemde winter.
FOTO 1: teunisbloem in de winter
FOTO 2: teunisbloem in de winter ????


Muzikale stengels
Vooruit dan : de latijnse naam is Fallopia Japonica en de Nederlandse naam is Japanse duizendknoop. Brrrrrr.
De Japanse duizendknoop is een vaste plant die heel diep wortelt en een enorme groeikracht heeft. Op een open plek vanaf een meter hoog, lange holle stengels (met tussenschotjes zoals bamboe), op een wat beschuttere plek 2 tot 3 meter hoog.
De stengel is helgroen met rode vlekjes en zeer decoratief in bloemstukken: schuin aangesneden stukken stengel.

In maart/april schieten de stengels uit de grond, je ziet ze bijna groeien. In de late zomer (augustus, september) bloeit de plant met een lieflijke wolk van roomwitte bloempjes. De bijen en hommels vieren dan feest: veel nectar. Later vormen zich platte zaadjes die nog lang aan de plant blijven hangen. Als er voldoende vocht in de grond is kunnen de lappen van bladeren, soms wel 20 cm groot, in de herfst mooi rood verkleuren.
Hoewel de plant er spectaculair uitziet is het toch niet iets om als stek aan een tuinvriend of tuinvriendin te geven (misschien iets voor een tuinvijand, maar dan een die nog niet veel van planten weet....). De Japanse duizendknoop is namelijk vrijwel onuitroeibaar en wandelt stukje bij beetje verder. De plant wortelt zo diep dat een poging tot uitgraven vrijwel altijd mislukt: een stukje laten zitten en hij begint weer opnieuw.
Zie ook: Neutronenbom
In januari staan alleen de kale stengels nog overeind. Die van het laatste jaar donkerbruin, en die van een jaar eerder lichtbruin. De stengels kun je in stukjes knippen, maar als ze goed uitgedroogd zijn is het in stukjes breken erg leuk.
De holle stengels breken met een muzikale klank in stukken. Vandaag heb ik muziek gemaakt in de tuin, in het zonnetje, naast een flinke bos Japanse duizendknoopstengels: breek, breek, poink, poeink, plong. Diepe warme klanken.
Het schijnt dat je de jonge scheuten kunt eten, smaakt als rabarber (een close relative).
Tweemaal oeps!
Vorige week schreef ik over mos met baard. Ik keek maar half, lange slierten mos, die bevallig van een muurtje afhingen, en noemde het veenmos. Dat heb ik veel in de tuin, zeer zure grond. LINK: Mos met baard
Maar.... de oplettende lezer zal het opgevallen kunnen zijn dat dit mos niet zomaar ergens groeit. Het ontspringt aan de voegen van het muurtje, een kalkrijke omgeving! En dat is een onprettige plaats voor veenmos (met een fraai woord: een kalkvlieder).
Het is waarschijnlijk laddermos of misschien zelfs wel groot laddermos (Pseudoscleropodium purum ).
Oeps 2
Tja en de rozenzaadjes aan de meeldraden... Dat dat vreemd is had ik zelf al door tijdens het schrijven. Vandaar mijn vraag onder aan het stukje over rozenzaad. LINK: Rozenzaad
Toch maar weer eens een biologieboek over plantkunde er bij halen. Dit zijn helemaal geen zaadjes (hoewel ze wel wat op dillezaad lijken), maar helmhokjes. Verdikkingen aan de uiteinden van de meeldraden waar het stuifmeel is verzameld.
Bij lelies, of bijvoorbeeld bij helleborussen, had ik de helmhokjes wel gezien, maar bij de gele roos bij ons in de tuin was het me nooit eerder opgevallen.
Zo zie je maar, blijf je verbazen, kijk rond in eigen tuin, en je ziet de interessantste dingen.
En met hulp van andere groenliefhebbers leer je er beetje bij beetje iets bij.
Zie bijvoorbeeld wikipedia voor meer informatie: Meeldraden - Wikipedia
Met dank aan Nico voor beide opmerkingen.
Mos met baard
Op de foto een klein polletje veenmos, in de zomer een klein toefje, maar met het warme vochtige winterweer heeft het toefje een baard gekregen!
(Veenmos, sphagnum)


* In de zomer van 2004 had zich over de hele lengte van het muurtje, zo'n 3 meter, een lange sliert van vlasleeuwenbekken uitgezaaid. Prachtig gebloeid in zalmroze en paars. Maar erg onhandig: om wat meer licht te krijgen bogen de planten zich ver over het tuinpad heen. Wekenlang was het tuinpad niet/nauwelijks te gebruiken, tot ongenoegen van huisgenoten.
Rozenzaad
Een knop is bijna open en afgelopen weekend was er ook een prachtige bloem.
Vandaag ging ik kijken naar de bloem van vorige week: meestal vallen zowel de blaadjes als de meeldraden gelijktijdig af.
Maar deze keer is er zaad gezet en hangen er kleine platte zaadjes aan de meeldraden.
Geinig: rozenzaad!
Kan dat wel? Zitten de zaadjes niet als pitjes in de rozenbottels?


Graspoef
Pontificaal in beeld: een fraaie pol Pennisetum, nu geheel strokleurig.
Het lijkt wel een poef van gras.
Van dichtbij zie je ook nog de harige halmen, prachtig als er druppeltjes water in hangen.
Of als er een dun laagje rijp over ligt (deze winter nog niet gezien).
Ik knip het grasje pas in maart, april terug.
De pennisetum loopt dan maar langzaam uit, dus altijd even verrassing of ie wel weer op gang komt. Is nu een jaar of 6 oud.
Het vers uitlopende blad is zeer geliefd bij poes Sprot.

Zie ook: November 2005: lampenpoetsersgras
Eerste tuinactie 2007
Na een zeer onstuimige nacht met minstens een hevige regenbui, is de hemel schoongewassen lichtblauw en doet de zon pogingen boven het overbuurhuis uit te stijgen. In de keuken sta ik sinaasappels uit te persen en kijk naar de achtertuin. De grassen staan strokleurig rechtop en wiegen zachtjes in de overgebleven wind. Grasjes voor het grasveld en grasjes erachter, maar vanuit de keuken gezien mooi gespreid. En ik zie een beeld voor me van anderhalf jaar terug. Grasje links, grasje rechts en er tussen een grijze vlek van een Artemisa. Grijsbladig geurend struikje, maar na een jaar of twee verdwenen (deze Artemisia was een van mijn tuinmissers)...
Zie ook: Grijsbladig en zwartharig en Advies Artemisia
Ineens krijg ik een bevlieging. Die Artemisiastek, vorig jaar zomer genomen, staat die niet nog ergens in een plastic potje te wachten in een hoek van de tuin? En ja hoor, onder de tuinbank, beetje beschut, naast was mini-muurbloemzaailingen, staat een mooi grijs wolkje in pot. Tuinschepje erbij, heel voorzichtig lopen over het zeer soppige grasveld, en op naar het plekje voor de grote miscanthus. Even wat slijmerige restantjes oostindisch kers wegplukken (en en passant een paar zaden mee nemend) en ja, perfect plekje voor de Artemisia. Een plant in pot kun je toch het hele jaar planten? Waarom dan niet op 1 januari.

Het blijken er overigens twee te zijn, dus kluit gehalveerd en twee stekken met fraai wortelgestel, bijna plechtig in de grond gezet.
Met een tevreden gevoel ga ik weer naar binnen.
De eerste tuinactie van het jaar 2007. Een mooi begin.

Hulst
Hulst is het meest bekend van de scherp gekante blaadjes.
In kerststukjes en zo.
Naast de donkergroene hulst, waar de rooie besjes (tenminste als je een vrouwelijk exemplaar van de struik hebt) mooi tegen afsteken, bestaat er ook bonte hulst.
Blaadjes zijn net zo scherp.
Het lastige met hulstblaadjes is dat, zelfs al zijn ze van de struik gevallen en liggen ze al jaren verdord onder de struik, ze nog steeds scherp blijven! Ik zal niet de enig tuinier zijn die regelmatig een hulstblaadje moet verwijderen als ik er weer een rechtop in mijn handpalm of vingers heb staan. Het is elk jaar wel weer een paar keer raak.

Op de foto zie je de bonte hulst, inmiddels een forse struik, achter in de tuin, zo'n 3 meter hoog en vrijwel even breed. Als je de omgeving niet ziet, zoals op deze foto, is het moeilijk om aan te geven in welk jaargetijde de foto is gemaakt. Als je besjes zou zien weet je: november-januari. Maar misschien is het een mannelijke struik, of zijn er toevallig geen bessen in beeld. In de winter, als het erg koud is, komt er soms een wat rossige gloed over het wit van de bladeren. Niet te zien, misschien wel winter, maar niet erg koud. In de zomer zou je ook insecten of kleine spinnetjes kunnen zien. Ook niet op deze foto. Dikke kruisspin in de herfst?
Tja, deze foto kan dus eigenlijk in alle jaargetijden genomen zijn.
Is de hulst daarmee dan saai, het hele jaar gelijk?
Nee, want de hulst maakt onderdeel uit van het grote geheel.
De planten en struiken er om heen zijn niet groenblijvend. En waar de struik in de winter een blikvanger is, een lichte plek in een donkere tuin, is de hulst in de vroege zomer veel minder opvallend. Dan trekt de er net achter staande sering of de ervoor staande Deutzia veel meer de aandacht. Een mooie struik dus. en ook ideaal voor vogels, mooie schuilplek. Vooral de merels in onze tuin zitten vaak in de hulststruiken.
NB. Foto is genomen op 15 april 2006.
Pyracantha
Als je deze naam hoort denk je aan stekels, gemene stekels, harde stekels.
Of misschien zijn het wel doorns.
Bij het snoeien zijn stevige handschoenen absoluut nodig.
En elk takje moet zorgvuldig in de kliko gedeponeerd worden.
In de late lente zoemt de struik van de bijtjes en hommels die de wolken bloemen bezoeken.
Maar ook aan een overdaad aan oranje, rode of gelige bessen in najaar en begin winter.
Later in de winter komen de merels de bessen oppeuzelen.


Vuurdoorn-weetjes
- familie roosachtigen
- nauw verwant aan cotoneaster (dwergmispel)
- bloeit zeer rijk in mei met roomwittebloempjes
- vaak als leiplant tegen huizen
- kan ook uitstekend als heg
- al vanaf 16e eeuw in cultuur
- meest gebruikte soort: Pyracantha coccinea
- rode, gele of oranje bessen. De vogels lusten de gele bessen het minst dus die blijven het langst hangen.
- veilige nestelplaats voor vogels
Een tijdlang waren vuurdoorns 'uit', ze bleken erg gevoelig voor schurft *waar ook appelbomen last van kunnen hebben). Het was zo erg dat de latijnse naam voor schurft werd uitgebreid met de naam van de vuurdoorn: spilocaea pyracanthae. Tegenwoordig zijn de vuurdoorn-kruisingen resistent tegen schurft.
Stilleven met stapelmuur
Opgebouwd van gebroken grote betontegels.
Restanten van een oud terras dat jaren geleden het veld ruimde voor de vijver.
Achter de gebroken tegelmuur (een deel van) de uitgegraven aarde die uit het gat voor de vijver kwam.
Inmiddels is de aarden wal behoorlijk begroeid met klimop.
Zoveel dat de muur zelf inmiddels aan het zicht onttrokken was.
Dus: eventjes de meest omlaag hangende uitlopers weggeknipt.
En met al die richeltjes en hoekjes ziet zo'n muur er wel heel vrolijk uit als er wat valappeltjes voor de vogels worden uitgestald.
Ik heb al enkele keren geprobeerd wat plantjes tussen de kieren te laten groeien, maar de muur ligt in zware schaduw van bomen en de grond is erg hoog. De plantjes verdorsten steeds.
De klimop die van boven komt en de gele dovenetel die onderaan de muur groeit en een sprongetje omhoog gemaakt heeft zijn wel sterk genoeg om hier te overleven.


Het witte hek
Een paar jaar geleden keek ik naar een tuinontwerpprogramma op de BBC met Alan Titmarsch.
Er waren enkele dingen waar hij bij elk tuinontwerp op hamerde.
" A sense of journey"
" Focal points"
Ofwel een gevoel van rondgaan/reizen (niet alles tegelijk kunnen overzien) en blikvangers. Als voorbeeld zette ie een grote urn of een opvallende plant aan het uiteinde van een lang recht pad.
De volgende dag rommelde ik wat in de schuur: welk object kon ik gebruiken om te zien hoe een 'focal point' aan het einde van ons tuinpad zou werken. Ik vond een oud verveloos wit hek. En zette het los aan het eind van het pad, voor de takkenstapel.
Even terug lopen naar begin van tuinpad.
Frappant hoe bij het inkomen van de achtertuin, mijn blik nu eerst naar achter in de tuin gleed, langs het pad, over de vijver, en richting het witte hek. Daarvoor bleef de blik hangen bij de vijver om dan naar links te glijden over het grasveld naar de border voorin de achtertuin. Het achterstuk van de tuin viel niet op.
Ik haalde een paar keer het hek weg en zette het weer terug. Mezelf steeds verbazend wat zo'n 'focal point' een verschil kan maken.
Door het plaatsen van dit focal point is de tuin optisch een heel stuk groter geworden.
Een extra stuk tuin, met struiken, appelbomen, een stapelmuur en een bloemenweitje.

Ik heb het hek ook op andere plekken geprobeerd, maar de eerste plek, precies in het verlengde van het pad bleef het mooist. Het hek staat er nu -ruim 5 jaar later- nog steeds. Een beetje meer afgebladderd, en al een paar keer met een nieuw touwtje vastgezet als het hek na een stevige storm weer omver lag.
Beukenhaag
Een meter of twee hoog (aan onze kant iets hoger dan aan de burenkant) en ruim anderhalve meter breed.
Er valt wel wat blad af in het najaar, maar er blijven er flink wat zitten. Die vallen pas in late voorjaar af, als de nieuwe blaadjes beginnen te dringen om de oude er af te duwen. In de winter is de heg dus nog redelijk ondoorzichtig.
Dan begint de heg op een dag een tintje groen te vertonen en een week of twee later, klaar, helemaal lichtgroen. Later in de zomer groen groen en in de herfst via oranjegroen naar oranje.
Tot slot nog een tijdje bruine blaadjes.
FOTO 1: half november, oranjetint (op de voorgrond een Vlinderstruik)
FOTO 2: begin december
FOTO 3: mei, blaadjes lentegroen, net uitgevouwen

Mackenziepruik
Maar zo'n fotogeniek pruikje als die van de Clematis Bill MacKenzie zie je niet vaak.
Woorden schieten te kort.

De bloem is een alleraardigst geel klokje.
Zie Bill MacKenzie
Bij ons dit jaar nog slechts 4 bloemen, bij Jitske een hele muur van bloemen.
Hortensiabloemen voor Jan Willem
Hoe zit het nu met hortensiabloemen?
Was het niet zo dat vlakke bloemen niet-vruchtbaar zijn en de bolvormige bloemen wel vruchtbaar?
En kan het dan gebeuren dat na een forse terugsnoeibeurt (n.a.v. invriezen) er alleen nog maar platte schermen verschijnen in plaats van bollen?
De gewone hortensia (hydrangea macrophylla) vormt een struik van ongeveer 1 meter (soms iets groter).
De meest voorkomende heeft grote bollen van bloemen, alle bloemetjes zijn steriel.
Sommige varieteiten hebben platte bloemschermen, met kleine vruchtbare bloemen in het midden, en grotere steriele, bloemen aan de buitenkant. Deze laatste hebben vaak een andere kleur.
Ik kan me niet voorstellen dat een struik het ene jaar bolle bloemen geeft en het volgende jaar platte schermen.
Tip voor Jan Willem: begin een tuindagboek, schrijf op: de middelste hortensia bij ons in de tuin heeft schermbloemen, de buitenste twee hebben bolbloemen. De kleur van de bloemen is ....
NB. Bij ons in de tuin was de bloemkleur van de bolhortensia in juli lichtblauwig en nu in november oudroze....
FOTO 1: Hydrangea macrophylla "Mariesii perfecta"
FOTO 2: Hydrangea paniculata


In 't Groentje schreef ik al eerder over hortensia's, zie bijgaande stukjes.
Oud roze
Hortensia
Hortensiadieven
Hazelknop
Hij trekt voedingsstoffen terug uit de bladeren, die al beginnen te gelen, en heeft al een voorschot genomen op volgend groeiseizoen. Glanzend dikke knoppen wachten stilletjes op volgend voorjaar.
FOTO 1: hertshooi
FOTO 2: hazelaar


Najaarspluis
Maar er zijn ook planten die pas in het najaar hun pluis vertonen.
FOTO 1: guldenroede
FOTO 2: Aster divaricatus
FOTO 3: koninginnekruid



Oud roze
De eerste zomer zonder beschermende schaduw van de appelboom (in mei 2006 omgevallen) en dan ook nog zo'n hete en kurkdroge zomer, net op het moment dat de bloemen begonnen te bloeien.
Nu halverwege november kleuren de bloemschermen oudroze.
De bladeren worden gelig en zullen spoedig de struik verlaten om tot wormenvoer te dienen.

Glas in lood
Maar dat verschijnsel treedt ook op in je eigen tuin.
Kijk eens naar de prachtige tinten rood aan de randen van deze druivenbladeren.
De bladeren worden van achter beschenen door de zon.


Het wordt steeds vroeger donker
het wordt steeds vroeger donker, het wordt steeds later licht.
(Stukje tekst uit een prachtig liedje van De Dijk)
Door de week op de terugweg van het werk moet de fietslamp al elke avond aan.
Maar 's morgens nog niet.
De zon staat laag en scheen ook de afgelopen week een paar keer prachtig onder de wolken door.
(Zelfs die ochtend dat het zo hard regende).
En met soms een vleugje mist of nevel zijn er dan de mooiste plaatjes te zien.
Zowel in de tuin als bij de dagelijkse fietsroute langs het Paterswoldse meer (van Haren naar Groningen).
FOTO: Vrijdagochtend 10 november, net voor acht uur 's morgens.
Klaar om naar het werk te gaan.
Toch nog even snel naar binnen om dit plaatje digitaal vast te leggen.
Na de eerste (bijna) nachtvorst plots veel kleur in de kornoeljes, in de grote kastanjes in de rechterbovenhoek en in de smalle bladeren van het siergras.

Paarse bessen
In de voortuin als klassieke haag, een paar keer per jaar geschoren. Meestal groenblijvend, in sommige winters wat bladverliezend of herfstkleurend.
Helemaal aan de achterrand van de achtertuin hebben we een rij bomen met als onderlaag o.a. liguster.
Als je liguster niet snoeit blijkt de heester uit te groeien tot een forse stuik van 3-4 meter hoog.
Met in de zomer roomwitte zeer geurige bloemen.
En in de herfst een vracht aan zwarte bessen, of zijn ze donkerpaars?
In ieder geval mooi voor de vogels later in de winter.
We hebben ook een paar losse gele liguster struiken, deze zijn een stuk minder groeikrachtig dan de groene soort, maar lichten de tuin wel mooi op. Zeker als er een straal zonlicht opvalt.
FOTO 1-3: liguster bessen, steeds dichterbij


Bottel en roos
Gedurende de zomer knip ik de uitgebloeide knoppen er consequent af, dan bloeit ie langer door.
Maar in het najaar stop ik daarmee.
Aan de ene tak prijken nu oranje botteltjes als platte knoopjes met een pruikje van ingedroogde meeldraden en een grote puntige kraag.
Aan de andere tak gaan de bloemen gewoon door.
Tot aan de vorst blijven ze komen.


Een jaar geleden: Boom om, wat doen we met de roos?
Toen waaide de helft van onze appelboom om.
In mei 2006 de andere helft.
De oktoberhelft hebben we destijds helemaal losgezaagd en de stam ligt nog langs de rand van het pad. Een soort bankje.
Vanuit het bosperkje zijn sieraardbeitjes over de stam heen gegroeid.

De meihelft zit nog een stukje vast. De kroontakken hebben we weggehaald. Maar vlak boven de grond is een hele bos nieuwe takken opgeschoten, recht omhoog, loodrecht op de nu liggende stam. Rond de voet van de boom begint zich een deken van bonte klimop uit te spreiden.
De boom laten we gewoon liggen.
Ik weet alleen niet wat te doen met de klimroos.
Die was in de appelboom geklommen en is in mei op zo'n 1.5 meter boven de grond afgeknipt. Slechts 1 kale staak van bijna 2 cm doorsnee.
Maar....deze kale stengel heeft allerlei zijtakken gemaakt en is in een paar maanden wel twee meter gegroeid.
Bij gebrek aan klimsteun/klimboom spreiden deze takken zich nu op menshoogte uit: GEVAARLIJK!!.
Het is onwaarschijnlijk hoe vaak ik al in een tak ben blijven hangen met jas, mouw of haar.
En de takken beginnen nu over het tuinpad te hangen...
Verplanten?
Grote pergola neerzetten of stevige piramide van houten palen?
Over de grond leiden naar een van de pruimenbomen een paar meter verderop?
(Dat laatste lijkt me lastig als we de pruimen willen plukken)
Nog maar eens een nachtje over slapen en misschien in april verplanten.
Storm
Dus met harde regen of hagel is een fors kabaal op het raam. Als het dan ook nog stormt dan is het ronduit spectaculair (dekbed ver over ons heen getrokken).
's Ochtends heel voorzichtig naar buiten gegluurd: staan alle bomen er nog wel?
Vooral de grote wilg?
En hoe staat het met het schuurtje onder de bomen?
De wilg was een flink deel van het blad kwijt, dat bleek bijna als een tapijt van bladeren en kleine takjes over de rest van de tuin uitgespreid te zijn. Tientallen meters verderop.
Bijgaand een paar foto's.




Twee pruimenbomen staan vlak bij de (verre) schuur en dus ook vlakbij de wilg.
Elk van de pruimenbomen had in de stormnacht een extra tak gekregen: een grote bungelende wilgentak.
Gelukkig is het wilgenhout heel zacht en licht, dus er was weinig schade aan de bomen.
Wel twee gebroken dakpannen op het schuurtje, die hebben we inmiddels vervangen (maar er lijkt wel een vreemde deuk in het dak te zitten. Volgende zomer maar eens van dichtbij gaan bekijken).
Kijk hier: Klopklopvogeltje voor een blik op de wilg in vol ornaat.
Taxus
Nog wel.
Binnenkort worden ze stuk voor stuk opgesmikkeld door de merels.
Voor onze voordeur staat een brede taxusstruik.
De struik is goed te zien vanuit de luie leesstoel in de woonkamer.
Een mooi gezicht: de merels pikken achter elkaar de bessen op.
Dan is de taxus weer groen met groen.
Of geel: we hebben ook een groengele taxus in de voortuin, maar hier heb ik nog nooit bessen aan gezien.

Bekijk zo'n bes eens van heel dichtbij.
Een beetje ovaal, frambozenrood, wasachtig glad en met een deuk aan de onderkant.
In de bes een zwart zaadje, een paar mm groot.
Soms steekt de pit/zaad een beetje uit het gaatje.
De vogels verspreiden de zaden, en zo kan ik af en toe kleine taxusjes vinden her en der in de tuin.

Taxusweetjes
- in NL: venijnboom
- in andere talen: Frans: if; Engels: yes; Duits: Eibe; Japans: Icchi of Kyaraboku
- het enige onderdeel van de taxus dat NIET giftig is, is het vlezige omhulsel van de bes
- werd vroeger ook 'booghout' genoemd, omdat er lang geleden bogen (van pijl en boog) van werden gemaakt
- volgens de overlevering gebruikten Galliers gif gemaakt van de zaden van de taxus om hun pijlpunten in te dopen
- een taxus is of mannelijk of vrouwelijk: een vrouwtje als de struik rode bessen krijgt; een mannetje als de struik in februari hele wolken stuifmeel afgeeft (bloempjes vallen niet zo op)
Zwammen
Dat vinden ze lekker.
Alle paddestoelen en herfstzwammen die je nu ziet verschijnen.
Het valt soms nog niet mee te bepalen welke paddestoel het precies is.
Daarom gewoon een paar plaatjes, zondagochtend 29 oktober in de tuin genomen.
FOTO 1 en 3: vliegenzwam met veel en heel weinig stippen
FOTO 2: op een tuinpaadje waar ik eerder dit jaar versnipperd tuinsnoeisel had gestrooid staat nu een woud van ranke paddestoeltjes
FOTO 4: veel paddestoelen worden snel aangeknabbeld: vogels of slakken?
FOTO 5: berkeblaadjes een beetje opzij geveegd en daar komen twee zachtroze hoedjes tevoorschijn
FOTO 6: deze oranje plaatjeszwammen groeien iets verder op, waar vroeger coniferen stonden.




Francoa
En ineens weet ik het weer, in juli toen het zo droog was heb ik twee miezerige zijscheutjes van een Francoa gehaald en in het kweekbed gezet. En ze doen het goed, groter dan de moederplant nu!
Op Internet nog even rondgekeken. Francoa is een wat ouderwetse en weinig gebruikte borderplant. Volgens een omschrijving met 'lier-vormige' bladeren. Ons exemplaar, een keertje gekocht op een tuinmarkt die gehouden werd in de tuin van tuinvrienden, heeft een zachtroze bloemaar. Er zijn ook exemplaren met een witte aar.
Heb ik zoveel tuinfoto's, maar niet een van een bloeiende francoa....
Misschien moet ik een lijst maken van planten die ik nog NIET heb gefotografeerd.
FOTO: de bladeren, glanzend in de warme motregen (eind oktober 2006 en ruim 16 graden!)

Hieronder een citaat van de beroemde Engelse tuinontwerpster Gertrude Jekyll:
Francoa ramosa Maiden's Wreath {Francoa sonchifolia} is a plant for many uses. The foliage, though sparing in quantity, is distinct and handsome. The long flower-stems are flung out with a kind of determination of character that would seem to imply that the plant knows what is expected of it and intends to fulfil its settled duty and purpose, namely, that of being a graceful and beautiful ornament. Towards the later summer these flower-stems become so heavy that there is danger of their weight, swayed by a little wind, wrenching out whole portions of the plant. Support should be given with short pieces of hazel stick tied half way up the stem. In nurseries it is general, and even in private gardens not unusual, to see the flowers tied straight upright. This should never be, for it not only forces the plant into a form that is entirely at variance with its nature, but robs it of its natural grace and valuable individuality.
Gertrude Jekyll Color schemes for the flower garden (5th Edition 1921)
Welke kleur is de herfst?
Waarschijnlijk oranjen, gelen, roden, bruinen, paarsen.
Maar meestal is het een heel spectrum aan kleuren, naadloos in elkaar overvloeiend.
In een blad kom je in vlekken, stippen, strepen of slierten de kleuren tegen
Hier een paar recente voorbeelden uit de tuin.
1. Fluweelboom: oranjegeel, roodoranje met donkerrode stippen
2. Hop, geel bij de nerven met zich uitbreidende gele gebieden
3. Darmera, het groen wordt geler en aan de randen begint oranje zich uit te breiden
4. Kornoelje, dit is echt rood, meer paarsrood dan oranjerood
5. Pioenroos, staat daar stilletjes prachtig te verkleuren, groenrood
6. Waterlelie, van groen verkleurend naar botergeel, nu pas halverwege de verkleuring.




Wanneer compost (2)
bedoeld als bescherming voor zwarte grond, zodat de grond in de winter niet dichtslaat door regen en slecht weer.
Compost in voorjaar:
net voor de vaste planten weer uitlopen, bedoeld als voeding voor de planten.
Bron: W. Grimme tijdens lezing voor afdeling Haren, Groei en Bloei.
Zie ook: Wanneer compost?
Wanneer compost?
's Middags wordt het een graad of 16 en kan de jas uit. De borders staan vol en daar wil ik niet te veel doorheen. De vaste planten hebben nog volume, net voor ze -later in de herfst en de winter- in elkaar storten. Bekijk maar eens foto's van je tuin in de winter! Dan valt het op hoe leeg de tuin lijkt en hoe breed de paden opeens zijn zonder alle overhangende planten.
Ik kijk weer eens naar de composthoop. Met compost van plantenresten van vorige herfst. De bak van 2 x 1 x 1 meter heb ik een aantal jaren in elkaar getimmerd van oude vloerplanken, overgebleven van een verbouwing. De vier hoekpalen zijn allemaal verschillend: bepaald door wat er toevallig nog in de schuur stond.
In allerlei tuinboeken vind ik wel veel tips over het maken van compost, maar er is niet veel te vinden over het juiste tijdstip van uitrijden...
- Niet als het vriest.
- Niet te vroeg in de winter want dan spoelen de voedingsstoffen uit (waarheen dan?)
- In het voorjaar door de grond van groentebedden spitten
- In het najaar
- bewaar altijd compost zodat je het hele jaar wat achter de hand hebt...
- dikke laag compost houdt vocht in de zomer goed vast in de bodem
Waarschijnlijk maakt het dus niet zo uit.
De eerste kruiwagen compost heb ik in ieder geval gebruikt om de grond in de plantkuil en rondom een nieuwe aalbessenstruik wat te verluchtigen. Oude struik eruit geschept en een struik die het hele seizoen in een grote pot stond er voor in de plaats gezet. Ook de naburige aalbessen kregen een flinke laag compost.
FOTO 1: kruiwagen en tuinemmers reuzehandig voor tuinwerkzaamheden. De emmers kende ik van engelese tuinprogramma's. Meteen twee aangeschaft toen ik ze eenmalig bij de 'Action' in het dorp zag,
FOTO 2: 'never bend' staat op de sticker van de steel van de spitvork, zo sterk dat ie nooit verbuigt.
Blijkt erg nuttig voor losmaken van compost.


NB. Midden op de composthoop staat een oostindische kers: het zaad is blijkbaar niet vergaan in de composthoop. Daar zal ik even omheen werken. Misschien gaat de kers nog bloeien.
Bill MacKenzie
Zo wilde ik wat meer met klimplanten doen. De kamperfoelies tierden al welig op diverse plekken. Bij de komst van de pergola bestelde ik een druif en een wilde bosrank (clematis vitalba; inheems in NL, vnl zuid limburg). Beiden nemen nu niet alleen de pergola over, maar de bosrank heeft zich ook over de aangrenzende reusachtige laurierkers uitgespreid en begint zijn weg te zoeken in de beukenhaag. O ja, en tientallen baby-bosrankjes hebben zich uitgezaaid in het grindpad. Ik heb er een paar opgepot.
Vervolgens wilde ik meer met clematissen doen. Mooie plaatjes van gezien in tuinboeken,
Toen we hier net woonden heb ik twee grootbloemige clematissen gekocht, een paarse en een dieprode. Die hebben echter maar zeer kortgeleefd. De ene gaf al na de eerste bloei de geest. De tweede heb ik per ongeluk aan de voet doorgeknipt terwijl de plant al druk bezig was knoppen en bloemen te vormen. Jammer maar helaas. Die is ook niet terug gekomen.
Drie jaar geleden nieuwe poging gewaagd. Ik had gelezen dat clematissen koele voeten willen: het zijn van oorsprong bosplanten. Twee beroemdheden aangeschaft. Ene Princess Diana, diep rood en ene Bill Mackenzie met gele bloemen.
Diana was teleurstellend: ik had haar een plaatsje gegeven aan de voet van een grote seringstruikgezet, mooi in de schaduw. Misschien te veel schaduw? Of te veel concurrentie van omringende struikgewas en nabijgelegen beukenhaag? Twee jaar in voorjaar heb ik nog wel een uitloper gezien, maar later in het jaar was die weer verdwenen/verdroogd. Op dit moment is er niets meer van Diana terug te vinden (misschien volgend voorjaar opzoeken en verplanten?).
De andere, de Bill McKenzie doet het beter, en heeft momenteel vier bloemen. Niet overweldigend, maar het is een begin.
Eerst verschijnt er een geel lampionnetje, dan omlaaggerichte opengeslagen klokbloemen met een bos bruine meeldraden.
Op de detail foto's zie je eerst de bundel bruine meeldraden; iets later steekt de bloem 'haar tong uit': de pluizige gele stamper komt tussen de meeldraden uit.




Ik heb geprobeerd op internet meer informatie te vinden over de echte Bill Mackenzie. Maar heb niet meer gevonden dan dat hij deze plant heeft geselecteerd en er in 1968 de naam aan heeft gegeven. Verder is het een veel voorkomende naam: ik vond allerlei informatie over andere Bills, een bergbeklimmer, een hockeyer, een consultant etc.
Opvallend is dat bij informatie over deze plant vaak staat dat ie heel groot/breed kan worden. Er zijn foto's te zien van hele schuttingen die onder een Bill MacKenzie zijn verdwenen met een waterval van honderden gele bloemen. Bij ons is ie net meer dan 1 meter hoog en zo'n halve meter breed.
Hmm... zou dat komen omdat ie bij ons hele zure grond heeft en niet de gewenste kalkachtige grond? Of moet ik hem nu eens een jaar NIET vlak bij de grond afknippen...
Leonorus
De naam zou zijn: Leonotis leonorus of leeuwenoor. Het zou een 1-jarige zijn, tot ruim 2 meter hoog, oranjebloeiend, bloem lijkt wat op plomis. Bijgeleverd advies was: laat het plantje eerst wat aansterken in potje, wortels vormen, dan pas in volle grond zetten. Dan zou het plantje sterker en beter slakbestendig zijn. Uiteindelijk heb ik het plantje in de volle grond gezet in juli (je weet wel, toen was het zo heet).
De plant hing er wat slapjes bij, maar sloeg uiteindelijk aan. Is nu ruim 1 meter hoog, de groene bloemknop heeft zich gevormd, maar nog geen oranje kleur (1 oktober) te zien. Op 5 oktober wel, de eerste bloemen.
Navraag bij Job, half september, leerde dat Jobs exemplaren de 2 meter al ruim gepasseerd waren en al bloeiden.
De tweede foto is van 5 oktober, bij ons in de tuin. De eerste lipbloemen ontvouwen zich.
FOTO 1: Job's leeuwenoor, september
FOTO 2: In onze tuin: stekelbal

Leonorus-weetjes
- er is een 1 jarige die hoog groeit maar Leonorus Nepetifolia heet. In het Engels: lion's ear.
- er is ook een vaste plant, meer klein struikje, ca. 1 meter hoog, wel vergelijkbare bloemen. Deze plant heet Leonotis Leonorus. In het Engels lion's tail maar ook lion's ear (welk deel van een leeuw is het nu?)
- De leeuwenstaart komt uit Zuid-Afrika en wordt ook 'wilde dagga' of 'wilde cannabis' genoemd. De plant heeft net als cannabis geestverruimende effecten en kan via internet besteld worden..
- leonorus is famillie van de mint/lipbloemigen
- onze plant is 'slechts' 1 meter hoog, dus wat hoogte betreft lijkt het een L. L. Maar volgens Job is het de eenjarige versie, dus L. Nepetifolia.... gewoon afwachten en kijken of ie na de winter terug komt.
Bieslelie
Beetje bijpraten, rondkijken.
IK: Wat is dat voor een plantje tussen de stenen aan de rand van het pad?
ZIJ: Geel bloeiend.
Is nu net uitgebloeid, maar zaait zich rijkelijk uit.
Er is ook een blauwbloeiende versie.
IK: Kan ik wat zaad mee nemen?
ZIJ: Uiteraard, maar neem maar een paar plantjes mee.
En voor ik het weet: ritsrats, een hele pluk plantjes uit de grond.
Een centimeter of 20 hoog, ziet er uit als blad van een iris.
Blijkt ook irisfamilie te zijn: de naam is sisirichium of sisyrinchium.
Afgelopen weekend heb ik de plantjes in de tuin gezet, tussen wat grote keien in de voortuin. Het is nu alleen groen blad, voor foto's van de bloemen moeten we wachten tot volgende zomer...
INFO van website kwekerij Esveld:
- Deze plant heeft in het systeem Hansen/Mussel ter indeling van de vaste planten de volgende code : 4.4.1.6
- Betekenis van het eerste cijfer: Algemene standplaats : ROTSTUIN. Planten van oorsprong uit berggebieden, in de tuin bv. als bodembedekker, tussen stenen, in stapelmuurtjes of in de alpiene tuin.
- Betekenis van het tweede cijfer: Specifieke eisen van de plant : Planten voor een zonnige, niet te droge, stenige grond, zoals op berghellingen.
- Betekenis van het derde cijfer: Standplaats advies : In kleine groepjes of als eenling te planten.
- Betekenis van het vierde cijfer: Overige eigenschappen : Zich sterk uitzaaiende soort.
- Kleur : geel
- Bloeitijd : juni - juli
- Hoogte ongeveer : 20 cm.
- Nederlandse naam : Bieslelie
Lekkere bessen
De eerste lading (ca juli) is door de merels opgepeuzeld, en een enkele zwartkop.
Deze tweede lichting valt goed in de smaak bij spreeuwen, en wederom de familie zwartkop.
Ze zijn al halverwege.
De merels houden zich nu even bij de druiven.

Welke zegge?
Bijgaand de bloem van een zegge-soort. Ik heb nog niet kunnen achterhalen welke soort het is.
Dat het een zegge is maak ik op uit de driekantige bloemstengel.
En de toeven bladeren lijken ook wel wat op die van bijvoorbeeld hangende zegge.
De gras-bloem lijkt op papyrus-bloemen, dus ik zocht op internet naar namen als papyrus-zegge of cyper-zegge.
Maar nog geen positieve identificatie.
Het gras zaait zich wel goed uit. Het zaad is afkomstig uit een tuin in de Floriade 2002 (een zeer natte oktoberdag in 2002, de laatste week dat de Floriade open was). Ik was daar op bezoek met een studievriend, Evert. In het voorjaar 2003 kreeg ik een paar zaailingen van Evert. En in 2003, maar zeker in 2004 groeiden de zaailingen uit tot forse planten.
Na de eerste winter maakte ik de fout ze (als veel andere grassen) bij de grond af te knippen. Dat bleek niet handig, de planten bleven lelijk aan de snijranden. Maar gelukkig hadden ze zich uitgezaaid, dus ik had diverse nieuwe zaailingen.
Afgelopen winter zijn alle planten doodgevroren te zijn. Ze leken dus verdwenen.
Maar inmiddels steken de groene bloemen al weer overal de kop op.
Nu de naam nog.

Drie stadia



Drie details van een fotogenieke bloem.
De haartjes op de zich oprichtende bloemstengels.
De fijne adertjes op de geopende bloem.
Een bloem die op afstand paarsblauw lijkt, maar van dicht bij allerlei tinten vertoont.
Een uitdagend uitgestoken stamper als een (in vijf punten) gespleten tong.
En dat alles op een foto....
.

Stratenmaker 2
Deze week stukje tussen serre en uitbouw deels bestraat en be(anti)worteldoekt en begrind.
Een warm werkje. De allerlaatste stoeptegels zijn nu gebruikt, zelfs die met hoekjes er af.
En een paar weggehaald uit het doodlopende eind van een weinig gebruikt pad.

Neutronenbom
In de tuin stond ook een plant die ik niet kende: gigantische groeikracht in het voorjaar, helgroene stevige bladeren, wolk van roomwitte bloempjes in de nazomer. Verhoutende stengels in de winter, beetje bamboeachtig, met compartimenten.
Heel geschikt om in stukjes te knippen, net voorbij een tussenschotje (dus 1 open en 1 gesloten eind), te bundelen, en als bijenhotel te gebruiken.
Maar de naam was mij niet bekend. Pas toen een plantenkenner langs kwam en wat meewarig naar de plant keek, hoorde ik de naam. Japanse Duizendknoop, een schijnbaar onuitroeibaar (on)kruid.
De enige remedie volgens deze tuinkenner is een neutronenbom.
FOTO 1: De Japanse duizendknoop, tot ruim 2 m hoog
FOTO 2: Nog een duizendknoop, donkerroze bloemen, tot 60-70 cm hoog


Nu, heel wat jaren later, zie ik de plant op steeds meer plaatsen, in de natuur, langs kanalen en sloten. In sommige natuurgebieden echt een ramp. Als je op internet kijkt kom je vooral websites tegen met droeve verhalen over de moeilijke bestrijding van de plant.
In onze tuin staat ook een tweede exemplaar, veel kleiner, donkerroze bloemen in september, prachtig botergeel verkleurend in herfst. Precieze naam niet bekend, maar net zo woekerend als zijn bekende grote broer. Bij een poging de wortels uit te graven ben ik gestopt op ruim 50 cm diep. Dus nu gewoon 1-2 x per jaar direct boven de grond afknippen op de plekken waar ie in de weg staat. En dat ene stuk dat inmiddels in het grasveld is gekropen wordt elke maaibeurt gekortwiekt. En zwakke plantjes uit de buurt verhuizen.
Osmunda
Mooier nog: Osmunda regalis. De koninklijke Osmunda.
De Nederlandse naam is Koningsvaren. Onder de foto 's vind je nog wat naam-trivia.
De plant
De Koningsvaren hoort tot de groep van Osmundaceae. De varen kan enorm groot worden, tot 2-3 m hoog, tot omvang 3-4 meter. Komt in Europa, Afrika en midden-Azie voor op zure veengrond. Op vochtige grond wordt de varen aanzienlijk groter dan op droge grond. De bladeren zijn dubbelgeveerd en geelachtig groen, of groenachtig geel, geveerd. Later krijgt de plant, in het midden, ook andere bladeren, met sporenhoopjes.
De meeste varens zijn schaduwliefhebbers, de koningsvaren doet het ook in de volle zon, als de grond maar voldoende vochtig is. In de herfst kleuren de bladeren mooi geel, pas afknippen aan het eind van de winter.
De koningsvaren kan wel 100 jaar oud worden.
FOTO's: links detail van koningsvarenblad en rechts de hele plant.
Bij tuinvrienden had ik een prachtig groot exemplaar gezien.
Ruim een meter hoog.
Wilde ik ook.
Ongeveer vier jaar geleden als klein plantje in het tuincentrum gekocht.
In het moerasgedeelte van de vijver gezet.
Ging eerst bijna mis.
Plant werd aangeknaagd door slakken!
Maar nu is de koningsvaren goed aangeslagen en groeit elk jaar een beetje meer.


Oorsprong van de naam:
De oorsprong van de (latijnse) naam is niet bekend. Misschien afkomstig van de 'Osmond' de Saksische naam voor de Germaanse god Thor. Misschien ook van een combinatie van het Latijnse 'os' (=mond) en 'mundus' (=schoon), volgens de overlevering werd de varen gebruikt om de mond schoon te maken. Maar misschien ook naar Koning Osmund, een van de saksische koningen die regeerde rond het jaar 758. Daarmee zou dan ook de toevoeging 'regalis' (=koninklijk) verklaard zijn. Maar die toevoeging zou ook afkomstig kunnen zijn van het statige, koninklijke postuur van deze plant of vanwegen het feit dat de koningsvaren zo wijd verspreid is.
Latijn: Osmunda regalis
Deens: Almindelig kongebregne
Engels: Regal Fern, Royal Fern, buckhorn brake, flowering fern, water fern, Osmund the waterman
Duits: Koeningsfarn, Gewoehnlicher Ripsenfarn
Zweeds: Safsa, kungsbraeken, safsabuske
Noors: Kongsbregne
Fins: Kuningsassanaiainen
Frans: Osmonde royale, fougere royale
Italiaans: Felce florida, osmunda regale
Pools: Dlugosz krolewski
Spaans: Helecho real
Tweejarigen-weetjes
Tweejarigen moeten voor de winter al flink ontwikkeld zijn, anders komen ze het jaar daarop te laat in bloei. Het is belangrijk om tijdig te zaaien (juli of augustus), niet te laat. Maar ook niet te vroeg!. Als je vroeger zaait, bv in het voorjaar, dan zal de plant voor de winter al te sterk ontwikkeld zijn en zelfs al gaan bloeien. In veel gevallen zullen ze dan te winter niet overleven.
Tweejarigen worden in de bij voorkeur in de open lucht gezaaid, op een plek die niet in de schaduw van bomen of struiken ligt. Zaaibedje goed onkruidvrij maken en grond vochtig houden, zeker als het erg warm/droog is in de zomermaanden.
En goed opletten, wat is nu het gezaaide plantje, wat is onkruid? Wieden nodig.
Tja en verder voor de gevorderden:
grond los maken, mesten, week laten rusten, grond dag van te voren nat maken, vlak harken, kluiten verwijderen, zaad mengen met zand voor goede verdeling, schermmat/jutezak tegen te felle zon.
Eigen tuinervaring: In juli heb ik een aantal tweejarigen gezaaid. Buiten op een zaaibedje op regels en voor de afwisseling met labels. Ook binnen in de serre een deel van het zaad in stekgrond gezaaid. Dan kan ik zien hoe de zaailingen er uit moeten zien en kan ik ze buiten makkelijker terugvinden (tussen eventueel opkomend onkruid). Buiten: allerlei kleine plantjes, maar niet iets dat keurig op rijtjes staat en op mijn zaailingen lijkt. Nu heeft het uitgekozen stuk grond ook geen directe zon (zaad van diverse digitalissen, ik dacht, dat zijn bos/bosrandplanten, dus in de schaduw voelen ze zich thuis). Binnen: in meest potjes is na een aantal weken wel wat zaad opgekomen.
Meer over tweejarigen: Tweejarigen: jaar een en Tweejarigen: jaar twee .
Van internet: Verspenen
Vier tot vijf weken na het zaaien kunnen de planten op een kweekbedje geplant worden.
Kweekbedje zo zonnig mogelijk, maximaal twee uur schaduw per dag. Een week voor verspenen kweekbed losmaken, eventueel wat mesten. Na verspenen plantjes aangieten. Bedje onkruidvrij houden en ook herfstbladeren verwijderen.
Eigen tuinervaring: Misschien is het niet open-lucht genoeg: nu bijna twee maanden later, zijn de binnen-zaailingen nog steeds piepklein. En sommige zakken weer in elkaar, verschrompelen. Alleen scharlei en een verbascum soort waren groot genoeg, die heb ik een week of twee geleden verspeend in potjes en nu buiten gezet.
Van internet: Winter
Alleen als te bar wordt is er bescherming nodig. Bij zeer strenge vorst de planten afdekken met riet of ander luchtig materiaal. En meteen weer vrij maken als de strenge vorst is geweken. Anders krijg je slappe stengels door lichtgebrek.
De meeste tweejarigen kunnen tot het voorjaar op het kweekbed blijven. Maar sommige tweejarigen met penwortel moet je al in het najaar op hun eindplek zetten (teunisbloem, verbascum, stokroos). Eind september, begin oktober is dan de goede tijd.
Deze laatste soorten eventueel met flinke tussenruimte zaaien, niet verspenen, en dan in najaar meteen verplanten (dan worden ze dus maar 1 x verplant). Zorg ervoor dat de penwortel niet beschadigd raakt, en dat de penwortel rechtop de grond in gaat (dus niet opgekruld in een te ondiep gat).
Eigen tuinervaring: winter moet nog komen, dus afwachten hoe het met de plantjes in potjes verder gaat. Ik zal ze wel, met potje en al, ingraven in de grond, betere vorstbescherming. Dat afschermen met riet zal er vast niet van komen.
In het verleden heb ik wel allerlei digitalissen en teunisbloemen verplant. Digitalis geen probleem (als het niet te droog is). Behalve die ene keer dat ik ze op een kurkdroge plek op een aarden wal onder een bomenrij zette: bij het verplanten was het nat (veel regen), maar de plek bleek toch te droog. Teunisbloem, maar ook slangenkruid, zagen er eerst enorm droef uit, slap als een vaatdoek over de grond. Maar goed begieten hielp altijd, hoewel je aan de pol toch ziet of het een verplantte plant is of eentje die zijn eigen plekje heeft gezocht...
Van internet: Voorjaar
Zodra strenge vorst geweken is (ongeveer vanaf half maart) tweejarigen van kweekbed uitplanten op definitieve plaats. De 'ontvangende' grond eerst omspitten en harken. De planten met veel aarde aan de wortels verplanten.
Eigen tuinervaring: verplanten van vergeet-mij-niet in voorjaar ging niet zo goed. Geen penwortel overigens, maar verplanten in najaar gaf toch beter resultaat. De lente-verhuisde bloeide wel, maar veel ieler dan een herfstverhuisde. Ook het blad van de lente-verhuisde was ieler, minder frisgroen. Dus eigen ervaring is voor alle tweejarigen: verplanten in najaar, voordat de kou invalt, maar wel met vochtige grond.
Stratenmaker
Langzamerhand wordt stukje bij beetje aangepakt.
Met geleende hamers van de buren, een echte stratenmakershamer en zo'n zware hamer met rubberen kop, en met hark, bezem, kruiwagen, schep en zand aan het werk.
Terrasje mooi schuin aangelegd, niet met waterpas maar op het oog,
zodat regenwater niet in de hoek bij het huis blijft staan, maar mooi wegstroomt.
De bezem hebben we voorlopig nog wel even nodig, onvoorstelbaar hoeveel zand je in de kiertjes tussen de tegels kunt vegen.
Op foto 2, uiterst rechtsonder, het grasveldje waar we recent delen van opnieuw hebben ingezaaid.
Als je heel goed kijkt kun je daar een groen gloedje over heen zien liggen. Het is nog zo weinig dat het niet lukte dat op de foto te krijgen.
Maar het is groen hoor, echt waar.

Tuin vanaf bank 16 september
Vanaf de tuinbank, uitkijkend over de achtertuin richting vijver.
Ter vergelijking: Tuin vanaf bank: 1 april en Tuin vanaf bank 26 mei.

Welke zomer is het?
Prachtig nazomerweer, alweer ruim een week achter elkaar, met temperaturen die ook midden in de zomer niet misstaan.
Als je de tuin als geheel bekijkt, zie je duidelijk dat het laat in de zomer is, aan de kleuren, de planten die in bloei staan.
Maar als je detail foto's maakt dan kun je nog wel eens in de war raken.
Bijgaande foto's zijn allemaal van 16 september 2006.
De eerste twee passen echt bij de tijd van het jaar, maar de laatste twee. Als je me die foto's laat zien en vraagt wanneer ze gemaakt zijn, zou ik toch echt gokken juni, begin juli.
Foto 1: aster
Foto 2: rozebottel van egelantier
Foto 3: margriet
Foto 4: kamperfoelie




Rode Kroon
In oktober van 2005 was ook al een stam omgewaaid. Zie bijgaande linkjes.
Geveld (mei 2006)
Stormschade (oktober 2006)
De takken kroon is in mei afgezaagd, maar de stam ligt er nog, een klein stukje zit nog vast. De boom stond in mei op het punt te gaan bloeien en een paar kleine zijtakjes direct uit de stam hebben inderdaad nog uitbundig gebloeid.
De insecten zijn op bezoek geweest bij de bloemetjes en zowaar, er zijn nog appeltjes aangekomen.
Het zijn wel de meest laag bij de grond groeiende appels die ik gezien heb, op een hoogte van ongeveer 10 cm boven de grond, kleine takjes wat vreemd uitstekend uit de liggende stam.
En uit de stronk komen allemaal nieuw takken opgeschoten....

Nazomertuin
Toch is een blik op de meeste tuinen genoeg om de echte tijd van het jaar te laten zien, september.
De siergrassen staan er fier bij, pluimen ontvouwen zich, de smalle bladeren zijn nog volop groen. Dit geldt bv voor de miscanthus net links van het midden, achter op de foto. Ervoor de laatste teunisbloembloemen: ze bloeien helemaal aan het topje van de planten. Nog een, twee dagen te gaan dan zijn alle reservebloemen op.
De hemelsleutel op de voorgrond kan nog iets dieper rood worden, maar is toch al aardig op weg naar zijn meest felle kleur. Het strokleurig gras, rechts voor, is een calamagrostis. Dit gras bloeit al vroeg in de zomer, dan met bronsachtige aren, en in de nazomer wordt het gras strokleurig. En pal daarachter, een tak van de Kornoelje, die in de hitte in juli zichtbaar lat had van de warmte, de bladeren zagen er veel bleker uit dan die aan de rest van de struik. Deze tak is nu ook de eerste die de prachtige herfstkleuren van de Kornoelje laat zien: diep rood paars. Gewoon een beetje voorlopende tak.

Glanzende bessen
De struik staat aan de rand van ons terras en hangt, met lange sierlijk gebogen takken, over de picknicktafel heen.
De vogels vinden deze bessen misschien wel mooi, maar niet zo lekker.
Ze hangen er dus nog een hele tijd aan om er vervolgens in de winter met zijn allen af te vallen.
Met een grote bezem veeg ik de valbessen dan van de picknicktafel en van het terras de border weer in.
Her en der komen kleine grootbladige cotoneasters op.
Stekje hebben?

Groene rupsen


Weer een nieuwe harige rups ontdekt in de tuin. Lichtgroen met hele lange haren.
Of toch niet?
Het zijn de zich ontvouwende halmen van het lampenpoetsersgras (pennisetum).
Nu nog heel licht gekleurd en tussen de bladeren van het halve bol-vormige grasje. De halmen groeien nog wat door en steken dan buiten de bladeren uit. Eerst nog een roodachtige tint in de pluimen en later -in de winter- strokleurig.
Dan prachtig met ijskristallen erin.

Een stukje zijtuin
Hier zie je de gladiool een week later (2 september). Bloemen fors groter en nu helemaal open. Ervoor de beginnende kleur van sedum Herbstfreude. Links de al iets herfstig kleurende azalea. Achtergrond laag is taxushaagje tussen onze tuin en die van de buren, het groen erachter is een kronkelhazelaar. In de winter erg fraai met de gekrulde takken, nu wat slordige kluwen groen. De zaailingen van de kronkelhazelaar worden overigens weer de gewone soort, de twee hazelaars in onze achtertuin zijn 'jonkies' van dit kronkelexemplaar. Rechts net langs de rand van de foto een vrijwel uitgebloeide teunisbloem. Deze blijft staan omdat ie 's winters een mooi silhouet heeft en de vogeltjes er eindeloos zaad kunnen komen halen.
Helemaal linksonder op de rand van de foto is nog een klein stukje hypericum te zien. Een meestal groenblijvende lage hertshooi, die goed als bodembedekker te gebruiken is. Tenminste als je geen andere planten wil op die plek, de plant kan fors woekeren met ondergrondse uitlopers.
NB. Weer een week later, 9 september. Beeld weer anders, de bloemstengel van de gladiool is omgeknakt. De bloemen opgepeuzeld door slakken. En ook de achtergrond is veranderd: de kronkelhazelaar van de buren is bij de grond afgezaagd!.

Hopbellen
De ander is uitgewaaierd over de hazelaar, die nu vol hangt met groene bellen.
Na een tijdje worden de bellen strokleurig, maar blijven lang hangen.

Oprit
Nou hoeft voor mij de oprit niet perfect schoon te zijn, en er was ook niet zo'n probleem bij droog weer. Maar bij nat weer werd de oprit glibberglad en dus gevaarlijk.
Dus: onze huishovenier "De Natuurtuin" ingeschakeld.
Maandag stonden ze voor de deur.
Regenpakken bij de hand en die waren ook wel nodig!
Eerst met een graafhappertje de bovenlaag weggeschraapt en vervolgens een mooie laag vers grind.
Niet te dikke laag want anders kun je er niet lopen of fietsen.
De oprit maakt weer geluid!

Herfstig
De spinnewebjes zien er prachtig uit met druppeltjes langs alle draadjes geregen.
De grote wielwebben van kruisspinnen, maar ook 'hangmatjes' die horizontaal in de struiken hangen. We hebben een wolkachtige buxus van 1 m hoog 1 m breed: alleen al in deze struik waren 10-tallen van die hangmatwebjes, als heel fijn gesponnen zilverdraad. De losse draden die dwars over een tuinpad hangen zijn al weer meterslang, maar met de druppels net te zien VOOR ze in je gezicht hangen. En dan zijn er nog wat onduidelijke driedimensionale webben, niet echt gestructureerd maar allerlei draadjes kriskras door elkaar.
Het valt niet altijd mee de bijpassende spin te vinden.

pimpernel?
Toen de plantjes opkwamen herkende ik de geveerde blaadjes: het was een of andere pimpernel.
Zie FOTO 1.

In het voorjaar, net na het op de definitieve plaats in de grond zetten, vielen de plantjes bijna ten prooi aan slakken. In juli werd het droog en warm. Geen last meer van slakken. Het werd erg warm en de plantjes verdorden bijna.
In augustus ten slotte, raakten ze goed op dreef, piepkleine bloemknopjes verschenen.
Bij de buren stonden de pimpernellen inmiddels in bloei, roze bolletjes.
Bij ons liepen ze wat achter.
De knopjes werden groter en groter en .... plat.....?
Platte knoopjes.
En de kleur? GEEL!
Het was helemaal geen pimpernel, maar het is boerenwormkruid.
Zie FOTO 2.

Waailingen
Afgelopen twee weekenden waren perfect. Heel veel buiten geweest, o.a. oogsten (pruimen, pruimen, pruimen). Maar ook gewoon rondwandelen en genieten van de volle tuin. Eerder dit jaar heb ik piepkleine zelf gezaaide grasjes verspeend, Die staan in potjes, ingegraven in een van onze kweekbedden. De plantjes zijn goed aangeslagen en kunnen volgend voorjaar een definitief plekje krijgen (of misschien wel bewaren voor de jaarlijkse tuinmarkt in mei). Mijn handen jeuken om veel meer planten te stekken en zaaien, maar de 'kweekbedden' staan helemaal vol. Deels met 'waailingen' (woord verzin ik ter plekke: samentrekking van aangewaaide zaailingen) deels met er neergezette plantjes. De tuin staat zo vol dat er niet veel 'kale grond' is, vooral in de kweekbedden is af en toe een schoongemaakt stukje, waar de aanwaaizaden makkelijk kunnen ontkiemen. Het ter plaatse in de grond zaaien blijkt dan ook lastig, wat is gezaaid, wat is aangewaaid?
Een enkele keer gaat het mis met een stek in pot. In de droge julimaand heb ik er een paar laten verdorsten.In een ander geval heeft zicht, in een potje, los op de grond van het kweekbed gezet, een mierennest gevestigd: lekker droog vinden de mieren, maar het plantje in de pot vindt dat meestal niet leuk en legt het loodje. Echt een luxe probleem, zo'n grote tuin en toch geen plek....
Bloemenweitje-in-wording
De boom staat in een grasveldje van 5 x 5 meter, de 'grind-bedding' vormt de overstort van onze vijver.
Een bloemrijk weilandje vereist arme grond, dus een (1) keer per jaar in augustus/september maaien (*) en maaisel na paar dagen drogen (dan valt bloemzaad eruit) afvoeren. De grond wordt dan steeds armer en er komen steeds meer bloemen.
Tot zover de theorie.
Weilandje wil namelijk het liefst in de zon liggen, en ja onder een flinke appelboom (en omzoomd door nog veel meer bomen en struikgewas) is er toch vrij veel schaduw. En dan duurt het veel langer voordat er een behoorlijke varieteit aan bloemen komt. De verschillende grassen blijken toch nog steeds dominant. Steeds als ik wat zaad over heb strooi ik het uit op dat weilandje.
Af en toe probeer ik de boel een beetje te versnellen, dan steek ik een stukje gras weg en zet daar een wilde plant in. Is erg goed gelukt met oranje havikskruid. En nu heb ik een zakje wilde bloemen mengsel, te zaaien in augustus. Ik heb al een stukje om de appelboom heen grasvrij gemaakt... En in mei heb ik wat fluitekruidzaad verzameld langs de wegberm en dat afgelopen weekend uitgestrooid.
Soms gaat het mis: Een paar jaar terug had ik een pol uit een Harener berm gestoken (en daar een graspol uit ons veldje voor teruggezet. Leuke gele bloem, lekker hoog, bloeide mooi. Helaas, dat bleek Jacobskruiskruid te zijn, een plant die nu uit bermen e.d. geweerd wordt omdat ie zich makkelijk uitzaait naar weilanden en erg schadelijk, soms zelfs dodelijk blijkt voor paarden en koeien. In Groningen, Friesland en Drenthe is er een georganiseerde klopjacht op het Jacobskruiskruid begonnen. Ik was dus wat verbaasd toen ik bij een fietstocht in juni op de Veluwe hele velden vol ontdekte, met ook nog bijenkasten er tussen is. Langs alle bospaden en randen begonnen zich gele randen van Jacobskruidkruid af te tekenen.
In ons eigen bloemenwieitje-in wording- peuter ik nu maar weer alle zaailingen uit het grasveld...

(*) we hebben een handmaaier, zo'n ding met een draaiende kooi. Daarmee kun je echt niet door zo'n hoog opgeschoten grasveldje heen komen. Het maaien bestaat dus uit gehurkt over het veldje schuiven met de graskantenknipper in de hand.
Gelukkig is het een klein veldje en wordt het gras inderdaad jaar na jaar minder.
Koperrood
Gras als in grasveld.
In het seizoen wekelijks te maaien.
En toen zag ik mooie plaatjes in boeken van wuivende grassen en geinige kleine polletjes.
Als eerste kwamen een drietal miscanthus sinensis 'Kleine Silberspinne', een calamagrostis en een pennisetum onze tuin bevolken. De kleine silberspinnen bleek niet zo heel klein, een van de drie pollen is nog niet verplaatst en vormt na bijna 5 jaar een imposante pol, doorsnee ruim een meter, hoogte met pluim 1.80 meter. De andere twee zijn al een of twee keer van plaats gewisseld en gedeeld, deze zijn nog een stuk bescheidener, 1.20 meter.
Later volgden andere grassen, onder andere een pol miscanthus sinensis twee/drie jaar geleden van de composthoop van Harener tuinvrienden gered. Ik weet niet welke varieteit het is, de aren zijn niet zilverwit zoals bij de Silberspinne', maar glanzend koperrood.
Zal wel zoiets als 'Kupfersonne' heten. Echt met een 'metalic' glans over de zich ontvouwende aar. Prachtig!
(Wim, Annet: herkennen jullie de kleur?)
Je moet er wel snel bij zijn want binnen een-twee dagen nadat de kleur zichtbaar wordt is de bloeiaar al helemaal uitgevouwen en valt de diepe koperkleur minder op. Nog steeds erg mooi als licht van de laagstaande zon er langsstrijkt.


Guldenroede
Oersterke vaste plant, zo sterk dat ie wat zwakkere broeders en zusters verdringt, beetje in de gaten houden dus.
Vanaf juli tot een flink eind in de herfst bloeit de guldenroede met grote gele bloempluimen.
Als je langs een grote pol bloeiende guldenroede loopt met de pluimen in de zon, dan kun je een oorverdovend gezoem horen. Zwaai met je hand vlak over de pluimen heen en wolken insecten vliegen op: bijen, zweefvliegen, vliegen, wespjes. Blijkbaar bevatten de bloempjes veel smakelijke nectar.
FOTO 1: in volle bloei, half augustus 2006
FOTO 2: pluispluimen afgezet met ijskristallen, januari 2006


De plant bij ons in de tuin, meestal zo'n 1.20 meter hoog, maar af en toe een uitschieter van 1.70 m, is waarschijnlijk de solidago gigantea, de late guldenroede. Meestal laat ik de uitgebloeide aren aan de plant zitten. De zaden worden op prijs gesteld door vogeltjes en de pluimen zien er fraai uit met een laagje rijp of ijskristallen.
De eerste jaren dat we guldenroede in de tuin hadden, ik had gelezen over woekerneigingen, probeerde ik angstvallig alle zaadhoofden weg te knippen voordat ze gingen pluizen. Niet alleen was dat veel werk, en zagen de losse kale stengels er maar armetierig uit, ook miste ik zo het fraaie winterbeeld. Al jaren laat ik het afknippen van uitgebloeide bloemhoofden achterwege, en in onze behoorlijk volle tuin, blijkt de solidago zich slechts zeer beperkt uit te zaaien.
Belangrijker is om steeds een stuk van de uitdijende pollen af te steken...
De plant heeft de laatste jaren een nogal negatief imago (gehad); meestal vond je de plant in grote aantallen in wat verwaarloosde tuinen. Maar er zijn tegenwoordig ook wat minder woekerende exemplaren te koop, en bv. ook wat meer citroengele exemplaren, of kleinblijvende planten (tot 50 cm). En langzamerhand zie je weer meer positieve verhalen verschijnen. In een van de laatste nummers van het tijdschrift Groei & Bloei is een groot artikel gewijd aan de guldenroedes.
Sterretjes
We hebben grote paarsroze, een hele dikke bos, die volgend voorjaar weer gedeeld moeten worden.
Maar ook kleine, 40-50 cm hoog, donkergroene bladeren, witte sterretjes als bloemen.
(aster=ster) .
Dit is de Aster Divaricatus, in het Engels: white wood aster.
De plant komt in het wild voor in grote delen van Noord-Amerika. Groeit goed aan de bosrand of aan de voet van een heg. In de tuin is het een mooie plant voor wat moeilijke schaduwplaatsen: halfschaduw of zelfs volle schaduw, droog tot wat vochtig.
De plant vormt losse, wat uit elkaar vallende pollen. Geurige witte bloemen, kleine sterretjes, begint wit en verkleurt naar roze achtig. Hartje eerst geel, later rood. Mooi om door andere planten heen te laten weven, zodat de witte sterretjes overal door heen komen.
Bloeit van augustus tot oktober.

Ze schijnen te kunnen woekeren, maar doen dat bij ons in de tuin nog niet (ik heb ze vorig jaar gekregen).
Toch maar in de gaten houden.
Scharnierbloem
Hij staat er wat stijfjes bij.
De nog niet uitgekomen bloemen boven in de aar lijken wel van plastic.
De naam is scharnierbloem.
In het Latijn: Physotegia virginiana
En in het Engels: Obedient plant (gehoorzame plant).
Geinig is dat je de bloempjes aan de stengel kunt draaien, en dat ze dan in die stand blijven staan.
Vandaar scharnierbloem, ze kunnen als een scharnier in verschillende standen staan.
De Engelse naam is nog leuker 'gehoorzame plant'
Zo kun je bv. alle bloempjes een kant opdraaien.
Tja waarom, zomaar.
Is leuk weetje om een tuinbezoeker te laten zien.
FOTO 1: zo staan ze alle kanten op
FOTO 2: en zo zijn ze een kant op gedraaid


Wilgenroosje

Nog even en het paarsroze is weg en maakt plaats voor het witte zaadpluis van het wilgenroosje.

Wilgenroosje-weetjes
- lid van de teunisbloemfamilie (wist ik niet!), ofwel Onagraceae.
- de teunisbloemfamilie bestaat uit ongeveer 20 geslachten en 650 soorten planten
- het wilgenroosje maakt deel uit van het geslacht 'basterdwederik', in het latijn Epilobium
- latijnse naam: Epilobium angustifolium (angustifolium = smalbladig), engels: fireweed, Noors: geitrams
- de blaadjes lijken op wilgenblaadjes, vandaar de naam wilgenroosje
- bloeitijd juni-augustus
- de bloemen lijken op steeltjes te staan, dit is het vruchtbeginsel waar later het zaadpluis uit komt
- zaadpluis wordt makkelijk verspreid door de wind, slaat goed aan op iets zanderige, voedzame (ruderaal)terreinen. Bv na een bosbrand komt wilgenroosje als een van de eerste planten zich vestigen (vandaar Engelse naam: fireweed)
- in de tuin blijken de wortels van de wilgenroosjes ook aardig de weg te weten, binnen een straal van enkele meters komen overal nieuwe roosjes op...
Tweejarigen: jaar een
Bijgaand een serie foto's van zelf-uitgezaaide tweejarigen. Dit zijn al forse planten.
Als ze hun eigen plekje mogen zoeken doen ze het vaak het beste.
Mochten ze een erg onhandige plek uitzoeken, dan kun je ze in het najaar verplanten. Of nu in een potje met potgrond op een schaduwplekje zetten en in het najaar op de definitieve plek.
Mijn ervaring is dat verplante exemplaren over het algemeen iets kleiner blijven dan niet verplante exemplaren.
FOTO 1: Verbascum, uitgezaaid tussen tegels terras, ertussen uitgepeuterd en opgepot
FOTO 2: Vingerhoedskruid, als is heel klein is bijna net zo donzig als verbascum, later gladder blad
FOTO 3: links van het midden: wilde peen; rechts: teunisbloem
FOTO 4: Verbena hastata, langs rand van pad, in najaar verplaatsten (als ze niet allemaal in de bloei schieten...)
FOTO 5: Vergeet-mij-niet, enige van deze serie die bescheiden in hoogte blijft.
FOTO 6: Slangenkruid
(FOTO 7: ontbreekt, ik was opzoek naar een zaailing van judaspenning, kon ik zo snel niet vinden.)
Zie ook: Tweejarigen: jaar twee




Juli is ook de tijd om tweejarigen te zaaien. Dat heb ik een paar weken geleden gedaan. Resultaat nog niet overweldigend, plantjes (binnen) ca. 1 mm groot, je moet er bijna een loep bijhalen. Van de buitengezaaide planten heb ik nog niet veel gezien : opgekomen en afgegraasd door slakken? Of gewoon nog niet opgekomen? Deze keer heb ik er naamstokjes bijgezet, dus ik weet dat er iets gezaaid is.
Stekken: Proef 1 en proef 2
Zo gaan bij elke snoeibeurt van de buxus altijd weer enige (soms wel tientallen) stekjes de grond in. Zomaar een plekje in de tuin waar nog wat ruimte is. Lukt niet altijd, zoals de eerste lichting stekken van dit jaar, die zijn allemaal verdorst en strokleurig geworden. Soms slaat buxus langzaam aan: als het voldoende vochtig is kan een kopstek wel een jaar in de grond staan en groen blijven, zonder enige wortelvorming. Als je nieuwe blaadjes begint te maken is ie goed aangeslagen, maar pas na 3-4 jaar heb je struikjes met enig formaat. Omdat ik dit al heel wat jaren doe heb ik inmiddels op allerlei plekken hegjes en groepjes buxussen.
Recent las ik op de Groei & Bloei site nog een extra tip: haal niet alleen de blaadjes af van de onderste 3 cm, maar maak ook een paar kleine kerven in de groene bast. De verwonding bevordert wortelvorming. Dat gaan we testen! Stekproef 1.
Ook met santolina stekken heb ik veel succes. Flinke vlekken zilvergrijs in de tuin geven aan dat de santolina het naar de zin heeft. En ook het snoeisel van santolina is onweerstaanbaar. Dat moet gewoon weer de grond in.
Lavendel gaat wat lastiger. Deels omdat onze struikjes eigenlijk al te oud zijn en niet zoveel goede sterke jonge scheuten maken als stekmateriaal. Maar ze drogen vaak ook uit. Eenmaal in de volle grond gezet, vergeet ik ze, en tegen de tijd dat ik ze weer zie zijn ze reeds volledig verdroogd.
Nieuwe stekproef: oud lavendelstruikje tot ongeveer zijn nek in de grond zetten (ongesnoeid). Het schijnt dan dat heel veel afzonderlijke takjes worteltjes maken. Die kun je vervolgens afknippen en als afzonderlijke plantjes verder laten groeien. Stekproef 2.
Hmmm.
Witte wijn met teunisbloem
Daarom een apart stukje over teunisbloemen.
Dit is de tweejarige soort.
Een heerlijke frisse geur.
De nachtvlinders zijn er dol op.
Zeer enthousiast is het gammauiltje (die als nachtvlinder trouwens ook overdag actief is)
Zie ook: Gammauiltje
En wist je dat witte wijn heel bijzonder smaakt als je hem opdrinkt in de buurt van een teunisbloem?
Vorig jaar liep ik met een glaasje wijn in de hand door de tuin. Slurp, slokje, heerlijk.
Ik liep naar binnen om de de fruitige smaak van deze wijn te bespreken en nam binnen nog een slokje.
Vreemd. Totaal andere smaak (ook lekker trouwens, maar niet zo fruitig).
En weer buiten bij de teunissen: fruitsmaak!
Probeer het maar eens.


Broccoli
Nee.
Het lijkt er wel op in dit stadium, een bleekgroene broccolibloem, maar dat is het niet.
Het is een detailopname van de bloemknopjes van vetkruid, hemelsleutel, ofwel Sedum Spectabilis Herbstfreude', voor de anglofielen onder ons 'Autumn Joy'. Over een tijdje komen er roze blosjes over het bleke groen en daarna donkerroze rode schermen.
Zeer makkelijk te stekken door VOORDAT zich bloemstengels vormen een paar takjes af te knippen en in de grond te zetten. Als test heb ik drie stengels in een pot met zandig mengsel gezet, die pot inmiddels ingegraven in kweekbed. En drie stengels ernaast, direct in de volle grond in kweekbed. Alle zes stengels hebben inmiddels een bloemtrosje gevormd.
Sedum heeft er wel eens last van dat ze zo enthousiast groeit dat de bloemstengels alle kanten op omvallen, alsof je dikke tante Jo midden in de struik is gaan zitten.
Ik heb al veel verschillende sedum-anti-omval-tips gehoord om het omvallen tegen te gaan.
Wie weet er nog meer?
1. in voorjaar hele pol met riek even uit de grond tillen. Een deel van de worteltjes raakt wat beschadigd zodat de plant deels haar energie stopt in herstellen van de wortels. het bovengrondse deel blijft dan compacter.
2. Delen in voorjaar zodat de pollen klein blijven.
3. Niet mesten, niet te rijke grond geven.
4. Voor de bloemstengels komen de buitenste bloemstelen weghalen.
5. Voordat de bloemen vormen een aantal stengels in het midden van de pol weghalen.
Bij ons in de tuin blijft de sedum meestal overeind staan.
Tip 5 heb ik dit voorjaar geprobeerd, eens kijken hoe de pollen zich houden als de bloemen zwaarder worden...
Tip 4 heb ik nog niet geprobeerd. Tip 4 en tip 5 lijken ietwat tegenstrijdig...
Koeienogen
In het Nederlands wordt de plant koeienoog genoemd.
Komt oorspronkelijk uit de Balkan.
Doet het goed in halfschaduw, geen kalkgrond, iets vochtig.
Heeft reusachtige hartvormige bladeren en is geschikt voor mensen met ruimte in hun tuin.
Het is een forse plant, met vanaf juli gele bloemen.
Mooi als ze nog dichtgevouwen zitten.
Margrietachtig als de bloem open is.
Als een koeienoog, bruin met geel hartje als bloem bijna uitgebloeid is.
En in de winter fraai silhouet als de bloemstengels met strokleurige bloemharten nog steeds rechtop staan.





De wesp en de bootsman
De laatste week zie ik steeds meer wespen bij de vijver.
Sommigen gaan aan de kant zitten, bij het ondiepe stuk.
Andere vliegen -als een brandblusvliegtuig- even langs het oppervlak en tippen daarbij even het water aan.
Weer anderen gaan op een waterlelie blad (zie foto) of het veel kleinere blad van kikkerbeetzitten.
Voor de wesp is dat niet geheel ongevaarlijk, want er bevinden zich rovers net onder het wateroppervlak.....
Als je langs het spiegelde wateroppervlak kijkt zie je vijf stipjes: de 4 voorpoten en het achterste puntje van het lijf van het bootsmannetje.
Meestal hangen de bootsmannen op hun kop aan de onderkant van de waterspiegel. Met hun sterke achterste poten 'roeien' ze door het water.
Maar pas op: het zijn roofinsecten. een vlieg, mug of wesp die in het water valt en wat ligt te spartelen, wordt rap door bootsmannetjes onder water en onder een blad of steentje op de bodem getrokken. Als ie verdronken is, wordt ie opgepeuzeld.
Soms heeft een insect geluk: bootsmannetjes zijn nogal agressief, ook ten opzichte van elkaar.
Soms zijn ze zo aan het kibbelen om de prooi, dat het in het water gevallen insect kans ziet om weg te komen.
De wesp op de foto is slim door water te drinken vanaf het waterlelieblad en zich niet te dicht bij de rand te begeven.
Daar loeren de bootsmannetjes....
FOTO 1: wesp komt drinken
FOTO 2: bootsman ligt op de loer


Wist je dat....
..... bootsmannetjes kunnen vliegen?
Toen onze vijver werd aangelegd, was er nog geen uur een laagje water in of er zwommen al bootsmannetjes in de verder kale vijver...
.....ze heel akelig schijnen te kunnen steken?
Een bijnaam is 'waterbij'. gelukkig heb ik dat nog nooit ondervonden, maar ik kijk toch altijd goed uit als ik met mijn voeten in de vijver bungel.
.... de andere kant van de bootsman knalwit is?
De onderkant van de bootsman is zwart, maar omdat ie op zijn kop zwemt is dat de kant die naar boven gericht is. Van boven af zie je de bootsman bijna niet tegen het wateroppervlak. Handig om boven-water insecten te vangen. De bovenkant van de bootsman is wit, maar omdat ie op zijn kop zwemt is dat de kant die naar beneden gericht is. Een onderwaterinsect die dieper dan de bootsman zwemt ziet door de witte kleur de bootsman niet afsteken tegen de lichte hemel. dus ook nu weer schutkleur voor de rover.
Tweejarigen: jaar twee
Voor tweejarigen geldt: het ene jaar groeien, het andere jaar bloeien.
Je hebt kanjers van tweejarigen, zoals toortsen, teunisbloem, slangenkruid en uiteraard de vingerhoedskruiden.
Daarnaast zijn er allerlei perkplanten die tweejarig zijn, met als bekendste de muurbloem of duizendschoon.
Ik vind vooral de kanjers mooi.
Wat een groeikracht!
En ze zorgen vaak voor overvloedig zaad, als je het zover laat komen.
Dus eenmaal in de tuin, dan hoef je er nooit meer zonder te zitten.
Ik heb afgelopen week diverse digitalissen (vingerhoedskruid) gezaaid, zaad via internet gekocht.
De gewone (paarse of witte) vingerhoedskruiden heb ik al in grote aantallen.
Het verse zaad zou gele exemplaren en rood-met-geel moeten opleveren.
Ook gezaaid, twee weken geleden, nu kleine plantjes: scharlei: zaad kun je bij de Cruydthoeck kopen.
Deze plant werd zeer op prijs gesteld door Gertrude Jekyll (Spreek uit: djie-kil met klemtoon op djie), beroemde Engelse tuinarchitect/tuinontwerper.
En bij een bijna-buurvrouw moet ik een dezer dagen wat zaad van witte judaspenning halen.
Ik heb eerder dit jaar al een zaailing meegekregen.
De paarse judaspenning groeit al wel bij ons ons in de tuin.
Het ene jaar heel veel, het andere jaar (zoals 2006) een enkeling.
Ook een 2 jarige waar je weinig moeite voor hoeft te doen is het vergeet mij nietje.
Zaaien hoeft niet. Dat doet ie zelf wel. Er staan al weer flinke polletjes her en der in onze tuin.
Dat wordt het hemelsblauw voor volgend jaar.
Bijgaand een serie foto's van jaar twee: de bloei.
Een volgende keer een serie foto's van jaar een: de groei (de bladrozet)
Foto 1 en 2: verbascum (toorts) en verbena hastata
Foto 3 en 4: muurbloem en vergeet-mij-niet
Foto 5 en 6: slangenkruid en vingerhoedskruid (laatste foto is van Holly)




Hortensia
Een Hydrangea houdt van lichte schaduw en enigszins vochthoudende grond.
Bij te veel zon of droogte: bladeren hangen slap, verbranden.
Onze grootste hortensiastruik stond tot mei van dit jaar in de halfschaduw, half onder de appelboom.
Na het omvallen van de appelboom is er veel meer zon op deze plek, tot een uur of 3-4 in de middag. En dat met de droogte in juni en de warmte in juli 2006....
Ondanks water geven (dat voor een deel gewoon van de struik wegloopt het tuinpad op) zijn veel van de bloemtuilen deels verdord...
FOTO 1 en 2: Hortensia die in de schaduw van andere planten staat.
FOTO 3 en 4: Hortensia die opeens in de volle zon staat



Kastanjehout
Er werd een kwart ronde pergola gebouwd, inmiddels vrijwel verdwenen onder een grote druif en clematis vitalba.
En een picknick tafel.
En een bankje om over de tuin uit te kijken.
En een schapehek, deels om vanaf het terras niet direct zicht te hebben op de straat (en omgekeerd), deels om de kliko's aan het zicht te onttrekken.
Voor al deze tuinonderdelen werd gebruik gemaakt van hout van tamme kastanje, Europees hardhout, duurzaam gekweekt.
Gaat lang mee, geen behandeling nodig met verf of beits. Heel vers is het hout nog gelig, en 'geeft nog wat af': in het begin ontstond een roodbruine plek op het pad van gele tegels daar waar regenwater van de pergola afdrupte. Maar binnen een jaar heeft het hout een mooi grijs verweerd oppervlak.
En toen later de vijver werd aangelegd werd de brug over de vijver ook weer van kastanjehouten balkjes gemaakt.
Mooi spul.
Deze week weer een stukje hout aan de verzameling toegevoegd.
Zie Schapenhek.
FOTO 1: pergola met druif
FOTO 2: picknick tafel
FOTO 3: bankje
FOTO 4: brug
FOTO 5: detail: knoest van nieuwste schapenhek


Kogel
Mooi iets verder achter in de border, het blad wordt na de bloei wat lelijk.
Deze foto's zijn in de avond gemaakt, de camera flitste automatisch bij.
Dat geeft een wat surrealistische witte rand om de bolbloemen en de stengel.
De foto's zijn kort voor de bloei genomen.
De vele piepkleine bloempjes die per kogel volgen zijn lilapaars.
Zeeeeeeeer geliefd door hommels en bijen. Soms zitten er wel 5 tegelijk op een kogel.
Als de bloempjes weer afgevallen zijn dan ziet de kogel er weer bijna net zo uit als op deze foto's: je moet dan echt goed kijken om te zien of de bloem nog gaat bloeien of al gebloeid heeft.
Pas in de winter vallen de laatste zaadhoofdjes af.

Komkommerkruid
Helblauwe bloempjes, prachtig gewelfd.
De bloempjes en jonge blaadjes zijn eetbaar.
Heel leuk is om de bloemetjes in te vriezen in ijsblokjes, fleurig in de zomerse limonade op een warme dag.
Of in de sla.
De jonge blaadjes kun je hakken en door yoghurt of kwark doen, of ook weer door de sla.
Neem geen oude blaadjes, die zijn te harig.
Ook hommels/bijen zijn er dol op.
Bloei: juni-juli-augustus.
Zaaien in najaar voor vroege bloei, in voorjaar gezaaid is de bloei iets later.

Welke plant is dit? (2)
Het is niet 'brandende liefde', maar dagkoekoeksbloem ((Silene dioica). Bedankt Nico.
Nog een plant - zonder-naam:
De bloem lijkt erg op duifkruid/scabiosa, maar het blad absoluut niet.
Maar wat is het dan wel? WIE HET WEET DIE MAG HET ZEGGEN
- groeit bij ons in halfschaduw
- zeeer lang bloeiend, bloemen aan een plant bloeien achtereenvolgens, niet tegelijk
- stevige pol, ca 30-40 cm hoog, bloem stengel 40-50 cm.
- goede snijbloemen, prachtige combinatie met bloemen van alchemilla mollis (vrouwenmantel)
- geliefd door hommels, zelfs nog als bloemen in vaas staan
FOTO 1 en 2: plant zonder naam: bloem en blad


FOTO 3 en 4: duifkruid bloem en blad, van internet geplukt


Zie ook: Welke plant is dit? (1)
Welke plant is dit? (1)
Maar als ik op internet via Google - afbeeldingen zoek kom ik allerlei veel meer rood-oranje planten tegen, die toch echt anders zijn.
Maar wat is het dan wel? WIE HET WEET DIE MAG HET ZEGGEN
- enthousiaste plant
- hard roze bloemen
- langbloeiend mei-juni
- hoogte 70-80 cm, plant 40 cm in doorsnee (flinke bos)
- opvallende zaaddozen die heel lang aan de plant blijven
- groeit bij ons in verhoogde border, volle zon



Klaproos
Deze klaproos zocht een plekje in een scheur van de betonplaat waarop ons fietsenschuurtje staat en waar de klikoparkeerplaats is.
Deze eerste bloem is inmiddels uitgebloeid, er komen er nog twee.

Zaaddoos
In veel gevallen is het zaad nog niet rijp (foto 2 en foto 3), maar in sommige gevallen rammelen de zaadjes al (foto 1-4).
De tijd breekt aan om weer zaden te gaan verzamelen! Voor de eigen zaai of voor de ruil.
FOTO 1: zaaddoos ijslandse papaver (bloem oranje of geel)
FOTO 2: kaasjeskruid (bloem wit, je schijnt ze ook in mierzoet roze te hebben)
FOTO 3: waterweegbree (geel met oranje stippeltjes in de keel)
FOTO 4: brandende liefde (knallend roze, zie ook Welke plant is dit? (1))



Dorst
Op 4 en 5 juli was het hier 33.3 en 33,4 graden.
Da's te veel van het goede.
's Morgens in de schaduw koffie kon nog. Daarna naar binnen, gordijnen en deuren dicht.
Poezen vertrekken 's morgens om de hele dag onder een of andere heg door te brengen (in katzwijm) en komen pas tegen de avond weer tevoorschijn.
Plantjes kunnen niet lopen (nou ja, behalve Triffids) en moeten maar zien te overleven.
Dat doen ze door hun blaadjes te laten hangen of op te krullen.
Voor korte tijd gaat dat goed, ze fleuren weer op met wat water, maar als het te lang duurt houden ze het voor gezien.
Vaste planten beginnen te verkleuren en gaan in herfstrust.
Echte dorstige planten zijn Hortensia (ook wel Hydrangea=water-plant) en floxen.
Maar dat het zo heet kon worden dat een waterlelieblad dat in de vijver op het water ligt kan verschrompelen, dat had ik niet gedacht.
FOTO 1: Hortensia laat zijn blaadjes hangen
FOTO 2: Veronicastrum treurt, blaadjes staan normaal horizontaal
FOTO 3: Verdroogd waterlelieblad



Open Tuinen 2006
Wij hebben dit jaar voor de tweede keer de tuin opengesteld, alleen op de zondag, niet op de vrijdagavond of zaterdag.
Erg leuk om bekende en onbekende mensen op bezoek te krijgen. Bij veel bezoekers is de vijver (hoe krijg je het water zo helder) favoriet. Een goede tweede waren de overal bloeiende steenanjertjes, en kort daarop de teunisbloemen. De eerste bloemen gingen afgelopen dinsdag (20 juni) open en inmiddels zie ik vanuit de serre overal de gele bloemen open, als een soort tuinverlichting (het is bijna negen uur 's avonds).
Na een warme dag gister, onder andere laatste tuinpad gelegd zodat bezoekers niet door het zand hoefden te ploegen, begon het vandaag ook warm. Wel was voor vanmiddag stevige regen voorspeld. Misschien dat daarom veel bezoekers redelijk vroeg arriveerden.
Zo rond kwart over 11, half 12 kwam de stroom goed op gang, met op een bepaald moment ongeveer 20 bezoekers tegelijk. Zoveel dat ik velen nauwelijks heb gesproken en alleen maar even heb gezwaaid.
Daarna vooral in twee tallen en soms vier tegelijk.
Tegen half drie begon het een beetje te druppelen, en we konden vandaag echt gebruik maken van de nieuwe veranda, bedacht en bedoeld voor een zomerse dag, lekker warm, je wilt buiten zijn, maar het regent. Dat kan dus met een veranda.
De familie Reitsema was hier als een van de laatsen. Grote paraplu gehaald zodat zoontje toch naar de kikkervisjes kon. Mocht ie misschien een paar kikkervisjes meenemen? In de vijver thuis hadden ze bruine kikkers en wij hebben groene...
Tuurlijk. Jampotje gehaald en hij kon gaan vissen. 10 kikkervisjes hebben nu een nieuw huis.
FOTO: kijk die kikkers en daar, kikkervisjes!

VEEL MEER FOTO's, van de hand van een bezoekende straatgenoot.
Kijk eens op zijn website, dagelijks aangevuld met allerlei geinige stukjes en veel, heel veel , foto's.
http://www.moorsmagazine.com/fotos/tinekestuin.html
Subtiele kleuren
Het is aan te raden handschoenen te gebruiken als je ze plukt/uittrekt, vooral de ingedroogde haartjes van afgestorven bloemstengels blijven als bijna onzichtbare splintertjes in je vingers zitten.
Eerste jaar een platte rozet, tweede jaar eerst een (1) stengel, en als ze plek hebben later een heleboel zijstengels. De gewone kleur is paarsblauw, soms wat verbloeiend naar donkerroze. Dit jaar voor de tweede keer een heel lichtroze versie (de blauwe verf was op) in de tuin, pal naast een paarsblauwe.
Een hele subtiele kleurencombinatie.


Behalve als je een beetje verder naar achter gaat staan en de knalrode klaproos ernaast ziet staan.
Weg is de subtiliteit.

Snippers
In eigen tuin moest echter nog een en ander gebeuren.
In het voorjaar is de appelboom omgewaaid en overal in de tuin had ik 'tijdelijk' stapels takken neergelegd.
Die lagen er begin van de week nog steeds...
De tijd begon te dringen.
Buurman Jan gevraagd met de 'helse machine' langs te komen, een zeer lawaaiige versnipperaar.
Maar snipperen doet ie, en in een klein uurtje waren de enorme bulten takken ongevormd in een berg snippers.
Deze heb ik vervolgens uitgereden over een aantal aarden paadjes in de tuin. Kan er weer een tijdje tegen.
En het belangrijkste is dat de tuinbezoekers nu weer rond kunnen lopen in de tuin omdat de tuinpaden niet meer geblokkeerd zijn.
NB. Jan nam ook zijn kettingzaag nog even mee en zaagde een paar van de dikke takken van de gevallen en nog steeds over het pad liggende boom af.
Een van de takken was helemaal hol: het hele binnenwerk zat vol met de mooiste pikzwarte compost die je je kunt voorstellen.
Die kan ik wel per ons verkopen, als 'zwart goud'.
De boom zelf mag nog even blijven liggen, zit nog aan een klein stukje vast en heeft een paar appeltjes gemaakt!

Zie ook Geveld
Kleurig Tapijt
De bamboe, gekregen van een tuinvriendin, heeft een wat slordig overhangende spriet over de santolina heen, deze heb ik inmiddels afgeknipt.
Onder de grote foto twee detailopnamen, van steenanjertje en de bloem van de tripmadam.



Steenanjers (Dianthus deltoides).
Heb ik jaren geleden een plantje van gekocht. Is niet heel langlevend op dezelfde plek, maar gelukkig heel goed te zaaien.
Inmiddels heb ik ze op veel plaatsen in de tuin, en zaailingen zet ik altijd op de randen van een kweekbed om een beetje te groeien. In de loop van het jaar kan ik dan steeds zo'n randplantje uitscheppen en op een plekje zetten waar net een beetje kleur nodig is.
NB. Aanvankelijk zaaide ik de steenanjer op een bed uit en kreeg een groot plakkaat van steenanjertjes, maar het bleek lastig om daar dan een mooi stukje vanaf te steken, werd wat rafelig. Ik heb gemerkt dat het beter gaat als je de plantjes een beetje uit elkaar, als afzonderlijke polletjes laat groeien.
NB2. De steenanjers in onze tuin komen in twee kleuren voor. De oorspronkelijk gekochte donkerrozerood en een variant dit net iets meer roze is, met een fractie kleinere bloemen.
Het heeft trouwens een tijd geduurd voordat ik mezelf overtuigd had dat het twee verschillende kleuren zijn. Eerst dacht ik steeds dat het aan de lichtinval lag. Maar nee, echt twee kleuren, die eigenlijk net niet bij elkaar passen. Mooiste is om ze een stukje uit elkaar te zetten.
Tripmadam (sedum reflexum).
Vetplantje met blauwgroenige rozetjes, 1-2 cm hoog. In juni komt er een bloem, 10-15 cm hoog met knalcitroengele bloemetjes. Als die uitgebloeid zijn later in de zomer, kun je ze het beste afknippen, niet aftrekken. Voor je het weet trek je de hele plantjes uit. Op een goede plek (goede drainage) kan het een mooie bodembedekker zijn. De blaadjes zijn dik en vetachtig en werden vroeger als keukenkruid gebruikt bijvoorbeeld over salade of over gebonden soep (ipv peterselie). Alleen verse blaadjes gebruiken, smaken beetje peperachtig. Gedroogd smaken ze naar niks.
Hemelse geur
En dan, al sniffelend, om je heen kijken welke bloem dit veroorzaakt.
Warm weer, warme avond, goed voor geurende bloemen en planten.
In deze tijd van het jaar is er dikke kans dat het een kamperfoelie is die je ruikt.
Naast de sierlijke bloemen is er ook die hemelse geur.
Wij hebben in de voortuin een 'kamperfoelieboom', een aangewaaide kamperfoelie die groeit in een aangewaaide es. De es mag er uitsluitend blijven staan als kapstok voor de kamperfoelie. De es is inmiddels een meter of 2.5, ik knip steeds de takken er af die zich aan de kamperfoelie ontworstelen. Zodat er niet te veel essegroen zichtbaar is maar vooral kamperfoelie-blauwgroen met een overdaad aan bloemen (en later vaak glanzende rode bessen).
De bloemen van de kamerfoelie boom zijn donkerroze als ze nog gesloten zijn, maar als de bloemen zich openvouwen zijn ze spierwit van binnen.


Kornoelje, maar welke
De struiken stonden al in de tuin toen we hier kwamen wonen (inmiddels bijna 14 jaar geleden).
1. De eerste die ik probeerde te determineren was ongeveer 3 meter hoog en even breed. Licht groene gaafrandige bladeren met opvallende gebogen nerven. Bloemen: kleine witte 4-puntige sterretjes in kleine schermen bij elkaar. Eerste bloei in mei, gevolgd door witte trosjes bessen. Bessen erg in trek bij merels. Later nog een tweede bloei met besjes, niet zo uitbundig. Rest van zomer onopvallende groene plek in tuin (*). In de herfst prachtig rode bladkleur en 's winters knalrode twijgen, vooral de verse takken.
Rode twijgen, da's Rode Kornoelje dacht ik. Maar volgens de boekjes maakt de rode Kornoelje (Cornus Sanguinea) blauwe bessen, onze struik heeft echt knalwitte bessen. De Witte Kornoelje dan? Die maakt wittige of blauwachtige bessen. Voorlopig houd ik het op Cornus Alba 'Sibirica'.
2. Op een andere plek in de tuin hebben we een heestergroep. Daarin staat en heester, inmiddels wel zo'n 4 meter hoog die momenteel volop in bloei staat. Schermpjes met witte ster-bloempjes. het lijkt wel een Kornoelje. Maar welke?
Deze maakt donkerblauwe besjes. Een tot twee keer in de latere zomer strijkt hier een zwerm spreeuwen neer, die met tientallen tegelijk de besjes komen plukken. Dit is duidelijk een andere variant dan de hierboven beschreven versie.
Ook een Witte Kornoelje? Maar dan wordt ie wel hoog.
En Kornoeljes houden vooral van kalkachtige grond.... (terwijl hier in Haren de grond erg zuur is).
Beter dan 'een zekere witte Kornoelje' krijg ik de naamgeving niet.

3. De derde variant is er een met witbont blad. Winterhard tot -35 graden, zegt kweker Esveld, maar bij ons twee jaar geleden grotendeels omgevallen bij een hevige windstoot. Doordat de heesters in het bosje zo door elkaar groeien maken ze soms meters lange takken om met hun verse blaadjes boven het dichte (gezamenlijke) bladerdek uit te komen. Zo'n lange slungeltak blijkt niet erg stabiel als een gekke windvlaag er grip op krijgt. Tak lag plat over het terras en kreeg ik niet meer opgetakeld. Afgezaagd. Nu is er nog een klein struikje over, dat zijn best doet in de schaduw van de andere kornoeljes.
4. Tot slot: gele Kornoelje, gele takken in de winter, schijnt erg breed uitstoelende struik te worden. Afgelopen winter paar takken uit andermans tuin geknipt en in de grond gezet. Meeste zijn aangeslagen, hoewel nu onzichtbaar. Ik had ze 's winters tussen de rij rabarberplanten gezet, die zijn nu op maximale grootte en worden nog overschaduwd door de varens die zich in hetzelfde rijtje hebben genesteld. In het najaar/winter vind ik de gele Kornoeljes wel terug.
* ) bij ons levert de struik mooie schaduwplek aan rand van gras na ongeveer 3 uur 's middags, ideaal om op een zeer warme zomerdag in de schaduw op het gras te liggen.
Oranje elftal
Net begonnen. Snel een elftal oranje foto's.
Want het hele oranjefeest kan zo maar weer snel over zijn.











Eigenwijs vingerhoedskruid
Eerste jaar een grote rozet, en tweede jaar een enorme kaars er boven op. Meestal paarsrozeachtig en soms wit.
Binnenin de afzonderlijke bloemen kun je de fraaiste donkere vlekken zien die je je kunt voorstellen, stippen, lichtere plekken, donkere vlekken. Geen bloem heeft hetzelfde patroon. Deze vlekken zijn bedoeld om insecten te lokken. Blijkbaar zien ze er in ultraviolet licht (golflengte van het licht die veel insecten nog kunnen zien) nog mooier uit. De hommels vliegen af en aan.
Je moet een bloempje wel even omhoog draaien om er in te kunnen kijken of anders door de knieen om van onder in de klokjes te kunnen kijken.
De bloemen hangen over het algemeen met de opening naar beneden.
Maar een enkele keer heb je een eigenwijze Digitalis, die houdt zijn klokjes gewoon horizontaal, en de bloemknoppen die nog gesloten zijn staan zelfs omhoog gericht. Eigenwijs!
FOTO 1: meestal hangen de klokjes van het vingerhoedskruid met de opening omlaag.
FOTO 2: een enkele keer staan de bloempjes dwars.


Ik vind de groeikracht van vingerhoedskruid prachtig. Als ie op een humusrijk plekje staat, liefst halfschaduw kan ie soms wel 2 meter worden. Soms komen er ook zijtakken vanuit de rozet, dan wordt het een hele bos. Op een drogere plek blijft de bloem een stuk korter. En als de bloem uitgebloeid is vormen zich zaaddoosjes, met zaadjes in duizendvoud. Een beetje uitschudden en je hebt ook weer bloemen voor over twee jaar zekergesteld.
En als je er te veel hebt, ze rozetjes zijn heel makkelijk weg te halen.
NB. Er zijn ook vaste planten vormen van vingerhoedskruid, heb ik een paar keer proberen te zaaien, nog niet gelukt.
Praatje bij een plaatje: stapelmuur
Ga begin juni de achtertuin in
Loop een stukje het pad op richting vijver,
Draai na twee meter een kwartslag naar links (tegen de wijzers van de klok in),
Maak een foto.
Resultaat: zie foto.

1. Op het stapelmuurtje: kolonies van twee soorten zich langzaam uitbreidende sedums, huislook. Boven de baksteen met de vele gaatjes een rozetje dat gaat bloeien en langzaam de lucht in stijgt. De bloem wordt oud roze, het betreffende rozetje sterft af na de bloei, maar maakt wel plaats voor nieuwe rozetjes.
2. Achter het stapelmuurtje een enigzins verhoogd bed, met flink wat zand, wat droger dan de omgevende bedden, prima voor droogteminnende planten. Links en rechts kleine bolronde struikjes Santolina (heiligenbloem). Ik snoei de struikjes jaarlijks om ze compact te houden (eind winter) en nog eens als de struikjes in bloei schieten. Ten eerste omdat ik de bloemen, kleine gele knoopjes, niet zo mooi vind als het grijze blad; ten tweede omdat ze na de bloei heel slordig 'omvallen' allerlei kanten op; ten derde omdat de bloemen enorm stinken (viel ons vorig jaar op toe we een struikje wel in bloei hadden laten komen en op een zonnige dag bijna van de tuinbank verjaagd werden door de stank). Na enig snuffen vonden we de dader, de santolina in volle bloei.
3. Rechts bevallig hangend vanaf het muurtje: een uitgezaaide rotsanjer, nog net niet in bloei met de donkerrode bloempjes, maar lang duurt dat niet meer. De bloemstengels met knoppen richten zich al op.
4. Rechts, rechtsachter en midden achter, wiegende margrietjes. Elk jaar op een iets andere plek, maar altijd welkom.
5. Links bijna op de rand, de eerste bloemen van een Vingerhoedskruid openen zich. Vele zullen nog volgen. Tot grote vreugde van hommels die de komende weken lekker maaltjes komen halen in de klokbloemen.
En er is zoveel meer te zien op een zo'n foto.... Dat is voor een volgende keer.
Oranje Havikskruid
In het latijn: Hieracium aurantiacum.
Niet zo knaloranje als de ijslandse papaver, maar met een zweempje geel soms en een zweempje bruin.
Elke (composiet)bloem bloeit kort, maar zoals je op de foto ziet, er komen er nog heel veel aan,
Na de bloei komen er kleine pluiszaadjes die met de wind wegwaaien. Maar het meeste verspreidt de plant zich door gewoon te gaan wandelen met zijn wortels, uitlopertje hier, uitlopertje daar, en hop, aan het eind van de uitloper maar weer een rozetje bladeren maken. Volgend jaar ook daar een bloem en een plek om nieuwe uitlopers te maken.
Het oranje havikskruid heeft wel last van meeldauw later in het seizoen.
Na de bloei knip ik de uitgebloeide stengels af, dan lijkt het minder erg te zijn.
Soms nog een beetje tweede bloei.

In Nederland komen veel verschillende soorten havikskruid voor:
Boshavikskruid (H. sabaudum)
Dicht havikskruid (H. vulgatum)
Grijs havikskruid (H. praealtum)
Muizenoor (H. pilosella)
Muurhavikskruid (H.murorum)
Oranje havikskruid (H. aurantiacum)
Ruig havikskruid (H. scabum)
Schermhavikskruid (H. umbellatum)
Spits havikskruid (H. lactucella)
Stengelomvattend havikskruid (H. amplexicaule)
Stijf havikskruid (H. Laevigatum)
Vals muizenoor (H. peleterianum)
Weidehavikskruid (H. caespitosum)
Witte ooievaarsbek
Deze tuingeranium met diep ingesneden blad en grote witte bloemen. Met in het hart een zweem lilapaars. Kleurt fraai bij de donkerbladige Astilbe, die net zijn bloempluim aan het ontvouwen is.
Blijkbaar is de bloem ook lekker,
op de foto zag ik dat een insectje zich tegoed deed aan de nectar, zie detailfoto.

Gele Morgenster
Latijn: Tragopogon pratensis subsp. pratensis
De gele morgenster heeft vandaag zijn eerste bloem open gedaan. Onder aan de foto zie je nog de groene punt van een volgende bloem. De plant heeft een rozet van smal langwerpig blad en er komt een bloemstengel uit van ongeveer een meter hoog.
Een paar bloemen, om de beurt. Na de bloei sluit de bloem zich en vormt zich om naar zo'n mooie pluizenbol, net als een paardenbloem. De zaadjes en parachute-jes zijn alleen een slagje groter.
De plant is meerjarig.
Ik heb een aantal jaar geleden wat zaad meegenomen uit een heemtuin in Warffum. Volgens enkele verwijzingen op internet wordt de plant maximaal 60 cm hoog. Dan is zeker een bijzonder geval, hij wordt bijna 1 meter, zowel bij ons in de tuin, als op de plek waar ik het zaad heb meegenomen.
NB. Op internet zocht ik o.a. naar de latijnse naam. Toen kwam ik bij een Belgische veldbloemensite terecht.
Handige informatie over planten, maar nog niet zoveel foto's. Er stond een oproep bij om foto's in te sturen.
Toen heb ik bovenstaande foto ingestuurd. En nog geen half uur een berichtje terug uit het verre Belgie.
Met dank voor de foto en hij is meteen geplaatst....
Hier een link: Gele morgenster - Kenmerken, tips, volksnamen en vertalingen

Groentinten
Maar groen is niet zomaar groen.
Je hebt grasgroen, en geelgroen, en lichtgroen, en grijsgroen, en blauwgroen.
Groen met een rode zweem, of groen met een wit streepje.
De meeste groenen passen prima bij elkaar.
Een enkele keer 'vloeken' de tinten groen.
Zo had ik eens puntwederik staan naast coreopsis verticillata. Beide gele bloemen, verschillende kleur geel, maar dat was niet het probleem. De kleuren groen vond ik gewoon niet mooi bij elkaar passen. Na een paar jaar de Coreopsis (meisjesogen) verplant, nu passen ze mooi bij hun omgeving.
Ik twijfel nog over de hertshooi. Leuk klein struikje, maar het verse blad heeft een tintje oranje in het lichtgroen, en dat blijkt niet zo mooi tegen de omringende planten af te steken. Misschien naast heel donker groen zoals taxus.
Later in het seizoen is de hypericum egaal lichtgroen tot iets donkerder lichtgroen. Dan is het kleurbeeld rustiger.
FOTO 1/2: groen met roodachtig
FOTO 3/4: groen met grijsgroen




Iris
Latijnse namen:
Iris Pseudacorus is de gele lis, beschermde plant, houdt van moerassen, slootkanten tot een waterdiepte van 30 cm.
(Onze gele versie lijkt wat fijner en tengerder dan de 'gewone' gele lis).
Iris Sibirica is de fluweel paarsblauwe siberische lis (ook vaak siberische iris genaamd). Doet het ook in enigszins vochtige grond.
(De Iris Germanica, met grote wortelstokken houdt juist niet van nattigheid).
FOTO 1: op de voorgrond de diepblauwpaarse iris, daarachter rechts aan de vijveroever de gele lis.
FOTO 2: en 3: je ziet wel dat het broertjes zijn..
.



FOTO 4: afgeknaagde iris knop.
Onze tuinslakken hebben een voorliefde voor het blad van de siberische lis, en dan is het allerlekkerste hapje blijkbaar de stengel onder een bloemknop die op uitkomen staat. Meestal wordt ie finaal doorgeknaagd en dan ligt de bloemknop op de grond, soms zit de knop nog aan een haardikte van de stengel vast en bungelt troosteloos tegen de resterende stengel aan.
Een paar jaar geleden heb ik geprobeerd alle bloemknoppen te redden door ELKE ochtend 's ochtends vroeg alle slakken die ik kon vonden uit de irispollen te plukken. Sindsdien geen slakken meer geplukt. Resultaat vrijwel gelijk. De pollen zijn nu groot genoeg zodat er altijd wel enkele bloemen het slakkenvandalisme overleven. Maar het blijft sneu om de afgeknaagde knoppen te zien...

Verrassing: Gouden regen
Zo had ik eens een aangewaaide Hebe, leuk struikje, dat in het derde jaar mooi in bloei kwam (en in de derde winter doodvroor..).
De grootste verrassing voor mij was echter een gouden regen, niet zomaar een klein struikje, maar een complete boom, 3-4 meter groot.
Het zit zo.
Achter in de tuin hebben we een bomenrij. Grote bomen, met een enorme 30 m hoge wilg, als de kampioen. En kleinere 20 meter hoge bomen, berken, zwarte els, lijsterbes. Daaronder en daarvoor staan kleinere bomen en struiken. Bijvoorbeeld een fors uitgegroeide seringenboom. En liguster die zonder snoeien 4 meter hoog wordt, niet hoger, en later in het jaar een heerlijke geur verspreidt als ie vol in bloei staat. Als je liguster steeds snoeit -als heg- komen er geen bloemen aan. Een grote bonte hulst inmiddels ruim 3 meter hoog en vrijwel even breed. Ook wat kleinere onduidelijke boompjes.
Op een dag een paar jaar geleden stond ik zo ver mogelijk achter in de tuin om een serie panoramafoto's te maken van de achtertuin en de achterkant van ons huis (onderdeel van een opdracht voor een cursus). Het achterste plekje in de tuin bestaat uit een nauw gangetje tussen de houten composthoop en een heggetje.
Toen zomaar, een blik omhoog, richting de kronen van de bomenrij achter in de tuin.
Mijn mond moet wel open gevallen zijn van verbazing, ineens zag ik vlak boven me een heleboel gele trossen van een gouden regen!. Deze moet al jaren in onze tuin te staan, het is een flinke boom, maar ik had hem nog nooit gezien. De boom valt normaliter op door zijn gele bloei, verder vrij onopvallend. Bij ons in de tuin wordt de gele bloei afgeschermd door de ervoor staande seringenboom en hulst...
Dus echt een verborgen juweeltje.
Zo verborgen, dat je hem haast niet ziet.
FOTO 1: Gouden regen verstopt in houtwal, goed kijken.
FOTO 2 en 3: details

Buxus
Nou ja, niet echt ingewikkelde vormen, maar wel een bal, een wolk en heggetjes.
Is het je wel eens opgevallen dat iets pas opvalt als iemand je er op wijst?
Dat heb ik met buxus, of beter gezegd de geur van buxus.
Ik las laatst in een tuinboek dat sommige mensen de geur van buxus onaangenaam vinden, valt vooral op tijdens het snoeien.
Nou was me de geur van buxus nog nooit opgevallen.
Ik rook wel eens een kattepiesachtige lucht, maar ja met twee eigen katten en vaak concurrerende buurpoezen op bezoek is dat niet zo gek.
Niks kattepies, het luchtje hoort bij de buxus!!
En nu ruik ik het dus elke keer als ik in de buurt kom.
Een bewolkte dag eind mei, droog tot aan het middaguur.
Eerst een rondje door de tuin en wat foto's gemaakt.
Een prima dag om buxus te snoeien, kun je namelijk beter niet doen als de zon fel schijnt, dan verbranden de bladrandjes.
FOTO 1: Wauw, paar dagen niet in de tuin en ineens een knalkleur: geranium (misschien wel Ann Folkart?).
Op de achtergrond wat onscherp een op dat moment nog niet gesnoeide buxusbol (centrum van kruidentuintje).
FOTO 2: Bolle Baassie maakt een bocht.
Op de achtergrond een paar buxusstruikjes, eigen kweek, een paar weken geleden daar neergezet.
Op de foto nog niet gesnoeid, maar inmiddels wel.
Eddy wilde een mooie geometrische vorm, een tetraeder....
Met een paar rechte takken de vorm gemaakt en alles buiten de takken weggesnoeid.
Dat moet nog wel een paar keer voordat je de vorm van de tetraeder zonder het frame van takken herkent.


Een tetraeder of regelmatig viervlak is een zogenaamd 'platonisch lichaam', een driedimensionaal object dat is opgebouwd uit gelijkvormige regelmatige veelhoeken. De meest bekende is de hexaeder, beter bekend als kubus.
Hieronder zie je de tetraeder rondjes draaien. De Egyptische piramiden horen trouwens niet tot de platonische lichamen, de zijvlakken zijn driehoeken, maar het grondvlak is een vierkant!

Akeleientijd
Eerst voorzichtig een enkele bloempje boven het fijne blauwgroen blad, maar dan op volle sterkte.
Overal in de achtertuin wiegen de bloemenwolken in de wind (en de regen).
Ook dit jaar weer heel veel roze-achtige tinten, meestal enkele bloemen, soms een gevulde.
Her en der in de tuin duiken ze op, flinke uitzaaiers, maar ja van akeleien kun je nooit genoeg hebben.
Elk individu leeft relatief kort, een tot enkele jaren. Dus af en toe verdwijnt weer een kleur.
Vorig jaar hadden we ook donkerrode effen en donkerrode met een wit rokje.
Ook een grote pol van het diepste blauwpaars dat je je kunt voorstellen is na een paar jaar verdwenen.
Althans op zijn plek tussen de geraniums.
Want in de schaduw van de meidoornhaag zag ik weer zo'n donkere.
Alle akeleien bij ons in de tuin hebben 'sporen', een soort giraffenhorentjes aan de achter kant van de bloem. Er schijnen akeleien te zijn zonder of met hele korte spoortjes. Die hebben we nog niet. En ik heb wel eens een zakje zaad gekocht van akeleien met geel erin, lijkt me ook bijzonder. Niet opgekomen.
Nou dan nog maar eens extra genieten van al het moois dat al wel in de tuin staat.

Onthoofd en toch weer verder
De hele kroon brak af en en er stond alleen nog een soort bezemsteel.
Ik was er nog niet aan toe gekomen om deze kale staak te verwijderen en kijk nou eens:
uit de bezemsteel komen opeens allemaal zijtakjes!
Ik ben benieuwd of het boompje nog een beetje een natuurlijk vorm wil krijgen.
Even laten staan dus.

Andere namen: Rhus Typhina, azijnboom of Sumak
(die laatste naam had ik nog niet eerder gezien, klinkt Indonesisch, maar de fluweelboom is afkomstig uit Noord-Amerika)
Het stammetje is heel aaibaar: zachtbruin, fluweelachtig.
Nare eigenschap is dat de fluweelboom worteluitlopers maakt.
Het kan zomaar gebeuren dat er 5 of 6 meter verderop in de border (of bij de buren) een nieuwe boompie opkomt.
En als je een fluweelboom snoeit (om te verjongen) komen er allerlei nieuwe takjes aan de resterende stam, maar helaas ook meer wortelopslag.
Dat moet ik dus goed in de gaten houden.
Ruiken aan een ooievaarsbek
(ik blijf de dubbele letter R midden in de naam vreemd vinden, toch zie je de naam bijna altijd op deze manier gespeld).
Ideale plant voor in de schaduw, zelfs in zeer droge schaduw doet ie het goed.
Bedekt de bodem snel door zijn stengels een beetje uit te strekken en een endje verderop weer neer te leggen.
Meest opvallend is de zeer sterke geur van de bladeren, soms zelfs erg sterk, als je bezig bent een deel van de planten weg te halen.
GERANIUM WEETJE:
De geurende soorten van de Geraniumfamilie worden sinds de zestiende eeuw gebruikt in de geneeskunde en in de parfumindustrie. Uit alle delen van de geranium macrorrhizum wordt olie gevormd, als grondstof voor parfums en aftershaves.
De bloemen zelf vind ik niet zo bijzonder, dat dacht ik tenminste....
Maar als je ze van dichtbij bekijkt ziet het er toch wel weer mooi uit.
Nu snap je ook waar de Nederlandse naam 'Ooievaarsbek' vandaan komt.

De geranium bij ons in de tuin is hard roze, je hebt ze ook in witachtige tinten.
Na de bloei knip ik de bloemstengels weg en geniet de rest van het jaar van het fraaie blad.
Deze geranium is zelfs enigszins wintergroen, de grote bladeren sterven weliswaar af maar er blijven kleine winterblaadjes aan de toppen van de uitlopers zitten.
GERANIUM WEETJE:
Geranium macrorrhizum houdt konijnen op afstand.
Doorgezakte pluimen

Regen valt
grote paarse pluimen
zakken, zakken omlaag;
het zandpad
krijgt een laag dak.
FOTO BOVEN:
Het lijkt een rustiek doorgangetje, maar door de regen is de zware seringentak wat omlaag gezakt.
Houd de pluim in het midden in de gaten (rechts ervan een viertal pluimen boven elkaar) en kijk naar de foto onder.
FOTO ONDER:
Ik ben 1.69 m lang en sta op het zandpad en wijs naar dezelfde seringenpluim.
Alleen hele kleine mensjes kunnen nog zonder bukken (en nat worden) over het pad.

Reusachtig grasveld
Maar als je ongeveer op de grond gaat liggen en dan een foto maakt lijkt het een reusachtig grasveld.

(Ook de truc van makelaars bij foto's van een te verkopen huis/tuin: door een slimme hoek van fotograferen kun je het veel groter laten lijken.)
Rhododendron klaar over
Helaas bloeien ze wel erg kort.
Wij hebben in de tuin een rode, heel eventjes een korte explosie van rood in de tuin.
En je let even niet op en dan is het al weer over...
De meeldraden staan nog overeind en de bloempjes liggen als slappe vingerhoedjes op de grond.
Heel even maar, want ze worden snel opgeruimd door nijvere beestjes.

BBB
In de tuin hebben we heel wat bieslook staan en dat staat op het punt te gaan bloeien. Vandaag, 12 mei, waren alle bloemen nog dicht, paars doorschijnende bolletjes met een dun vliesje van schutbladen er om heen. Waarschijnlijk is morgen de eerste bloem open.
Meestal maak ik foto's van de geopende bloemen, nu dus een keer van de bijna-open bloemen.
FOTO's: bieslook bijna open

.
Wat ruikt het lekkerst?
Maar achter in onze eigen tuin staan nu drie geurkanonnen tegelijk in bloei.
Ik kan maar niet beslissen welke bloem het lekkerste ruikt: de paarsrode sering, de blauwpaarse spaanse boshyacinth of de zuiver witte lelietjes van dalen.
Nog maar een rondje door de tuin om een snuifje bloemengeur te nemen.
Sniffel, snuif, snuf, snuf.
Na lang beraad besluit ik dat ik toch het kleine lelietje met de wasachtige witte klokjes net iets lekkerder vind ruiken dan de seringtrossen aan de inmiddels grote seringenboom (zo groot dat het geen struik meer te noemen is) en de pollen boshyacint.
Misschien helpt het uiterlijk van het lelietje ook mee: ziet er uit als een schattig, teer bloempje, zo'n tingel tinkelend piepklein klokje, en ondertussen is het gewoon een enorme woekeraar die gerust onder het tuinpad doorwandelt en aan de andere kant weer boven komt. Onvermoede kwaliteiten. Een hele enkele keer komen er een paar besjes aan. De eerste keer dat ik die vond was ik zeer verbaasd. Donkeroranje besjes.
FOTO'S




.
Geveld

Eind oktober 2005, ongeveer de eerste week van 't Groentje schreef ik over stormschade.
Een van de twee resterende stammen van onze appelboom was omgewaaid.
Vanmorgen bekeken we de boom goed, enorm veel roze knoppen, op het punt om te gaan bloeien.
Over de hele stam, veel meer licht dan vorig jaar omdat de ene stam al weg was, waren jonge takjes met ook bloesemknoppen....
Vanmiddag werd het de appelboom te veel.
Ik was 's morgens bezig met een tegelpaadje te leggen, de tegels lagen achter bij de schuur, dus ik kruiwagende steeds om en onder de appelboom.
Tegen drie uur gingen we even een stukje fietsen.
En toen we terug kwamen... daar lag ie.
Geveld.
Hangend tegen 1 van de drie wilde pruimpjes en met zijn kruin half over/door de meidoornhaag deels in de tuin van de buren.
Ruim 50 jaar zal ie in de tuin gestaan hebben.
Wat nu rest is een enorme berg bloesemtakken, de bloesem net niet open.

In een grote vaas binnen heb ik een nog een paar takken.
De bloesems gaan nog open.
Maar geen appeltjes meer.
Zucht.

Het begin van het einde: Stormschade
Tegen brandnetelprik
Een eindje rijden op de fiets en plantjes plukken in de wegberm.
Mooi plat maken, inplakken en dan opzoeken in de flora.
Een van de eerste plantjes die ik me herinner was het herderstasje.
Het herbarium heb ik nog, alleen de plakbandjes waarmee de plantjes zijn vastgeplakt zijn vergaan en plakken nauwelijks meer.
Meestal vond ik plantjes en zocht ze dan op in de flora. Naar sommige planten ging ik op zoek.
Ik heb lang gezocht naar smeerwortel. Ik vond dat zo'n intrigerende naam voor een plant.
Mijn vader vertelde me dat die naam kwam het gebruik van de plant. Hij zou vaak in de buurt van brandnetels groeien en dat is handig. Als je je namelijk prikt aan brandnetels dan kun je een blaadje van smeerwortel nemen, kneuzen, en die over de branderige plek uitsmeren. Dat zou de jeuk verzachten.
Ik heb het eigenlijk nooit geprobeerd, maar elke keer als ik smeerwortel zie denk ik aan dit verhaal.
En nu hebben we smeerwortel in de tuin.
De hommels zijn er dol op en de kleur van de bloemen...
tja voornamelijk wit, maar roodachtig beginnend en een zweem blauw.



VAN INTERNET GEPLUKT:
De smeerwortel is een geneeskrachtige plant met een lange traditie. ¨Oude Griekse bronnen maakten al melding van een gunstige invloed op onder meer de heling van wonden. Al zo'n 20 eeuwen voor Christus had de plant de goede reputatie dat ze beenbreuken en wondranden weer aaneen kon laten groeien.
Romeinen kenden de plant als prima middel bij breuken en wonden. Plinius 'de oudere' (1e eeuw na Christus) schreef in zijn boek De Naturalis Historica (waarin hij een samenvatting maakt van ca. 2000 verhandelingen geschreven door Grieken en Romeinen) over smeerwortel: "De wortels bevatten zoveel kleefstoffen dat ze in stukken gehakt vlees aaneensmeden; en als smeerwortel wordt gekookt tot een massa of het blad wordt gekneusd en de massa als pleister op een wonde wordt gelegd, zal hij alle vleeswonden genezen." Apuleius schreef over de plant dat ze onder andere kon worden gebruikt bij hevige menstruatie. De vrouw diende dan het gedroogde, fijngestampte kruid met wijn te drinken.
Cipreswolfsmelk
Een wolfsmelkverzamelaar heeft 1 exemplaar van veel soorten.
Ik heb heel veel van EEN soort in de tuin, de cipreswolfsmelk (euphorbia cyparissias).
Een enorme woekeraar die onder de grond heel ver wegwandelt en dan opeens weer boven komt.
Nu in volle bloei, met dat ontzettend felle geelgroen, zo karakteristiek voor wolfsmelken.
Wij hebben een hele kraag van wolfsmelk tegen de voor en zijkant van ons huis aan: het begon met een klein bolletje dat ik precies tegen de hoek in het grindpad zette. Nu dus strook van 4 en 5 meter, bijna halve meter breed.
MOOI. MOOI. MOOI.
Als je de bloemen in de vroege ochtendzon goed bekijkt zie je in elke bloem glinsterende druppeltjes honing.
Kleurt erg mooi tegen de rode baksteen van het huis, maar ook met blauwe druifjes of met het paars van grote maagdenpalm.
Zet hem alleen niet in je rotstuin of in de buurt van tere plantjes.
De wolfsmelk ziet er zacht en aaibaar uit, maar is een echte veroveraar.

De eerste
- de eerste oranje ijslandse papaver
- de eerste druivenbladeren ontrollen zich
- de eerste keer met blote voeten op het gras
- de eerste oranjetip
- de eerste bloem aan het robertskruid
- de eerste keer verse bieslook uit de tuin gegeten
- (morgen) de eerste keer rabarberstelen trekken (ze zijn het lekkerst als je ze heel kort voor het eten plukt)
- de eerste keer de was buiten hangen

Vergeet-mij-nietjes-blauw
De planten schieten de grond uit.
In een week tijd is de beukenhaag van semi-doorzichtig met restantjes bruine bladeren ineens lentegroen geworden.
Vanaf het terras uitkijkend over de tuin, overal toefjes lichtblauw. De vergeet-mij-nietjes doen hun best.
En als ik van grondniveau naar de hemel kijk valt het me op.
De lucht is vandaag ook vergeet-mij-nietjes-blauw!!


Heg-transplantatie
De ligusterheg werd na twee dagen op zijn worteltjes te hebben gestaan teruggeplaatst, maar de zuiltjes zijn verdwenen. Het hekje en de stoeptegels die als bovenkant op de zuiltjes waren gemetseld heb ik bewaard: prachtig begroeid met korstmos (en een favoriet uitkijkplekje voor onze poezen).
Er gaapte dus een vrij breed gat in de heg, Maar een stukje verder in de tuin staat nog een dwars ligusterhegje, en deze staat nu te dicht bij de serre, je kunt er nauwelijks langs met een kruiwagen.
Dus vandaag aan het scheppen geslagen. En een flink stuk uit de ene ligusterhaag "getransplanteerd" naar de straatkant. Hiermee is de tuin nu afgesloten aan die kant. T.z.t. kan het pad dat nu doodloopt op de nieuwe heg ook nog wel opgeheven worden.
Een paar keer snoeien en aan het eind van dit groeiseizoen zie je waarschijnlijk niet eens meer dat een stuk van de heg dit jaar toegevoegd is.
Foto 1: de heg is bijna weggeschept (december 2005) ; de zuiltjes staan er nog.

Foto 2 en 3: details korstmos.


Groeiend hek
Als staanders had ik wat rechte takken van Buddleia en Deutzia gebruikt.
Tja, en deze laatsten zijn nu uitgelopen: het hekje is aan het groeien geslagen. Roodbruine verse scheuten komen uit het hekje.


NB. ik heb vandaag de eerste helderblauwe ossetongbloem weer gezien, iets donkerder van tint dan de vergeet-me-nieten.
Jan Reus
Vorige jaar oktober was het nog heel lang warm weer en toen ik eind oktober in een tuincentrum was heb ik een bollenplanter en 2 x 10 tulpen gekocht. Begin november zijn ze geplant.
De Jan Reuzen (of Jannen Reus, wat is het meervoud van Jan Reus) heb ik geplant zodat ze vanuit de keuken zichtbaar zijn. 5 voor een groenwit gras Calamagrostis, de andere 5 tijdens planten nog uit beeld door het oude stenen bijgebouwtje. Maar met de nieuwe serre op de plaats van het bijgebouwtje zijn deze tulpen nu wel te zien vanuit de keuken, door het glas heen.
De tulpen zijn vandaag, 28 april open gegaan. Donker rood paars. En een heel stel met nog een minitulpje er naast, op de eerste foto kun je die zien.


De andere tulp is knalrood en heet Deschima. 5 stuks geplant in zijbordertje, voor de beukenhaag, zichtbaar vanaf de werkplek van Eddy. De andere 5 in de voortuin, naast de oprit, zodat ze mooi te zien zijn als ik er dagelijks langs fiets. Wat ik niet bedacht had is dat ze nu niet van uit huis te zien zijn.
Maar alle voorbijgangers zien vanaf de straat wel mooi rood.
Ook deze rode tulpen zijn vandaag open gegaan.
In het zijbordertje een fraaie kleurencombinatie: rode tulpen, paars geblokte kievietsbloemen en roze bloem van schoenlapperskruid.

Holwortel of vingerhelmbloem?
Het blad is heel fijn, een beetje akelei-achtig.
Het is OF Holwortel ((Corydalis cava) OF Vingerhelmbloem (Corydalis solida, vroeger voorjaarshelmbloem).
Ik vergeet steeds welke bij ons in de tuin staat.
Beide planten horen tot de stinzenplanten en lijken sterk op elkaar.
De holwortel is paars of wit en heeft een ongedeeld schutblad. Per groeiplaats kan de overheersende groeikleur anders zijn. Op de terugweg van mijn werk fiets ik regelmatig langs een grote beschaduwde tuin, eerst overweldigend geel van de winterakonieten en nu gemeleerd wit, paars van de holwortel (daar staan twee kleuren, dus dan is het holwortel). De bladeren zien er wat groenig-blauwig uit. De vingerhelmbloem is alleen paars en heeft een handvormig schutblad. Een andere naam is Vogeltje-op-de-kruk.
Ons exemplaar is paars, dus dat geeft geen uitsluitsel.
Dan maar eens naar het blad kijken.
Of naar het wortelknolletje.
De wortelknol van de holwortel is, hoe verzinnen ze het, hol.
De zaden van beide planten hebben een zogenaamd 'mierenbroodje', een lekker hapje voor mieren die er in juni mee aan de wandel gaan en zo de planten door de hele tuin verspreiden. Tegen de zomer is het hele plantje al weer onder de grond verdwenen.
Van oorsprong komen ze in midden-, oost- en zuid-Europa voor, zijn op landgoederen aangeplant en verwilderd.
Foto 1: de bloem
Foto 2/3: de doorgesneden wortelknol: niet hol --> dus geen holwortel, maar vingerhelmbloem
Foto 4: handvormig blaadje

Dubbelloof
Ik kreeg een paar pollen Dubbelloof of Blechnum Spicant mee.
Dit is een varensoort, inheems in o.a. Europa en de westelijke kant van de Verenigde staten.
De Nederlandse naam is zeer passend: deze varen maakt twee soorten bladeren.
Vrijwel horizontale steriele bladeren en rechtopstaande fertiele bladeren.
Wat onduidelijk is of de varen wintergroen is. Volgens sommige websites op internet blijven de steriele bladeren wintergroen en sterven de rechtopstaande fertiele bladeren in de herfst af. Volgens andere sites is het een vaste plant die 's winters bovengronds afsterft. Het lijkt er op dat dat laatste in Nederland zo is, de stukken die ik mee kreeg waren bovengrond kaal. Ze kunnen natuurlijk ook gesnoeid zijn.

Het is een plant die goed tegen schaduw kan en zelfs onder coniferen en in diepe schaduw kan groeien. Ik ben benieuwd.
De varen vormt een heel dicht wortelpakket, in ieder geval de bovenste 4-5 cm. Kreeg ik met de spade niet door midden. Daarom het broodmes gepakt (waar dat al niet goed voor is) en de kluit in een paar stukken gezaagd.
Ik heb een plek in de westelijke zijborder (87), waar voorheen heel veel coniferen stonden. Die zijn een aantal jaren geleden voor een deel omgezaagd, maar het blijft een uitgeput stukje grond en nog steeds veel schaduw. Ik ben er nu bezig een 'Vogelbosje' te kweken: prikkelstruiken en struiken met bessen, lekker en veilig voor de vogeltjes en perfect om 's winters vanuit het erkerraam op 1-2 meter afstand naar de vogeltjes te kijken. Voor aan het vogelbosje-in-wording heb ik de grond lekker losgemaakt en daar drie hompen Dubbelloof ingezet. Twee resterende hompen in schaduwrijk, vochtig kweekbed.
Engelse naam: Deer Fern
In een koele kamer van Dubbelloof als kamerplant worden gehouden. Iets voor de serre in de winter? Moeten wel continu vochtig blijven.
Je schijnt de wortels in noodgevallen als voedsel te kunnen eten. De bladeren kunnen gegeten worden om dorst tegen te gaan. Ook kunnen de bladeren gekookt worden en als thee gedronken. Tegen allerlei kwaaltjes.
Lentebloemen
Dan is het tijd voor de witte sterretjes van de bosanemoontjes, het zachtgeel van de primula's, en de wekenlang bloeiende mininarcisjes (met bij).
Bosanemoontjes hebben vaak zeven bloemblaadjes, maar soms ook vijf (zie foto 4).




Pulmonaria officinalis
Kleigrond schijnt ie fijn te vinden, maar ook op venige grond hier in Haren doet ie het.
Op droge plekken kwijnt de plant weg en heeft last van meeldauw.
Longkruid bloeit in maart, april, een van de vroegere bloemen.
Leuk is dat de bloem verkleurt van roze naar blauw of is het nu van blauw naar roze?



In ieder geval zie je aan een plant verschillende kleuren bloemen. Het blad is groen met witte vlekken en na de bloei worden de bladeren groter. Plant blijft 's winters groen.
Buiten Zuid-Limburg, waar de plant van oorsprong wild voorkomt, is gevlekt longkruid verwilderd of ingeburgerd. Stinzenplant.
Er is iets geks met longkruid: ze hebben HETEROSTYLIE als kenmerk. Er zijn planten met een lange stamper en lager op de kroon ingeplante meeldraden en planten met een korte stamper en hoger ingeplante meeldraden. De plant vorm alleen zaden als er bestuiving plaatsvind van het ene type bloem op het andere.
Als ik FOTO 3 bekijk lijkt het erop dat dit de lange stamper, korte meeldraden variant is. Het was me niet eerder opgevallen.
Ik zal er vanaf nu opletten.
Wordt bevlogen door: Honingbijen, Hommels, Gewone sachembij. De sachembij is een solitaire bij met harige pootjes.
Vermeerdering door zaaien in voorjaar of scheuren in voorjaar (na bloei) of najaar.
Latijn:
Pulmonaria officinalis Linne
Almindelig lungeurt
Hvidplettet lungeurt
Lungeurt
Common Lungwort / Lungwort / Suffolk Lungwort
Gemeines Lungenkraut
Echtes Lungenkraut / Gebräuchliches Lungenkraut / Geflecktes Lungenkraut / Lungenkraut
Fläckig lungört
Fläcklungört / Lungört
Lungeurt / Lækjelungeurt
Imikkä / Lehtoimikkä
Pulmonaire officinale
Miodunka lekarska
Longkruid
Polmonaria maggiore
Pulmonaria
Harilik kopsurohi
Pettyegetett tüdofu
Plicník lékařský
Naar de knoppen
Bijgaand een paar knoppen
1. Knop zwarte els
2. Knop sering
3. Knop zwarte bes
4. Knop forsithia
5. Knop narcis
6. Knop wilg




Rhododendron
Zo ja, dan de volgende vragen:
1. Hoe gaat dat in zijn werk? Moeten we op speciale zaken letten?
2. Hebben ze diepe wortels of juist brede?
3. Wat is de beste tijd om te verpoten?
Aan het verplanten van een rhododendron (ongeacht de leeftijd) gaat wel enige voorbereiding vooraf. Drie maanden voor het verplanten moet de kluit helemaal rondgestoken worden op een afstand van 30 cm van de stam. Dit ter bevordering van de groei van nieuwe wortels om een goede kluit te vormen. De wortels van een rhododendron groeien heel oppervlakkig en je zult dan ook bij het rooien zien dat zich een mooi rond kluitje zonder uitstekende wortels heeft gevormd. De tijd van verplanten is van september tot mei. De nieuwe standplaats is bij voorkeur in halfschaduw. De grond goed los doorwerken en verrijken met 50 liter tuinturf.
Wat is de juiste spelling?
Google:
typ de plantnaam in en selecteer op 'afbeeldingen".
Aantal resultaten geeft een indicatie voor de meest gebruikte spelling.
rhododendron: 70600
rhodondendron: 100
rodondendron: 37
rododendron: 2050
RhodoTrivia:
- De "Bond tegen het vloeken" heeft ooit eens voorgesteld om het woord Rhododendron als krachtterm te gebruiken als alternatief voor woorden die zij als godslastering beschouwen.
- Linnaeus gaf de rhodo zijn naam, rhododendron ofwel rozenboom
- Rhododebdrons bloeien maar kort 1-3 weken in de periode mei-juni, dus zorg ervoor dat ze op een plekje staan waar je ook het blad wilt blijven zien de rest van het jaar.
- rhododendrons zijn van de familie van heideachtigen, de ericaceae. Ze houden absoluut NIET van kalkachtige grond.
Voor een serie rhodofoto's: http://commons.wikimedia.org/wiki/Rhododendron
Iris reticulata
Een paar tulpen, waarover later meer (nu ziet het er nog als prei uit), maar ook Irisjes.
In potten geplant met wat kalk door de grond. Op de verpakking stond dat ze van kalk houden en wij hebben in Haren erg zure grond.
Bovendien erg nat in winter. Daar houden bolletjes niet van.
Het gaas over de potten is tegen muizen, ik had ergens gelezen dat ze anders de bolletjes nog wel eens willen opgraven.
Vorige week was er al wat groen te zien, een centimeter of 5 hoog. Ik liet het gaas nog maar even zitten.
Ik wist dat de Irisjes laag bleven, maar ZOOO LAAG, 10 cm, daar had ik niet op gerekend.
Met het warme weer van de afgelopen dagen zijn de bloemen in bloei gesprongen.
Een prachtig diep fluwelig paars met gele franjes.
Dwars door het gaas heen.
Nou ja, dan laat ik dat toch gewoon zitten.

Tuin vanaf bank: 1 april
De rietstengels midden achter de vijver worden nog gesnoeid.
Net als de grijze santolina op de voorgrond.
Zomers als de bomenrij vol in het blad staat is de achterliggende lage flat niet meer te zien.

Regenklokje (en vooruit nog wat krokussen)
Lang genoeg gewacht.
Vandaag veel buiten geweest.
Niet koud, wel nat.
Elke keer als er weer een buitje kwam ging ik weer een kruiwagen vol compost scheppen.
De composthoop ligt in de achtertuin onder een rij grote bomen en struiken.
Daar blijft het lang droog.
En fototoestel in de jaszak. Steeds even rondkijken.
Er valt veel moois te zien. Na een week uitbundig bloeien beginnen de sneeuwklokjes nu aan hun eindje te raken.
Op de foto zie je de blaadjes als de hangoren van een hond-met-hangoren (Hush Puppy). Met grote druppels er aan.
Op de achtergrond 'n krokus.

Toch nog maar wat krokussfoto's...
Het rode draadje op de eerste foto heb ik bij aanvang van onze verbouwing gespannen om te voorkomen dat de bouwertjes deze zijborder geheel zouden vertrappen. Dit stuk van de tuin is vanaf de straat te zien en ik zie regelmatig voorbijgangers even stoppen en ademloos naar het paarse veld kijken....

Kweekbed
Na de lunch .... naar buiten.
Tot bijna zes uur 's avonds, grotendeels bijgelicht door een aangenaam zonnetje, bezig geweest.
Vandaag het grootste kweekbed aangepakt, een vierkant bed van ca 4 x 5 meter.
De grond in onze tuin is behoorlijk zuur, en tegen het eind van de winter ligt over elk stukje kale grond (zoals in een kweekbed) een laagje mos. De merels hebben me geholpen en het mos al overal losgetrokken (vanwege de lekkere insectjes die daar schuilen).
Dus heel makkelijk om met handenvol het mos weg te halen. En er tussen komen allerlei plantjes al op.
Kruiwagen op het pad. Daar verdwenen alle mosjes, afgestorven takjes, de eerste onkuidjes (bosveldkers) en snoeisel in. Aan het eind van de middag was de kruiwagen bomvol, en dat van EEN bed.
Alles op de composthoop.
De aarde zit nog onder mijn nagels.
Wat staat er zoal in dit kweekbed:
- een struikvormig wilgje, vorig jaar uitgegroeid tot een flinke bos van 2 meter hoog en 1.20 in diameter. Na het knotten vandaag: kaal stammetje van 50 cm.
- een flinke pol irissen, prachtig paars, de nieuwe bladeren komen als messen uit de grond; loof van vorig jaar weggehaald
- een rij aalbessen struiken, wit en rood. In februari gesnoeid.
- zwarte bessen struiken, twee, opgekweekt van snoeihout van een andere struik, inmiddels 3-4 jaar oud. Zullen dit jaar bessen geven
- zwarte bessen stekken. Vorige zomer in de grond gezet. Nu nog niet te zien of ze aanslaan.
- druiven stekken, elk jaar zet ik weer wat snoeihout
- een 'moerbed' zenegroen. Elk jaar neem ik hiervan stekken voor de tuinmarkt begin mei. Dan staan ze in bloei.
- langs het tuinpad: een rand met kleine lage campanula, die langzamerhand in mos verdwijnt. Mos lastig te verwijderen want de campanula is zo breekbaar.
- twee rozen, een paar jaar geleden uit de voortuin geschept, een maand geparkeerd in een emmer water (!) en toen op een leeg plekje in kweekbed gezet.
- paar aardbeien (restanten van oud aardbeienbed dat ik vorig jaar heb opgeheven)
- een prachtige pol lampepoetsersgras op het hoekje
- wat geraniums voor de uitdeel (wit met paars adertje: versicolor?)
- paar moerasspirea's, vorig jaar in het pad vlak bij de vijver uitgezaaid; ook voor de geef of ruil
- stekjes van santolina
- stekjes van 'kindje op moeders schoot'
- zaailingen van knikkend nagelkruid
- buxus stekjes
- waar het zich zelf neerzet: akeleien in allerlei soorten
- allerlei stekjes in potjes, soms een stukje ingegraven, blijven ze beter vochtig
- kaardebol
- een grote pol stipa gigantea
- blauwe knoop, wordt ook forse pol
- uitgezaaide slangekruid, 2 jarig, elk jaar op iets andere plek, zeer geliefd door bijen
- kaasjeskruid
- citroenmelisse
- zaailingen en stekken van diverse grassen
- stekjes van een kleine hebe (wintergroen, eigenlijk winterblauwgroen, struikje)
- een kleine hortensia, ooit in pot gekregen, komt meestal een beetje in de knel als de omringende planten groter worden; oude bloemschermen verwijderd
En dan denk je dat zo'n bed vol is. Nee hoor.
Elk jaar is is er weer genoeg plek voor allerlei planten die tijdelijk een plaatsje zoeken.
Of voor wat zaadjes die ik ergens heb meegenomen
Midden in de zomer is het een prachtig fleurig geheel.
Weet je wat ik regelmatig doe:
ik wandel in gedachten door onze tuin en bekijk dan alle plantjes. Ook aan te bevelen als je 's nachts niet kunt slapen (in plaats van schaapjes tellen).
Ook de opsomming hierboven is het resultaat van zo'n gedachtenwandeling rond het kweekbed.
Ongelooflijk wat staan er veel planten in zo'n stukje...
Tegelijk
Dit jaar begon wit, met de sneeuwklokken, maar het bleef zo lang koud, dat de sneeuwklokjes hun bloemen dicht hielden.
En bleven volhouden, al wekenlang staan ze in de tuin, de bloemblaadjes strak tegen elkaar gevouwen.
Ondertussen hebben de krokussen niet stilgezeten en ze zijn inmiddels in forse aantallen boven de grond.
Vanmorgen (vrijdag 24 maart), zonnetje en temperatuur richting 10 graden.
En de verrassende aanblik van sneeuwklokjes en krokussen die TEGELIJK bloeien.
FOTO's
Een paar krokussen in onze tuin. Wat een opvallende meeldraden!
Zaterdagmiddag kwam het zonnetje door, uitgekeken naar hommels of bijen in de buurt van de krokussen, nog niet gezien.



Paadje leggen
Dan maar wat 'grijs' werk.
Halverwege de achtertuin heb ik een aantal jaar geleden een klein schelpenterrasje aangelegd. Dat was in 2001, toen waren we ook al aan het verbouwen. De houten vloer en vloerbanken in de gang werden vervangen. De balken waren nogal vergaan, erg vochtig in de kruipruimte, het grondwater kan hier op de hondsrug in Haren behoorlijk hoog staan. Op ongeveer een meter diep zit namelijk een ondoordringbare leemlaag en als het hard en lang regent stroomt het water/grondwater bovenop die laag van het hoogste punt van de hondsrug via de Meerweg naar het Paterswoldse meer. Wij wonen ongeveer halverwege de route van het water.
Om de nieuwe gangvloer langer goed te houden is in de kruipruimte een dikke laag schelpen gestrooid, dat is goed vochtregulerend. En destijds was er bijna een kuub schelpen over. Daarvan het schelpenterrasje in de achtertuin aangelegd en een halfrond paadje in de voortuin.
Het terrasje ligt als een (vierkant) eiland midden in het groen, ernaar toe en aan een andere kant er vanaf lopen alleen aarden paadjes.
Prima als het droog is, maar erg modderig bij regen.
Daar heb ik nu wat aan gedaan.
Ik heb een beetje lange inleiding gebruikt om via een omweg te komen bij mijn tuinactie van vandaag: paadje van stoeptegels gelegd.
Totdat het om vijf uur zacht begint te regenen.
FOTO: Before and After


Kleur
Nu nog vooral het wit van de sneeuwklokken en op een verstopt plekje het dieppaars van de helleborussen.
Maar binnenkort komt paars op bezoek (ik zie de krokussen al komen) en kort daarna verwacht ik de familie geel (speenkruid, narcissen, forsythia, nog meer krokussen)

Roze gloed
Vanuit die stoel kijk je schuin over de voortuin heen tegen een verzameling struiken aan. Een donkergroene taxus, een kleinbladige hulst met ronde niet-gestekelde blaadjes en tegen deze groene achtergrond: een Kardinaalsmuts. Een bladhoudend struikje, zo'n 80 centimeter hoog en ongeveer 1.20 meter breed. Het is een cremewit-bonte varieteit, bladhoudend in de winter.
Zelfs op de meest donkere en grijze dagen lijkt het alsof de zon schijnt. De lichte, vriendelijk gloed komt van de kardinaalsmuts.
's Winters zit er een roze gloed over de blaadjes. Met de zonnige aanblik van de lichtgekleurde kardinaalsmuts, met een kopje thee in de hand en boek (en vaak poes) op schoot, kijk ik al dromerig voor me uit en denk aan zomer.
NB. Ik denk dat de variëteit is: Euonymus fortunei 'Emerald Gaiety'
Uitspraak, fonetisch (op zijn engels):
yoo-ON-ih-mus for-TOO-nee-eye
Genoemd naar Robert Fortune, een 19e eeuwse Schotse plantkundige en plantverzamelaar in China.
Onkruid of geen onkruid dat is de vraag: heermoes
Nu is de definitie van onkruid niet eenduidig. Als er een (wilde) plant op een ongewenste plaats staat is het onkruid. Dezelfde plant op een gewenste plaats is dan weer geen onkruid. Zo heb ik allerlei pinksterbloemen in de tuin en maai ik de eerst grasmaaibeurten keurig om de pinksterbloemen heen. En die vrolijke gele speenkruidjes, laat maar komen, na de bloei ruimen ze zichzelf weer keurig op.
Ik ken genoeg tuinliefhebbers die bij het eerste zicht van pinksterbloemen de planten uittrekken en een diepe zucht slaken als ze met een krijgertje uit andermans tuin ook wat speentjes (wortelstokjes/knolletjes) van speenkruid mee blijken te krijgen.
Van de week raakte ik met een collega aan de praat over heermoes. Een tuin in Egmond aan zee, lekker omgespit om er aardappels op te verbouwen, en nu vol met de groene 'denneboompjes' van heermoes....
Heermoes of paardenstaart is een hardnekkig onkruid. Als deze oeroude plant eenmaal echt bezit van je tuin heeft genomen is het lastig om hem (op korte termijn) weg te krijgen. Heermoes (Equisetum Arvense) is net als mossen en varens een oerplant.

De eerste keer dat ik heermoes bewust zag was in de de Hortus Haren in het voorjaar. Wandelend door de Laarmantuin, een onderdeel van de Hortus, zag ik een heleboel, rozebruine stengels of eerder knotsen. Ik dacht dat het hele slanke inktzwammen (paddestoelen) waren en begon in het paddestoelenboek te zoeken naar deze bijzondere voorjaarspaddestoelen. Niet gevonden.
Verder zoekend in een wildeplantenboek zorgde voor een verrassing: het was de vruchtbare stengel van heermoes, deze verschijnen in april/mei en planten zich voort door sporen. De latere groene onvruchtbare stengel (het 'denneboompje') kende ik wel. Deze verschijnt wat later in de zomer en zorgt voor het aanvullen van de energievoorraad van de plant in verdikkingen in de wortels. Deze kunnen een paar meter diep zitten en door de reservevoorraden in de wortels kan de plant erg lang overleven in een tuin.
Heermoes kan zich vooral vestigen op verstoorde, vochtige, zure zandgrond. Door zijn lange, diepe en snel woekerende wortels is heermoes heel moeilijk te bestrijden. Wel kun je grote groepen wat uitputten door steeds het bovengrondse groene deel af te plukken. Dan kan de plant niet zoveel energie in zijn wortels opslaan. Je kunt beter niet proberen de wortels uit te graven, de kans is groot dat je de plant alleen verspreid, de resterende stukjes wortle krijgen meteen weer een groeischeut. Laat de vruchtbare stengel eerst staan, die onttrekt dan veel energie uit de wortles, maar laat de sporen niet uitrijpen, de stengel kort daarvoor gewoon verwijderen. Zeker niet sproeien met onkruidverdelger, want het enige dat je dan overhoudt is ... heermoes! Deze plant is sterker dan de meeste omringende.
Een andere optie is: laat konijnen in de tuin, die lusten heermoes.
Heermoes wordt ook wel schaafstro of tinkruid genoemd. Hij werd vroeger (al door de Romeinen) gebruikt als schuurspons voor het schuren van potten en pannen. De onvruchtbare groene stengel bevat erg veel kiezelzuur. Heermoes wordt ook ingezet in de homeopathie. Volgens natuurgenezers is heermoes bruikbaar bij zwemmerseczeem, tegen zwerende wonden en andere huidklachten. Ze is versterkend, aanvullend (op wat?), weerstandsverhogend en bloedzuiverend. Ook versterkend voor huid en haren.
Sneeuwklok en sneeuwklomp
Het lijkt op het laatste.
Hoewel er nu niet zo veel sneeuw ligt als een jaar geleden (toen ruim 20 cm) is het wel erg koud. Waar het eerder in de week nog groen of bruinig was, was het dit weekend van 11 maart weer wit.
Vanmorgen vroeg (8.00 uur) wilde ik sneeuwklokjes fotograferen, het werd een sneeuwklomp (foto 1). De bloemetjes waren niet zichtbaar. Later op de dag (16.00 uur), na afwisseling van zon en een paar sneeuwbuitjes was de sneeuw genoeg gesmolten om toch nog een paar plaatjes te maken.
Foto 1 - 2: sneeuwklomp en ijspegel

Foto 3 - 4: veldje sneeuwklokken onder oude appelboom (over een paar weken is het paars van de krokussen)

Foto 5 - 6: klokjes van dichtbij, op een plek zijn enkele dubbele/gevulde sneeuwklokjes ontstaan.

Wat is hier aan de hand: zeepkruid op hol?
De kleur van de bloem klopt wel, en ook de bladstand duidt op een anjerachtige.
Maar in plaats van de gebruikelijke enkele, open bloemen, kwamen er nu grote knoedels rafelige bloemblaadjes uit.
Ook de knoppen waren uitzonderlijk groot. Volgens de inzender was er een stek genomen van een Zeepkruid plant met normale bloemen...
Weet iemand wat hier aan de hand is, een soort wildgroei, of virus?

Beeldraadsel (2)
Voor oplossing, stukje verder naar beneden.

begin van rabarber....
Snoeien 2
Omlijst door de zang van de lijster.
Vanaf afgelopen donderdag (16 feb) worden we 's morgens wakker gezongen door de lijster.
De bezemsteelrechte takken van de vlinderstruik,
de knalrode takken van de kornoelje
en de schapekoppen aan het uiteinde van de takken van de schapekop-hortensia.
In een grote pot bij de deur heb ik een paar kornoeljetakken en schapekoppen gezet, kunnen we ze nog een tijdje van dichtbij bekijken.


Snoeien 1
Lezing door Piet Boer uit Westerbroek. Met alles over snoeien.
Eerst een stukje 'les', over nut en noodzaak van bemesting.
Daarna veel dia's, gemaakt in eigen tuin.
En tot slot een praktijkdeel: Piet had een aantal takken meegebracht om te laten zien hoe deze gesnoeid moeten worden.
Takken van fruitbomen, maar ook van rozen. Een paar uitverkorenen mochten demonstreren of ze goed opgelet hadden tijdens de lezing.
Bleek toch nog lastig, vooral als er zo'n 50 personen om je heen staan die allemaal goedbedoelde adviezen door elkaar roepen.
Een enthousiast verhaal, doorspekt met droge humor ("Als je zo doorgaat met snoeien moet je naar de winkel voor appels", "Op deze manier snoeien geeft gegarandeerd geen bloemen")
Bijgaande foto laat Piet Boer in actie zien.
Meer foto's van de tuin: http://members.home.nl/tk.kazemier/mijnweb/
Ook kun je op die website informatie vinden over een cursus snoeien in maart 2006.

Haplo pappus
Als je zaad krijgt van een tuinvriend of -vriendin is dat lastiger.
Navragen waar de plant in de eigen tuin staat levert in ieder geval een mogelijke standplaats op. De naam weten helpt ook, dan kun je in een boek of internet nog eens wat opzoeken. Vaak is de varieteit niet bekend maar soms zelfs de naam niet.
Dan is de omschrijving bijvoorbeeld: 'leuke roze klokjes in juni' of 'iets kleins, irisachtig, staat bij mij naast de vijver' of 'witte bloempjes met 4 blaadjes en donkergroen blad'. Tja.
Van de week kreeg ik zaad van een plant met de mooie naam Haplopappus.
Had ik nog niet eerder van gehoord. Het blijkt een halfheestertje te zijn met gele composietbloemen, oorspronkelijk uit Chili en Argentinie. Deze moet in de volle zon en droog staan. Een Nederlandse naam heb ik niet gevonden maar haplopappus, zeker gespeld als haplo pappus, vind ik wel een mooie naam.
Ik kreeg ook zaad van een graslelie. Ik heb een kamerplant die graslelie heet (bij ons thuis bijgenaamd 'bietel', vanwege zijn wilde bossige groei), maar wist niet dat het ook een tuinplant is. Af en toe zet ik zomers een stek van de kamerplantversie buiten die dan 's winters steevast doodvriest. Gelukkig is de plant heel makkelijk te stekken. Na de bloei met stervormige witte bloempjes komen er kindplantjes aan het einde van de bloemstengel. De bonte variant komt het meest voor als kamerplant maar ik heb ook diverse donkergroene exemplaren.
De grote graslelie moet een winterharde vaste plant zijn. De witte bloemen lijken behoorlijk veel op de kamerplantversie.
Binnenkort, in maart, maar eens gaan zaaien. En vooral niet vergeten om stokjes met de naam bij de potjes te zetten.

Iets wit-achtigs
" En dan nog een vraag: ik zag zojuist de buurman (boer) royaal iets wit-achtigs strooien over gras en borders. Kalk? Kan dat nu al? Wie weet het en kan er iets over zeggen?"
En reactie van een andere (wilde) plantenliefhebber:
Hij (buurman) strooit inderdaad kalk. Kalk is zelf geen meststof maar verhoogd de pH van de grond (minder zuur maken) Kalk zorgt voor een snellere compostering in het gras en borders en werkt zo indirect als meststof. Vandaar vaak het gezegde dat kalk bemest.
Kalk kan het hele jaar door gebruikt worden maar het wordt vaak aanbevolen in januari/februari om zo de compostering bij iets hogere temperatuur mogelijk te maken en zodra het gras gaat groeien dan is de voeding aanwezig.
Kalk doodt ook geen mos maar bespoedigt de groei van gras door die composterende werking. Als gras sneller groeit dan mos drukt het het mos weg. Daarop berust de werking van kalk.
Het is dus blijkbaar een goede tijd om kalk uit te strooien in de tuin. Zoals ik al eens eerder schreef, de grond in onze tuin in haren is erg zuur. Nou is dat niet erg, want er staan veel zuurminnende planten en heesters in de tuin. Maar ik heb er ook een paar die eigenlijke liever op kalkhoudende grond groeien. Ik had nog een halve door klak in de kelder staan. Dit is handjes vol losjes uitgestrooid bij de tijm, lavendel, helleborussen, buxusjes, en kleine paarse klokjes (Karpatenklokje?). Resterende hoeveelheid beetje over ons gras/mosveldje uitgestrooid.
Hieronder nog wat kalkweetjes en internetcitaten over bekalken:
Wanneer kan ik het beste kalk op mijn gazon strooien om mosvorming tegen te gaan?in het najaar of in het voorjaar?
Dit kun je zowel in het voorjaar Februari/Maart als in het najaar Oktober/ November doen. De beste werking krijg je door dit twee keer per jaar uit te voeren.
Kalk heeft in de grond een ontzurende en structuurverbeterende werking. Bovendien gebruiken de meeste planten ook een beetje kalk voor de opbouw van hun celwanden. Daarom mogen we kalk tot de voedingsstoffen rekenen.
Als je wat aan het mos wilt doen zal je wat moeten doen aan de water en lichthuishouding. Donker en vochtig is ideaal voor mos.
En zoals al eerder gezegd. Kalk strooien ok,maar waarom, is de bodem te zuur?
Overigens kan je het hele jaar door bekalken, maar niet in combinatie met bemesten. Mest en kalk gaat een verbinding aan waarbij amoniak vrijkomt en dat kan planten verbranden.
Waarom verzuurt de bodem?
Kalk verdwijnt uit de bodem doordat planten deze voedingsstof opnemen om te groeien. Ook door uitspoeling verdwijnt er kalk. Daarnaast versterkt de zure regen de verzuring van de bodem. Hoe snel dat gaat ligt aan de bodemsoort. Veengrond is van origine zuurder dan kleigrond. Zandgrond zit daar weer tussen in.
Waarom kalk?
In kalkrijke bodems vermenigvuldigt het bodemleven zich sneller. Dat is gunstig, want door de activiteit die het bodemleven ontplooit om bij het voedsel te komen wordt de bodem luchtig. Kalk heeft overigens sowieso al de eigenschap dat het de bodem luchtiger maakt. Het knipt als het ware de bodemdeeltjes van elkaar, waardoor de bodem een wat ruimtelijkere structuur krijgt. In een luchtige bodem kunnen planten beter wortelen en kan (regen)water dieper doordringen. Bovendien werkt kalk in op het humusgehalte van de bodem. Het zorgt er voor dat de humus sneller afbreekt zodat er nuttige voedingsstoffen voor de planten uit vrij komen.
Maar wees gewaarschuwd: als er veel kalk gestrooid is komen er extra veel huisjesslakken die huizen komen bouwen.
Plantentheater
Er bestaat zelfs zoiets als een aurikel-theater. Een speciale tafel of uitstalkast, vaak met verschillende niveaus, een dakje tegen de regen en vaak donkergroen of zwart geverfd. Daarop staat dan de verzameling aurikels te pronken.
Er zijn heel veel cultivars, de ene nog bonter dan de ander.
Sommige soorten doen me denken aan de kleurige platte lollies die ik vroeger als kind kreeg.
Onderstaand een paar exemplaren van een website van een aurikelclub in Engeland.




Gieter
We hebben al jaren knalgroene tuingieter van plastic. Zo'n onnatuurlijke kleur groen dat je de gieter altijd weer terug kunt vinden als je hem ergens in de tuin of in een border hebt laten staan. Gedurende het jaar laat ik meestal wat water in de gieter staan om te voorkomen dat ie met een forse windvlaag het luchtruim kiest. Maar dat moet natuurlijk niet in de winter...
Dan wordt de gieter leeg gemaakt en binnen geparkeerd om te overwinteren.
Dit jaar dus niet.
De gieter staat vlak bij de schuur en op een overwegend droog plaatsje zag ik zaterdag een steeds grotere wordende natte plek ontstaan.
Vreemd? Nee, bij optillen van de gieter bleek de bodem er bijna uit te vallen. De druk van het uitzettende waterijs is te groot gebleken.
Nou weet ik meteen weer een verjaarsdagskadootje.


NB. Er naast staat een emmer, met waterplantjes, van de zomer eruit gehaald om in de vijver van de buren te doen.
De emmer heeft het mogelijk overleefd, doordat het uitzettende ijs omhoog kon. Wel een bolle bodem gekregen...
Primula
Het plantje heeft de naam niet voor niets, primus in het latijns is eerste/eersteling en er zijn inderdaad zeer vroege primula's.
Nou zijn er heel veel verschillende soorten primula's, laag-bij-de-grondse, zoals degene op de foto, maar ook op een stengel van 20-40 centimeter.
Wat later in het jaar, in het voorjaar heb ik in de bostuin onder de appelboom een pol met zachtgele primula's. Deze staan op stengels van 10-15 centimeter en de de bladeren kunnen wel 25-30 cm worden. Van een collega heb ik een aantal jaren geleden een zeer bijzondere abrikooskleurige primula gekregen. Ik had hem na de bloei gekregen dus heb de bloemkleur niet gezien. In dat najaar is de vijver aangelegd en stond de primula helaas op de plek waar een grote berg uitgegraven aarde is gedeponeerd. De meeste planten heb ik later weer uitgegraven en teruggevonden, maar van de abrikooskleurige primula is nooit meer iets vernomen. Mijn collega was enigszins beledigd en wilde me geen nieuwe stek geven...
Foto links: 5 februari 2006, foto rechts: april 2005.


Is het misschien: primula juliae?
In het echt is de bloem nog intenser van kleur, een zweempje meer roodpaars, meer als de rechterfoto.
Mijn digitale camera heeft moeite met echt blauwe en soms paarse bloemen.
De kleur op de foto is dan net niet de juiste kleur.
Welke soort primula is het echt?
Ik dacht, ik zoek wel 'even' op internet.
Start Google op (of ander zoekprogramma), typ 'primula' in het zoekventer en zoek op afbeeldingen.
Uiteindelijk via Primula World Photo Gallery een heuse 'primulawereld' gevonden.
De website is nog niet helemaal af, er moet nog een determineer-instructie op komen, maar er zijn al heel wat foto's te vinden.
Zoals gezegd: ik denk: primula juliae. Heeft iemand een andere suggestie?
Neuzen 2006
Wekenlang lag hier bouwmateriaal.
De belangrijkste reden om de verbouwing nu te plannen (bedoeling en afspraak was 'voor de winter'), was om het mooiste jaargetijde van deze zijborder, het voorjaar, niet te missen.
Ik weet dat er duizenden crocus- en sneeuwklokbolletjes staan te dringen om boven de grond uit te komen.
Is er al wat te zien? Zou het nog wat worden dit seizoen?
Ik overweeg de border af te zetten met paaltjes en een roodwitlint, tegen de tijd dat de bouwertjes weer terug komen.


Foto neuzen...
Links: geen krokussen, wat wel? Ziet er ook niet uit als een narcis (meestal wat afgeplattere neus).
Of zouden het de frittiliaria uva-vulpes zijn, een bruin geel familielid van de kievietsbloem? Die hebben hier in de buurt voor het eerst gebloeid vorig voorjaar.
Rechts: enigszins beduimelde boshyacinten. Die overleven het wel.
Beeldraadsel
(Foto's recht van boven genomen)


Naar beneden scrollen (schuiven?) voor antwoord.
Restant van een bieslookplantje, respectievelijk een bedje vol met bieslook.
Sneeuwbes
Een oersterk heestertje , 1-1.5 meter hoog, en zo gewoon dat ie niet opvalt. Vaak in openbaar groen gebruikt, omdat het zo'n sterke plant is. Je kunt hem eens in de paar jaar in de winter terugsnoeien tot 10 cm boven de grond. Dan schijnt ie weer krachtig uit te lopen. "Schijnt", omdat ik de heesters zelf eigenlijk nooit geheel gesnoeid heb, wel verwijder ik regelmatig een aantal van de oudere takken laag bij de grond, ik heb de struik nog nooit geheel 'teruggezet'.
De struiken kunnen goed in de schaduw van bomen groeien en vormen een mooie onderlaag. De takken zijn wat slap en oudere, lange takken die ombuigen naar de grond wortelen daar heel makkelijk. En je hebt weer een nieuwe struik!
Na verloop van tijd kan zo een vrij ondoordringbare kolonie van innig verstrengelde struiken ontstaan. Mooie plek voor kleine vogeltjes als het winterkoninkje.
Als je een struik wilt verwijderen, graaf hem dan goed uit en laat geen enkele stukje van de wortelkuit zitten.
Dan is de sneeuwbes zo weer terug.
De blaadjes zijn blauwgroenig, ovaalrond en soms een beetje gelobt. In onze tuin staat een kolonie van een soort met grote witte bessen, en in een ander stuk van de tuin staat een symphoricarpos met wat kleinere, roze-witte bessen.
De sneeuwbes wordt ook wel klapbes genoemd:
pluk maar eens een bes en trap hem plat op een stevige ondergrond.
Plop! hoor je dan.
De bes is gevuld met luchtkamertjes, een soort schuimig binnenwerk, en dat veroorzaakt het klappende geluid.
Ook leuk, tenminste dat vond ik vroeger met vriendjes en vriendinnetje uit de straat:
de witte besjes met een blaaspijp tegen de ramen van de overburen te schieten.
De bessen zitten van het eind van de zomer tot ver in de winter aan de struik. Ook na de bladval blijven de bessen zitten.
Op een wat donkere plek in de tuin hangen, lichten de witte bessen de winterduisternis op.
Vogels lusten de bessen niet en mensen moeten er maar niet aan beginnen, zowel bessen als de wortels van de struik zijn giftig. Als de bes uiteindelijk afvalt komt er wel eens een miezerig zaadje te voorschijn, maar dit zaad is weinig kiemkrachtig.

In een andere taal
Latijn: Symphoricarpos albus, is latijnse naam, samengesteld uit de Griekse woorden
symphorein (=dicht bijelkaar staand) en karpos (=vrucht). Alba betekent wit.
Engels: Snowberry, Coralberry
Frans: Symphorine à grappes, arbre aux perles
Duits: Schneebeere, Knackbeere, Knallerbse
De sneeuwbes hoort tot de kamperfoelie-achtigen, de Caprifoliaceae.
Kleine Tineke
stuk voor stuk door Pa ingescand. Ik kwam er een vergeten tuinfoto tegen.
In de achtertuin, acht jaar oud was ik toen...
Schattig hè?

Op zoek naar ... een berk (deel 3)
Bijna alle berken worden op den duur erg hoog. De gewone ruwe berk, Betula pendula, is juist de soort met de hangende twijgen en katjes. Deze wordt uiteindelijk ongeveer 20 meter hoog. Veel andere soorten groeien stijver omhoog, zoals de andere inheemse berk, de zwarte berk. Er staan veel kruisingen in ons land, zodat de bomen nogal verschillend ogen..
Een lage vorm van de ruwe berk is de prieelberk, Betula pendula 'Youngii'. De kop is meestal is geënt en de takken hangen omlaag. Op de fiets op weg naar mijn werk, in de Bordewijklaan in Groningen, fiets ik elke dag langs zo'n prieelberk.
De kroon is heel symmetrisch en lijkt in december en januari een beetje op een lampenkap: de bewoners hangen er dan een snoer kerstboomlampjes in. De boom wordt in zijn geheel ongeveer 8 meter hoog (gewenste hoogte!), maar behoorlijk breed en dus niet slank. Er is een hele slanke cultivar van de ruwe berk, Betula pendula 'Fastigiata', die echt zuilvormig groeit, maar deze heeft weer geen hangende takken. De cultivar 'Tristis' heeft opvallend hangende takken aan een slanke boom, maar .... deze wordt weer echt hoog. En ook de berk met de witste stam Betula utilis ssp. jackemontii wordt hoog. En heeft bovendien een hele andere vorm: de dikke takken groeien al vanaf een lage hoogte uit de stam waarbij een soort omgekeerde piramidevorm ontstaat.
| Kanshebbers
|
Hoogte 8-10 m
|
Hangende twijgen
|
Witte stam
|
Slanke vorm
|
| b.
pendula tristis
|
-
|
++
|
+
|
++
|
|
b.pendula youngii
|
++
|
++
|
+
|
--
|
|
b. pendula Fastigiata
|
-
|
--
|
+
|
++
|
|
Betula utilis ssp.
jackemontii
|
-
|
-
|
++
|
-
|
|
Betula populifolia
|
++
|
0
|
-
|
++
|
Conclusie: de "ideale" berk bestaat
niet, de beste papieren heeft de Betula pendula
tristis!
Zeker
omdat de hoogte, het grootste minpunt van deze boom,
niet zo heel zwaar telt.
Wij hebben een grote tuin waar zo'n
boom best nog bij kan. De bomenrij erachter heeft nog
hogere bomen.
In een
kleine tuin is de Betula populifolia meer op zijn
plaats, gezien zijn beperkte
grootte.
Want een berk snoeien, dat gaat
niet goed. Buiten het feit dat de berk leegloopt als
je hem in de late winter snoeit, de sapstroom is dan
al op gang gekomen, ziet een gesnoeide berk er vaak
niet uit.
In de
zelfde Bordewijklaan waar de prieelberk staat, staat
ook een ruwe berk. Hier is een paar jaar geleden een
deel van de kop uitgezaagd. Zomers valt het niet op,
maar 's winters... het ziet er echt niet mooi uit,
zo'n onthoofde boom.
NB 1. Met
zaailingen van berken is het altijd even uitkijken.
Het zijn windbestuivers en berken kruisen
gemakkelijk. Berken waarvan het zaad hier is
gewonnen, zijn niet zomaar zuiver..
NB 2.
Ik
heb verschillende reacties gehad op mijn
berkenzoektocht. Dank daarvoor!
Een van de suggesties was een
'bonsai berk'. Bij bonsaibomen worden de wortels in
hun groei beperkt door een (te) kleine pot. Je zou de
berk dus in een grote kuip kunnen zetten of de
plantplaats tot een meter diep afschermen met
plastic. Maar of de boom dan stabiel
staat...
Op zoek naar ... een berk (deel 2)
Sinds kort is er ook een tak (hi hi, klinkt leuk voor een kwekerij) voor particulieren, e-plant. Op de kwekerij is een deel van het terrein ingericht als 'tentoonstellingruimte', de verschillende bomen zijn in een soort boomgaard neergezet, voorzien van naam en vaak foto, en voldoende ruim uit elkaar om ze goed te bekijken. Kijk ook eens op de website www.e-plant.nl van e-plant.
Vrijdag 13 januari, voor het eerst sinds bijna twee weken was de zon weer te zien in het noorden. 's Middags vrij genomen van het werk en op 1-persoons excursie naar de kwekerij, een kort fietstochtje vanaf Haren. Fototoestel mee en de namen van een paar berk-kandidaten op een briefje. De berken stonden bij elkaar in een laantje, zo'n 8 verschillende. De tentoongestelde bomen waren zo'n meter of 3-4 hoog, stamdiameter 6-8 cm. Als je ze zo bij elkaar ziet, zie je wel de verschillen in kleur van stam en groeiwijze, maar nog niet echt de volwassen vorm van de boom.
Die kon ik op weg naar huis goed zien. Kijk om je heen en het blijkt te stikken van de berken. Van brede opgaande, tot sierlijke open vormen. Zo in het winterzonnetje zijn ze erg goed te zien. De meeste zijn wel groot....
Serie detailfoto's van de stammetjes gefotografeerd bij De Bonte Hoek.
1. betula ermanii blush
2. betula ermanii holland - goudberk
3. betula nigra
4. betula pendula youngii - prieelberk
5. betula pendula zwitsers glorie - ruwe berk
6. betula utilis doorenbos
7. bos van betula nigra's







(wordt vervolgd)
Vier mannen en een schep
" Er staan hier vier mannen met een schep grote gaten in de voortuin te maken. Ik probeerde je al eerder te bellen om te vragen waar ze beslist niet mochten graven." en "Neem je op de terugweg kaarsen mee uit de winkel?"
Huh??
Wat bleek, er was rond 12 uur die middag een stroomstoring opgetreden en een heel stuk van onze straat had geen stroom meer, dus ook geen verwarming. En als het probleem niet snel verholpen werd, dan ook geen licht 's avonds. Na een paar stroomloze uren kwam de meetwagen van Essent netbeheer langs en die constateerde dat het euvel bij ons in de voortuin lag, daar waar vroeger de aftakking van de hoofdleiding naar Meerweg 87 liep. Deze aftakking is in 2001 opgeheven, maar blijkbaar is het toen niet helemaal goed gebeurd. En dus ging de schep in de grond.
Drie man kijken, vierde man scheppen (tja ze hadden ook maar 1 schep, dus de rest moest wel nietsdoend toekijken...).
Struiken eruit geschept en later weer provisorisch terug. Tegen half 6 was de stroom weer terug en toen ik thuis kwam deed de vloerverwarming zijn best om het huis weer warm te krijgen. Viel trouwens niet mee, buiten was het nog steeds rond het vriespunt. In het donker leek het nog wel wat in de tuin, de struiken stonden min of meer op dezelfde plaats.
Pas tegen het weekend kon ik voor het eerst bij daglicht de resultaten aanschouwen. SLIK. GLOEP. ZUCHT.
Het was goed te zien waar 'ze' bezig zijn geweest. De struiken staan wel weer min of meer op dezelfde plaats, maar daar is ook alles mee gezegd, er moet nog het nodige gerestaureerd worden. Maar dit weekend nog niet. Ondanks het zonnetje op zaterdag (14 jan) bleek de grond hard bevroren.
Dus 'rechtzetten, inwateren, gebroken takken verwijderen en platgetrapte grond losmaken' moet even wachten. Het bolvormige klimopstruikje is deels onder de grond verdwenen (ach wie weet wortelt zo'n begraven tak wel, dan komt er toch nog iets moois van de graafpartij). Een heel zachtgele azalea, die ik net een maand of twee terug verplant heb om aan de verbouwingschaos te ontkomen, staat enigszins scheef maar ziet er onbeschadigd uit. De brem wiebelt en houdt hoe dan ook niet van verplanten dat is dus afwachten.
Rondom de struiken had ik een heleboel bodembedekkers (Tiarella, ajuga, stekelnootjes etc). Dit is een relatief nieuw aangelegd stuk tuin (voortuin 87), dus de bodem was nog niet helemaal bedekt, maar er begonnen zich al aardig aaneengesloten vlakken te vormen. Ik ben bang dat er nooit meer wat wordt vernomen, de bodembedekkers liggen waarschijnlijk op de bodem van het gat 75 cm onder de grond.... Tja en de crocusbolletjes, dat zijn taaie rakkers die die komen vast wel deels weer boven. Voor de vaste planten in de omgeving moet ik ook vrezen. Zoals de phlox 'Lichtspel' die ik zo mooi bij de grassen en sedum had uitgezocht, en de Inula (margrietachtige gele bloemen, geliefd door de bijtjes), en de akeleien.
Zou je verzekerd zijn tegen tuinschade als een netbeheerder in je tuin gaat graven? Toch eens opzoeken..
In ieder geval een claim ingediend via internet bij de netbeheerder. Iedereen die langers dan 4 uur zonder stroom zit kan een standaard bedrag van 35 euro claimen bij zijn netbeheerder. In dit geval was het bijna 5 uur, van 12.10 tot bijna 17.00 uur.
Op zoek naar ... een berk (deel 1)
Wat ik wil:
Een berk, ongeveer halverwege de tuin, zichtbaar vanuit keukenraam, eetkamerraam en vanuit de (in aanbouw zijnde serre).
Een beetje tengere vorm die een opvallende witte stam heeft, relatief smal blijft, meter of 5-8 hoog (onttrekt meteen nog wat meer van achterliggende flat aan het zicht) en mooie hangende twijgjes heeft. Vooral nu de takken kaal zijn vind ik die hangende paarsbruine takjes prachtig.
Eerst maar een mooie soort uitzoeken (tips?). Ik heb immers nog een paar maanden de mogelijkheid om te planten voor het komende groeiseizoen.
Helemaal achter in de tuin hebben we al wat berken, flinke joekels, meter of 20 hoog, onderdeel van een bomenrij op de erfgrens. En vlak bij de vijver staat er ook een. Is aan komen waaien (net als de honderden berkenzaailingen die ik jaarlijks her en der uit de tuin pluk). Deze is aan de aandacht ontsnapt, stond wat verstopt tussen een kerria japonica en een varen. En zomaar 'ineens' is de berk nu een meter of 3 hoog. Een paar jaar geleden heb ik het berkje -toen 2 meter- bij de grond afgezaagd, maar de wortels niet uitgegraven. Nu is ie dus weer een meter of drie en een stammetje van 6 cm doorsnee. Aardig boompje, stam eerder oranjig bruinig dan het wit dat ik me bij een berk voorstel.
Bijgaande foto is vanuit het slaapkamer raam genomen eind december 2005.
Bij de gele pijlen: twee bestaande volwassen berken (de linker is wat scheef gegroeid door de opdringerige wilg die er naast staat). ' s Zomers is de flat op de achtergrond nauwelijks te zien.
Bij de groene pijl, vlak voor de beukenhaag: het aangewaaide berkje.
In knalrood: de plek voor de nieuwe berk, eventueel nog iets hoger, nog een extra rij ramen van de flat afdekkend.

Kritische Winterblik
En dan per stukje tuin of border kritisch kijken hoe het er bij staat. Zie voor een overzicht van de tuin de bijgevoegde schets.
Ik schrijf op wat goed is, er mooi bij staat (ook in winter), maar ook waar nog wat te verbeteren valt.
Soms met een suggestie voor een bepaalde plant, maar soms ook vagere kreten als 'iets van 1.5 hoog en lichtgekleurd' of ' iets met grote bladeren'.
En allerlei adviezen aan mezelf om later in het seizoen dit te doen, of dat niet te vergeten, of toch wat van die enthousiaste geranium endressii te verwijderen.
NB. Vaak wordt zo'n advies niet uitgevoerd omdat op de kale winterplek in het voorjaar toch ineens een prachtige pol boshyacint te voorschijn komt of een vingerhoedskruid net die plek gekozen heeft voor dit jaar.
Toch helpt het opschrijven.
Als ik zo de laatste paar jaar terugkijk zijn allerlei plannetjes die ik in mijn tuindagboek had opgeschreven inmiddels uitgevoerd.
zijborder 85
pergolaperk
bos
kweekbed
vogelbosje
zijborder 87 of zijborder 'Ome Job'
voortuin (soms nader gespecificeerd als voortuin 85 en voortuin 87)
achtertuin 85 en achtertuin 87
soms nog gedetailleerder:
achtertuin 87 links van tuinpad
achtertuin 85 rechts naast moerasdeel vijver
Dit zijn een paar aanduidingen van stukken in onze tuin die ik regelmatig gebruik.
- De nummers 85 en 87 verwijzen naar de oorspronkelijke huisnummers (formeel is nummer 87 vervallen sinds de twee delen van het huis tot 1 huis zijn samengevoegd).
- Het bos is een perk van 5 x 5 meter, daar waar de oudste appelboom en twee pruimenbomen staan. Prachtige rulle humusrijke bosgrond en een feest aan voorjaarsbolletjes.
- Het vogelbosje is nog in aanbouw. Stukje vlakbij een erker, voorheen stonden er coniferen. Ik wil daar een vogelvriendelijk stukje van maken, veel bessen en prikkelstruiken, lekker door elkaar groeiend.
- Het kweekbed (of eigenlijk eerste kweekbed en tweede kweekbed) zijn restanten van de groentetuin van de vorige bewoner van huisnummer 87, Ome Job. De bessenstruiken staan er nog. Verder is het een samenraapsel van tijdelijk geparkeerde planten, krijgertjes, stekken, probeersels en aangewaaide planten. Een paar jaar stond er bv. een alleraardigste aangewaaide Hebe, die echter twee winters geleden bevroren is.

Schets van onze tuin, ongeveer 24 bij 50 meter.
Witte Kerst
Toch nog een witte kerst, op het nippertje.
Eerste kerstdag bij mijn ouders in Bunnik gegeten en tweede kerstdag in de loop van de dag terug naar Haren-Groningen. Nog geen sneeuw te zien. Maar in de loop van de avond op tweede kerstdag begon het te dwarrelen, en te dwarrelen.
Vlok, na vlok, na vlok, na vlok.
Tegen 12 uur 's avonds was alles wit. Met de buitenkerstboomlichtjes van de buurman en de nog steeds zacht vallende sneeuw zag het er heel feestelijk uit. We wonen aan de Meerweg in Haren, vroeger de doorgaande weg van Haren naar Eelde-Paterswolde, maar sinds enkele 10-tallen jaren in verschillende stukken verdeeld: Drie stukjes aan de oostkant van de snelweg, de dorpse kant en een stukje aan de westkant van de snelweg, tussen het Paterswoldse meer en het Friese Veen heen lopend. Wij wonen aan de oostkant, maar omdat het geen doorgaande weg meer is, is het erg rustig. Zeker nu aan de ene kant een verkeersdrempel is neergelegd en aan de andere kant de bocht nauwer is gemaakt.
Als het sneeuwt blijft het hier in de straat dan ook lang wit. De strooiwagens gaan eerst bij de grotere wegen en straten langs, en komen hier pas als de sneeuw door de eerste paar auto's al is platgereden.
Vandaag kon ik de sneeuwschuif weer even gebruiken. Bij de grote sneeuwval begin maart 2005 heb ik hem aangeschaft. Voor die tijd was het 'behelpen' met een bezem (die bij een beetje plaksneeuw meteen vol zat).
Zoveel sneeuw als in maart (23 centimeter) is er niet gevallen, een cm of 8 nu.
Als het sneeuwt, dan sneeuwt het goed
Niet te stuiten, niet te sturen
Vele dagen, vele uren
Als het sneeuwt, dan sneeuwt het goed
(vrije variant op 'Als het golft' van De Dijk)_
Hazelaar ontkronkeld
Hoe krijg je een kronkelhazelaar ontkronkeld?
Da's makkelijk. Gewoon een hazelnoot van de kronkelstruik laten kiemen en VOILA, de zaailing is weer een gewone hazelaar, zonder kronkels.
Eigenlijk is het meer de vraag hoe je een gewone hazelaar aan het kronkelen krijgt. In 18-honderd-zoveel ontdekte een Engelsman in zijn tuin een kronkelend exemplaar. En sindsdien is de kronkelhazelaar op de markt. Corylus Avellana 'Contorta'. Het is niet helemaal duidelijk waarom de kronkelhazelaar kronkelt, er wordt soms gezegd dat het een virus is, maar dat is niet echt aangetoond.
Bij de buren in de voortuin staat een kronkelhazelaar. Vooral mooi in de winter, als ie kaal is. Helemaal als de katjes hangen te bungelen. 's Zomers is het een onopvallende grote groene 'blob', met enigszind verfrommelde bladeren.
Achter in onze tuin hebben we een paar jaar geleden een tweetal van deze zaailingen neergezet, aan weerszijden van een paadje. Deze winter hangen er voor het eerst katjes aan, aan de kale takken. Mooie heester, zo'n hazelaar. Mooie vorm in de winter, met bengelende katjes; gefilterde schaduw onder de struik in de zomer, ideaal voor plantjes die wat lichte schaduw willen, fraaie kleuren in de herfst. Noten heb ik nog niet kunnen oogsten, maar wie weet, de eerste katjes zijn immers gesignaleerd.
Hazelaars zijn bekend (berucht) om hun wortelopslag. Maar dat vind ik geen probleem. De takken gewoon jaarlijks afknippen bij de grond. Dat heb ik vandaag gedaan . Alle lange rechte takken (opschot vanaf de grond) afgeknipt. De dunne takjes zijn bruikbaar voor vlechtwerk, de dikkere takken om komend groeiseizoen andere planten te steunen.
NB. op een website kwam ik tegen dat de beste snoeitijd eind feb of juni is. Hmm. Volgend jaar dan maar. Als je de opslag niet wilt, schijn je deze zo snel mogelijk te moeten afscheuren, niet afknippen. Anders komen de rechte takken in nog grotere aantallen terug. Maar dat vind ik net zo handig, mooie rechte takken om elders in de tuin te gebruiken.
Weetjes:
- Latijnse naam: Corylus Avellana
- meer een struik dan een boom, 3-5 m hoog
- eenhuizig, tweeslachtig, dat wil zeggen zowel mannelijke als vrouwelijke bloemen op dezelfde plant. De mannetjes zijn de katjes, de vrouwtjes zijn kleine bladknopvormige rode bloempjes. De katjes hangen al lang voor de bladeren aan de struik.
- hazelnoten eetbaar in oktober, zeer voedzaam: ruim 600 kcal per 100 gram (alleen walnoten, paranoten of vert bevatten meer calorieen). Veel vitamine A en B, ijzer, calcium, kalium en zwavel.
- wortel vanwege vlammende tekening geliefd als inleghout in meubeltjes
- de noot is geschikt als politoer middel: een flinke noot is genoeg om een wandelstok te olien.
- behalve de naam heeft een toverhazelaar geen overeenkomsten met een hazelaar. Hele andere plantfamilie.

- van oudsher worden allerlei magische krachten toebedeeld aan de hazelaar, wijsheid, potentie, bescherming tegen blikseminslag. En vergeet de wichelroedes niet, deze dienen gemaakt te worden van een hazeltak! Altijd handig als je opzoek bent naar een schat, of water (mozes in de woestijn), of aardstralen.
Zie ook bijgaande link.
http://www.stemderbomen.nl/pages/mainpages/wijsheid_van_de_hazelaar.htm
Spreekwoorden:
Hij loopt in de hazelaar
Een hazelnootje
De hazelnoot is rijp en dient de kinderen tot pijp.
Indische Sieraardbei
In de lente en zomer verdwijnen de lage plantjes een beetje tussen de hoger opschietende akeleien en ijslandse papavers. 's Winters, voordat de massa's sneeuwklokjes en krokussen boven komen, hebben ze het rijk bijna alleen. De bloei is van ongeveer mei tot september-oktober. Gele, vijfbladige bloempjes en daarna knalrode vruchtjes, een beetje ronder dan gewone aardbeien. Je kunt de vruchtjes eten, maar doe maar niet. Ze smaken naar niks. Het vruchtvlees is spierwit, goed te zien als een vogel een hapje heeft genomen.
In het beschutte perkje onder de appelboom zijn een paar plantjes weer aan het bloeien geslagen. In december.
Foto van 25 december 2005.
Beetje uit het seizoen, maar op een beschut plekje geeft de sieraardbei nog een verdwaald bloempje en zelfs een wat bleek vruchtje.

Wintergeur
Maar in de winter, dan zijn de bladverliezende heesters kaal en komt de mahoniestruik in beeld.
Beetje stijf opgeprikte blaadjes, prikkelig als hulst, een lichtergroen en dof. Zo'n kleine twee meter rondom.
En in de winter komen ook de bloemen. Flinke trossen zachtgele bloemen en een geur. Heerlijk. Op de foto zie je de eerste bloem van dit jaar. Zeker op een wat warmere winterdag komt de geur goed tot zijn recht. De bloemen zijn vroeg dit jaar, vaak pas in januari.
Pas wel op als je je neus dicht bij de bloemen brengt. De naburige blaadjes prikken venijnig, zoals ik vanmiddag weer ondervond.
Later komen er hele donkerblauwe bessen aan, vandaar waarschijnlijk de naam druifstruik.
Weetjes:
Latijnse naam: Mahonia x Media
NL naam: mahoniestruik, hulstberberis, druifstruik
Familie: Berberidaceae

Voortdurende metamorfose
Dat vraagt Eddy als ik de hele dag buiten ben geweest en met verwarde haren vol takjes of zaadjes binnen kom. Nee natuurlijk niet. De tuin is NOOIT klaar. Nou ja, voor die dag dan misschien wel, maar de volgende daag is er weer volop wat te doen. Als is het alleen maar kijken, met de handen in de zakken, en plannetjes maken voor allerlei nieuwe tuinideetjes.
Stukje bij beetje verandert de tuin zo. Zo heb ik de afgelopen jaren vooral wat planten en struikjes geplaatst (verplaats) die ook in de winter interessant zijn en wat hoogte geven. Een grote border in de achtertuin gaf aanvankelijk een wat naargeestig beeld in de winter; veel geraniums e.d die in de winter tot een bruine massa stro in elkaar zakte. Langs een paadje van staptegels ben ik bezig een bedje van stekelnootjes te maken. Elk jaar zet ik er wat meer stekken bij die ik elders uit de tuin haal. het begint al een aardig tapijtje te worden; in een zeer natte winter heb ik wel medelijden met de stekelnootjes; na een forse regenbui staan de lage plantjes letterlijk onder water, en dan kan een paar dagen achter elkaar zo blijven. Maar blijkbaar kunnen ze goed hun adem inhouden, want volgend voorjaar gaan ze weer lekker aan de groei.
Voor wat hoogte zorgt een flinke pol Veronicastrum, waarvan de aren een groot deel van de winter mooi overeind staan. Vlak bij de vijver moerasspirea. De bedoeling was dat ook deze bloemstengels mooi overeind zouden blijven, maar ze blijken niet zo stevig en vallen vaak in de herfst al om. In de zaadhoofden verschuilen zich allerlei beestjes. Moerasspirea blijkt zich in onze tuin goed uit te zaaien o.a. tussen de tegels. Dit jaar heb ik zeker 10 kleine plantjes tussen de voegen van het tuinpad gepeuterd en ze een plaatsje in een kweekbed gegeven. Volgend jaar weggeven of een nieuw plekje zoeken.
Kwekerij
Dit vroeg een van de slopers, vanwege de vele potjes die op allerlei plaatsen in de tuin staan.
Ik dacht dat het wel mee viel.
Gister ging ik eens tellen.
10, 20, 30, 40, ......................, 180, 190, 200, ..............230, 240, 242.
Hum, toch wel veel, ik kan er een of twee gemist hebben, vooral de zwarte potjes vallen niet zo op tegen de donkere grond.
Altijd als ik her of der in de tuin iets aan het doen ben, er er is een plant over, dan zet ik die in een potje. BIj het lokale tuincentrum haal ik regelmatig een grote partij plastic potjes die ze over hebben. Dus Ik heb een grote voorraad plastic potten en potjes. Daarnaast ook hele stapels met terracotta potjes. vorig jaar veel stekjes daarin gezet en ingegeraven in de grond. Dan is er meer contact met de omliggende grond en hoef ik ze ook in de zomer niet te sproeien. Dat klopt, ging prima in de zomer. Afgelopen winter kwam ik er achter dat de meeste van de terracottapotjes, ook als ze ingegraven zijn niet echt vorstbestendig zijn. Voordeel: ik heb nu weer een hele stapel potscherven om onderin de andere potjes te doen.
Wat ik doe met al die plantjes?
Wie weet kan ik een bezoekende tuinliefhebber er mee verblijden. Ik vind het erg leuk om bezoekers/bezoeksters een of een hele stapel potjes in de handen te duwen.
En daarin ben ik niet alleen, na een tuinbezoekje aan andere tuinliefhebbers kom ik ook vaak met iets terug.
En in mei hebben we altijd een tuinmarkt van onze Groei en Bloei afdeling.
Daar voor is het handig om alvast het een en ander in potjes te zetten.
En als zo'n plant zo enthousiast staat te groeien is het toch jammer om hem zomaar op de composthoop te gooien.
Maar ja, zo verzamel je wel een heleboel potjes blijkt nu. Een gestekte of gescheurde plant kan ik wel goed herkennen. Een gezaaide plant is lastiger, vooral als ik zaad ergens vandaan heb meegenomen en (nog) niet weet of het op gaat komen en hoe het er uit gaat zien. Ik probeer er wel labeltjes bij te zetten (plastic labeltjes of wasknijper op de rand van de pot), maar ik heb gemerkt dat de naam met ballpoint of zwarte (watervaste!) stift niet echt zon- en regen-bestendig is. De labeltjes blijken na verloop van tijd blanco geworden te zijn...
Als na verloop van tijd blijkt dat de zaailingen toch weer een Teunisbloem of Oranje havinkskruid blijken te zijn, gaan ze alsnog op de composthoop. Alhoewel. Ook hiervoor heb ik al regelmatig afnemers gehad.
Advies Artemisia
Van een tuinvriendin kreeg ik de volgende reactie.
Hallo Tineke,
Wat betreft je avonturen met Artemisia: vooral de hogere varieteiten kun je beter tijdens de groei regelmatig toppen, dan maken ze niet zo'n zware stam.
Het alternatief is steeds opnieuw stekken zoals je al gedaan had.
Groeten, Annet.
Volgende zomer dus beter in toom houden, en het nu uit zijn kluiten gegroeide exemplaar vervangen door een paar van de stekken.
Rozen
De omgeving van Winschoten en Veendam is het gebied waar de meeste rozen-onderstammen ter wereld worden gekweekt, zo'n 40 miljoen per jaar!!!
Je leest het goed, VEERTIG MILJOEN. Het sorteren van de rozen onderstammen (wilde rozen) gebeurde vroeger in Oost-Groningen zelf, maar dat is nu niet meer te betalen. De gerooide onderstammetjes gaan naar Oost-Europa in vrachtwagens, worden op maat gesorteerd (dat bepaalt de prijs) en gaan vervolgens naar Limburg. Daar worden ze verder gekweekt en vindt ook het enten met de gewenste soort uitgevoerd. Een heel gepriegel om een groeioogje van de ene plant op de rozenonderstammetjes te enten. In een mooie diaserie konden we elke stap bekijken.
Antoine had enkele onderstammetjes, net gerooid, meegenomen. Ik kon een van de stammetjes bemachtigen en heb die vandaag in de tuin gezet. Eens kijken of het lukt. Het stammetje heeft namelijk een halve week onafgedekt in de schuur gelegen, wel heb ik hem dagelijks even in een emmer water gedoopt om vochtig te houden. Verder was een van de adviezen: niet planten als het vriest. Nou vroor het niet vandaag, maar het scheelde niet veel (1-2graden). De grond was wel nat, maar nog niet erg koud: de pieren zaten vlak onder het oppervlak. Een ander advies was: koop altijd een zogenaamde Toproos. Dat is een keurmerk voor rozen die jarenlang getest zijn op vijf verschillende plaatsen in Nederland. Het zijn rozen die het goed doen in Nederland.
Bijgaande link geeft info over het Rosarium: http://www.xs4all.nl/~ghdesign/regio0597/rosarium.html
Of Google: Rosarium Winschoten.
Vanaf eind juni kun je weer terecht voor de mooist bloeiende rozen (of eerder in het jaar april/mei de Rodondendronroute), en misschien kom je daar Antoine van Schaik wel tegen. Enthousiast verteller!
Roos, naam onbekend, in eigen tuin.
.
Suikergoed
De vorst vorig weekend was subtieler, wel vocht in de lucht, maar geen echte neerslag. Resultaat is een prachtig suikerlaagje op de bladeren.
Twee foto's:
de eerste van de zwart ingedroogde besjes van hypericum struikjes. Ik weet niet welke soort het precies is, maar in ieder geval een enthousiast groeiend exemplaar met veel goede eigenschappen: fris groen blad, soms een tintje bronzig, aangename geur (als je de stuikjes snoeit), vrolijke gele bloempjes, gevolgd door knalrode besjes. Erg geschikt in een boeket. De hele winter blijven de -inmiddels zwart geworden- besjes in kluitjes boven op de takken staan. Ook nog nadelen?
Nou misschien het uitgebreide uitzaaien, (de zaailingen zijn makkelijk genoeg te verwijderen).
De tweede foto is een uitgebloeide wilde peen. Een tweejarige plant, met stevige ruwharige stengels en fraaie witte schermbloemen. Een goede manier om de peen te herkennen is om in het hart van het scherm te kijken: het middelste piepkleine bloemetje is donkerpaars/rood. Of je kneust gewoon het loof een beetje, het lijkt niet alleen op worteltjes loof, maar het ruikt ook precies zo. De bloemschermen krullen zich na het bloeien op in een soort kommetje. Ideaal plekje voor baby-huisjesslakken om te overwinteren.
Tip: zet de wilde peen niet te dicht langs een pad. Elke keer als je er langs loopt met een (wollen) trui, blijk je bij binnenkomst weer een lading zaadjes mee genomen te hebben. De zaadjes laten namelijk makkelijk los en zijn voorzien van kleine haakjes. Hierdoor blijven ze steeds in je trui of in je haar hangen. Wel blijven ze daardoor ook mooi op een wateroppervlak drijven.

.
Grijsbladig en zwartharig
Het verhoogde bed was bedoeld voor o.a. tijm. Ik ben dol op tijm, maar die heeft het moeilijk in onze tuin (erg zure grond) en wat vooral problematisch is: zeer nat in de winter. Dat laatste hoopte ik met het verhoogde bed (betere afwatering) te verhelpen. Tijm staat er wel, maar doet het nog steeds niet echt geweldig.
Santolina
Wel goed aangeslagen is de grijsbladige Santolina. Ik heb ooit eens een struikje gekocht en maak elk jaar in de zomer nieuw plantjes door stekken. Eigenlijk snoei ik ze alleen, maar de afgeknipte takjes zien er dan zo mooi en levenskrachtig uit dat ik altijd een stel ergens in een kweekbed of potje zet. Zo krijg je steeds nieuw plantjes. Datzelfde heb ik trouwens ook met buxussnoeisel.
Goed snoeien houdt de struikjes mooi compact. Ik snoei in de winter en ook nog eens in de zomer, voor de bloei. De gele knoopbloempjes vind ik niet zo mooi kleuren bij het grijze blad. Afgelopen zomer heb ik een forse Santolina wel in bloei laten komen. Gaf twee problemen: 1. de bloemen bleken ontzettend te stinken (kattepiesachtig). Het duurde een tijdje voor we er achter waren dat het de Santolina was en niet een door de poezen achtergelaten luchtje... 2. Er waren zo veel bloemen en ze groeiden zo hard dat de hele struik uit elkaar viel. Bosjes links, bosjes rechts, kris kras door elkaar. Later in de zomer heb ik de struik fors teruggesnoeid in een poging er nog wat van te maken. We zullen zien hoe dat afloopt.
Salvia
Een andere grijsbladige, de Salvia, stond te verpieteren op een natte wat beschaduwde plaats in de tuin. Verhuizen naar het verhoogde bed heeft de Salvia goed gedaan. Wel heb ik wat moeite met het snoeien. Hoe diep terug kun je gaan, voordat de plant niet meer goed uitloopt? Voor een deel een kwestie van proberen. Stekken maken van de SAlvia heb ik nog niet geheel onder de knie.
Artemisia 'Powis Castle'
Vorig jaar heb ik drie Artemisia's geplant, op de foto net achter het stapelmuurtje en poes Baassie. Ze groeiden en groeiden, prachtig wollige grijze wolken, de hoofdtak werd ruim 1 cm dik. s Winters zag het er wat droevig uit, de kale houtige takken. Dit voorjaar dacht ik, laat ik eens snoeien, diep terug, net als de Santolina. Onder aan de dikke verhoutte stengels zag ik al kleine grijze groeipuntjes... dat moest wel goed gaan. Niet bang zijn en de schaar erin. Twee van de drie struikjes heb ik tot 10 cm hoog afgeknipt, van de laatste heb ik 1 van de drie takken lang gelaten, de andere twee teruggesnoeid.
Tja. Diep terugsnoeien in het voorjaar werkt blijkbaar niet. De twee gesnoeide struikjes hebben niets meer gedaan, van de derde struik heeft de ene tak (nu helemaal topzwaar) weer erg zijn best gedaan, de twee gesnoeide takken deden niks.
Gelukkig had ik vorig jaar ook nog een kopstek gemaakt, die de droevige restantjes van mijn snoeiwerk aan het gezicht onttrok. En ik heb ook dit jaar weer wat stekken gemaakt, voor noodgeval.
Wie heeft advies over hoe/wanneer artemisia te snoeien. Of kan ik ze beter gewoon met rust laten?
NB. ik moet er wel iets mee, desnoods allen verplaatsen). De Artemisia is zoals gezegd topzwaar en hangt fors over het gras heen. Lastig bij het grasmaaien en niet echt bevorderlijk voor het gras eronder.

Baasie op stapelmuurtje, tussen diverse grijsbladigen.

Op de achtergrond Artemisia Powis Castle, middenin Baassie, op de voorgrond Santolina.
Siergras: struisriet
De calamagrostis wordt wel elk jaar een beetje breder maar handhaaft zijn lengte. Al vrij vroeg in de zomer verschijnen boven het mooi wit, lichtgroen gestreepte blad de beige pluimen. De miscanthus staat er dan nog alleen als gras bij. IN het najaar wordt het blad, net als de halmen mooi geel goud bruin.
In het voorjaar kan struisriet gedeeld worden, net als veel andere siergrassen. Dit jaar heb ik dat voor het eerst geprobeerd. Een paar stukken knipte ik kort, andere liet ik onafgeknipt, om te kijken welke het beste aansloeg. Beiden sloegen goed aan, de niet afgeknipte delen bloeiden al meteen dit jaar. Conclusie: gewoon delen, niet knippen.
Katten houden wel van een mals grassprietje en in het voorjaar is het altijd even spannend: wie wint, het groeiende grasje of de knabbelende poes?
Uiteindelijk wint het gras elke keer.

Calamagrostis, rechts op de foto. Op de Achtergrond grijs blad van Artemisia Powis Castle en daarachter Miscanthus Sinensis.

Sprot houdt wel van een mals grassprietje. De geelwit gestreepte bladeren van het struisriet zijn hier goed te zien.
November bloei
Rondje door de tuin laat zien dat er nog het nodige bloeit. De roos is al vanaf de zomer bezig.
Deze roos staat er mooi bij. Ook nog een aantal knoppen, dus nog een paar te gaan.
En sommige planten zijn zelfs opnieuw aan het bloeien geslagen. Wat te denken van de korenbloem, die verwacht je toch niet echt in november.
Afgelopen weekend zag ik zelfs nog een hele grote hommel rondvliegen en vandaag waren er weer kleine mugjes aan het dansen en zaten her en der lieveheersbeestjes te zonnen.





















