Deze databank is een project van Wil Brassé in samenwerking met Euregionaal Historisch Centrum Sittard-Geleen

 icon_englishflag icon_germanflag 

 

Ga  naar: Joodse Databank ProGen /Joodse Databank Geneanet /Joodse Databank MyHeritage /

Toelichting databank / Bronverwijzingen / Informatie & statistieken regio / Vermeldingen tot Franse tijd / Jodenvervolging / Foto's

/ De vergeten joden van Geleen 1920-1950 / Website Stolpersteine Sittard-Geleen

 

 

Laatste wijziging op deze pagina: 22 oktober 2014

 

 

" Dort, wo man Bücher verbrennt,

verbrennt man auch am Ende Menschen." 

 

- de Duits-Joodse dichter Heinrich Heine (1797-1856), uit zijn toneelstuk Almansor (1821).

 

______________________________________________________________________________________________

 

Joodse databank Sittard e.o.

 

Jewish Genealogy Database of Sittard and Limburg, the Netherlands

 ______________________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________________

 

Jodenvervolging, bezetting en deportatie:

 

Chronologie beleid t.o.v. Joden en antisemitisme 1215-1914

Tijdlijn Jodenvervolging 1940-1943

Slachtoffers te Sittard

Slachtoffers te Geleen

Joden in Heerlen

Slachtoffers te en uit Roermond

Aantallen Joodse oorlogsslachtoffers in Limburg

Auschwitz

Sobibor

Gedenkbuchprojekt Aachen

______________________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________________

 

 

Oorlogsdocumenten 006

 

Peer Boselie, uit "Verdediging door de eeuwen heen" - boekje Open Monumentendag 2004 gemeente Sittard-Geleen;

de foto was echter van circa 1930 en enkelen hebben wel overleefd, zoals Nathan Wijnperle, vooraan in het midden.

 

______________________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________________

 

 

Kerkelijke en burgerlijke overheidsmaatregelen tegen de joden in het ancien regime:

 

·         In 1215 werd op het Concilie van Lateranen bepaald, dat de joden als kenteken een spitse hoed moesten dragen (vgl. profeten op Sittardse koorbanken in de St. Petruskerk).

·         In 1514 werd in Gulik door Hertog Johann III bepaald dat de joden een gele ring op hun kleding moesten dragen.

·         Tot het eind van de 16e eeuw werden de joden “geduld”.

·         In 1595 verscheen een besluit waaruit blijkt dat al verbanning mogelijk was.

·         Op 14 februari 1597 verscheen in Düsseldorf een politieverordening volgens welke in geen der landen (Berg, Julich en Cleve) of dependentiën aan joden, die niet gedoopt waren, zouden worden toegelaten, verlof tot verblijf of een vergunning zou worden verleend.

·         In 1629 werden de joden uit Aken verdreven.

·         In 1636 kregen de joden onder beperkende bepalingen tegen een hoge belasting opnieuw het recht van verblijf en uitoefening van hun beroep. Er werden “Geleitscheine” uitgegeven. De joden die deze niet kregen waren de “unvergleitete” joden en deze werden als “pack of betteljuden” het land uitgejaagd (hertogelijke verordening uit 1669).

·         Geleitscheine werden uitgegeven in:

o       1636, 1648 en 1660, voor 12 jaar

o       1671, 1677 en 1683, voor 6 jaar

o       1689, 1705, 1720, 1734, 1747, 1763 en 1779, voor 16 jaar, geldig tot 1795, maar in 1794 kwamen de Franse troepen.

·         In 1671 had de keurvorst van de Pfalz als Hertog van Gulik nog eens gelast dat alle joden binnen 6 maanden het land moesten hebben verlaten. Duren was waarschijnlijk de plaats waar in de oudste Gulikse tijd de hoofdsynagoge gevestigd was. Later vanaf circa 1700 was het Düsseldorf waar het hof van Gulik zou regeren.

 

Positie van de synagogen in de streek:

 

·         Op 19 oktober 1809 werd het centrale consistorie in Parijs gevestigd. Ingevolge een ministeriële beschikking van 29 maart 1808 werd Krefeld aangewezen als zetel van het consistorie voor het Roerdepartement met als opperrabbijn Loeb Carlburg. Op 20 juli 1808 werd de joden opgedragen een vaste familienaam aan te nemen en die te laten registreren. Het Roerdepartement telde in 1806 5484 joden, waarvan in het arrondissement Aken 1416, Keulen 2012, Krefeld 1571 en Kleef 485. In het kanton Sittard in het Roerdepartement telde Grevenbicht 19, Limbricht 13, Urmond 3 en Sittard 72 joden, een totaal van 107 joden.

·         Op 21 augustus 1816 besloot de commissaris generaal voor zaken van de hervormde eredienst enz. tot een nieuwe indeling der ressorten en hoofdsynagogen. Ressort XIII zou komen onder de hoofdsynagoge Maastricht en 6 synagogale ringen: 1 Maastricht, 2 Sittard, 3 Eijsden, 4 Meerssen, 5 Heerlen en 6 Luxemburg, totaal 773 zielen. Het Koninklijk Besluit van 23 augustus 1816 nr. 71 verscheen in het journal officiel van 1821. Volgens dit besluit hoorde ook Luik er nog bij.

·         Tussen 1830 en 1839 tijdens de Belgische opstand hoorde deze streek onder de hoofdsynagoge Luik, die weer onder Brussel ressorteerde.

·         In 1818 was Grevenbicht bijkerk geworden onder de ringsynage Sittard. Venlo en Roermond die in 1821 onder de ringsynagoge Sittard hoorden kregen in 1828 de rang van bijkerk. In 1850 hoorden onder de hoofdsynagoge Maastricht de ringsynagogen: 1 Venlo, 2 Roermond, 3 Sittard, 4 Meerssen, 5 Heerlen, 6 Gulpen, 7 Eijsden en vier bijkerken: 1 Gennep, 2 Grevenbicht (bij Sittard), 3 Beek en 4 Vaals (bij Gulpen).

·         Van 1840 tot 1947 ressorteerde Sittard onder de hoofdsynagoge Maastricht die weer onder Amsterdam ressorteerde.

(uit de aantekeningen van archivaris Offermans te Sittard, 1968)

 

 

Antisemitisme 1845-1914

 

 

http://www.amsterdam2000.nl/zuidelijkewandelweg/tijdtijn/images/kopje.gif

Anti-Joodse maatregelen in chronologische volgorde

Bron: http://geheugenvanplanzuid.nl/archief/tijdtijn/razzia's2.htm / http://www.joodsamsterdam.nl/gesoorlogisolatie.htm
 

15-05-1940

De Nederlandse Strijdkrachten leggen de wapens neer en geven zich over aan de binnenvallende Duitse troepen. Geleidelijk aan zal land en bevolking in grote duisternis vallen.

01-07-1940

Joden moeten de luchtbescherming verlaten.

06-09-1940

De Secretarissen-Generaal van de diverse Overheids Departementen beloven geen joden meer in overheidsdienst te benoemen.

05-10-1940

Overheidspersoneel moet Ariër-verklaring tekenen.

22-10-1940

Joodse ondernemingen moeten zich melden bij de Wirtschaftsprüfstelle.

21-11-1940

Aankondiging gaat uit, waarbij joden uit hun overheidsfuncties worden ontheven.

10-01-1941

Registratieplicht voor joden.

05-02-1941

Artsen moeten opgeven of zij van joodse bloede zijn of niet.

13-02-1941

Vorming van de Joodse Raad voor Amsterdam.

22 en 23-02-1941

Razzia's in Amsterdam.

12-03-1941

Verordening betreffende de benoeming van een Verwalter - (Duitse) Beheerder in joodse bedrijven.

31-03-1941

Oprichting van de Zentralstelle für jüdische Auswanderung - Centraal Kantoor voor Emigratie van Joden.

11-04-1941

Het eerste nummer van het Joods Weekblad verschijnt.

01-05-1941

Joden mogen maar beperkt werkzaam zijn in vrije beroepen. Joden worden verplicht om hun radiotoestellen in te leveren.

04-06-1941

Bewegingsvrijheid van joden wordt beperkt

11-06-1941

Weer razzia op joden in Amsterdam.

08-08-1941

Verordening inzake joods geldelijk vermogen en grondbezit.

01-09-1941

Joodse kinderen moeten naar aparte, Joodse, scholen.

15-09-1941

Plakkaten met opschriften "Verboden voor Joden" verschijnen. Joden mogen geen bezoeken meer brengen aan parken, dierentuinen, cafés, restaurants, hotels, pensions, schouwburgen, cabarets, variétés, bioscopen, sportinrichtingen, concerten, openbare bibliotheken, leeszalen of musea.

07 en 08-10-1941

Razzia's op joden in de Achterhoek, Arnhem, Apeldoorn en Zwolle.

01-11-1941

Joden moeten verenigingen waar ook niet-joden lid van zijn verlaten.

03-11-1941

In Amsterdam worden joodse markten ingericht.

07-11-1941

Joden mogen zonder verlof of reisvergunning niet meer reizen of verhuizen.

01-01-1942

Joden mogen geen niet-joods huishoudelijk personeel meer hebben.

09-01-1942

Openbaar onderwijs is voor joden verboden.

10-01-1942

Eerste joden vertrekken uit Amsterdam naar speciale joodse werkkampen in Nederland.

17-01-1942

Zaandamse joden moeten naar Amsterdam verhuizen. Begin van de concentratie van joden in het Judenviertel - Joden kwartier in Amsterdam.

23-01-1942

Autorijden voor joden verboden. Persoonsbewijzen voor joden moeten van een "J" voorzien zijn.

25-03-1942

Joden mogen niet meer met niet-joden trouwen, Buitenechtelijke seksuele omgang met niet-joden zal zwaar gestraft worden.

26-03-1942

Het is verboden huisraad uit woningen van joden te verwijderen.

24-04-1942

Een groot aantal joodse slagerijen moet sluiten.

02-05-1942

Verordening waarbij het dragen van de Jodenster verplicht wordt gesteld. Het is een gele lap met daarop gedrukt de Davidster. In de ster staat in zwart het woord "Jood." De Davidster moet altijd zichtbaar en in het openbaar gedragen worden.

12-05-1942

Joden mogen geen rekening meer hebben bij de postgiro dienst.

29-05-1942

Joden mogen niet meer vissen en kunnen geen visakte meer aanvragen.

05-06-1942

Volledig reisverbod voor alle joden.

12-06-1942

Joden mogen geen groenten in niet-joodse winkels kopen. Elke sport voor joden is verboden.

26-06-1942

De Joodse Raad wordt ingelicht over deportatie van Joden naar het Oosten.

30-06-1942

Joden mogen na 20.00 uur 's avonds niet meer op straat zijn. Zij mogen niet meer fietsen.

06-07-1942

Telefoneren voor joden verboden, joden mogen niet meer by niet-joden op bezoek.

15-07-1942

De eerste deportatie trein met 1137 slachtoffers vertrok vanuit Hooghalen naar Birkenau.

17-07-1942

Een groot aantal straten in Den Haag en Scheveningen wordt voor joden verboden. Joden mogen slechts winkelen tussen 3 en 5 uur 's middags.

31-07-1942

Joden mogen niet meer in kapsalons komen

08-1942

Joden in Nederland gedurende de gehele maand augustus aan razzia's onderworpen

08-09-1942

In Den Haag mogen joden niet meer op publieke banken zitten.

15-09-1942

Studieverbod voor joodse studenten.

02 en 03-10-1942

Razzia's op joodse werkkampen.

16-01-1943

De eerste joden komen in Vught aan.

21-01-1943

Ontruiming van het joodse krankzinnigengesticht Het Apeldoornse Bos.

05-02-1943

Joden mogen geen brieven of verzoekschriften aan Duitse instanties zenden. Alle post moet via de Joodse Raad gaan.

04-1943

De joden uit de provincie Noord Brabant moeten zich naar het Kamp Vught begeven.

05-05-1943

Brief van dr. Harster, SS-Brigadeführer und Generalmajor der Polizei, betreffende de eindoplossing van het jodenvraagstuk. Algemene richtlijn: De Reichsführer SS Heinrich Himmler wenst dat in de loop van dit jaar zoveel joden als menselijkerwijs mogelijk is, naar het Oosten op transport worden gesteld

26-05-1943

Grote razzia op joden in Amsterdam.

20-06-1943

Weer grote razzia op joden in Amsterdam.

29-09-1943

Laatste grote razzia op joden in Amsterdam.

12-1943

Er wordt een begin gemaakt met het oproepen van gemengd gehuwde joden voor werkkampen. Het joodse vraagstuk in Nederland wordt beschouwd als opgelost.

01-02-1944

Laatste overgebleven Portugese Joden worden allemaal weggehaald en naar de Hollandse Schouwburg gebracht, Westerbork, Theresienstadt en velen eindigden in Auschwitz.

 

Joden_Valkenburg-CE_06_26

(1942) Bron: fotocollectie Alphons Hustinx op X-Cago website

 

 

st+Louis+1939

Twee Joodse vluchtelingetjes uit Duitsland aan boord van de St. Louis in Antwerpen:

met 950 vluchtelingen vertrok het schip in 1939 van Hamburg naar Amerika,

maar ze werden niet toegelaten en moesten naar Europa terugkeren.

Tweederde van hen werd uiteindelijk vermoord in de Holocaust.

 

 

Symbolisch

 

164-2458synagoge_gebrokenglasplaat

Foto uit 1935 van het interieur van de synagoge aan de Plakstraat te Sittard [bron: EHC Sittard-Geleen - Beeldbank online)].

Het enige glasnegatief van het interieur van de Sittardse synagoge is helaas gebroken tijdens of kort voor de digitalisering.

Er zijn wel enkele afdrukken bewaard gebleven.

 

 

Gedeporteerde en niet meer teruggekeerde Joden uit Sittard

Lijst samengesteld door gemeente-archivaris Offermans en gepubliceerd in "Sittard in Crisis- en Oorlogstijd" door A.E.L. Jonkergouw.

Zie opmerkingen onderaan de lijst.

 

 

Naam

Voornamen

Geboren

1

Van Blijdenstein

Nathan Bernhard

05-08-1871

2

Van Blijdenstein-Kransberg

Sophia

08-07-1884

3

Claessens

Jozef

22-03-1907

4

Claessens-Hirsch

Cilly

15-12-1907

5

Colthof

Levie

03-10-1890

6

Colthof

Rozina

24-06-1918

7

Schlesinger

Alexander

26-12-1912

8

Goldsteen-Lebenstein

Elfriede

08-04-1913

9

Goldstein

August

27-05-1881

10

Goldstein

Wilhelmina

23-11-1870

11

Gotz

Jacob Ralf

01-11-1913

12

Hertz

Joseph

26-07-1884

13

Hertz-Isaac

Regina

17-09-1859

14

Hertz

Salli

27-03-1873

15

Hertz-Seligmann

Bertha

03-07-1877

16

Hertz

Louis

14-03-1906

17

Hertz

Siegfried

30-01-1915

18

Hertz

Jacob Jacques

21-02-1919

19

Hertz

Philip

17-03-1870

20

Hertz-Hartog

Gudula Rozette

02-04-1908

21

Heumann

Albert

08-04-1892

22

Heumann-van Dijk

Sara

17-04-1888

23

Heumann

Emanuel Victor

25-06-1932

24

Horn

Alfred Moritz Nathan

19-05-1884

25

Horn-Rosenberg

Eva

03-05-1897

26

Horn

Leopold

08-04-1921

27

Horn

Oscar

22-05-1922

28

Horn

Rudolph Leopold

04-03-1937

29

Horn

Sientje

15-09-1926

30

Horn

Eduard

29-01-1896

31

Horn-Windmuller

Pauline

28-04-1902

32

Horn

Leopold Ludwig

28-05-1930

33

Kassel-Gerechter

Irma Laura

10-07-1904

34

Koopman

Benjamin

27-07-1876

35

Koopman-Mok

Sara

06-08-1875

36

Koopman

Elisabeth

27-12-1906

37

Koopman

Sara

21-04-1931

38

Lebenstein-Rübsteck

Johanna

29-07-1877

39

Lebenstein

Julie Irma

05-04-1911

40

Stein-Salomon

Lilly

27-03-1881

41

Stein

Brunetta

15-09-1903

42

Spreekmeester

Jacob Marcus

19-06-1903

43

Weiss-Rathheim

Erna

12-08-1902

44

Wolf

Herman

14-02-1895

45

Wolf-Francken

Regina Elisa

11-07-1895

46

Wolf

Hermonius

27-08-1927

47

Wolf

Maurits Levie

09-08-1926

48

Wolf

Silvain

07-10-1902

49

Wolff

Abraham

03-12-1868

50

Wolff-Wolff

Bertha

20-04-1875

51

Wolff

Romain

31-07-1906

52

Wolff

Sylvain

24-11-1897

53

Wolff

Herman

13-11-1896

54

Wolff-Koopman

Rozette

11-10-1900

55

Wolff

Benjamin

11-08-1936

56

Wolff

Isaac

27-10-1928

57

Wolff-Michaelis

Martha

15-12-1865

58

Wolff

Max

24-01-1880

59

Wolff-Serphos

Carolina

24-10-1888

60

Wolff

Dini

20-02-1923

61

Wolff

Sigmond

26-10-1887

62

Wolff

Hedwig

08-10-1892

63

Wolff

Ida

25-04-1896

64

Wolff

Rosalia

16-10-1885

65

Windmuller-Hoffmann

Bernardine

13-11-1877

66

Zondervan

Benoit

05-09-1896

67

Zondervan-Hertz

Estella

04-10-1892

68

Zondervan

Hermine

20-01-1931

69

Zondervan

Henri

31-05-1898

70

Zondervan-Schloss

Gertrude Maria Johanna

07-07-1901

71

Zondervan

Herman Benoit

10-10-1935

72

Zondervan

Ivonne Ruth

01-10-1931

73

Zondervan

Jozef

20-10-1856

74

Moses

Albert

22-09-1890

75

Pakula

Chaim

27-05-1895

76

Pakula

Hella

04-08-1921

77

Pakula-Pakula

Lipsza

26-04-1896

78

Pakula

Ida

25-11-1922

79

Pakula

Siegfried

02-10-1926

80

Van Praag

Mayer Marcus

16-05-1871

81

Van Praag-Moses

Aaltje

25-04-1870

82

Renberg-Wolff

Selma

04-01-1894

83

Renberg

Alex

10-02-1924

84

Rosenberg

Ascher gen. Lehmann

18-04-1866

85

Rosenberg-Rosenberg

Elle

13-04-1871

86

Sassen

Herman

21-08-1907

87

Sassen-Lindeman

Betje

16-12-1913

88

Sassen

Salomon

28-01-1938

89

Sassen-Falkenstein

Wilhelmine

08-06-1874

90

Sassen

Isaak

14-02-1880

91

Sassen-Winter

Laura

15-09-1877

92

Sassen

Albert

01-01-1920

93

Sassen-Alexander

Dorothea Julia

19-03-1915

94

Sassen

Jacob Ernst

31-08-1936

95

Sassen

Nathan Herman

12-08-1940

96

Sassen

Joseph

10-05-1870

97

Sassen-Cahn

Julia

01-02-1865

98

Sassen

Joseph

10-12-1905

99

Sassen-Benedik

Bertha

04-07-1903

100

Sassen

Carla

24-09-1933

101

Sassen

Jacques

09-01-1931

102

Schellevis-Goudsmit

Jansje

03-10-1886

103

Schellevis

Barend

26-07-1913

104

Schellevis

Mozes

02-03-1917

105

Schellevis

Rachel

15-10-1920

106

Schwarz

Albert

23-08-1876

107

Schwarz-Wihl

Hedwig

07-12-1879

108

Silbernberg

Philip

05-11-1902

109

Sillbernberg-van der Stam

Jenetta

07-09-1902

110

Soesman

Alphons

11-09-1872

111

Soesman-Beesman

Sara Josephina

11-11-1880

112

Soesman

Charles

14-01-1904

113

Soesman

Jules

20-12-1873

114

Soesman-Kahn

Mathilde

08-01-1877

 115?   Rosenboom,    Saartje            04-01-1919

 

Opmerkingen:

Nr. 43 (Erna Weiss-Rathheim) was in september 1941 getrouwd en in december 1942 naar Utrecht uitgeschreven, waar ze in februari 1943 beviel van een zoontje; alle drie zijn in Sobibor vermoord.

Nr. 76 (Hella Pakula) is aangevuld na publicatie van deze lijst in de Maas en Mijn/Maas en Geleenbode in maart 2001.

Nr. 104 (Mozes Schellevis) was door Hesper Weirauch vergeten bij overname van de lijst in "Monumenten van een onzichtbare gemeenschap" in 2000.

Enkele "Sittardenaren" die niet in aanmerking kwamen voor deze lijst:

- Henriette Wilhelmine Horn, geboren Sittard 09-11-1881, overleed 23-3-1943 te Sittard (doodsoorzaak mij niet bekend).

- Hendrica Francken (zus van nr. 45), geboren Venlo 26-4-1891, woonde vanaf 1935 in bij haar zus in Sittard en verhuisde in 1942 naar Roermond, vermoord op 28-5-1943 te Sobibor.

- Grietje Schellevis, geboren Amsterdam 06-06-1916, woonde tijdens de Duitse inval in Sittard bij haar familie. Het gezin (een weduwe met 4 kinderen) vertrok in mei of juni 1940 naar Amsterdam; de moeder keerde met haar andere 3 kinderen terug naar Sittard. Grietje trouwde in Amsterdam met Leon Koopman; beiden werden gedeporteerd.

- Max Renberg, geboren Wildeshausen 27-07-1884, woonde volgens Page of Testimony bij Yad Vashem tijdens de oorlog te Sittard en zou oorlogsslachtoffer zijn, echter hij blijkt volgens persoonskaart echtgenote al op 09-10-1933 te Gelsenkirchen overleden te zijn.

 

Ruim 50 Joodse oorlogsslachtoffers waren geboren te Sittard maar woonden tijdens de oorlog elders:

- Weduwe Henriette Wallach-Bachmann, geboren Sittard 1865, woonde Amersfoort.

- Louis van Blijdestein, geboren Sittard 1915, was in 1937 verhuisd naar Amsterdam.

- Twee dochters van Bloemgarten-Horn geboren te Sittard, woonden Amsterdam.

- Twee dochters van Cahn-Daniels geboren te Sittard, woonden Amsterdam.

- Mozes Cohen, geboren Sittard 1908, woonde met gezin te Amsterdam.

- Vier te Sittard en een te Echt geboren dochters van Croonenberg-Goldstein, woonden Amsterdam.

- Erna Croonenberg, geboren Sittard 1929, met ouders en zusje vanuit Grevenbicht gedeporteerd.

- Tenminste acht leden van de familie Egger die in Sittard waren geboren, en de meesten van hun kinderen.

- Greeta van Emrik, geboren Sittard 1921 als mijnwerkersdochter, woonde Amsterdam.

- Twee dochters van onderwijzer Hartog Frank geboren te Sittard, woonden Amsterdam en Groningen.

- Alphons Goldstein, geboren Sittard 1889, woonde Den Haag.

- Rachel Hortence Goldstein, geboren Sittard 1870, vertrok 1936 naar Amsterdam.

- Drie kinderen van Hertz-Hellendag geboren te Sittard, woonden Amsterdam.

- Twee kinderen van Hertz-Isaac geboren te Sittard, woonden Rotterdam en Antwerpen.

- Albert Hertz, geboren Sittard 1895, woonde Rotterdam met zijn gezin.

- Dina Kattenburg-Hertz, geboren Sittard 1865, woonde Amsterdam.

- Twee zonen van Hertzdahl-Souweine geboren Sittard, woonden Maastricht en Heerlen.

- Edcar Leopold Horn (broer van de scheidsrechter), geboren Sittard 1908, woonde Amsterdam met echtgenote.

- Hedwig Kater, geboren Sittard 1920, woonde Amsterdam, werd evenals haar moeder en twee zusjes gedeporteerd.

- Henrietta Kahn, geboren Sittard 1924, woonde Amsterdam, werd evenals haar ouders en broer gedeporteerd.

- Henriette van Leeuwen, geboren Sittard 1939, werd met haar ouders vanuit Heerlen gedeporteerd.

- Emanuel Maisonpierre, geboren Sittard 1858, woonde al voor 1900 in Amsterdam; hij dook met zijn tweede vrouw onder te Sevenum, en na ontdekking werden zij vermoord bij Venlo .

- Zijn broer Benoit Maisonpierre, geboren Sittard 1860, woonde Den Haag met zijn vrouw.

- Irene Ossedrijver, geboren Sittard 1906, woonde Amersfoort.

- Haar oom Eduard Ossedrijver, geboren Sittard 1879, woonde Amsterdam.

- Haar tante Ida van Rhijn-Ossedrijver, geboren Sittard 1873.

- Jacob van Praag, geboren Sittard 1895, woonde Den Helder met zijn vrouw.

- Sali Salm, geboren Sittard 1867, trouwde 1917 Maastricht, woonplaats nog onbekend.

- Zijn halfbroer Frits Salm, geboren Sittard 1890, woonplaats nog onbekend.

- Amalia Sassen, geboren Sittard 1892, gehuwd Levie Wegloop, was in 1909 naar Amsterdam verhuisd, en werd vanuit haar woonplaats Eindhoven gedeporteerd.

- Charlotte Grootdorp-Simons, geboren Sittard 1910.

- Elsa Metz-Soesman, geboren Sittard 1908.

- Sophia van Dam-Souweine, geboren Sittard 1871, overleden december 1941.

- Twee dochters van mijnwerker Simon de Vries geboren te Sittard, woonden Amsterdam.

- Twee kinderen van Wolff-Cahn geboren te Sittard.

- Emma Wolff, geboren Sittard 1878, huwde 1919 Samuel Batavier en woonden in Amsterdam.

- Joseph Zeligman, geboren Sittard 1938, werd met zijn ouders vanuit woonplaats Deventer gedeporteerd.

 

 

"De Tweede Wereldoorlog in en rond Geleen - Dagboek van een Geleense jongen"

door Rie Op den Camp, Uitg. 2003; ISBN 90-9017541-5

Hier alleen 2 fragmenten die betrekking hebben op de deportatie; het boek bevat een index op onderwerpen die verwijzen naar meerdere aantekeningen betreffende de situatie van de Joden.


Di. 4 aug. 1942:
"Naar ik vernam hebben de Duitsers verleden zondag alle katholieke joden gearresteerd en weggevoerd om in kampen te werken. Dit is een represaille tegen het voorlezen van de brief van de Nederlandse bisschoppen op 26 juli jl. waarin de geestelijkheid het opnam voor de joden. Ook uit het klooster in de Geenstraat is een zuster meegenomen." (pag. 54)

[In 2006 is voor die zuster, Luise Löwenfels (1915-1942) een monument onthuld. Verdere informatie:

- "Luise Löwenfels een "vergeten" martelares", Geleen, september 1998. Uitgave Arme Dienstmaagden van Jezus Christus.

- "Bij een grafsteen", door W.H. van Bergen; artikel in het Heemkundig Tijdschrift nr. 3 - 1985 blz. 140-156. Het hele artikel gaat over zuster Maria Aloysia, geboren Luise Löwenfels.]

Di. 25 aug. 1942:
"Ruim 20 joden uit onze gemeente zijn vandaag weggevoerd. In Sittard zijn er meer dan 50 op transport gesteld. Ze zullen, zo zegt men, in Polen te werk gesteld worden. Men kan ervan op aan, dat die mensen daar hard zullen moeten werken en dat men met de zweep erachter zal zitten. Daar deinst de mof niet voor terug. Bovendien zullen man, vrouw en kinderen gescheiden worden. Iedereen is ervan overtuigd dat we die mensen nooit meer zullen terugzien, immers van de geruchten, dat er op de joden met gasbommen "geoefend" wordt en dat ze met honderden en duizenden neergemitrailleerd worden, berusten er zonder twijfel op waarheid. Ik kan met absolute zekerheid zeggen, dat in Duitsland gebrekkige niet-joden (ouden van dagen, oorlogsgewonden) van kant worden gemaakt. Hiertegen heeft Mgr. van Galen, bisschop van Munster, fel uitgepakt in zijn preken. Welnu, een staat die rijksgenoten, welke geen dienst meer doen in de maatschappij, ijskoud vermoordt, zal toch zeker geen eerbied hebben voor "staatsvijanden" (zoals men de joden beschouwt).
Het was indrukwekkend wat vanmiddag op de Markt plaatsvond. Gepakt en gezakt kwamen de joden aan. Ze droegen van alles mee, in dekens gewikkeld. Ze zagen er uit als vluchtelingen, zoals men die soms op foto's ziet. Velen hadden gehuild. Sommigen toonden zich flink en kalm. Honderden mensen stonden te kijken. Overal stonden moffen tussen de mensen in, om hun gesprekken af te luisteren. Ik hoorde een Duitse soldaat zeggen: "Arme Menschen, wir müssen uns schämen, dass wir zu so eines Volk gehören". Dit getuigt ervan, dat er ook onder de Duitsers mensen zijn die gevoel hebben. Sommige toeschouwers stonden de tranen in de ogen. Om half vijf kwam een autobus, waarmee de joden werden weggereden naar Maastricht. Hun bagage (voor iedere persoon ca. 25 kg) werd op vrachtwagens geladen. Allemaal hadden ze hun haar moeten laten knippen. Er waren oude zowel als jonge mensen bij, zelfs een kind van 7 maanden
[onbekend wie dit was]. Toen de bus vertrok, werden de joden door de honderdkoppige menigte nagewuifd. De SA-mannen in uniform deden niets....
In Sittard zou een meisje dat een door een jood vergeten pakket voor deze had opgehaald, meegenomen zijn. In Maastricht, zo zegt men, werden reeds de kinderen aan de ouders ontnomen. Een 19-jarige zoon van Cohen uit Lutterade is gevlucht. Men vertelt dat hij zich verdronken heeft.
[Dit was Gerrit Cohen, * 1921; hij overleefde de oorlog.] In Beek zijn ook twee joden ontvlucht. Ook deze zouden zelfmoord gepleegd hebben. Door de Duitsers zijn hier uit Geleen o.a. meegenomen: onze vroegere buren, mijnheer en mevrouw Winter met hun kinderen van 4 en 2 1/2 jaar [bedoeld moet zijn gezin Freimark-May, het echtpaar Winter-May had geen kinderen], mijnheer en mevrouw Winterscheidt [een aliasnaam van het echtpaar Meyer-Kaufmann], mijnheer en mevrouw Meyer [bedoeldt hij twee keer hetzelfde echtpaar?], mijnheer en mevrouw Cohen met twee dochters van ongeveer 13 en 9 jaar [echtpaar Cohen-Ten Brink met drie dochters Frieda, 18, Henny, 16, en Josephine, 12] en twee dochters van familie Baum (ongeveer 18 jaar) [Helene Roer, 20, en Ilse Roer, 17; hun moeder heette Baum]." (pag. 55-56)

 

 

Gedeporteerde en niet meer teruggekeerde Joden uit Geleen

 

 

Naam

Voornamen

Geboren

Overleden*

1

Freimark-Adler

Hermine

12-12-1876 Urspringen (D)

14-05-1943 Sobibor

2

Baum

Max

04-06-1907 Bauchem (D)

31-03-1944 Auschwitz

3

Cohen-Ten Brink

Esthella Carolina

05-06-1904 Ootmarsum

31-08-1942 Auschwitz

4

Meyer-Cahn

Jeanette (Jetta)

18-12-1859 Leutesdorf (D)

10-05-1943 Westerbork

5

Claessens

Albert

19-04-1905 Obbicht

30-04-1943 Midden-Europa

6

Cohen

Frieda

11-07-1924 Vaals

31-08-1942 Auschwitz

7

Cohen

Henny

30-10-1925 Vaals

26-09-1942 Auschwitz

8

Cohen

Josephine

09-07-1930 Geleen

31-08-1942 Auschwitz

9

Cohen

Simon

01-05-1889 Midwolda

31-08-1942 Auschwitz

10

Freimark

Ernst

12-08-1936 Frankfurt (D)

31-08-1942 Auschwitz

11

Freimark

Friedrich

27-10-1902 Marktheidenfeld (D)

30-04-1943 Midden-Europa

12

Freimark

Kurt

21-12-1939 Heerlen

31-08-1942 Auschwitz

13

Levy-Goldschmidt

Irene

15-02-1907 Rheda (D)

30-11-1943 Auschwitz

14

Goldschmidt

Josef

24-10-1867 Rheda (D)

28-05-1943 Sobibor

15

Goldsteen

Frederik

09-07-1918 Rheydt (D)

15-08-1942 Auschwitz

16

Levi-Harf

Rosalie

27-10-1880 Mönchengladbach (D)

28-05-1943 Sobibor

17

Goldschmidt-Jacob

Frieda

19-02-1869 Rheda-Wiedenbrück (D)

07-10-1943 Maastricht**

18

May-Jacobsohn

Klara

14-05-1871 Neckarbischofsheim (D)

14-05-1943 Sobibor

19

Meyer-Kaufmann

Berta

03-01-1912 Köln (D)

31-08-1942 Auschwitz

20

Kaufmann

Margard

10-11-1928 Gronau (D)

03-09-1943 Auschwitz

21

Kaufmann

Richard

30-06-1886 Moers (D)

03-09-1943 Auschwitz

22

Heimberg-Klestadt

Bertha

28-12-1891 Büren (D)

25-01-1943 Auschwitz***

23

Claessens-Krzanowska

Ajga

17-03-1909 Zawiercie (Polen)

31-08-1942 Auschwitz

24

Lebenstein

Ida

16-05-1888 Ochtrup (D)

28-05-1943 Sobibor

25

Levy

Arnold

27-05-1880 Wuppertal-Elberfeld (D)

28-05-1943 Sobibor

26

Levy

Hans Erich

22-03-1911 Düsseldorf (D)

31-03-1944 Polen

27

Löwenfels

Luise

05-07-1915 Trabelsdorf (D)

30-09-1942 Auschwitz

28

Freimark-May

Gertruda

16-02-1902 Niedermendig (D)

31-08-1942 Auschwitz

29

Winter-May

Irma Johanna

30-08-1908 Niedermendig (D)

31-08-1942 Auschwitz

30

Goldsteen-Mendel

Carolina

06-07-1880 Tetz (D)

22-10-1943 Auschwitz****

31

Meyer

Max

23-01-1900 Remagen-Oberwinter (D)

30-04-1943 Midden-Europa

32

Roer

Helene

14-09-1921 Zülpich (D)

31-08-1942 Auschwitz

33

Roer

Ilse

20-02-1925 Zülpich (D)

31-08-1942 Auschwitz

34

Baum-Salmagne

Sophia

12-06-1867 Eilendorf (D)

16-11-1943 Bergen-Belzen

35

Willner

Paul Siegfried

05-06-1902 Aachen (D)

30-04-1943 Midden-Europa

36

Winter

Gustav

01-11-1897 Korschenbroich (D)

30-04-1943 Midden-Europa

37

Kaufmann-Zilversmit

Adele

07-12-1890 Gronau (D)

03-09-1943 Auschwitz

 

* Van veel van deze slachtoffers is een formele overlijdensdatum vastgesteld, maar is de eigenlijke overlijdensdatum onbekend. Uitgegaan is dan van de laatste datum waarop zij waarschijnlijk nog in leven waren.

** Waarschijnlijk in Maastricht ondergedoken.

*** Zij werd gedeporteerd vanuit Apeldoorn.

**** Zij werd elders opgepakt uit de onderduik.

Op deze lijst ontbreekt de familie Van Dam, die in 1939 van Geleen naar Doenrade verhuisde, en in 1940 naar Amsterdam. Twee van de vijf gezinsleden overleefden de oorlog niet.

Van de uit Geleen gedeporteerden overleefde slechts 1 vrouw de concentratiekampen. Ongeveer 12 mensen overleefden door onder te duiken. Ongeveer 10 mensen overleefden doordat zij gemengd gehuwd waren of slechts één van hun ouders van Joodse afkomst was.

 

Opmerking

In sommige lijsten werd bij (met name) Duitse immigranten/vluchtelingen als tweede voornaam Sara of Israel vermeld. Dit kwam voort uit een anti-Joodse Nazi-maatregel:

 

24.08.1938

Nur noch jüdische Vornamen für Juden

Tarnung unmöglich gemacht - Sara oder Israel müssen als zusätzliche Vornamen angenommen werden

[mit einer Liste der zugelassenen männl. und weibl. Vornamen]

Westdeutscher Beobachter, Mittwoch, 24. August 1938, Titelseite, 3sp

[bron: http://www.geschichtswerkstatt-dueren.de/juden/fundstellen/1938_1.html ]

 

 

Joden in Heerlen in de Tweede Wereldoorlog

 

Joodse families te Heerlen, vermeld in het boek "Joden in Heerlen in de Tweede Wereldoorlog - Omdat wij joden waren", door F. Rooij-Trienekens, De Rozet, Beek-Ubbergen 1998; 70 - 41 pag.; ISBN 90-802144-6-9:

 

Fam.                    Bloemgarten-Meijers                  pag. 14

Fam.                    Bock-Kosten                             pag. 26

Fam.                    Bock-Sander                             pag. 26

Fam.                    Bonem-Israël                             pag. 48

Fam.                    Canter-Simon                            pag. 62

Fam.                    Döllefeld-Rotschild                    pag. 60

Fam.                    Dziubaltowski                            pag. 58

Siegfried              Eichwald                                   pag. 30

Lodewijk              Foijer                                        pag. 24

Fam.                    Frenkel-Hanau/-Strauss              pag. 54

Fam.                    Gerszonowicz                            pag. 62

Fam.                    Ginsberg-Nadel                         pag. 50

Fam.                    Golstein-Hartog                         pag. 52

Fam.                    Grün-Spielmann                         pag. 60

Fam.                    Hendlich-Glicksmann                 pag. 12

Fam.                    Herstein-Blaugrund                    pag. 56

Fam.                    Hertzdahl-Bloemgarten               pag. 16

Fam.                    Holländer-Grünberg                   pag. 30

Cesar                   Horn                                         pag. 40

Fam.                    Horn-Hertogs                            pag. 40

Fam.                    Horn-Lederer                             pag. 40

Arnold                 Jacobs                                     pag. 24

Zus en broer        Kosten                                      pag. 36

Fam.                    Kosten-Cahn                             pag. 22

Fam.                    Kosten-Levij                              pag. 38

Fam.                    Münz-Rosenthaler                      pag. 32

Fam.                    Philips-Sajet                              pag. 36

Herman                Rodrigues                                 pag. 34

Fam.                    Schleider-Maysler                      pag. 32

Josina                 Schlenker-Olman                       pag. 30

Charlotte              Schöntal                                   pag. 18

Fam.                    Schöntal-Fürst                           pag. 18

Fam.                    Schöntal-Jacobson                   pag. 18

Fam.                    Silber-Eder                                pag. 28

Fam.                    Silbermann-Lieberman               pag. 50

Fam.                    Sonnenberg-Grünspan               pag. 24

Fam.                    Steinhardt-Schlossmann            pag. 20

Fam.                    Stibbe-Meijers                           pag. 44

Hedwig                Tideman-Koppel                        pag. 42

Sara                    van der Ploeg-Piller                   pag. 32

Philip                   van Geens                                pag. 34

Fam.                    van Leeuwen-Sons                    pag. 34

Fam.                    Vleeschdrager-Veldman             pag. 46

Fam.                    Wallhausen-Goldschmidt           pag. 60

Levie                   Walvis                                      pag. 42

Leib                     Walzer                                      pag. 52

Fam.                    Weiss-Rosenberg                      pag. 46

Fam.                    Wiazowski-Karmasin                  pag. 48

Rosalie                Wijnbergen                                pag. 42

 

 

Joodse oorlogsslachtoffers Roermond

 

Het 'Joods monument' in Roermond, ontworpen door Appie Drielsma en onthuld op 1 mei 2007, is opgericht ter nagedachtenis aan de 133 Joodse medeburgers die tijdens de Tweede Wereldoorlog door oorlogshandelingen om het leven zijn gekomen.

De oprichting van het monument was een initiatief van de Stichting Rura. Voorzitter Leen van Marion stelde vast dat er jaren vanuit de bevolking weinig interesse bestond voor de historie van de Joodse gemeenschap. Toen de Stichting Rura vier jaar geleden [2003?] de synagoge opknapte kwam hier verandering in en werd de roep om een monument groter. De oprichting van het monument werd mogelijk gemaakt door financiële steun van de gemeente Roermond.

De website van het Nationaal Comité 4 en 5 Mei vermeldt de namen en linkt bij elk naar het Joods Digitaal Monument.
De namen van de 133 Joodse slachtoffers luiden:

Leo Israel Baer, Rolf Helmut Israel Baer, Senta Baum-Lifjes, Max Behretz, Helene Beretz-Willstaedt, Andreas Beretz, Maurits Bierman, Manuel Bloemendaal, Rosina Bloemendaal-Nathan, Walter Bloemendaal, Agathe Bock, Aaron Colthof, Benjamin Izaak Colthof, Israël Colthof, Selma Egger-Keijzer, Cesar Joseph Egger, Joseph Egger, Hermann Israel Falkenstein, Mietje (Mimi) Falkenstein-van der Sluis, Hendrica Francken, Bernard Goedhart, Seline Frederika Goedhart-Cohen, Evaline Goedhart, Sara Goldsmid-Goedhart, Jacques Goedhart, Max Goedhart, Sijlvain Goedhart, Rosa Goedhart-Hanau, Joanna Ivonne Goedhart, Henri Willem Goudsmit, Elsa Goudsmit-Hahn, Louis Sallie Goudsmit, René Leo Goudsmit, Wilhelm Gross, Anna Gertrud Gross-Sachs, Josephine (Fanny) Haber-Lion, Gerrit Hamburger, Abraham Hamburger, Magdalena Hamburger, Elka Hahn, Auguste Hahn, Ida Hahn, Martha Hellmann, Mozes de Hes, Joseph Herz, Bertha Herz-Löb, Sallie Hiegentlich, Salomon Jacob Hiegentlich, Cesar Hiegentlich, Joseph Hiegentlich, Jacob Hiegentlich, Jeannetta Horneman-Leviticus, Eliëzer Samuel Israëls, Betjen Jacob-Goedhart, Rolf Gordon Keller, Maier Krämer, Erwin Jakob Krämer, Frieda Lehmann-Reinheimer, Moritz Lehmann, Emma Lehmann-Wolf, Ludwig Lehmann, Joseph Lehmann, Arnold Wolf, Israel Sussmann Lehmann, Sara Bertha Lehmann, Marcel Levano, Franciska Levano-Zondervan, Elfride Rosetta Levano, Rosetta Levano, Israel de Levie, Johanna de Levie-Zondervan, Rosetta de Levie, Mauritz Leviticus, Bertha Leviticus-Vijth, Rachel Leviticus Compris, Armand Noé Leviticus, Johanna Helena Henrietta Levy, Flora Sara Maijer-Levy, Rosalia Manheim-Vos, Ludwig Israel Marx, Ella Sara Marx, Paul Nathan, Herbert Nathan, Joseph Neumann, Eva Neuman-Weiss, Jeanette Pasmann-Vogelsang, Charlotte Rechtschaffen, Max Van der Rhoer, Mina Van der Rhoer-Bouman, Joseph van der Rhoer, Lilli Lucie Simon-Moses, Eli Simon, Alex Sternfeld, Rosalie Sternfeld-Egger, Albert Sternfeld, Leo Sternfeld, Elisa Johanna Stoppelman-Goudsmid, Willem Straus, Rosa Strauss, Elsa Strauss, Selma Sibilla Strauss, Hartog Mozes Trompetter, Sientje Trompetter-de Jong, Mozes Trompetter, Maurits Velleman, Rebecca Velleman-Cardozo, Esther Velleman, Marianna Velleman, Clara Velleman, Minna Wehrmann-Zirker, Bernhard Wolf, Ida Wolf-Wehrmann, Siegbert Wolf, Siegried Winter, Albert Wolf, Hermina Johanna Elisa Wolf-Goudsmit, Herbert Wolf, Fanny Felice Wolf, Hermann Israel Wolf, Anna Sara Wolf-Eisig, Leopold Wolf, Paula Wolf-Adler, Hilde Wolf, Ruth Wolf, Mendel Jakob Wollheim, Adolf Israel Zodick, Frieda Sara Zodick-Hahn, Benedictus Zondervan, Bernhard Zondervan en Samuel Zondervan.

Op het monument staan de namen van enkele slachtoffers anders vermeld dan in het Digitaal Joods Monument.

Opvallend is dat twee namen blijkbaar niet geïdentificeerd zijn: Andreas Beretz (waarschijnlijk deze) en Samuel Zondervan (waarschijnlijk deze). Beiden zitten ook in mijn databank.
Het monument vermeldt ook Joden die geboortig waren van Roermond maar elders woonden.

 

 

Aantallen Joodse oorlogsslachtoffers in Limburg

 

Op 1 oktober 1941 telde Limburg 1.441 'voljoden' tegen 140.001 in heel Nederland (Pinkas). Let wel: ook 'halfjoden' zijn vermoord!

Er zijn in totaal ongeveer 102.000 Joden uit Nederland omgekomen.

 

De precieze aantallen slachtoffers voor de Limburgse plaatsen zijn niet altijd eenduidig:

Het Digitaal Monument lijkt de beste bron, maar een enkeling ontbreekt daarop en meerdere personen worden zonder woonplaats vermeld. Ook bevat het vermelde aantal zoekresultaten soms dubbele personen (op meerdere adressen). Voor bijv. Geleen worden op het Monument ook enkele personen vermeld die reeds voor de deportaties overleden waren.

Pinkas vermeldt niet altijd duidelijke getallen en spreekt regelmatig van een plaats inclusief de omgeving; er lijkt ook te zijn uitgegaan van leden van de synagogen, waardoor ongelovigen of tot het christendom bekeerde Joden niet vermeld worden.

Ook lokale uitgaven over de Holocaust wijken soms af, zoals in het geval van Beek. Beide aantallen kunnen dan juist zijn, indien er is uitgegaan van een verschillende definitie of afbakening.

Het aantal overlevenden per plaats is nog moeilijker aan te geven.

 

Plaats:            Dodental:

Sittard 114      (zie hierboven) tegen circa 20 overlevenden (Digitaal Monument wijkt enigszins af)

Geleen            37        (zie hierboven) tegen circa 30 overlevenden (Digitaal Monument wijkt enigszins af)

Limbricht         10        (incl. echtpaar Kaufmann-Levi) (Digitaal Monument vermeldt 6 met woonplaats); geen overlevenden

Grevenbicht    7          (Knoors; Digitaal Monument vermeldt geen woonplaats); geen overlevenden

Obbicht           1          (nog niet op Digitaal Monument vermeld); 2 overlevenden?

Schinnen        3          (Digitaal Monument); geen overlevenden?

Amstenrade    1          (Digitaal Monument); twee overlevenden

Oirsbeek         1          (Digitaal Monument); een overlevende

Beek               14        (Digitaal Monument) (Van Rens noemt 10 slachtoffers en 16 overlevenden?)

Meerssen        10        (Digitaal Monument) (Pinkas vermeldt 17 mensen in Meerssen en omgeving, waarvan 4 overlevenden?)

Maastricht       222      (Digitaal Monument) (219 volgens Pinkas?)

Eijsden            (8?)     (Pinkas; gedenksteen Eijsden en Digitaal Monument vermelden 13 te Eijsden geboren Joden

                                    die elders woonden of waarvan adres onbekend is); geen overlevenden

Gulpen            (68?)   (Pinkas, waarschijnlijk foutief; niets op Digitaal Monument?); geen overlevenden

Valkenburg     2          (Digitaal Monument) (Pinkas vermeldt in Valkenburg en omgeving 46 slachtoffers van totaal 68 mensen)

Vaals               31        (Digitaal Monument) (Pinkas noemt 38; geen overlevenden)

Heerlen           60        (Van Rooij-Trienekens) tegen 65 overlevenden (Digitaal Monument vermeldt 49 met woonplaats)

Hoensbroek    2          (Digitaal Monument)

Brunssum       3          (Digitaal Monument)

Susteren         5          (Digitaal Monument)

Echt                4          (Auschwitz Museum 2 -zie hieronder- en Digitaal Monument 2 anderen; alle 4 bekeerlingen)

Roermond      86        (Digitaal Monument); 74 volgens spreekbeurt op website Historie Roermond

Venlo              70        (Digitaal Monument)

Arcen              1          (Digitaal Monument)

Venray            1          (Digitaal Monument)

Gennep           25        (Digitaal Monument)

________________________________

 

Totaal              710 (786?) tegen 700-800 overlevenden

 

Volgens demografische onderzoeken telde Limburg in 1954 nog 297 joden en in 1966 nog 311. Waarschijnlijk gaat het daarbij om de joodse religie.

 

 

Geboren of wonend in Limburg en in Auschwitz vermoord

(géén volledige lijst; bron website Auschwitz Museum)

 

Goldsteen, Frederik - Geleen            born 1918-07-09 (Rheidt), died 1942-08-15, denomination:mosaisch

Roer, Ilse - Geleen                            born 1925-02-20 (Zulpich), died 1942-10-02, denomination:mosaisch

 

Hertz, Siegfried - Sittard                    born 1915-01-30 (Sittard), died 1942-08-18, denomination:mosaisch

Horn, Leopold - Sittard                      born 1921-04-08 (Sittard), died 1943-01-09, denomination:mosaisch

Kater, Hedwig - Amsterdam              born 1920-01-09 (Sittard), died 1942-09-13, denomination:mosaisch

Vries de, Elisabeth - Amsterdam       born 1923-06-23 (Sittard), died 1942-08-21, denomination:mosaisch

 

Goldschmidt, Annemarie - Echt        born 1922-01-31 (München), died 1942-08-26, denomination:katholisch

Goldschmidt, Elfriede - Echt             born 1923-08-04 (München), died 1942-09-05, denomination:katholisch

 

Löb, Georg - Tilburg                          born 1909-09-09 (Hoensbroek), died 1942-08-18, denomination:katholisch

Swaalep, Isaack - Amsterdam          born 1920-02-08 (Hoensbroek), died 1942-09-30, denomination:mosaisch

Swaalep, Jacob - Amsterdam           born 1920-02-08 (Hoensbroek), died 1942-09-18, denomination:mosaisch

 

Dam van, Salomon - Amsterdam     born 1920-01-13 (Heerlen), died 1942-09-04, denomination:mosaisch

 

Cahn, Bertha - Valkenburg                born 1918-03-18 (Valkenburg), died 1942-12-03, denomination:mosaisch

 

Zeligman, Hildegard - Meerssen       born 1921-02-09 (Meerssen-Limburg), died 1942-09-15, denomination:mosaisch

 

Eijsman, Leonia - Den Haag             born 1918-01-01 (Vaals), died 1942-09-30, denomination:mosaisch

 

Alexandrowicz, Claire - Maastricht   born 1922-05-14 (Köln), died 1942-09-23, denomination:mosaisch

Andre, Marcel - Amsterdam              born 1911-01-28 (Maastricht), died 1942-08-19, denomination:mosaisch

Beerenborg, Jacob - Rotterdam       born 1918-10-31 (Maastricht), died 1943-01-01, denomination:mosaisch

Berets, Ernst - Maastricht                  born 1898-10-16 (Krefeld), died 1943-01-18, denomination:mosaisch

Blitz, Izak David - Maastricht             born 1891-03-25 (Rotterdam), died 1942-10-13, denomination:mosaisch

Brünn, Hermina - Maastricht             born 1921-04-20 (Hamborn), died 1942-10-27, denomination:mosaisch

Cahn, David Leo - Maastricht           born 1923-12-07 (Maastricht), died 1942-08-14, denomination:mosaisch

Elekan, Louis - Maastricht                 born 1890-09-23 (Maastricht), died 1942-08-19, denomination:mosaisch

Gold, Icek - Maastricht                      born 1895-02-19 (Tomaszow Mazowiecki), died 1942-08-17, denomination:mosaisch

Muysson, Sophia - Maastricht           born 1905-07-13 (Rotterdam), died 1942-10-31, denomination:mosaisch

Neuburger, Isaac - Maastricht           born 1896-07-17 (Amsterdam), died 1942-08-17, denomination:mosaisch

Nissenfeld, Grete - Maastricht          born 1908-10-22 (Bant), died 1943-03-04, denomination:mosaisch

Silber, Selman - Maastricht               born 1921-11-12 (Lezajsk), died 1943-01-28, denomination:mosaisch

Sluis van der, Iwan - Den Haag        born 1922-11-06 (Maastricht), died 1942-09-04, denomination:mosaisch

Vries de, Michel - Den Haag             born 1886-01-01 (Maastricht), died 1942-10-11, denomination:mosaisch

Wyngaard, Gustaaf - Maastricht       born 1897-11-12 (Meerssen-Limburg), died 1942-08-18, denomination:mosaisch

 

Baum, Senta - Roermond                 born 1916-05-18 (Süchteln), died 1942-09-29, denomination:mosaisch

Sternfeld, Albert - Rotterdam            born 1916-11-01 (Roermond), died 1942-08-13, denomination:evangelisch

Zondervan, Bernhard - Amsterdam  born 1890-05-31 (Roermond), died 1942-10-03, denomination:mosaisch

 

Goudsmit, Hugo - Venlo                    born 1894-07-09 (Venlo), died 1943-01-07, denomination:mosaisch

Goudsmit, Louis - Venlo                    born 1898-04-26 (Venlo), died 1942-10-23, denomination:mosaisch

 

 

Sobibor

http://stichtingsobibor.nl/

http://www.blikopdewereld.nl/Geschiedenis/Historische%20Onderwerpen/sobibor.htm

 

Iedereen heeft van Auschwitz gehoord, maar niet zoveel mensen kennen Sobibor. Veel Limburgse Joden werden in Sobibor vermoord (in mijn bestand momenteel 200, tegenover 365 in Auschwitz).

Sobibor is relatief onbekend, omdat het eind 1943 na een grote ontsnapping werd opgedoekt en alle sporen uitgewist, maar ook omdat er nauwelijks overlevenden van zijn die er over hebben kunnen navertellen. In tegenstelling tot Auschwitz, dat ook als concentratiekamp fungeerde, was Sobibor puur een vernietigingskamp. De enige overlevenden waren enkele tientallen ontsnapte Joden, en verdere getuigenissen zijn afkomstig van Joden die op transport naar Sobibor waren gezet en aldaar onmiddellijk werden geselekteerd voor een werkkamp in de buurt en verder werden vervoerd.

Eén van hen was Jules Schelvis, die onder andere het boek "Vernietigingskamp Sobibor", erover heeft geschreven.

Een ander bekend boek is: "De negentien treinen naar Sobibor", door Dr. E.A. Cohen; Arnhem 1979. Dokter Cohen moest in Westerbork meewerken om de slachtoffers op transport naar Sobibor te zetten (al werd die bestemming nimmer genoemd). Zelf overleefde hij Auschwitz.

 

In het voorjaar en de zomer van 1943 vertrokken er 19 treinen vanuit Westerbork naar Sobibor, een driedaagse reis naar het Pools-Russische grensgebied. Een minderheid werd van daaruit doorgestuurd naar werkkampen, en sommigen werden tijdelijk gespaard om de SS-ers te helpen met hun vuile moordwerk. De overgrote meerderheid werd onmiddellijk na aankomst vergast.

 

Mogelijk waren er nog meer transporten naar Sobibor: 9 transporten uit Westerbork die Auschwitz als bestemming hadden zijn daar niet aangekomen, maar vrijwel zeker naar een van de vernietigingskampen gevoerd. In totaal bevatten deze 9 transporten circa 10.000 mensen. Hoeveel daarvan in Sobibor zijn omgekomen is niet te achterhalen.

 

Sobibor werd begin mei 1942 'in gebruik genomen'. Vanuit Westerbork vonden in 1943 de volgende transporten plaats, aanvankelijk op woensdag en later op dinsdag:

 

vertrek:            aankomst:    aantal gedeporteerden en overlevenden:

2/3 maart (di/wo)   5/6            1105 personen waarvan geen overlevenden

10 maart (wo)       13             1105 personen waarvan 13 vrouwelijke overlevenden

17 maart                20             964 personen waarvan 1 mannelijke overlevende

23 maart (di)         26             1250 personen waarvan geen overlevenden

30 maart                2 april       1255 personen waarvan geen overlevenden

6 april                    9               2020 personen waarvan 2 vrouwelijke overlevenden

13 april                  16             1204 personen waarvan geen overlevenden

20 april                  23             1166 personen waarvan geen overlevenden

27 april                  30             1204 personen waarvan geen overlevenden

4 mei                     7               1187 personen waarvan geen overlevenden

11 mei                   14             1446 personen waarvan 1 mannelijke overlevende

18 mei                   21             2511 personen waarvan geen overlevenden

25 mei                   28             2862 personen waarvan geen overlevenden

1 juni                      4               3006 personen waarvan 1 mannelijke overlevende (Jules Schelvis)

8 juni                      11             3017 personen waarvan geen overlevenden

29 juni                    2 juli          2397 personen waarvan geen overlevenden

6 juli                       9               2417 personen waarvan geen overlevenden

13 juli                     16             1988 personen waarvan geen overlevenden

20 juli                     23             2209 personen waarvan geen overlevenden

Totaal 34.313 gedeporteerden

(De overlevenden hiervan waren op 2 na mensen die naar werkkampen werden doorgestuurd.)

 

Op 14 oktober 1943 kwamen de kampbewoners in opstand onder leiding van een groep Russische Joden die in het Rode Leger hadden gediend. Ze slaagden erin een tiental van hun beulen te vermoorden, en honderden slaagden erin het kamp te ontvluchten. De meesten werden later alsnog vermoord door de Nazi's of door antisemitische Polen. Enkele tientallen hebben de oorlog overleefd, waaronder 2 vrouwen uit Westerbork; de 16 andere overlevende vanuit Westerbork gedeporteerde Joden waren vanaf de ingang van Sobibor naar andere kampen verder getransporteerd.

 

Voor het Schwurgericht te Hagen becijferde professor Scheffler uit Berlijn dat zeker 153.000 slachoffers van Sobibor uit de volgende landen afkomstig waren:

75.000 uit Polen

34.000 uit Nederland

30.000 uit Tsjecho-Slowakije

10.000 uit Duitsland en Oostenrijk

2.000 uit de Sovjet-Unie

2.000 uit Frankrijk

 

Dit waren bij lange na niet alle slachtoffers. Een schatting van het totale aantal doden in Sobibor dat ik bij "Blik op de Wereld" aantrof:

Polen ca. 143.000

Nederland 34.000

Slowakije 26.000

Duitsland 17.500

Sovjet-Unie 10.000

Protectoraat Bohemen/Moravië 10.000

Oostenrijk 6.000

Frankrijk  3.500

_______________

Totaal  ca. 250.000

 

Stichting Sobibor vermeldt een lager getal, dat op recentere gegevens gebaseerd is:

Van 3 mei tot 31 december 1942: …………….…..101.370

Van 1 januari tot de opstand op 14 oktober 1943 zijn aangekomen

Uit de Sovjet-Unie: Lida, Minsk en Vilnius ……… 13.700

Uit diverse plaatsen in Polen ……………. ……..  14.900

Uit Nederland …………………………………….   34.313

Uit Frankrijk …………………… …… …….………  3.500

Uit Joego-Slavië: Skopje ………… . ….… ………  2.382

___________________________________________

Van 1 januari 1943 tot 14 oktober 1943… ….….. 68.795

Opgeteld bij het eerder genoemde aantal van …101.370

___________________________________________

Maakt een totaal van ………………… ………… 170.165

 

Er zijn 47 overlevenden bekend.

 

 

Gedenkbuchprojekt Aachen

(van website http://gedenkbuchprojekt-aachen.org )

 

Geboren te Sittard:

Hertzdahl, Sylvain Hayman   Geburtsdatum 2.9.1890 Sittard                     Todesdatum 22.4.1943 in Auschwitz

                                               Mechelen / Malines (Belgien) nach Auschwitz (möglicherweise Flucht vor Haecht)

                                               (Transport XX-505, Abfahrt 19.4.1943; Ankunft 22.4.1943) 

Mayer, Sofie oder Sophie      Geburtsdatum 2.11.1866 Sittard                   Todesdatum 23.10.1942 in Theresienstadt

geborene Wolff                      Aachen nach Theresienstadt (Transport VII/2-117; Ankunft 25.7.1942) 

Schönthal, Karoline                Geburtsdatum 8.5.1870 Sittard                     Todesdatum 18.9.1942 in Theresienstadt

geborene Wolff                      Aachen nach Theresienstadt (Transport VII/2-157; Ankunft 25.7.1942)

 

Geboren te Gulpen:

Coopmann, Jakob                 Geburtsdatum 12.9.1870 Gulpen                  Todesdatum 18.2.1943 in Auschwitz-Birkenau

                                               • Westerbork (Niederlande)

                                               • Westerbork (Niederlande) nach Auschwitz (Ankunft 18.2.1943)

 

Geboren te Valkenburg:

Soesmann, Karel                   Geburtsdatum 31.1.1881 Valkenburg           Todesdatum 17.9.1943 in Auschwitz

                                               Aus den Niederlanden deportiert

 

(Andere bekende Limburgse woonplaatsen leverden geen treffers op.)

 

Geboren te Gangelt:

Hertz, Karl                              Geburtsdatum 11.6.1867 Gangelt     Todesdatum 31.7.1943 in Theresienstadt

                                               Aachen nach Theresienstadt (Transport VII/2-59; Ankunft 25.7.1942) 

Hertz, Sara                             Geburtsdatum 5.8.1859 Gangelt                   Todesdatum 19.12.1942 in Theresienstadt

                                               Aachen nach Theresienstadt (Transport VII/2-61; Ankunft 25.7.1942) 

Josephs, Albert                      Geburtsdatum 2.4.1890 Gangelt                   Todesort Warschauer Ghetto*

                                               • Lager Rhenaniastraße in Stolberg/Rheinland (27.12.1941 - 15.6.1942)

                                               • Am 15.6.1942 zur Deportation nach Aachen gebracht

                                               • Aachen nach Izbica (Polen) (15.6.1942)

Mimetz, Hermann                  Geburtsdatum 18.8.1865 Gangelt     Todesdatum 3.8.1942 in Theresienstadt

                                               Aachen nach Theresienstadt (Transport VII/2-120; Ankunft 25.7.1942)

 

Geboren te Heinsberg:

Kaufmann, Ruth                    Geburtsdatum 9.2.1930 Heinsberg    Aachen nach Izbica (Polen) (22.3.1942)

 

Zie ook: Gedenkbuch Aachen en Opfer der Shoa im Familienbuch Euregio