Vijver

Warme winter

Bijna de kortste dag, bewolkt, tamelijk donker en grijs. Maar o, zo zacht. 12-13 graden. Geweldig weer om in de tuin te zijn. Vandaag heb ik nog een keer blaadjes uit de vijver geschept. Het was zo lekker dat ik prima lang achter elkaar met handen in het water of in de grond kon zitten. Genieten!

vijver20dec1
Op de achteroever van de vijver komt de mahonia al bijna weer in bloei komt: die gele sterren boven midden in beeld. Daaronder heb ik de vijverrand weer een beetje vrij gemaakt van klimop, was inmiddels al weer de vijver ingegroeid. Op die rand komen langzaam aan steeds meer primula's.

Prinsheerlijk

Prinsheerlijk zit deze kikker in het kuiltje van een waterlelieblad. Tijdens het foto' s maken zie ik dat hij steeds met zijn achterpootje schud. Heeft ie jeuk? Pas bij het in het groot bekijken van de digitale foto's op mijn computerscherm zie ik de reden. Er zit een mug op zijn achterlijf. Mij is niet bekend of muggen ook kikker steken, maar deze mug gaat in ieder geval wel op de kikker zitten. En de kikker vindt dat niet fijn. Zie foto 1 en 3, de mug ziet in de donkere "V", waar het waterlelieblad gespleten is.

kikker5juligrrot
kikker5julikleinogenkikkermetmug.

Teen van groene kikker

Weer eens wat van de groene kikker sin de vijver gefotografeerd. Hele grote heb ik dit jaar niet gezien, wel regelmatig de reiger laag over zien vliegen... Wel een hele stel kleintjes, zoals deze op de foto, een centimeter of 3-4 groot. Toen ik de foto op de computer bekeek en de teen van de kikker goed in beeld zag, dacht ik dat ik eindelijk kon vaststellen welk van de drie soorten groene kikker we nu in de vijver hebben. Er was iets met de achterpoot, herinnerde ik me. Zie eerder log (geen poelkikker dus). Nader speurwerk levert op dat het niet de teen van de achterpoot is waar ik op moet letten maar de graafknobbel of hielknobbel. Tja.

groenekikker 20 juni
groenekikker 20 juni ooggroenekikker 20 juni teen
groene kikkers20juni.

Dril

Vorig weekend lag de vijver vol met kikkerdril van de bruine kikker. De bruine kikkers hebben inmiddels na een heftige paartijd de vijver weer verlaten. De meeste althans, die brengen groot deel van het jaar op land door. Na een paar zonnige dagen is het kikkerdril opgelost en zijn alle kikkervisjes uitgekomen (voor zover niet opgegeten door kikkers, salamanders of andere rovers). Vandaag zaten ze nog op een grote hoop, nog omringd door de laatste restjes kikkerdril. Het water schuimt door hun beweging. Volgende week zijn ze weg, verdwenen tussen de waterplanten.
kikker12april3kikkerdril12aprilgroot
kikkerdril11april

Groene kikkers blijven het hele jaar in de vijver, gaan wel bij mooi weer op de rand zitten zonnen. Ze leggen pas in mei eieren, maar die heb ik nog nooit gevonden. Ga er in mei echt eens naar op zoek tussen de waterplanten (schijnen tweekleurig te zijn!)

Fondant-ijs

Eerst ijs, hard en zwart. Dan sneeuw, dan zon en temperatuur rond vriespunt. Dan krijg je een laag fondantijs op een laagje hard zwart ijs. Niet geschikt om op te schaatsen. Door de wit grijze achtergrond komen de mahonia's, de twee bijna palmboom-achtige vormen mooi uit. In het hart de bloemtros, waar de knal citroen-gele bloemen bijna open zijn. De winterbloemen van deze heester geuren heerlijk als het niet te koud is. Wat dat betreft handig om niet te ver van een pad te zetten, zodat je er makkelijk aan kan snuffelen. Niet te dicht bij, want de uitsteeksels van de hulst-achtige bladeren prikken venijnig.
vijver25jan1
vijver25jan3vijver25jan2
vijver25jan4gr.

Reuzenblad

Jaar na jaar wordt de darmera groter: darmera peltata of schildblad. Peltata slaat op de bladvorm, afgerond, lobbig, stengel aan de onderkant. De plant komt oorspronkelijk uit de Verenigde Staten en groeit daar langs beschaduwde bergbeken en -rivieren. Van zuid-west Oregon tot noord-west California. De plant kan 1 meter breed en 2 meter hoog worden, lees ik in wikipedia. Bij ons heeft ie die hoogte niet gehaald (komt 'slechts' tot 1 meter), maar de breedte wel. Langzaam groeit de plant uit met vanuit aan de oppervlakte liggende rhizomen. De grootste bladeren hebben een doorsnee van bijna 50 centimeter. Waar staat ie graag in de tuin? Langs de vijver of in een moerassig stuk. Op de foto zie je de brug over de vijver en net over de brug de darmera. Gisteren heb ik een paar van de bladeren die het dichtst bij het pad staan afgeknipt, de doorgang was bijna versperd.
darmerehalfjunikl

Bijnaam in het Engels is Indian Rhubarb. Blad lijkt inderdaad wel wat op dat van rabarbersoorten, hoewel het geen familie is. Prima soort voor als je in de tuin geen plek hebt voor een grote Gunnera. Bonus: blad vertoont later in het jaar fraaie herfstkleuren
Schildblad | Vijver | 't Groentje.

Plant 4: gele lis

Toen in 1997 de vijver werd aangelegd, zette onze hovenier een gele lis in het rietmoeras van de vijver. Het eerste jaar bloeide de gele lis bescheiden, met een enkele bloem. En allengs werd de plant groter en verschenen steeds meer bloemen aan elke stengel. Het riet in het rietmoeras groeide harder, en na een tijdje verdween de gele lis uit het rietmoeras, en vond een ruimere plaats om te groeien. Zie Zie de zaden | Vijver | 't Groentje.
iris24mei1iris24mei2

Nu ben ik er achter dat ik de zaden, hoe mooi ze ook zijn, niet aan de plant moet laten zitten. Tenminste niet als ik wil voorkomen dat de hele oever omrand wordt met gele lissen....

Dril 2014

Daar zijn we weer.
Voor de statistiek van de eerste blobs kikkerdril. Twee weken geleden wandelden en hopsten de eerste bruine kikkers door de tuin. De mannetjes. Tussentijds moeten de vrouwtjes gearriveerd zijn. Want woensdag de 19 maart zag ik de eerste blob kikkerdril in de vijver. Gister was het een prachtige lentedag, uiterst zonnig en bijna 20 graden. Wegens werk en afscheid van twee collega's was ik pas bij donker thuis, geen blik op de vijver meer geworpen. Vandaag, 21 maart,eind van de middag even naar de vijver. De kikkers waren nog volop aan de leg. Een paar blobs met eitjes waren net gedeponeerd, dan zijn de afzonderlijke dril-bolletjes rond de eitjes nog klein, en nog niet volgezogen met vocht (anders zou het ook nooit in de buik van een kikkervrouwtje passen).
drillebille

19 maart is de vroegste datum die ik genoteerd heb voor de eerste kikkerdril in de vijver. Vorig jaar was het 6 april.

Zie ook
Dril 2013 | Vijver | 't Groentje en Dril-kalender | Vijver | 't Groentje.

Het dak repareren als de zon schijnt

Binnen het bedrijf waar ik werk is een inmiddels gevleugelde uitspraak van onze CFO "we moeten het dak repareren als de zon schijnt". Dat betekent: niet wachten tot het regent of sneeuwt en dan verbaasd zijn dat het binnen nat wordt. Maar vooruit kijken naar wat er in de toekomst op het bedrijf af komt, en daar op voorbereid zijn. Dus midden in de zomer, mooi weer, geen regen, en dan is het het goede tijdstip om het dak te repareren. (*)

Zo'n klusje heeft Eddy vorige week gedaan. Hij heeft 'ijsvrijhouders' gefabriceerd voor onze twee vijvers. Van een plaat piepschuim en een plantenprikkertje, met een broodmes als gereedschap. Vorig jaar (en het jaar daarvoor) dachten we pas aan een ijsvrijhouder als de vijver al strak bevroren was en we dagelijks met keteltjes heet water naar de vijver liepen om een 'wakje' te smelten. Nu zijn we goed voorbereid. De ijsvrijhouders liggen klaar voor gebruik, laat de vorst maar komen. Zie
Vroege Vogels: Tip: maak vijver-ijsvrijhouder .

ijsvrij23nov2ijsvrij23nov1
NB. Als je ze zelf ook wil maken, let dan op dat je de goede lijm koopt. In eerste instantie had Eddy lijm die weliswaar geschikt is voor polystyreen volgens de verpakking, maar als je de kleine lettertjes verder leest: niet voor piepschuim (=polystyreenschuim)! Zelfs de HUBO eigenaar had dat aanvankelijk over het hoofd gezien; hij gaf in de herkansing een tweede tube goede lijm mee.
Een bijzonder gezicht overigens: overal waar Eddy de eerste lijmsoort aanbracht verdween het piepschuim als sneeuw voor een straaltje warm water … Grote gaten ontstonden in het schuim, gelukkig zijn de platen dik genoeg.

(*)
Eddy wijst mij er fijntjes op dat de CFO het citaat geleend heeft van John F. Kennedy, die het in 1963 in een toespraak gebruikte.

M*A*S*H

Toen ik deze foto op mijn computerscherm bekeek…
…..kwam opeens de openingstune van de TV-serie M*A*S*H in mijn hoofd.
Met de zweefvliegen als de helikopters die over de heuvels komen aangevlogen.
Nu ik het stukje schrijf…. …. weer het liedje in mijn hoofd. Alan Alda als Hawkeye, Radar, Hotlips, Klinger.
Terwijl het drie (kijk maar goed) zweefvliegen boven een waterlelie in onze vijver zijn.
mashwaterlelie
Voor de jonkies onder de lezers: MASH was een TV serie die voor het eerste werd uitgezonden van 1972 tot 1983. In totaal 251 afleveringen, over een groepje medisch personeel in een veldhospitaal in de Koreaanse oorlog.

De vijver zat vol met planten.

De vijver zat vol met planten.
Iets te vol.
Vorig weekend was het erg warm.
Niet om in de zon te zitten of te werken.
tenzij je in het water staat,
Met waterschoentjes aan in de vijver.
Armen vol met waterplanten er uit gehaald.
vijverschoioen21julvijversschoen2
vijverschoen3
Om daarmee wat meer zicht te krijgen op de resterende planten.
En de beestjes.

Onder-water-elegantie

Onder water, kun je zweven, alsof je gewichtsloos bent.
Elegant, langzaam wentelen, draaien.

Ik denk aan een mooie documentaire op TV, een zeehond onder water, die sierlijke draaien en bewegingen maakt.
Ik kijk in onze vijver.
En zie ook daar die 'onder-water-elegantie'.
poelslak14juli2

De elegantie van de poelslak die ver uit haar huisje komt, haar vleugels uitslaat en een langzame dans uitvoert.

Tijdloos

Ik zit op het bruggetje over de vijver,
kijk in het water, naar de waterbeestjes.
Richt mijn blik omhoog en zit -plots- oog in oog met deze groene kikker.
Op een halve meter van elkaar.

Ik kijk hem aan
en hij mij,
stel ik me voor.
De tijd vertraagt.
groenekikker14juli
De tijd staat stil.
Oogcontact.
Tijdloos.
Ademloos.
kikkervertrekt4juli
Dan,
de tijd komt weer op gang.
Hij draait zich om.
Rustig, en verdwijnt in het donkergroen.
Ik laat mijn ingehouden adem
los
.

Soep

De kleine vijver in onze tuin, ligt een groot deel van het jaar in de schaduw. Deze winter zijn er ook veel bladeren en (lijster)bessen in gevallen. Resultaat: een groen ondoorzichtige soep. Een paar weken geleden heb ik een deel van de drab op de bodem eruit geschept. En toen bleek er toch allerlei leven te zijn, zeker 6 salamanders, 2 bruine en 1 groene kikker, veel larven van libellen , juffers en kevers, slakjes, bloedzuigers etc.
En heel langzaam begint het groen weg te trekken, maar nog niet helemaal. Deze bruine kikker steekt nog behoorlijk af tegen het groene water.
bruinehangkikkerjuni1.

Beekpunge

In -voorheen- het rietmoeras
zette ik een klein plantje.
Watermunt, zo ik dacht.
Wel de vorm van blad,
maar geur ontbreekt.
De bodem wordt bedekt, zo snel.
Blauwe bloempjes met wat paars.
Vergeetmijniet van het moeras?
Nee, vierblad en niet vijf.
Wat?
Wat?
Wat?

beekpungemuntbeekpungeblad
beekpungebloembeekpunge1111
Het is Beekpunge. Ereprijs familie.

Foto 1 is blad van de watermunt, foto 2 van de beekpunge. De groeiwijze is heel anders, beekpunge bedekt heel snel de bodem, munt is veel meer opgaand. Maar snap je de verwarring als je nog maar een klein plantje met vier blaadjes ziet?



Weer eent(d)tje

Dit jaar kwam ie in zijn eentje. De wilde eenden man. Rakelings over mijn hoofd daalde hij steil af naar de vijver. Lekker een beetje slobberen. Een beetje poetsen, tukkie doen. En na een paar uur vertrok ie weer.
eend4mei1.

Dikkopjes in de film

Uit een paar niet al te scherpe foto's van kikkervisjes gister leek dat een groot deel , misschien wel de helft, bestond uit salamanderlarven. Deze leven in het larve stadium van de larven van de bruine kikker.
Nader onderzoek gewenst. Ik schepte een flinke bups visjes in een witte ovenschaal om van dichtbij eens rustig te kijken. Verbazingwekkend hoe druk die visjes rondzwemmen. En inderdaad vele tientallen salamandertjes. De visjes bleven maar rondjes zwemmen langs de rand van de ovenschaal. Eerst tegen de klok in. Daarna roerde ik de vissoep even de andere kant op, met de klok mee, en een kwartier later zwommen de randvisjes over het algemeen nog steeds met de klok mee. De staart van hun voorganger achterna.
KLIK op de onderste foto (of dubbelklik), voor bewegende beelden!
salamander27apr1salamander27apr2
.

Salamandervisjes

Het dril is opgelost, en de net uitgekomen kikkervisjes zwemmen nog allemaal dicht bij elkaar. Een enorm gekrioel, een soort chocolade bruine soep, zelfs met wat schuim, zo hard zwemmen ze door elkaar heen. Ze zitten zo dicht op elkaar dat ik ze niet goed afzonderlijk op de foto krijg. Dit stuk van de vijver is heel ondiep en loopt uit in een 'zandstrandje'. Aan de rand liggen een paar beukenbladeren, nog net in het water, daar kan ik de afzonderlijke kikkervisjes wat beter onderscheiden. Onderste twee foto's. Er lijken wat kleurverschillen te zijn, sommige zijn wat meer bruin, anderen grijsbruin. ' s Avonds op de computer bekijk ik de foto's. Mooi is dat je daar heel goed kan inzoomen. Ik zie enigszins tot mijn verbazing dat een van de kikkervisjes kieuwen heeft, zoals een salamander larve. Kleine waaiertjes aan de zijkant van het dikke kopje. Ik bestudeer de foto's nog langer en val bijna van mijn stoel van verbazing. Ik zie dat er niet 1 salamandertje tussen zit, maar een enorme hoeveelheid!
kikkervissoep27apr1
kikkervis27apr2kikkervis27apr3.

Dril 2013

We gingen 4 april op vakantie, nog geen spoor van kikkerdril in de vijver.
Laat dit jaar.

Op 6 april hebben we uit welingelichte bron vernomen is er dril in onze vijver waargenomen.
Wij zaten toen in Zuid Spanje, een paar bezoekers maakten gebruik van ons terras en wandelden door de tuin. Bij terugkomst op 15 april lag de vijver bommetje vol dril. Nog een paar bruine kikkers hingen rond in de vijver.

kikker17april

Dril-kalender | Vijver | 't Groentje

De salamanders hebben feest, zoveel te eten. Eerst de kerntjes van de eitjes in het kikkerdril. En later de kikkervisjes. Vandaag -21 april- begon het dril op te lossen en kwamen de eerste minikikkervisjes vrij. Groene kikkers zitten weer regelmatig op de oever van de vijver.

Bubbeltjes-ijs

Je hebt bubbeltjesplastic. Maar ook bubbeltjesijs. Zo zag het ijs op onze vijver er vanochtend uit. Gister veel winterse buien, afgewisseld met zon. Een van de buien was een kortstondige hagel-sneeuw-ijsregenbui. En dan krijg je dit effect. Bobbeltjes op het ijs.
bubbelijs9feb2
bobbelijs9feb1
bubbelijs9feb2put
Bobbeltjes? Of zijn het putjes?
Vind je ook niet dat het op de onderste foto putjes lijken te zijn?
Dat is gezichtsbedrog!
Het is namelijk gewoon de eerste foto, maar dan op zijn kop.
Hier houden je eigen hersenen je voor de gek.
Probeer maar, zet je computerscherm op zijn kop, op ga op je hoofd staan.

Vijversoep

Ooit kregen we van de buren een niet meer gebruikte zeskantige vijverbak. Een aantal jaren geleden heb ik die ingegraven vlakbij het terras. Bedoeling was dat de vijver ook 's winters vanuit huis zichtbaar was. Dat laatste is nog niet gelukt, er staat een heg voor.
De vijver ligt op een tamelijk schaduwrijke plek, ook nog eens onder een (aangewaaide) lijsterbes. Op onverklaarbare wijze heeft deze kleine vijver een heleboel kroos. Onverklaarbaar omdat ik de vijver gevuld heb met water uit onze grote vijver, geen kroosje te zien daar. Waarschijnlijk meegenomen door een amfibie die van een andere vijver met kroos naar onze kleine vijver is toegeworpen. Of ligt het misschien aan de schaduw?

vijversoep3nov

Het kroos zorgt voor nog meer schaduw en had een paar weken geleden het hele oppervlak bedekt. Met een zeef heb ik zo veel mogelijk er uit geschept. En ook de drijvende besjes die van de lijsterbesboom in het water vielen. Toch ziet het water er wat vreemd uit, een beetje melkig, helemaal niet helder:
vijversoep.
Toen ik er vandaag langsliep zag ik een bruine kikker met zijn koppie boven water op een drijvend takje hangen. Zou er te weinig zuurstof in het troebel water zitten? Ik ga morgen nog even met de zeef aan de gang om de laatste kroosjes weg te halen en de geheel over de vijver hangende irissen af te knippen.

Vijveropruiming

Helemaal volgegroeid met allerlei waterplanten. Onze vijver heeft bijna geen vrij wateroppervlak meer. Vorige week een heleboel waterplanten verwijderd. Waterdrieblad, gedoornd hoornblad, waterleliestengels en watergentiaan. En nog veel meer gedoornd hoornblad. Emmers vol. En ook nog wat gedoornd hoornblad. Alles op een enorme hoop op het bruggetje over de vijver gelegd om uit te druipen. Door de spleten in het bruggetje kunnen de beestjes het water dan weer vinden. De volgende ochtend maar liefst zeven tubtrugs (35 liter) vol met planten naar de composthoop gebracht.
.

Nieuwe brug

Hovenier de Natuurtuin is bezig met wat klussen in onze tuin. Twee bomen wachten nog op kapvergunning. De vijver wacht nog op hout voor een nieuw bruggetje. De oprit met grind wacht op een graafhappertje om wat van het vastgelopen grind los te schrapen en bij te vullen. Afgelopen woensdag waren we beiden overdag niet thuis. We hadden gegeten, koffie gedronken, en vanuit de serre opeens een vreemde aanblik in de achtertuin. Een grote oranjige vlek waar we dat niet verwachtten.... Bleek die dag het bruggetje te zijn vervangen! Het verse hout is nog oranje van kleur, maar zal ook wel snel vergrijzen. En op speciaal verzoek zijn er antislip-groefjes in het hout aangebracht. Het werd ontzettend glad als het nat was.

Foto oude brug van april. Het vijverniveau op de foto is wat laag omdat de barsten in de halfronde bak van het rietmoerasje ook zijn gerepareerd. Hiervoor was de vijver een beetje leeggemaakt. Vandaag (18 mei) hebben we de vijver weer bijgevuld, anderhalve baksteen rand hoger.

Eendjes

Dit voorjaar, eind maart waren ze even op bezoek.
Eddy hoorde een plons, ging kijken.
Geen poes in de vijver gevallen, maar twee eenden!
Heel toevallig was Eddy net kikkergeluiden aan het opnemen, zie
Hydrofoon | Vijver | 't Groentje.
De eenden dobberden wat, zaten op het bruggetje of op de muur.
Tukje doen, nog een plonsje.
Toen ze wat in het struikgewas naast de vijver begonnen te rommelen, tussen de narcissen en tulpen, heeft E. ze toch maar weggestuurd.
Niet echt handig om te gaan nestelen in een tuin met zoveel katten...


.

Brommende kikkers

Ik was de tweede helft van maart in het buitenland. Ik heb het paringsfeest van de bruine kikkers dit jaar niet kunnen zien. Maar ik kan het wel beluisteren. Eddy heeft met de hydrofoon ( Hydrofoon | Vijver | 't Groentje ) een geluidsopname gemaakt.
Zet het geluid van je computer flink hoog en klik op deze link:
kikkers2 of kikkers .

Raadsel: wat denk je dat de plons is aan het eind van het eerste fragment?
Zie stukje van 6 april.

In bovenstaand plaatje een visueel beeld (audiogram) van het geluid.
De kikkers hieronder zwommen in de vijver van Frank, het kikkerfeest in de buurt van Utrecht was op precies dezelfde dag als bij ons in Groningen.
.

Hydrofoon

In februari was ik jarig.

"Wat heb je op je verjaardag gekregen?", was dan vaak de vraag.
" Een hydrofoon", zei ik.
"Een wat?!"
" Een hydrofoon", zei ik weer.
Dat kunnen vast niet veel mensen mij nazeggen.
Een hydrofoon als verjaardagskado.



Met een hydrofoon kun je onderwatergeluiden opnemen.
Tussen de hydrofoon en de stekker (voor bv ipod of ipad of iphone) zit nog een kabel van ruim anderhalve meter. Het zwarte deel laat je in het water zakken en opnemen maar.
Het idee kwam van het TV programma Springwatch (BBC), vorig jaar waren er opnamen van onderwatergeluiden. Eddy heeft de hydrofoon ergens in Engeland besteld.

Rietmoeras ontgonnen.

Onze vijver heeft aan een kant een gemetselde muur, aan de andere kant een langzaam oplopende oever. Een stuk van de muur is in een cirkelvorm gemetseld, 1 meter in doorsnee. Daarin een rietmoeras, ommuurd om het riet in bedwang te houden. Maar vergeefs. Zie het logje van 28-8-2011 Welke dader? | Vijver | 't Groentje. Er zitten barsten in de muur door de druk van de wortels van het riet (en misschien ook we door vorst in de afgelopen paar winters). Bij de rode pijlen in foto 4.
Ik heb besloten om het riet eruit te halen, en in het moerasje gele lissen of andere hoge moerasplanten te planten.
Easier said than done.... Vandaag een eerste aanval op het riet. Met een schep en veel kracht, klont voor klont de wortels verwijderen. En dat allemaal op een bruggetje en deels op het muurtje, vlak langs de vijver. Na een uur of twee is het resultaat: een grote emmer vol met duim dikke wortels, een kruiwagen loodzwaar van klonten modder waar de wortels nog uit moeten worden gehaald, een 'moerasje' die nog zeker een spade dieper uitgeschept moet worden om alle rietresten te verwijderen, een zeer vermoeide tuinier.



Een aantal keren zag ik mezelf al in gedachten in de vijver plonzen. Maar ik heb het droog gehouden.

In het wak

Afgelopen weken elke dag bezig geweest een wak in de kleine vijver open te houden. Nu dooit het flink, maar de laag ijs is nog dik, zeker 15 cm. Wel ligt er een laagje water boven op het ijs en wordt het wakje langzaam groter. En deze kikker wordt bijna een bekende, die bijna de hele dag roerloos in het wak hangt. Af en toe een lome beweging makend. Vandaag zag ik ook een libellelarve bewegen. Heel langzaam komt er weer beweging in de vijver.



Foto recht van boven de spiegelende vijver genomen, beetje schaduw gemaakt om de kikker zichtbaar te maken.

IJsnaalden

De foto is van 4 februari. Een foto van ijsnaalden. Wordt ook wel poolsneeuw genoemd. Deze 'neerslag' kan uit heldere hemel vallen, als de temperatuur lager dan - 8 graden is. In plaats van sneeuwvlokken met de bekende zesvoudige symmetrie, krijg je dan naaldjes en vlakjes. En de naam poolsneeuw? Makkelijk, normaliter valt dit soort sneeuw alleen in poolgebieden.

Maar vorig weekend dus ook een keertje bij ons in Groningen. Ik had net een stuk van de bevroren vijver sneeuwvrij gemaakt. Op het zwarte ijs was dit dunne laagje ijsnaaldjes mooi te zien.

.

Pijlkruid

Van alle zaden van de zadenruil heb ik alvast een (1) soort gezaaid. Volgens het zakje: zaaien in oktober-november in een bakje in moerasdeel van vijver.
Het zijn zaden van
Pijlkruid, sagittaria sagittifolia. Moet een winterharde moerasplant worden. Met witte bloemen. Het is een koudekiemer, in het voorjaar zouden de zaden moeten ontkiemen. Ik heb ze wel in een ingegraven bakje in de bodem van het moerasdeel gezaaid, met een labeltje erbij. Anders vind ik ze niet terug. Ik ben benieuwd.
.

Lissnuitkever

Begin oktober, tussen de buien door felle opklaringen. En deze foto van glimmende zaden in openklappende zaaddozen. Langs de vijverrand staan deze gele lissen. De platte zaden vallen uit de dozen, blijven drijven en dobberen naar een andere plek aan de waterkant. Om daar weer kleine gele lisjes te maken.

Deze foto's hebben er voor gezorgd dat ik nu -via wikipedia- de naam heb gevonden van een kevertje dat ik ruim een jaar geleden op de gele lis zag. Eigenlijk waren het er drie, zie Kolonne kevers | Beestjes | 't Groentje. In dat logje schreef ik dat het wantsen waren (vanwege het 'slurfje', maar nee het zijn lissnuitkevers!

Snoekkruid

Het was een klein polletje, inmiddels wordt het grootste deel van het moerasgedeelte van de vijver er door gevuld. Wel mooi, en perfect voor libelles en juffers als uitsluiphulpen.
En ze bloeien ook nog eens heel lang.

Van onder naar boven.

Kikkerperspectief

Ook deze foto van onder naar boven genomen.

Een bloeiwijze van het snoekkruid, pontederia cordata.
De gele vlek op de bloemen is als schreeuwende neonverlichting voor de bijen en andere insecten, die meer in het ultraviolet kunnen zien dan wij.

Twee dagen zomer

Na zeer zomers lentemaanden april en mei, vielen de zomermaanden juni tot en met augustus wat tegen. Nu is het zo goed als herfst en hebben we een minizomer van twee dagen. Vanmorgen stralend blauw. Eindelijk weer eens de mogelijkheid om even op het houten bruggetje over de vijver te liggen.
En wat foto's te maken uit kikkerperspectief.
Met de blauwe lucht op de achtergrond.
.
Wat een super contrast van de herbloeiende kamperfoelie afstekend tegen de hemel.

Welke dader?

Een deel van de vijver is ommuurd, het is een rietmoerasje, 1 meter in het rond. Het riet is nu bijna twee meter hoog, althans de hoogste bloeiaren. Begin deze zomer, bij de open tuinen dag, wees een opmerkzame bezoeker mij op een barst is het gemetselde muurtje, bij het bruggetje over de vijver. OP de foto aan de rechterkant van het moerasje. Had ik nog niet eerder gezien. Ik ging er vanuit dat dit veroorzaakt was door de vorst van de afgelopen twee winters.



Maar toen ik vandaag langs de vijver liep, zag ik aan de andere kant van het rietmoerasje (links op de foto) iets opvallends. Een uitloper van het riet priemde dwars door de muur heen. Was het dan toch niet de vorst, maar gewoon de groeikracht van het riet zelf? Of een combi van vorst en riet?

NB. De vijver loopt niet leeg want het hele moeras zit binnen de vijverfolie. Alhoewel, als het riet zich door een muur kan wringen, dan moet een stukje vijverfolie helemaal een 'eitje' zijn. Misschien moet het rietmoeras weg....
Of een stalen bak er om heen. Ik zal het Gerd, onze vijveraanlegger, vragen.

Waterlelie

Het hart is dooiergeel.
De bloem wit.
Een hint van zachtroze.


Overdag, in de zon gaat de bloem open,
's Avonds gesloten.
Na een paar dagen sluit de bloem zich definitief.
Zakt naar de bodem.

Vijverkids

Onze vijver is absoluut het favoriete tuinonderdeel voor kinderen.
Brittany en Kaylan bewezen dat ook weer.
Met schepnet gewapend gingen ze op kikkerjacht.
Vooral de minikikkertjes waren in trek.
Ze werden voorzichtig gevangen.
Ze kregen een naam (junior, stipje).
Ze werden toegesproken.
En weer heel voorzichtig te water gelaten.

.

Groen + bruin + bruin

Als het paartijd voor de bruine kikkers is, eind maart, begin april, dan springen de bruine kikker-mannen op elke kikker in de buurt : vrouwtje bruine kikker, andere mannetje bruine kikker, of (als die in de buurt is) een groene kikker. Op de foto een groene kikker, met twee mannetjes bruine kikker er boven op. Een paar minuten ervoor zat er nog maar een (1) mannetje op. Het was heel koddig om te zien: de groene kikker wilde uit de vijver, klom op de oever, en hopste rond met de bruine op de rug. Hij liet niet los.


Een groene kikker dus, maar welke soort, dat weet ik niet!
Zie tekst hieronder uit een mail die ik (desgevraagd) kreeg van Bobby Bok
Welkom

De groene kikkers zijn altijd een wat lastiger verhaal aangezien er drie soorten van zijn die ook weer met elkaar kunnen kruizen. Meerkikker en bastaardkikker vind je vaak in tuinvijvers, poelkikkers niet zo vaak. Ook hebben poelkikkers geen vlekken op de onderzijde van de kop wat ik bij jou wel zie. Die valt dus af. Dan hebben we er twee over die soms moeilijk te onderscheiden zijn, om het zeker te weten moet je kijken naar de hielknobbel aan de onderzijde van de achterpoot, als je er van de zijkant opkijkt is die van de meerkikker klein en asymmetrisch, van de bastaardkikker groot en asymmetrisch en van poelkikker groot en symmetrisch.
Ook kan je een strekproef doen, bij poelkikker rijkt de hiel tot aan de ogen als je het pootje voorzichtig over de kop strekt, bij bastaardkikker tot de neus en bij meerkikker voorbij de neus.


Tja, voordat ik een groene kikker heb gevangen..... de bruine heb ik al een paar keer kunnen pakken, maar de groene springen, zeker zo vroeg in het seizoen, meteen de vijver in als ik er aan kom.

Dril-kalender

In 2006: kikkerdril op 31 maart. Zie De vijver golft

In 2007: dril op 25 maart. Zie Maart 2007: dril

In 2008: kikkerdril op 23 maart, eerste paasdag. Weer iets eerder | Beestjes | 't Groentje

In 2009: 3 april
Rokjesdag | Vijver | 't Groentje

In 2010: voor 2 april
Kikker-eitjes | Vijver | 't Groentje



En vandaag: 2 april 2011. De hele dag een geknotter en geknor van jewelste. Af een toe een plons, of een golf. De mannetjes hangen wat rond en als je heel rustig beweegt kun je ze makkelijk uit het water vissen. Ze houden zich heel slapjes, om dan snel weer het water in te plonzen.

Wak-gereedschap

Ruim een week matig tot strenge vorst, ook overdag een paar graden vorst.
Een dikke laag zwart ijs op de vijver.
Met erover heen een vers laagje droge sneeuw.
Het is zaterdag en ik ga met mijn
wakgereedschap richting vijver.
Met de bezem veeg ik de sneeuw weg.
Pannetje op het ijs.
Waterkoker met kokend water mee.

Het ijs is dik, een centimeter of 5 minstens en heel helder. Her en der een luchtbel. Het valt niet mee om het ijs weg te smelten. Een tweede portie koken water is nodig. Uiteindelijk ga ik met een voet op het pannetje met heet water staan om wat gewicht in de schaal te leggen. Balancerend met een voet op bruggetje en een op het ijs. Het ijs begint te kraken. En een paar minuten later, een fraai rond wakje in het ijs, ter grootte van het pannetje.

Waar is mijn drinkvijver?

In de nacht van 25 op 26 november is bij ons de eerste sneeuw gevallen. Opvallend stil in de straat, de sneeuw dempt de geluiden. Omdat het rond het vriespunt blijft verdwijnt niet alle sneeuw. De weg is schoon, de stoeptegels ook. Maar op de kieren tussen de stenen, in de schaduw en bv. op het houten vijverbruggetje ligt nog een paar centimeter aan het eind van de dag. Met afdrukken van mijn schoenen en van poezenpootjes.



Poes Sprot vindt het maar niks, probeert om de sneeuwrandjes heen te lopen. En kijkt me ronduit verontwaardigd aan als zijn vijver-annex-drinkbak niet bruikbaar is. Bevroren. Pfff.

Plank mis?

Over onze vijver ligt een bruggetje. Van tamme kastanjebalkjes gemaakt. Twee lange balken als spoorrails over de vijver, en daarom allemaal dwarsbalkjes. Inmiddels is de vijver bijna 13 jaar oud. Zo ook de brug. Het hout is prachtig grijs geworden. Wordt wat zachter, vooral waar het in het water ligt. En rond de schroeven waarmee de 'bielzen' op de 'rails' vastgeschroefd zijn worden de gaten langzaam groter. En kan het gebeuren dat een balkje opwipt als je te veel op het uiteinde staat. Vandaag was ik bezig om overtollige waterplanten uit de vijver te vissen. Steeds verder over het water buigend. Ging nog net goed, met dat opwippende balkje. Bijna een frisse duik...

Eddy met snoerloze boor maakte met een extra schroef de situatie weer veilig. Het wordt toch tijd om Gerd weer eens te laten komen. Gerd heeft destijds, in 1997, de vijver + brug aangelegd.




Foto's:
Boven: midden in de cirkel zit de oude schroef, iets naar linksboven (licht vlekje) de nieuwe.
Onder: net naast de brug wat van de planten weggehaald. Dan kunnen we onze groene vriendjes weer beter zien
.


Minikikkie

Dit voorjaar heb ik de zeshoekige vijverbak die ik van de buren kreeg ingegraven vlak bij het terras. Na het vullen met kraanwater twee weken gewacht en toen een paar schepnetten met zuurstofplanten uit de grote vijver gehaald en overgezet. Daar kwamen tegelijk wat slakjes, watertorretjes, bootsmannetjes en kikkervisjes mee mee.

De kleine vijverbak is gepromoveerd tot favoriete drinkbak van onze en buurpoezen. Een komen en gaan van viervoetigen. Handig, met de voorpootjes op de rand van de iets verhoogde vijver, lebber, lebber, slurp.


Toen ik vandaag een beetje water aan het bijvullen was, zag ik een aller-petieterigst-mini-kikkertje. Als ie zich een beetje breed maakte was ie bijna zo breed als een vinger. En die teentjes.....snoezig.

Slingermuur

Onze grote vijver wordt aan een kant afgebakend door een bakstenen muurtje. Reuzehandig om over heen te wandelen, zeker als je poes bent. En als kikker een aangenaam plekje in het zonnetje. Op dit moment, half juni, is het wat lastig. De vrouwenmantel rondom de vijver bloeit weelderig, en de geelgroene bloemen hangen over het muurtje heen. Als de bloei over is knip ik de bloemen en deel van het blad diep terug. Het muurpaadje is dan weer even vrij, en de vrouwenmanteltjes komen weer fris en groen terug.



In het water de grote bladeren van de waterlelie (met als blauwe confetti afgevallen geraniumblaadjes), de kleine bladeren van de watergentiaan en -weerspiegeld- de geveerde bladeren van een fluweelboom.
Boven de grond: rechtsonder paarsroze bloemetjes van Engels Gras (armeria maritima), verder de lichtblauwe beemdooievaarsbek (geranium pratense) en veel vrouwenmantel. De twee 'bezemstelen' zijn de stammetjes van fluweelbomen.

Praatplaatje 10 april

Vaak detailfoto's, nu een wat groter stuk van de tuin in beeld.



Links de rode takken van de rode kornoelje en vlak daarnaast een bosje witte tulpen. Later in het jaar gaan hier de herfstanemonen bloeien. De grote sappige bossen groen in het hoekje linksonder en middenonder op de foto zijn spaanse boshyacinthen. De bladeren ervan. Nog een paar weken en de knalblauwpaarse bloemen steken er boven uit. Dan is de verdwaalde narcis er net achter al weer uitgebloeid. Middenboven op de foto, in een cirkelvormige gemetselde muur, het net kortgeknipte rietmoerasje. Rechtsmidden onze 'van brienenoordbrug' over de vijver. Daar weer rechts van (net buiten de foto) ligt het ondiepe en moerasgedeeltje van de vijver, op dit moment vol met kikkerdril. Tot slot de bovenrand van de foto: rechts een grasheuvel, midden zie je een stukje van de stam van de appelboom (de dikke stam) en daar weer links van een tapijt van geurgeranium op een heuvel bijeengehouden door gestapelde gebroken stoeptegels. De twee bolvormige struikjes zijn liguster bollen, daar ooit per ongeluk terechtgekomen toen ik een paar bloemen met rechte takjes van snoeihout wilde steunen. Je begrijpt het al, takjes waren van de liguster en die hebben gewoon worteltjes gemaakt.

Schaatsenrijder

Ze schuiven over het water.
Razendsnel.
Soms met een sprongetje.
Deukjes in het water waar de pootjes staan.
Zonder door het wateroppervlak te zakken.



Als je een sterke uitvergroting maakt van de pootjes van de schaatsenrijder dan blijken er veel borstelige haartjes aan te zitten. Daar gaan kleine luchtbelletjes tussen zitten. Die haartjes zijn ook nog eens bedekt met een waterafstotend laagje. En zo kan de schaatsenrijder over rustig water lopen. Het mag niet te hard waaien of golven, dan zakt het insect door het oppervlak heen en verdrinkt. Dus mocht je er een willen vangen en vervoeren, doe dat niet in een potje met water. Neem in plaats daarvan een potje of bakje met wat vochtige blaadjes.

De schaatsenrijder of Gerris Lacustris is een waterwants en leeft van kleinere insectjes die in het water vallen. Let eens op de bolle ogen.

Kikker-eitjes

Ik was even bang dat de vorst en het ijs van afgelopen winter de kikkers in onze vijver noodlottig was geworden. We hebben heel veel ijs gehad. Hoewel we steeds geprobeerd hebben een wakje open te houden heeft het zo hard gevroren dat dat sommige dagen bijna niet mogelijk was. Een week of twee geleden zagen we slechts twee kikkers: een dode, een levende.



Maar de angst bleek ongegrond. Het ondiepe deel van de vijver ligt nu zo vol met blobs van kikkerdril van de bruine kikker.... dat hebben we nog nooit gezien. En ook inmiddels een handjevol groene kikkers gezien.

Zelfs een dagen durende innige omhelzing van drie jonge bruine kikkers die een groene kikker omstrengelden. Ze lieten elkaar pas los toen Eddy het viertal met het schepnetje uit de vijver haalde en op de kant legde en ze een beetje porde. Zouden bruine kikkers en groene kikkers kunnen paren of was het gewoon een foutje?

Welk geslacht krabbescheer ?

Het ijs is nog niet weg van de vijver. De ondergedoken waterplant krabbescheer ligt ergens op de bodem van de vijver. 's Zomers hangen de krabbescheer-rozetten vlak onder het wateroppervlak. 's Winters zakken ze naar de bodem. Naar aanleiding van een eerder stukje in dit weblog, zie LINK, stond er afgelopen week een opmerking in mijn gastenboek.

Van Wim Bloemendal kreeg ik het volgende bericht:
" Ik las het stukje over krabbescheer, dat er geen bloemen in kwamen. Er zijn mannelijke en vrouwelijk planten en een van de twee bloeit niet. Bij mij in de vijver bloeien ze wel. "

Dat was nieuw voor mij:
twee geslachten krabbescheer!

Daar wilde ik meer over weten. En al lezende kwam ik er achter dat het toch
net weer anders zit. Er zijn plaatsen in het land waar inderdaad alleen vrouwelijke planten voorkomen. En andere populaties die alleen uit mannelijke rozetten bestaat. Beide soorten kunnen zich voortplanten door 'klonen', kleine rozetten die aan uitlopers van de ouderplanten groeien.
Maar.... ook beide soorten kunnen bloeien! Wel schijnt de bloeiwijze (1 witte bloem of een trosje van achtereenvolgens bloeiende witte bloemen) te verschillen.

En zo blijft ik met mijn vraag zitten:
welke soort hebben wij in de vijver?

FOTO: Bootsmannetje, slakje en op de achtergrond (onder water) krabbescheer.

Onze soort bloeit niet (dus ik kan aan de bloeiwijze van de bloem niet zien of het man of vrouw is), maar gedraagt zich ook niet als een 'echte' krabbescheer: die laat namelijk in de zomer een deel van de zwaardvormige bladeren BOVEN het wateroppervlak uitsteken. En onze blijft onder water....

Lastig voor de groene glazenmaker, daarover een volgende keer.

Watergentiaan revisited

Al eerder schreef ik over dit vijverplantje. Blad ziet er uit als dat van een waterlelie, maar dan klein. Kruipende wortels in ondiepe deel van de vijver, 30-40 cm diep. Begint langzamerhand wel wat wild te worden. Eind juli, begin augustus, gele bloempjes, met hele fijne franje aan de randen van de bloemblaadjes. De zaaddoos wordt een plat schijfje, formaat zo ongeveer als een muntdrop, maar ovaal met een puntje ipv rond (of, zoals ik op intenet vond: flesvormig). Naam is watergentiaan.

De wetenschappelijke naam is
nymphoides peltata. In Nederland komt de plant in het wild voor in laagveengebieden en het rivierengebied. In het noordoosten (hier dus) vrij zeldzaam; in de rest van Nederland zeldzaam. Niet op de waddeneilanden. In Belgie staat de watergentiaan op de rode lijst: bedreigd in Vlaanderen, ernstig bedreigd in Wallonie.

.

Veel op een rij

's Morgens schijnt de zon op de muur van de vijver. Ideale plek voor een groene kikker om even op te warmen. Maar als de muur bijna overgroeid is (alchemilla, geraniums) en er maar een klein stukje vrij is in de zon, tja, dan moet je wel met zijn allen op een kluitje gaan zitten....
NB. Ongeveer 10 cm omlaag is het wateroppervlak van de vijver, daar zaten nog drie groene kikkers op de waterplanten.



Ik heb de muur rondom de vijver een inmiddels een beetje vrijgemaakt. Het maakt de kikkers niet uit, ze zitten nog steeds vlak bij elkaar. Gewoon gezellig.

Watersalamander

Vorige week een foto van een vreemd beest in de vijver (loch ness?): Raadplaatje in de vijver | Vijver | 't Groentje. Zo vreemd was het niet. Het is de kleine watersalamander.

Een paar jaar geleden heb ik van Jitske een emmertje met kleine
kleine watersalamanders gekregen. Deze waren gevangen door haar dochters. Ik heb ze in de vijver losgelaten; daarna heb ik zelden nog een salamander gezien.

Maar dit jaar bij het begin van de lente.... bijna elke dag zag ik ze. Eerst in het ondiepe stuk net boven het zand. Daar warmt het lekker snel op. Later ook steeds zwemmend in de buurt van de gemetselde vijverrand. Of in het nog opgekrulde, onder water groeiende, waterlelieblad.

Dit zijn volwassen dieren, een goede 10 centimeter lang. Ze zwemmen met de pootjes langs het lijfje en bewegen zich voort met forse slingerbewegingen van de staart. En als ze willen remmen....
hoei! Alle 4 de pootjes zijwaarts. Weg is de stroomlijn en ze liggen snel stil.

.

Raadplaatje in de vijver

Wat zwemt er nu in de vijver?
Ik bedoel niet het insect boven op het nog rode waterlelieblad.
Maar de grijze kronkel die er linksonder uitsteekt.
Oplossing volgende week.


.

Gulden Sleutelbloem

De primula veris is een plant die wel inheems is, maar in het wild niet vaak meer voorkomt. Her en der in Zuid-Limburg, in beekdalen. Vorig jaar heb ik twee piepkleine rozetjes gekregen van een van de leden van de 'Wilde Planten Kring Haren'. Ongeveer 1 cm in doorsnee en met vrijwel geen wortel. Ik heb ze eerst in een potje in de vensterbank gezet om ze heel goed in de gaten te kunnen houden. Na een paar maanden heb ik ze aan de rand van de vijver gezet.

De
echte sleutelbloem heette deze primula vroeger, nu wordt ze de gulden sleutelbloem genoemd. Het is een echte lentebloem. Veris is afgeleid van het latijnse woord VER = LENTE. Andere namen voor deze primula zijn paasbloem, paasroosje of maartenbloem. Het schijnt dat de bloemen vroeger werden gebruikt als kleurstof om eieren mee te kleuren.



De plant groeit bij voorkeur op kalkhoudende grond (vandaar Zuid-Limburg), maar bij ons zal ie wel wennen aan de zure veengrond.

Rokjesdag

In 2009 valt rokjesdag op 3 april. Je weet het nooit helemaal van te voren, maar in de meeste jaren is rokjesdag in april. De eerste dag in de lente waar de temperatuur boven de 20 graden komt. Het schijnt dan zo te zijn dat meisjes en vrouwen massaal een rokje aandoen. De term is afkomstig van Martin Bril. De van Dale sprak al eerder over 'bloesjesdag'.

Vanwaar dit onderwerp in een weblog over de tuin?
Gewoon een leuke term die ik bij het opstaan op de radio hoorde.
En een vrije dag, waarop ik heerlijk de tuin in kon.

In een rokje?
Welnee.
Lange broek en 's morgens nog een trui.

Later werd het warm, 22 graden, en was T-shirt voldoende.
En tegen 4 uur nog even de klompjes en sokken uit en met opgerolde broekspijpen en blote voeten ruim een uur op het bruggetje over de vijver gezeten. En maar kijken naar het spektakel van de bruine kikkers, die weer volop in bedrijf zijn en de eerste blobs kikkerdril hebben gedeponeerd.



Voor het eerst zag ik dat het dril kort na het leggen nog bestaat uit piepkleine eitjes, net iets groter dan een millimeter, pas na 1-2 uur is elke eitje/omhulsel gegroeid tot een bolletje van 7-8 mm.

Vier-ogen principe

In een zakelijke omgeving is er soms sprake van het 'vier-ogenprincipe'. Bijvoorbeeld in geval van een factuur die betaald moet worden, waarbij twee verschillende medewerkers (vandaar 4 ogen) de factuur moeten zien. De eerste parafeert bijvoorbeeld voor het leveren van een bepaalde dienst of goed, de tweede accordeert dan de betaling. Dit vier-ogenprincipe, ook wel 'functiescheiding' genoemd is bedoeld om fraude te voorkomen.

Maar wat als je nu medewerkers met maar 1 oog hebt; heb je dan vier een-ogige mensen nodig? Of wat als je meer dan twee ogen hebt. Deze bruine kikker lijkt toch echt
in zijn eentje vier ogen te hebben!


Maar dan alleen op een mooie lentedag, met weinig wind en een spiegelglad wateroppervlak. Eddy maakte deze foto op een lenteachtige (zeg maar zomerachtige) 3 april, met het fototoestel vrijwel op de hoogte van het wateroppervlak.

Bijna Plons!

Zaterdag 28 maart is echt een natte dag. Vanaf half 10 vanmorgen regent het aan een stuk. De vijver is voller dan vol. De poezen weigeren naar buiten te gaan en zitten voor de open deuropening te mokken.

Heel anders dan vorig weekend, toen het echt lente was. Ik zag al weer een kikker bewegen en wilde daarom de vijver ontdoen van overtollige oude plantenresten. Voordat er weer blobs met kikkerdril aan vast zitten en eitjes worden afgezet door andere waterbeestjes.

Dus met laarzen aan in het ondiepe deel van de vijver (rechts van brug) en met schepnet resten uit het diepe stuk vissen (links van de brug).

En toen ging het bijna mis!


Ik stond op het uiteinde van de derde plank (zie blauwe voetstap) voorover gebukt over het diepe deel. En ineens kwam de plank los (zie rode pijl) en kiepte met een fraaie boog naar links de vijver in. En ik ging bijna mee.

In
slow motion liet ik me opzij vallen en belandde zo nog net op de rand, waar je op de foto linksonder de irissen ziet. Met grote schrik, maar tegelijk slap van de lach, lag ik daar op mijn zij. En viste het schepnetje dat in de vijver dreef uit het water.

NB. Deze foto is van zomer 2008. En de plank is inmiddels weer grondig vastgezet door Eddy met twee joekels van schroeven.

Verstilde vijver

November.
De vijver gaat langzaam over in winterslaap.
De planten sterven af, de zuurstofplanten zakken naar de bodem.
Kikkers heb ik al een tijdje niet gezien.
Die zullen wel in rust zijn op de bodem.
Beweegt er dan niets meer in de vijver?

Jawel.
Af en toe een kringetje in het water.
De
bootsmannetjes blijken nog actief te zijn.
En als je goed kijkt zie je ook langzamere beesten:
slakjes, die aan de onderkant van het wateroppervlak en op plantresten grazen.


..

Poes op het strand

In het ondiepe stuk van de vijver hebben we een zandstrandje.
Een heerlijke koele plek voor overbuurpoes 'de zalm'.
Erg fotogeniek zo'n oranjewitte poes in het groen.
En steeds dichterbij.
Inzoomend op de bloeiwijzen van de zwaardrus en de wenkbrauwen van 'de zalm'.



Poepboek (2): de moeilijkste drol ooit

Ik heb al eerder over het Poepboek geschreven: zie Poepboek .

Laatst vond ik een drol op het bruggetje van onze vijver. En ik stuurde onderstaande bericht in naar de makers van het Poepboek. Inmiddels staat mijn foto met een reactie op de website: Poepboek, drukwerk van Europese dieren

Ze zeiden: Dit is verreweg de moeilijkste drol die ze ooit hebben gezien.



Of is het geen drol?
Hieronder ook nog even de volledige tekst.

Hoi

Op het bruggetje over onze vijver vond ik het laatste weekend van juni deze verse drol. Het leek wel een soort pasta, duidelijk vers. De volgende dag was de drol ingedroogd tot een dun donker streepje. NB. Ik heb de foto op groot formaat gelaten zodat jullie kunnen inzoomen.
Ik dacht aan een egeldrol, de egel-mevrouw loopt sinds een week weer opzichtig snuivend haar ronde door onze tuin.
Maar de foto's in jullie boek geven een veel donkerder drol en met opvallende schildjes e.d.
Of zou dit een fruitetende egel zijn of alleen slakken?

Groet Tineke van der Meij

---------
Hoi Tineke,
dit is verreweg de moeilijkste drol die we ooit hebben gezien. Ik heb er verschillende experts voor ingeschakeld en de literatuur er nog eens op nagezocht. Egelpoep is het in ieder geval niet. Omdat het zo snel ingedroogd is is het zeer waarschijnlijk helemaal geen drol. Waarschijnlijk is het de taaie huid van een naaktslak die weer is uitgespuwd door een vogel (of egel?). In een boekje over diersporen van een collega vond ik een foto van zo'n naaktslakvel die hier erg op lijkt. Een andere collega dacht er de strepen van de naaktslak nog in te zien. Bedankt voor deze bijzondere foto,
groet, Erik

Zwaardrus

Egelskop leek me wel een passende naam. Die naam had ik wel eens gehoord en als een plant er op lijkt...
Maar nee. Egelskop ziet er heel anders uit.
Maar wat is dan de naam van dit biesachtige vijverplantje met stekelige balletjes als bloeiwijze?



Zoeken op: "vijver" en "rus" leverde al snel resultaat: de zwaardrus of juncus ensifolius.
Het blad is zwaardvormig, een beetje als van een iris of gele lis, maar een stuk kleiner. In de zanderige bodem van onze vijver kruipt de zwaardrus in een rechte lijn vooruit.

Watergentiaan

Jaren lang dacht ik dat deze plant kikkerbeet heette. Blaadjes de vorm van die van waterlelies, maar veel kleiner. Groeit in ondiep deel van de vijver (30-40 cm). later in de zomer verschijnen er donkere vlekken/streepjes aan de randen van het blad, alsof er kleine hapjes uitgenomen zijn. Vandaar dat ik er in mijn fantasie kikkerbeet van maakte. En als je denk iets te weten, dan zoek je het niet meer op.

Toen een tuinvriend op bezoek was -Wim- had hij het opeens over watergentiaan???!!!!
Hoezo watergentiaan?
Simpele google-zoek liet zien dat het inderdaad watergentiaan is.
Niks kikkerbeet: zie Whodunnit?

Waterdrieblad

In de vijver hebben we een oeverplant met de naam waterdrieblad. Niet zo verrassend: de bladeren zitten met zijn drieen bij elkaar. De bloemen zijn elegant en wit. Een beetje franjeachtig. Ze bloeien een paar weken. Nadeel van de plant is: hij wordt steeds langer en langer, groeit aan de top uit, maar laat daarbij een lange vrijwel kale stengel achter. Na een aantal jaren in de vijver is de stengel al een keer de vijver overgestoken en is weer terug gekomen. Ik durfde hem niet af te knippen omdat ik bang was dat de kale stengel niet meer zou uitlopen.

In het vijverboek van Ada Hofman las ik de truc: knip de bovenste 20-30 cm van de plant (dus met de groeitop) en steek deze in het moerassige deel van de vijver in de grond. En de kale stengels dan? Gewoon afknippen en weggooien.
Goede tijd voor deze actie is maart.
Ga ik proberen.

Op de foto: de bloem.




Via bijgaande link kun je een filmpje bekijken: een enorme hoeveelheid waterdrieblad: Film clip - Bogbean - overview - Bogbean - Menyanthes trifoliata - ARKive

Waterdrieblad-weetjes
synoniemen: waterklaver, drieblad
latijnse naam: menyanthes trifoliata
Engelse naam: buckbean, bogbean, marsh trefoil, marsh clover.
Volgens Engelse website is de Nederlandse naam: bocks of boonan ??
Uit de watergentiaanfamilie.
Staat op de Nederlandse Rode Lijst van planten
In Nederland vrij algemeen in poelen meren, sloten en veengebieden.
In ondiepe stuk: een van de planten die zorgt voor verlanding in trilvenen.
Bloei mei-juni: wit of roze

Maar.... volgens informatie op internet vormt de plant leuke bruine zaadhoofdjes in juli.
Die heb ik nog nooit gezien!
Dit jaar maar eens goed opletten.

Schotsen

Een van de koudste nachten van de winter 2007-2008.
Onder het ijs bellen en olieachtige kringen: moerasgas.
Voorzichtig aan de weer (met heet water), om een paar gaten te maken.
Een losgebroken schots uit de vijver getild.
Zo'n anderhalve centimeter in een (1) nacht (op deze plek was het gister ijsvrij).

Before and After

Bij de vijver hebben we een rietmoerasje.
Ommuurd, maar binnen de laag vijverfolie.
Een cirkelvormig moerasje met een diameter van 1 meter.
Muurtje gemetseld om het riet binnen de perken te houden.

Eenvoudig in het onderhoud.
Een keer in het jaar, in de winter, het riet afknippen.
Dat is alles.
Vandaag was de dag.

Op foto 1 zie je linksboven de rietpluimen (beetje rechts van het midden op voorgrond is siergras).
het is 10 februari 2008. Om 10 uur 's morgens is het nog fris. Een laagje rijp op het grasveld. De zon schijnt nog niet over het huis is de achtertuin in. Op de voorgrond de oude bloemschermen van de sedum herbsfreude. Nog te mooi om af te knippen.

Op foto 2 zie je het gekortwiekte rietmoerasje, een stoppelveldje nu. Er net achter de grote gele emmer. Op de voorgrond zie je de bijna lichtgevend rode kornoeljetakken, glanzend rood in de zon. De foto is om 2 uur 's middags genomen. De schaduwpatronen op het grasveld worden veroorzaakt door de aluminium constructie van het onze serre (met glazen dak) waar de zon doorheen schijnt.

Wintervijver

De vijver in de winter. Niet met ijs of sneeuw.
Wel met zwart water. Van dichtbij is het niet zwart maar donkerbruin.

Weerspiegeld in het water zie je de grote wilg die achter in de tuin staat.
Rechtsboven op de foto: stukje van het rietmoerasje waar binnenkort de schaar in gaat.
Links, drijvend tegen het muurtje: drie vijverlampjes, met zonnecel. Het is zo donker dezer dagen dat ze 's avonds nauwelijks zichtbaar gloeien.

Op de kleine foto's:
Links: de steunpaaltjes voor de grote bos herfstasters staan er nu wel erg opvallend bij, bij het afknippen van de vaste planten stengels gaan deze ook weer naar binnen.
Rechts: de gele irissen beginnen al weer vers blad te maken, groeiend uit de warrige bruine slierten van het 2007-blad.



In de vijver gevallen

IJs op de vijver, genoeg voor een poes om op te staan, maar niet voor mij.
Toch is het nog behoorlijk dik geworden na een paar dagen vorst.
Wak met pannetje kokend water (zie IJskikkers?) is na een paar uur alweer dicht en behoorlijk stevig.

Ik wil niet te hard op het ijs slaan om het te breken. Ik heb me laten vertellen dat dat gevaarlijk is voor het (onder)waterleven (drukgolf).
Mijn vingers zijn net niet lang genoeg om tussen de planken van het bruggetje door het -onder de brug zeer dunne- ijs te breken.
De oplossing: oude schroevendraaier uit de schuur, daarmee gaatjes in het ijs prikken.

Nu ik toch bezig ben... het vogelstrandje is ook dichtgevroren, daar badderen de vogels, een cm of 3 water (nu deels ijs).
Voorzichtig voorover lenen en gaatjes prikken.
En wat er dan gebeurt weet ik niet....

Langzaam tuimel ik voorover de vijver in.
Schroevendraaier nog in mijn hand, boort zich in het zand.
Andere hand op en dan door het ijs.

Geschrokken, maar ik moet ook wel lachen. En de schade valt mee:
- de mouw van mijn jas is maar tot iets voorbij mijn pols kletsnat
- maar een (1) knie en scheenbeen in het water.
- een hele rits sneden op mijn hand, op elke knokkel een, daar waar ik door het scherpe ijs heen ging.

De schade aan de vijver is nog niet in te schatten. Zou ik met de schroevendraaier het vijverfolie doorboord hebben?
Dat zullen we de komende periode zien. Mocht de vijver lekken, dan heb ik een troost: het is in ieder geval in het ondiepe gedeelte, op het vogelstrand.

NB. Jullie kunnen je vast wel voorstellen hoe hard Eddy gelachen heeft toen ik nat binnenkwam.

Peinzend uitkijken over de vijver

Vijver gaat langzaam in ruste. De waterlelie-bladeren worden geel. De zuurstofplanten die zomers tegen het oppervlak aan hangen zijn weer naar de bodem gezakt. Kikkers heb ik al een tijdje niet gezien, die zitten ergens op de bodem in de blubberlaag. Nog wel wat waterslakjes en een enkel bootsmannetje.

En de poes?



Hij staart peinzend over het water.

Zie de zaden

September/oktober.
Nazomer/herfst.
De natuur heeft voorgaande seizoen zijn best gedaan om voor het nageslacht te zorgen.
Vruchten zijn rijp of al geoogst.
Zaden puilen uit zaaddozen.

FOTO: zaaddoos van gele lis
(en onder het afdakje heeft een kleine huisjesslak zijn intrek genomen).



We hadden eerst een (1) gele lis in ons rietmoerasje bij de vijver. En een jaar later hadden we een meter verderop, aan de kiezelrand van de vijver 'opeens' ook een gele lis. Na de bloei vormt zich een rechtopstaande donkere zaaddoos. En eind september, begin oktober, buigt de peul zich opzij. Top zwaar door de inmiddels forse zaden. De zaaddoos barst open, maar houdt de zaden nog even vast. Ze rijpen na, onder hun eigen afdakje. Oranjebuine cilindervormige zaden. En omdat de zaaddoos helemaal opzij is uitgebogen vallen de zaden niet precies tussen de bladeren van de eigen plant maar een stuk verderop. Op een plekje waar meer ruimte is.

Schutkleur

Vrijdagochtend vijf oktober: vrije ochtend met het meest mooie weer dat je je kunt voorstellen. Stralende zon, inblauwe hemel met her en der een donzige witte wolk. Vrijwel windstil. Als ik achter in de tuin ga staan ritselt het zachtjes. De bomen laten heel voorzichtig uit zichzelf wat blaadjes los.

Fototoestel er bij en op ontdekkingstocht in de tuin.
Complete safari.
Sommige stukken zijn zodanig dichtgegroeid dat een kapmes wel op zijn plaats zou zijn.
En heel goed kijken.



Rondlopend over een tuinpaadje, zonlicht gefilterd door steeds dunner worden boomkronen.
Vlekken zonlicht op de grond.
En afgevallen blaadjes.
Maar dat is niet alles.
Kijk eens goed naar de foto.
Wie zit daar met zijn perfecte camouflagekleuren op het midden van het pad?
Op het laatste moment zie ik de bruine kikker pas, en hij mij.
Schielijk hupt hij verder de beplanting in.

FOTO 2: iets meer uitvergroot, nu kun je hem niet missen.
FOTO 3: nog iets meer uitvergroot: de bruine kikker heeft roze tenen.

Kattenstaarten

Paar weken terug een stukje over de kattenstaart: zie Kattenstaart

Nu nog wat plaatjes van de twee soorten.

FOTO 1 en 3: de varieteit
FOTO 2 en 4: de soort
FOTO 5: de harige





Whodunnit?

Houten bruggetje over de vijver.
Perfecte plek om, net boven het wateroppervlak, het vijverleven van dichtbij te bekijken.
Links in het diepe stuk, de waterlelie, die inmiddels zo groot is dat ie uit de vijver klimt.
Links in het ondiepe stuk een forse pol fonteinkruid, lilapaars, in volle bloei.
En daarvoor een flink stuk van het oppervlak bedekt met de drijvende bladeren van de kikkerbeet.
Modelletje waterlelieblad, maar een stuk kleiner, 6-8 cm.

Bij nadere inspectie blijken er allemaal vreemde gaten aan de bladranden te zitten. Alsof iemand met een figuurzaagje bezig is geweest.
En de uitgezaagde ovaaltjes drijven er vlak naast, op het wateroppervlak.
Huh?
Dit is zelfs figuurzagen voor gevorden. Sommige bladeren hebben een gat in het midden, dat is lastig figuurzagen, je moet dan namelijk eerst een gaatje boren, daar het zaagje doorheen steken en vastklemmen aan de andere kant van de zaag. (Iedereen die wel een gefiguurzaagd heeft weet wat ik bedoel). Heel gepriegel.

Op de foto zie je een paar ovaaltjes waar nog aan gezaagd wordt. Maar niets te zien aan de bovenkant. Aan de onderkant van het blad dan? Bij sommige blaadjes blijkt tegen de onderkant van het blad een vers uitgezaagd ovaaltje geplakt te zitten. En de los drijvende ovaaltjes blijken ook 'dubbel te zijn: twee stukjes blad, keurig aan elkaar gesponnen met wat spinsel en er tussen in: een klein rupsje!



Ja, en dan even zoeken wat dit voor een beestje kan wezen. Insectenboek erbij. Vijverboek van Ada Hofman er bij. En na niet al te lang zoeken komen we tot de volgende gegevens.
Volgens Insectengids: nympha nymphaeata.
Volgens Ada Hofman ook waterlelievlinder.
Volgens Wikipedia ook waterleliemot of elophila nymphaeata.

Het is een kleine vlinder, volgens sommige bronnen een nachtvlinder, volgens andere vliegt de vlinder ook overdag. Hij kan onschadelijk zijn, maar volgens sommigen kan hij kleine gaatjes in vijverfolie knagen. Volgens de ene bron heeft de vlinder geen nederlandse naam, volgens andere weer wel. Van mei tot september zou je de vlinder moeten kunnen zien vliegen, met een vliegpauze in juli (?). Niet erg groot, spanwijdte 16-20 mm.Vaak bij tuinvijvers met waterlelie, fonteinkruid of gele plomp (2 van de drie bij ons). De rupsjes maken kokertjes van stukjes blad, aanvankelijk met water gevuld, maar later met lucht. ZE worden zo/n 2 cm lang, overwinteren als rupsje in modder op bodem vijver en verpoppen in mei, net onder wateroppervlak. In juli, 's ochtends zouden ze dan uitvliegen...

Kattenstaart

Aan de vijverrand.
Steeds hoger, eerste een enkele kaars, later ook zijkaarsen.
En dan schiet de plant in bloei.
Knallend roze.
Kransen van lipbloemen,
Zaait zich behoorlijk uit langs de vijverrand, het grootste exemplaar is bijna twee meter hoog!
Zo hoog heb ik ze in de tuin nog niet gehad.



Op een andere plek in de tuin komt een plant op die ook op de kattestaart lijkt.
Ongeveer 80 cm hoog. Bloeit nog niet, dus even afwachten, of het inderdaad de kattenstaart is.
De plant schijnt soms behoorlijk te woekeren en is om die reden in bepaalde delen van de VS verboden!

Latijnse naam: Lythrum Salicaria.
De tweede naam verwijst naar de wilg: het langwerpige blad lijkt op wilgenblad.
Bijen en hommels zijn enthousiaste bezoekers van deze knalbloemen.
Bloeit van juni tot september rijkelijk en continu.
Er zijn allerlei gekweekte vormen, deze blijven wat kleiner, tot ongeveer 1 meter.
Bijvoorbeeld de Lythrum Salicaria 'Robert'.
Die is wat roder van kleur en staat in onze tuin vlak bij een roze roos.
Met een astilbe met een licht roze blos over de pluimen: een plaatje.

Vijverlampjes gezien in Kolham

We zagen ze voor het eerst bij vrienden van ons, Berthil en Marion, uit Kolham. Op een warme zomeravond in 2006, eten in de achtertuin, langzaam donkerwordend. He, daar dreven lichtgevende bolletjes in de vijver. Bleken kleine lampjes te zijn: doorzichtige balletjes, zonnecellen voor de energievoorziening, gekocht bij de Action (winkel met goedkoop spul, vaak rommel, maar soms wel geinig). Bij het donker worden gingen de lampjes aan.

Leuke kitsch, maar destijds uitverkocht.

Tot deze week, juni 2007: in de Action-advertentie werden ze weer aangekondigd! En vandaag meteen een paar lampjes gekocht en in de vijver gedeponeerd. Om 11 uur 's avonds even naar buiten.

Drijvende lampjes in de vijver.
Zullen de kikkers gek van opkijken.
Ze zijn er in verschillende kleurtjes.

Links: zonder flits, wat wiebelig door de lange belichtingstijd
Rechts: met flits (wel scherp, maar de kleurtjes van de ledjes verdwijnt in het witte flitslicht.



Aan het water, veen en moeras

Aan het water, veen en moeras.
Dat is de titel van een hoofdstuk in mijn wilde planten boek.
Wat heb ik daar al veel in gebladerd in de afgelopen jaren.
De titels van de hoofdstukken ken ik dan ook uit mijn hoofd.
Zo zijn er hoofdstukken 'bos en bosrand', 'akkers en ruderaalterreinen' en dus ook 'aan het water, veen en moeras'.

Als je de namen van wilde planten nog niet of niet goed kent, dan is het goed naar de omgeving te kijken waarin de plant groeit.
Sla het boek open op het juiste hoofdstuk. En ga bladeren tot je een bloem van de juiste kleur ziet afgebeeld.
Bekijk de omschrijving ernaast.
En ja hoor: gevonden.

Sommige bloemen zijn niet echt moeilijk.
Ziehier: de gele lis.



Mooi! Staat bij ons aan de vijver.

Schildblad

Ineens zie ik een voor het eerst een zachtroze bloemscherm in de tuin.
Vreemd. Het schoenlapperskruid is toch al uitgebloeid?
En bovendien is het een plek waar nooit een Bergenia heeft gestaan...
Even nadenken: wacht eens even, daar heb ik vorig jaar schildblad geplant.
Aan de rand van de vijver.
Heeft toen niet gebloeid, maar wel grote groene bladeren gevormd, en fraaie herfstkleuren.

Blijkbaar gaat een kale bloemstengel vooraf aan het blad.

Inderdaad.



Triootje

Dans voor drie kikkers...

Op de jaarlijkse kikkerfeestdag (in 2007 op 25 maart).
Meestal zijn het paartjes, mannetje op rug van vrouwtje. Maar een tweede mannetje klemde zich aan de buik van het vrouwtje vast.
Meer dan een uur klampten ze zich aan elkaar vast. Meestal onderwater, af en toe even omhoog om een hapje lucht te halen.
Traag zwemmend en kantelend.
En tot slot een bijdrage leverend aan de steeds groeiende blobs kikkerdril.
Rechtsonder: dit mannetje had het nakijken.

Maximaal aantal kikkers gezien: 14, meer mannetjes dan vrouwtjes trouwens.



Een gekikker van jewelste

Kort geleden de eerste beweging in de vijver. Als ik nu bezig ben in de tuin (half maart) hoor ik af en toe een plons. En heel zacht geknor. De kikkers beginnen zich te roeren. Heel voorzichtig nog. Afgelopen vrijdag, graad of 10, voorjaarszon op de vijver. Zes stuks hingen in het ondiepe gedeelte te zonnen. Nog geen wilde orgie, maar af en toe een voorzichtige poging. Ene kikker op de andere. Af een toe een kwaak of knotter. Vooral als er een zware vrachtwagen in de verte te horen was of als ik ze zelf aankwaakte.

Kikkers zijn de ideale fotomodellen. Als je maar rustig beweegt kun je ze tot heel dicht bij naderen.

FOTO 1: Bruine kikker beetje van achteren
FOTO 2: Bruine kikker beetje van voren. Kijk naar de weerspiegeling van zijn ogen. Op de achtergrond langsdobberende poelslak.

Geranium langs vijver

Vijver rand.
Een glooiende oever aan de ondiepe kant is afgewerkt met kiezels.
Die zijn grotendeels bedekt met penningkruid, maar sinds twee jaar ook een daar uitgezaaide geranium.
Een vrij hoge, lichtblauwe tuingeranium.

Bijna lichtgevend lichtblauw.
Zie de foto van begin juli 2006.
En na de bloei wat plakkerige zaaddozen.

Die stond daar in de weg, hing over tuinpad, over het bruggetje.
Bij het verwijderen van grasjes van de vijverrand, ook de geranium tussen de kiezels uitgepeuterd.
In dit seizoen nog niet meer dan een hompje wortels.

En nu op zoek naar een nieuw plekje.
En van de zomer weer blauw.

Maar hoe heet ie ook weer??? --> pratense

.

Natpad

De meteorologische winter is inmiddels afgelopen.
Koud is het nauwelijks geweest.
Nat wel.
Nog steeds.

Deze foto's zijn van 1 maart 2007.

1. Pad van rechts naar links in de achtertuin. Een zichtlijn. Of zicht-riviertje?
Als je onderaan op foto 1 staat en een kwartslag naar rechts maakt, zie je....

2. Pad (kanaal?) van voor in de achtertuin naar achter in de achtertuin. De blauwgroene emmer als focal point.
Als je halverwege foto 2 aan de rechterkant gaat staan (bij de roodpaarse bodembedekker Ajuga) en een kwartslag naar rechts maakt, zie je ....

3. Een pad van stapstenen, haaks op het lange pad op foto 2. Net voor de grote groene bladeren van het schoenlapperskruid buigt het pad (momenteel beekje) naar links af.



Ik heb even getwijfeld in welke rubriek van 't Groentje ik dit stukje zou plaatsen. Ik heb toch maar gekozen voor 'vijver', zoveel water...

Raadplaatje

Wat zie je zoal op deze foto?



Het is water, de vijver.
Knijp je ogen een beetje dicht en kijk door spleetjes.

De weerspiegeling is scherp afgebeeld.
Links boven de uitgebloeide herfstasters die naar de vijver staan.
Rechts boven en rechterzijkant: twee grote bomen uit de bomenrij helemaal achter in de tuin.
Middenboven: weerspiegeling van fluweelboom die ongeveer een meter van de vijver staat.

Maar wat zie je onder water?
De foto is niet scherp. De camera met flits snapt niet hoe ie moet scherpstellen onder water.
(Gaat wel goed als de zon schuin in het water schijnt, zodat er genoeg licht onderin is en geen flits nodig is).

Afgestorven plantenresten.
Maar ook twee kikkers, elkaar omarmend!
Je herkent ze vooral aan de achterpoten met de zwemvliezen tussen de tenen.

Voor het eerst dit jaar kikkers in eigen vijver.

NB. Afgelopen week, op de fiets naar het werk over de Hoornsedijk.
Een hele verzamelijk platgereden padden (of kikkers).
Ze zijn nu echt wakker geworden.
Lente.

IJsvijver

Het is even winter geweest, echt waar!
Op de foto het bewijs!
Het ijs is wel erg bobbelig geworden, niet echt schaatsijs.
Hopelijk was het ijs voor de eerste Marathon op natuurijs in Haaksbergen gister beter.
De ijsbaan zal inmiddels wel weer gesloten zijn. Het dooit ruim en regelmatig een regenbui.

De traditionele wedstrijd tussen Noordlaren (gemeente Haren!) en Veenoord is dit jaar verrassend gewonnen door ...... Haaksbergen. Een wat sippe ijsmeester in Veenoord vertelde dat het vorig weekend veel te veel had geregend in het noorden.

FOTO is genomen op 27 januari 2007.
Verfrummelde resten waterlelieblad deels in en deels boven het ijs.

Volle vijver

Niet alleen veel wind maar ook erg veel regen.
Direct na een bui zijn de tuinpaden als kanaaltjes en het grasveld als een ondiep meer.

De vijver is altijd al nat, maar zo vol als nu is ie zelden.

Slechts iets meer dan een (1) baksteenhoogte onder de rand.

Kleur aan de vijverrand

In de vijver is niet zo veel meer te zien.
De groene kikkers zitten in de diepte.
De kikkervisjes zijn kleine kikkertjes geworden.
Her en der zwemt nog een bootsmannetje.
De waterlelie is alleen nog blad.

Net achter de vijver staat een grote bos heel lichtlila gekleurde herfstasters.
Die staan er nu mooi bij.
Zeker naast het vlammend rood-oranje van de fluweelboom.
Een plaatje.


Landlelie

Augustus is zo nat, en de vijver is inmiddels zo vol, dat de waterlelie er sterk over denkt om een landlelie te worden.
Langzaam richt ie zich uit het water op en is van plan over de vijvermuur te klimmen.


Ra ra, wat is dit?

Foto 1: eerst raden, dan pas naar beneden scrollen voor de oplossing.




FOTO 2: Wat is hier te zien.
Als je het nog niet weet, zie een detail in FOTO 3.














Foto 1: een poelslak die op zijn kop aan het wateroppervlak van de vijver hangt.
Foto 2: een koolmees die net wegvliegt na zijn ochtendbad in de vijver.
Foto 3 : je ziet nog net de staart, ter hoogte van de derde bloem rechts van de (onscherpe) vingerhoedskruid op de voorgrond.

Hangen aan de bar

Echte bartypes.
Dat kunnen ze goed, die kikkers.
Lekker hangen in het water.
Pootje nonchalant op een waterlelieblad.
Echte bartypes, lekker hangen aan de bar.

Krabbescheer revisited

Kort geleden schreef ik over onze krabbescheer die maar niet boven water komt.
Bij mijn broer (in het midden des lands) wel!

Krabbescheer

Een van de onderwaterplanten in de vijver is krabbescheer. In het voorjaar lopen de stekelige rozetten mooi rood uit, later worden ze groener. De rozetten liggen als sterren in het water.
Het vreemde is dat volgens de 'boeken' krabbescheer zomers boven water komt en een soort hanekam van stekelige bladeren boven water uitsteekt. Ook zou ie dan bloeien. In de winter zinken de rozetten dan weer daar de bodem. Ze zitten niet echt vast met grote wortels, maar hebben meer een soort slepende wortles die lichtjes in de bodem of in andere planten vastzitten.
Als ik een rozet boven water til zie ik wel de fijne tandjes in de bladranden, zo ziet de krabbescheer er op plaatjes ook uit.
Maar waarom gedraagt ie zich bij ons dan anders?
De rozetten zitten op een diepte van 60-70 cm, in het diepe stuk van de vijver.

FOTO 1: krabbescheer in de vijver, aan de onderkant van de foto diverse kikkervisjes
FOTO 2: met mijn hand schaduw gemaakt op het water, nu spiegelt het niet zo en zie je de fraaie roodachtige kleuren mooi uitkomen.





Krabbescheerweetjes
Google: krabbescheer 16.600 hits
Google: krabbenscheer: 687 hits, ga dus maar uit van de spelling zonder letter n
Stratiodes aloides, stratoides is het Griekse woord voor soldaat, heeft te maken met boven het water uitstekende stekelige bladeren (bij ons dus niet) die eruit zien als het blad van een zwaard.
Andere naam: wateraloe, met puntjes op de e
De Nederlandse naam Krabbescheer komt van de twee schutbladen aan de bloemsteel (nooit gezien bij ons in de tuin). Deze blaadjes schijnen de vorm van de schaar van een krab te hebben.

De vijver en de fotograaf

Al vaker over de vijver geschreven, het pronkstuk van onze tuin.
Aangelegd in 1997, naar eigen ontwerp.
Aangepast en uitgevoerd door Gerd van Helden van de Natuurtuin in Haren.
Gerd heeft inmiddels 10-tallen tuinen of delen daarvan aangelegd.
Onze vijver was een van de eerste opdrachten!
Gerd heeft een fotograaf opdracht gegeven om een aantal tuinen te fotograferen.
Ook onze vijver is uitverkoren.
Komende week komt de fotograaf plaatjes maken...
Onderstaande foto is een eigen plaatje, van ongeveer half mei.

Inmiddels is de waterlelie nog wat verder uitgegroeid, met vandaag (11 juni) maar liefst 8 bloemen tegelijk open.

Driekwart baksteen

Na prachtig weer de afgelopen weken was het waterniveau van onze vijver flink gezakt.
We lezen de waterhoogte af aan het aantal baksteenlagen in de vijvermuur dat boven het water uitsteekt.
Als de vijver vol is zijn er twee 'droge' bakstenen, maar na de droge periode van afgelopen weken waren er drie bakstenen te zien.

Ik was van plan de vijver bij te vullen met de tuinslang, maar besloot het weekend even af te wachten: regen voorspeld.

Regen is gekomen, vrijdag maar ook zaterdag flink wat druppels: het waterniveau is inmiddels driekwart baksteen gestegen.

En op de foto is te zien dat de eerste twee waterlelies van het seizoen boven water zijn.

Vuurjuffer

De eerste libellen van het jaar zijn meestal de vuurjuffers, kleine rode libellen, als je ze een keer gezien hebt vergeet je ze nooit meer.
Ziet er uit als een vliegend rood lucifertje, of eigenlijk twee in tandem, want je ziet ze vaak in paren, tijdens het paren.
Er zit ook wel wat zwart op het lijfje, hier en daar een segmentje.

Ze zijn veel te vinden bij tuinvijvers en ander stilstaand water.
Meestal worden de eerste exemplaren rond half april gezien
Dit jaar ietsje later.

FOTO's
1. tandem vuurjuffer in actie, de achterste is het vrouwtje in eierlegpositie
2. op een voet kun je ook even uitrusten





Vandaag ook de eerste platbuik gezien, een van de grootste libellen van ons land met -de naam zegt het al- een afgeplatte buik.
Het vrouwtje is gelig bruin, het mannetje hel lichtblauw.
Volgens de natuurkalender vliegt deze libel in mei, juni.
Vandaag 12 mei op de natuurkalender gekeken, maar in heel de noordelijke helft van Nederland is nog niet een waarneming binnen gekomen. Dus een hele vroege waarneming.
Ik had hem willen melden, maar ik ben even mijn inlogcode vergeten, dus moet dat opnieuw aanvragen...
Jammer, anders kon ik jullie wijzen op een rode stip op het kaartje van de natuurkalender en melden dat het 'mijn' platbuik was.

Denk de rode stip er maar bij, zo ter hoogte van Groningen en dan een heel klein beetje naar het zuiden.







.

Piepklein

De blobs met kikkerdril zijn 'gelegd' op 31 maart/1 april 2006. Op 14 april begonnen de piepkleine kikkervisjes uit te komen. Eerst nog een paar dagen verzameld in een "kuiltje" midden in de restanten van de omringende gelei-massa. EEN zwartbruine massa, nauwelijks bewegend toen er nog geen zon op de vijver stond (7 graden) en een wriemelende massa nadat de zon begon te schijnen.
Als het gaat als vorig jaar, dan zijn de kikkervisjes nog een paar dagen te zien, in het ondiepste stuk van de vijver, net boven het zand.

De eerste paar dagen hangen de minikikkervisjes in water, maar een paar centimeter, boven dit zand en zijn dus goed te zien. Daarna verdwijnen ze: voor een deel verstoppen ze zich in de jungle van waterplanten, voor een deel worden ze opgegeten. Heel af en toe zie ik er de er opvolgende weken nog een terug met een steeds dikker wordende kop. De versie uit de boekjes, waarbij de pootjes al beginnen te groeien maar waarbij de staart nog aan het rompje zit heb ik nooit gezien in onze vijver. Toch moet het enkele kikkers lukken om volwassen te worden, want weer een tijdje later zien we dan kleine complete kikkertjes verschijnen die komen zonnen op het muurtje van de vijverrand.

Bij de aanleg van vijver is er ongeveer een kuub (metsel)zand ingestort om de planten in te verankeren (we zetten ze dus niet in mandjes) en om overal het vijverfolie te bedekken. Het ondiepe stuk van onze vijver loopt over in een klein zandstrandje. Langzamerhand komt daar wat begroeiing in (kleine egelskop?). Dit gebeurt maar heel langzaam, het zand bevat weinig voedingsstoffen, dus er is nog een behoorlijke plek 'wit zand' te zien.

Foto 1: het zijn kikkervisjes, maar een kleine haai ziet er net zo uit...
Foto 2: een friemelende massa, elk bruin streepje is een kikkervisje.

De vijver golft

Gister 31 maart 1 blob kikkerdril in de vijver. Vandaag 1 april wel 10.
De vijver leeft weer. Bootsmannetje en schaatsenrijders, watertorretjes en kikkers!

We hebben een houten bruggetje over de vijver, ideaal om op je buik te liggen en in het water te staren.
Vooral mooi als het zonnetje in het water schijnt.

Bijgaand een paar foto's van vandaag.
Op foto 2 en nog beter op foto 3: verse kikkerdril.
foto 4: deze kikkermevrouw is nog niet klaar, te zien aan de dikke buik.



Paddentrek en Watersalamander

In de krant kun je het lezen, nu het weer warmer en vochtig is gaan de padden weer massaal aan de wandel, op weg naar een mooie paarplek. Op diverse plekken verschijnen de verkeersborden 'paddentrek' en zijn vrijwilligers in de weer om padden van een roemloos einde op de snelweg af te houden. Maar ook andere amfibieen trekken.....
Kijk ook helemaal onderaan deze bijdrage voor een videoclip van een dansende Teichmolch.




Onderstaande mailtje ontving ik op 31 maart 2006.

Hoi Tineke,
De paddentrek is hier in het dorp (Friesland) in volle gang en je moet oppassen waar je
je voeten neerzet. Tijdens het uitlaten van de honden 's avonds laat zagen
we ineens een raar "takje" op straat liggen. Het bleek een enigszins
onderkoelde kleine watersalamander te zijn. Even googelen leerde dat deze
ook aan "padden"-trek doen. We hebben hem even op temperatuur laten komen
(en snel wat foto's gemaakt) en hem toen, voor hij teveel opwarmde weer
buiten gezet. We hopen dat er een mooie liefdesrelatie ontstaat met een
soortgelijke salamander die al jaren op de muur naast onze voordeur huist in
het warme schijnsel van de buitenlamp. Blijkbaar is dit een watersalamander
met watervrees...

groetjes, Paula




WATERSALAMANDER-WEETJES
Nederlands: Kleine Watersalamander
Latijns: Lissitriton vulgaris (verouderde naam: Trituris vulgaris)
Duits: Teichmolch
- na kikker en pad meest algemene amfibie in Nederland
- koudbloedig, houdt winterslaap, vaak in modder
- leeft alleen in broedseizoen (april-juni) in het water, waterfase
- mannetje 7-8 cm lang, donkerder van kleur dan vrouwtje, ronde donkere vlekken op rug en flanken, buik tikje oranje; vrouwtje lichtbruin.
- 2 x per jaar verandering: waterfase: mannetje feller gekleurd, kam op rug en onderzijde staart, huid dunner, waardoor de salamander beter door huid kan ademen; landfase, aanpassingen verdwijnen weer, huid meer leer-achtig om vochtverlies tegen te gaan
- in gevangenschap kan de kleine watersalamander 20 jaar worden; bedenk: het is een beschermde diersoort !

Leuke links
1. een filmpje van de paringsdans van de kleine watersalamander: Paarung der Teichmolche I - Videoclip
2. een vriendelijk ogende website over vijverbewoners en amfibieen : Amfibieën en andere vijverdieren

Waterbeestjes gezocht

De KNNV organiseert jaarlijks een publieksactie, waarbij een bepaalde groep dieren/insecten speciale aandacht krijgt.

In 2005 waren het slakken, zoals de witgerande tuinslak hieronder; in 2003 waren het hommels, zoals de steenhommel.



En in 2006 zijn het dus waterbeestjes.
Op de website van de KNNV kun je de zoekkaart downloaden.
Daar staat ook hoe je met de actie mee kunt doen en de meldingen kunt doorgeven.
Een sloot in de buurt of de vijver in de tuin.
Een paar van de beestjes heb ik in ieder geval in de vijver, zoals de posthoornslak en het bootsmannetje.
Eens kijken of we deze zomer de rest ook in het vizier krijgen.

http://www.knnv.nl/waterbeestjes

Kikkerpoot en reigergrijs

Er gebeurt nog niet veel in de vijver. Het wateroppervlak is nu op zijn leegst.
Alle zuurstofplanten zijn naar de bodem gezakt, net zoals vaste planten die zich 's winters onder de grond terugtrekken, trekken ook deze planten zich terug. Pas over een paar maanden zijn ze hevig aan de groei en komen weer boven drijven, net onder het oppervlak. De bladeren van de waterlelie zijn na herhaaldelijk vastvriezen in het ijs alle groene kleurrestjes kwijt en beginnen ook langzaam te zakken. Als ik ze nog af wil knippen moet ik snel zijn.
Het water is helder maar heel donker, vast van de afstervende plantenresten

Ineens zie ik wat luchtbellen en nog net voor hij weer in de planten op de bodem verdwijnt, de achterpoot van een kikker.
Dat ie al weer wakker zijn...
Ik had gedacht dat kikkers nog in winterslaap waren.
Nu weer opletten op de reiger die af een toe een hapje komt halen.

Foto 1: reiger bij de vijver, grotendeels achter een pol gras.
Foto 2: vanuit ander raam genomen, reiger beter in beeld -dacht ik- maar bij het afdrukken bleek ie net weg te vliegen. Je ziet nog net een grijze schicht tussen de houten paal en het schuurtje, ter hoogte van de eerste drie planken onder de dakpannen. Je moet het even weten, maar dan zie je het wel aan de kleur: reigergrijs.

Diepgevroren slak

Vijver in een nacht weer dicht, het ijs nog zo helder als glas.
Onder het ijs: het afgestorven blad van snoekkruid (*), wat kleine toefjes groen van waterweegbree (**) en een waterslak.
Ingevroren, diepgevroren of alleen maar op een laag pitje overlevend.
Een verstilde vijver, geen beweging, stilgezet in de tijd.



(*)Snoekkruid wordt ook wel moerashyacint genoemd, de wetenschappelijke naam is pontederia cordata. Opvallende blauwe bloemen in de zomer, blauw met een vleugje lila.
(**) Ik dacht dat deze plant waterweegbree heette, maar nazoeken op internet laat zien dat de waterweegbree witte bloemetjes heeft, en niet de gele bloemen die aan deze plant komen. Ik moet nog verder zoeken naar de werkelijke naam....

Wak

Vorst, sneeuw, de vijver zit dicht. Het ijs is wel bobbelig en ondoorzichtig, door de sneeuwval op tweede kerstdag een cm of twee dik.
Gister en vandaag kwam een reiger langs om te kijken of er wat te halen viel. De pootafdrukken staan in de sneeuw naar de vijver toe, maar de reiger moest onverrichterzake weer vetrekken.
a) omdat er toen nog geen wak was
b) de kikkers zijn in diepe ruste op de bodem van de vijver, daar kan de reiger (denk ik) niet bij.

Om te voorkomen dat 'kwalijke dampen' zich onder het ijs verzamelen en de slapende kikkers verstikken heb ik een wak gemaakt. Niet hakken! Daarmee kun je de dieren in de vijver juist schade berokkenen door de drukgolf onder water.

Om een wak in het ijs te maken heb ik een pot met kokend water op het ijs gezet. Leuk om te zien hoe deze langzaam door het ijs zakt.
Gebruik een metalen pot of een groot conserven blik.

Andere tips:
Laat een bal in de vijver drijven. Doordat deze door de wind heen en weer geblazen wordt vriest vijver minder makkelijk dicht.
Of leg een bos rietstengels verticaal in de vijver.
Of... er zijn vast wel meer tips te bedenken.

In alle gevallen geldt dat bij strenge vorst de vijver toch wel dichtvriest....

Hard water

Bij de foto's
1. Baasie gaat een slokje water uit de vijver drinken
2. He, wat is dat, welke gek heeft dat water zo hard gemaakt?
3. Nog maar eens proberen
4. Als ik flink doorduw kom ik er wel doorheen, wel koud


.


Natte poes

Blijkbaar gaat het ook wel eens mis. Onze poezen zijn vaak rond de vijver te vinden, maar het is ook wel eens misgegaan. Kletsnat en piekerig kwam Sprot binnen om zich beledigd te gaan zitten wassen in de vensterbank en op de printer. Toch maar een handdoek gepakt en hem een beetje afgedroogd.
Het moet een flinke plons geweest zijn, zie het kletsnatte spoor op het bruggetje.

Het is groen en het kwaakt (niet)

Het eerste vijverjaar zagen we vooral bruine kikkers in onze vijvers en die kwaken niet. Daarna eerst een en later meer groene kikkers. Volgens de boekjes zouden de groene kikkers wel kwaken. Collega's die ik over de tuin en vijver vertelde, vroegen of geen last met de buren kregen vanwege het luide, dan wel oorverdovende gekwaak van de kikkers.

Nee dus, onze groene kikkers kwaken niet!

Heel af en toe horen we in hoogzomer een zacht, aarzelend kwaakje, maar geen kikkerconcerten of nachtelijk gekwaak. Vorig jaar hadden we een exemplaar dat elke keer als de trauma-helicopter overvloog (vanaf het Academisch Ziekenhuis in Groningen op weg naar de nachtstalling op vliegveld Eelde) zachtjes meepruttelde. Dit jaar is dat niet te merken: of de kikker is er mee opgehouden, of hij is niet meer. Nou moet ik wel zeggen dat ik niet echt goed ben in het uit elkaar houden van de individuele groene kikkers. Dit jaar weet ik zeker dat we minstens 6 verschillende individuen hadden, omdat dat het grootste aantal is dat we tegelijk hebben zien zonnen. Maar het kunnen er ook dertig zijn die zich in ploegendiensten van maximaal 6 vertonen..

Op de foto een fraai exemplaar, als we maar langzaam genoeg aankomen lopen blijven ze heel lang zitten. Geen onverhoedse bewegingen graag.

Vijverpoezen

Twee huisgenoten en ook heel vaak tuingenoten zijn onze twee zwarte katers, 5 jaar oud en via marktplaats gekocht. Ze woonden in centrum Leeuwarden, binnen want er was veel verkeer. Maar toen ze een maand of 7 waren werden ze zo ballorig, dat de oorspronkelijke eigenaren ze op marktplaats zetten. De advertentie was: gezocht: huis met tuin voor twee zwarte katers. We hebben ze dezelfde dag nog opgehaald. Eerst met de trein naar Leeuwarden. Kennis gemaakt met de poezen. Met de trein terug naar Haren, bij Groningen. Ondertussen vrienden van ons gebeld met een auto, en weer naar Leeuwarden, met twee kattenmandjes. En 's avonds hadden we nieuwe huisgenoten, inmiddels al ruim 4 jaar.
De namen: Sprotje (de grote van de 2, met miniem wit befje, en een beetje stevig gebouwd (5,3 kg). De ander: Bolle Baassie (ja zo heette die nu eenmaal), soms kort de baas of chef genoemd. Hij is kleiner, geen befje, en weegt 4 kg.

Bruggetje bij vijver of vijvermuur zijn favoriete plekjes, vooral als de zon schijnt. Zelf gebruik ik het muurtje om de border erachter te bereiken zonder over de aarde te hoeven lopen. Dat kan ik niet doen als Sprot in de buurt is, hij komt er dan gezellig bij en geeft zulke stevige kopjes dat ik bang ben dat ie me nog eens in het water duwt....

Op de achtergrond van Baassie: rond gemetseld rietmoerasje. Riet is inmiddels helemaal geel.
Achter sprot hele licht lila herfstasters, een hele wolk van bloemetjes, wel een laaghangende wolk, een deel van de bloemstengels hang bijna in het water.

.



Bolle Baasie op brug en Sprot op muur

Natuurlijke vijver


In september 1997 hebben we een vijver laten aanleggen in onze tuin. We wilden graag een bruggetje, een diep stuk, een ondiep stuk en een muurtje. Aan de hand van onze schets maakte de hovenier (De Natuurtuin in Haren) een ontwerp: muurtje, en kiezelstrandje rond het diepe stuk, aan de andere kant van de brug een rand van leem, vastgezet met jute. Het uitgraven van de vijver leverde een enorme krater op met daarnaast een enorme berg grond. Een deel ervan gebruikten we om een lage wal achter in de tuin te maken. Toen zand en folie. weer zand en toen werd de metselaar erbij gehaald: de muur werd in de vijver gebouwd waardoor de folie aan de buitenkant zit: voordeel is dat door het heldere vijverwater de gemetselde muur zichtbaar is en niet het zwarte vijverfolie. Het was de eerste keer dat de hovenier op deze manier een vijver aanlegde, koste wat moeite, maar nu acht jaar later zijn we nog steeds zeer tevreden met de vijver. Pronkstuk van de tuin.



1997: net aangelegd, leemrand met jute nog helemaal kaal



2005: natuurlijk evenwicht in de vijver, heel af en toe: eendenbezoek..