<HTML> <HEAD> <TITLE>Vita Sancti Nicolai</TITLE> </HEAD> <BODY bgcolor="#ffffff" text="#FF0000"> <H1><center> VITA SANCTI NICOLAI</H1><p> auctore Wilhelmo Hominis ab Angelis</center> <p>De hagiografie<BR> De levensbeschrijving van Sint Nicolaas behoort tot het genre van de hagiografie, de beschrijving van heiligenlevens; het is dus een bijzonder soort biografie. De bedoeling van hagiografieen is niet een historisch betrouwbaar verhaal aan te bieden: onderwijzen (docere) , vermaken (delectare) en aansporen (movere) zijn de 3 doelstellingen van een hagiograaf. Stereotype elementen zijn informatie over het leven van de heilige (vita) , zijn karakter (mores) en de door hem verrichte wonderen (miracula) . Aan het begin van zijn leven is meestal sprake van een geboorte die een bijzondere toekomst voorspelt en na zijn dood blijkt uit wonderen bij zijn graf of op zijn voorspraak, dat hij "hoog in de hemel" terecht is gekomen. Een voor Nederlanders relevant heiligenleven is dat van Sint Willibrord, die het christendom naar onze streken heeft gebracht en de eerste bisschop van Utrecht was. De schrijver ervan was Alcuinus, die een functie had aan het hof van Karel de Grote; Willibrord had zijn zending mede gehad van de Frankische vorsten. Het leven van Sinterklaas is voor Nederlanders minstens van even groot belang; deze heilige speelt in het tweede millennium jaarlijks een rol(,) die gedurende langere tijd een positieve invloed - en dit proces begint al op zo jong mogelijke leeftijd - op de gedragingen van een aanzienlijk deel van de bevolking uitoefent en daarmee het wezen van de landsaard vormt. <BR>De schrijver van deze hagiografie, Wilhelmus Hominis ab Angelis, noemt Engelen als oord van herkomst; net zoals de Frankische vorsten poogde dit hemelse milieu blijkbaar zich een belangrijke heilige "eigen te maken" en wie was daar meer geschikt voor dan een man met verheven eigenschappen die als een engel nog steeds op aarde (noemt de auteur zich daarom Hominis?) rondliep. Zorgvuldige bestudering van de inhoud doet vermoeden wat werd beoogd: het deseculariseringsproces voor Sinterklaas tot staan te brengen, wat hem wellicht tot een unieke relikwie van het christendom zal maken, dit cultureel erfgoed in passende ethische (zoet-stout) en esthetische (geen ongenuanceerd zwart-wit beeld) proporties te plaatsen en de Heilige zelf te verzekeren van een plaats in de hagiografische traditie, die hij zo lang moest ontberen. <p><p><center><H2> De Latijnse tekst<p></center></H2> Sanctus Nicolaus tertio post Christum saeculo Myrae, in urbe Asiae, natus est. Pater eius faber, mater filia ludorum fabricatoris erat. Media nocte, vento ingenti spirante, conceptus est, postquam pater "Veni, coniunx," inquit, "in lecto suavius tempus teramus, pluviam super tectum cadentem tempestatemque audientes aut carmina canendo haud animadvertentes." Ob eam causam Nicolaus noctem carminaque adeo amare dicitur, ut adhuc per tenebras super tecta domuum equitet et laudes cantatas cunctis aliis praeferat.<p> Nicolao nato mater se infantem praecipuum peperisse cito intellexit: lacrimare noluit, statim iam ridere maluit, omnibus benignus erat. Dies natales celebranti dona non accipere, sed aliis dare placebat. Septem annos natus barbam iam crescebat eamque numquam tondebat, quin etiam albam pingebat, cum omnes aequales eum irriderent. <p> Patris in taberna saepe aspiciebat, quomodo bacula episcopo aliisque sacerdotibus fingebantur. Libenter quasi episcopus se transvestiebat: mytra in capite imposita baculo innixus circumibat atque manu signum crucis faciens circumstantibus benedicebat.<p> Navigare et pisces capere puer iam cupiebat; ad id navi per maria errabat, primo cum patre, eo mortuo cum servo. Equum autem suum domi numquam relinquebat. Quodam die Sanctus in nave sedebat et ecce, volabat avis grandissima, quae vocatur griffa, e regione navis, ore fistulam tenens. Quam fistulam nicotiniana impletam misit de ore suo in sinum sancti viri. Tunc Sanctus Nicolaus vocavit servum suum ad se et ait: "Vide fistulam, quam misit mihi Deus." Erat enim fistula ignota eis temporibus. Nicotiniana accensa fistulam fumabat fumumque, voce de caelo adhortante, in vela exhalabat. Miro modo navis celerius pergere coepit: ita Deo auctore navem vapoream invenit.<p> Homines quotiens navem Nicolai terrae appropinquare animadvertebant, hymnum salvationis dicebant:<p> En hic venit navis e mari rursus<br> Fert Niclaum nobis stantem videmus<br> Ut saltat caballus istuc et tunc huc<br> Ut volant iam pannae alio et illuc<br> Stat servus in prora promittens multam<br> Bonis quidem dulcia, sed malis virgam<br> O Sancte amice, o veni ad me<br> Nec casam meam praeteri tacite<p><p> Quodam anno in Mauretaniam pervenit. Mori ibi habitabant; nigerrimi et tunicis variis induti erant. Nicolaum omnibus modis adiuvabant: erant rapidi, impigri, mollissimi quasi simii. Quamquam etiam stultiores erant, Nicolaus tamen eos valde admirabatur et ex eo tempore Moris famulis utebatur. <p> Ut Mori nigri, ita equus Sancti albus erat. Qui color calorem terrarum Mediterranearum melius arcet et contra frigorem Septentrionalem interiorem partem nobilis animalis protegit. Tunica quidem ipsius etiam nivea, palla mytraque rufi tantum coloris indutus est.<p> Olim virgines tres erant. Pater eas lupas esse cogebat, nam pauperrimus erat neque aliter donum nuptiale filiis solvere potuit. Tres per noctes Nicolaus nummos in casam rossam virginum iniciebat et illo modo earum castitatem servavit. Etiam tres iuvenes e morte repetivit. Caupo ferocissimus eos necaverat et corpora in partes secuerat carnemque sale consperserat ac magnum in dolium deposuerat. Nicolaus venit, vidit, vicit, nam aliquot diebus post ad cauponem devertens, quod factum erat repperit. Statim dolium quaesivit, partes corporum reposuit, iuvenes reinspiravit.<p> Anno millesimo Baros in Italiam venit et mox Hispaniam, ubi regiam maximam aedificavit. Nautae eum maxime venerabantur et gloriam eius etiam in Bataviam diffundebant. Caninefates primi Sanctum ad terram suam invitaverunt; ex eo tempore quotannis eos revisit. <p> Magnum librum chartarum vacuarum habet, in quibus improborum liberorum nomina scribit. Quos Mori in saccis fortibus ad Hispaniam transportant, ut a Moris mores discant et unum per annum Nicolao serviant et pro audaciis poenas dent. <p> Cum mensis September advenit, nonnullos iam famulos ad Batavorum, Frisiorum, Caninefatum terras mittit, ut de liberorum factis quaestionem habeant. Ad Belgas praemittere desiit, quod isti credulosi Nicolao haud bene credere possint. Tum ipse cum ceteris Moris ad terrarum inferiorum urbes et vicos et pagos minimos proficiscitur, ubi medio mense Novembri per flumina cursus diversissimos tenens a multitudinibus ingentibus salutatur.<p> Mori circumeunt, ubique nuces piperosas dulciaque alia e saccis spargentes, maxime cum adulescentes carmina sacra Nicolao canunt. Quare id faciant, fortasse requiris? Ita etiam liberos audaces et non canentes alliciuntur. Qui in saccos vacuos evanescunt, ut supra iam memoravi. <p> Parvi priusquam dormitum eunt, calceum radice completum ad caminum ponere solent. Mori per fumaria (sunt qui id intellegere nolint) descendunt et aliquid dulce pro radice in calceo relinquunt. Radices caballo Nicolai dant, qui eas longis dentibus manducat: noctes sunt quibus soli Busciducenses animali misero plus quinque milia radices dent.<p> Nomina quorundam Mororum meritis praestantibus famosissima sunt, exempli gratia Petri, qui saepius Pedro appellatur, princeps famulorum, atque Jacobi Diei, quem nomine Gallico Jacques Jour designare solent, ac Lactizoduli, quod lingua Batavorum Trappeduli sonat. Ceterum appellatione Mororum hodie raro utitur; quisque eorum Petrus Niger, summo iure quod nigerrimi sunt, appellatur.<p> Nonis Decembribus, id est quinto die mensis, Sanctus diem natalem celebrat. Media nocte dum per tecta equitat, plurima dona per fumaria in domos proborum liberorum et aliorum hominum Petris transferenda sunt. Deinde Hispaniam nullo vidente, quod omnium animi donis acceptis praeoccupati sunt, repetit.<p> Nicolaus haud moritur; semper enim homines erunt, qui ut in cordibus hominum vivat curent. Itaque sanctus est eminentiorque papa, nam papae moriuntur. Si unus episcopus papabilissimus putandus est, tum Sanctus Nicolaus. <p> Nihilominus sunt qui dicant eum episcopum Myrae mortuum esse ac sepultum; pauca tantum de vita esse nota; quondam ecclesiae concilio interfuisse; gratissimum bonitatis causa fuisse; ossa millesimo anno Baros a nautis translata; deinde formam eius Europam occidentem invasisse celebratamque esse; omnia alia ficta esse. Vae vae inopibus mentis!<p> Numerosi hymni Sancto dedicati sunt, quorum summiX initio millennii tertii sit:<p> I. Nicolae Galle<br> II. Nico-Nico bone bone bone<br> III. En hic venit navis<br> IV. Audi ventus flat per arbores<br> V. Saccus Nicolai-colai-cola<br> VI. O veni videre<br> VII. Audi tundit quisquam<br> VIII. Molliter pedes caballi<br> IX. Nico bone sancte vir<br> X. En per silvam lucet luna<p> Quidam furciferi hymnum gratissimum <p> Natalis est Sancti / calceum posui / <br> pleri eum volo / aliquo ignoti / <br> hic equo avenam / stipulamque pono / <br> nam caballus fidus / dignus est hoc cibo <p> maligne corrupuerunt in <p> Natalis est Sancti / faecem nunc faciat / <br> quem odorem sparget / porta non pateat / <br> Petrus Niger portat / magnam chartae partem / <br> ac secum susurrat / amittam nasonem!<p> Isti qui hanc versionem canere audeant praemiis Sancti indignissimi sunt. Utinam Domini canes istos inquirant divellantque et Sanctus Petrus istos a porta caeli arceat; utinam a diabolis in infernum rapiantur; utinam torreat tales ardentissimis in ignibus Lucifer per saecula saeculorum! Amen.<p><p><p> <P>Si quis quid dulce mihi canere cupiat, mure <A href="http://members.home.nl/w.desmense/sintlied.html">hic</A> premendum est! </P> <center><H2> De Nederlandse vertaling<p><p></center></H2> Sint Nicolaas werd in de 3e eeuw na Christus in Myra, een stad in Klein-Azie, geboren. Zijn vader was timmerman, zijn moeder dochter van een speelgoedmaker. Midden in de nacht, toen er een geweldige wind woei, werd hij verwekt, nadat zijn vader had gezegd: "Kom, vrouw, in bed kunnen we de tijd heerlijker doorbrengen, terwijl we de regen op het dak horen vallen en de storm horen of door liederen te zingen helemaal niet bemerken." Om die reden houdt Nicolaas, zegt men, zo van de nacht en van liedjes, dat hij nog altijd in de duisternis op zijn paardje over de daken van de huizen rijdt en aan gezongen lofzangen boven al het andere de voorkeur geeft.<br> Toen Nicolaas geboren was, begreep zijn moeder al snel dat zij een bijzonder kind ter wereld had gebracht: hij wilde niet huilen, al meteen wilde hij liever lachen en voor iedereen was hij vriendelijk. Als hij jarig was, wilde hij geen kadootjes krijgen, maar ze aan anderen geven.<br> 7 jaar oud kreeg hij al een baard en hij schoor die nooit, ja zelfs verfde hij m wit, ook al lachten al z'n leeftijdgenootjes hem uit.<br> In de winkel van zijn vader keek hij vaak toe, hoe er staffen werden gemaakt voor de bisschop en andere priesters. Graag verkleedde hij zich als bisschop: hij zette zich een mijter op het hoofd en ging steunend op een staf rond en, terwijl hij met de hand het kruisteken maakte, zegende hij de omstanders.<br> Als jongen hield hij al van varen en vissen vangen; hiertoe dwaalde hij met een boot over de zeeen, eerst met zijn vader en na diens dood met een dienaar. Zijn paard liet hij echter nooit thuis. Op zekere dag zat de Sint op zijn boot en zie, er vloog een heel grote vogel, die griffioen wordt genoemd, in de richting van de boot, en in zijn snavel hield hij een pijp. Deze pijp, die met tabak was gestopt, liet hij uit zijn snavel in de schoot van de heilig man vallen. Toen riep Sint Nicolaas zijn dienaar bij zich en zei: "Zie de pijp, die God mij gezonden heeft." De pijp was immers onbekend in die tijden. Hij stak de tabak aan en rookte de pijp en blies de rook op aansporen van een stem uit de hemel in de zeilen. Op wonderlijke wijze begon het schip meer vaart te maken: zo vond hij dankzij God de stoomboot uit.<br> Telkens wanneer de mensen de boot van Nicolaas het land zagen naderen, zeiden ze een welkomstgedicht op:<p> Zie hier komt de boot van de zee wederom<br> Hij brengt Niclaas tot ons en staan zien we 'm<br> Hoe huppelt z'n paard gindsheen en dan hier-<br> Hoe waaien nu de wimpels naar elders en daar<br> Z'n dienaar staat voorop belovend zijn straf<br> Voor goeden wel lekkers, maar voor schurken de roe<br> O Heilige vriend, o kom naar mij toe<br> En ga niet mijn huisje voorbij mondje toe<p> In een zeker jaar kwam hij in Marokko aan. Daar woonden Moren; ze waren pikzwart en in bonte kleding gehuld. Ze hielpen Nicolaas op alle mogelijke manieren: ze waren snel, vlijtig en lenig als apen. Hoewel ze ook vrij dom waren, bewonderde Nicolaus hen toch zeer en sinds die tijd bediende hij zich van Moren als knechten.<br> Zoals de Moren zwart waren, zo was het paard van de Sint wit. Deze kleur weert de hitte van de mediterrane laden beter af en beschermt het binnenste deel van het edele dier tegen de noordelijke kou. Hoewel zijn onderkleed weliswaar ook sneeuwwit is, is hij gekleed in een mantel en mijter van alleen de kleur rood.<br> Er waren eens 3 maagden. Hun vader wilde hen dwingen zich te prostitueren, want hij was straatarm en kon anders de bruidsschat voor zijn dochters niet betalen. 3 nachten lang wierp Nicolaas munten naar binnen in het bordeel van de meisjes en redde op die wijze hun eerbaarheid. Zelfs haalde hij 3 jongemannen terug uit de dood. Een zeer woeste waard had hen gedood, hun lichamen in stukken gesneden, hun vlees gepekeld en in een groot vat gestopt. Nicolaas kwam, zag en overwon, want toen hij een paar dagen later z'n intrek nam bij de herbergier, ontdekte hij wat er gebeurd was. Onmiddellij zoch hij het vat op, legde de lichaamsdelen weer op hun plaats en wekte de jongemannen weer tot leven.<br> In het jaar 1000 kwam hij naar Bari in Italie en daarna naar Spanje, waar hij een heel groot paleis liet bouwen. De zeelieden vereerden hem bijzonder en verspreidden zijn roem zelfs in Nederland. Als eerste nodigden de Hollanders de Sint uit naar hun land; sinds die tijd bezoekt hij hen ieder jaar weer.<br> Hij heeft een groot boek met onbeschreven bladen, waarop hij de namen van stoute kinderen schrijft. Die worden door de Moren in sterke zakken naar Spanje gebracht om door de Moren mores te worden geleerd en een jaar lang Nicolaas te dienen en voor hun streken gestraft te worden.<br> Wanneer de maand september aanbreekt, stuurt hij al enkele knechten naar de landen van de Nederlanders, Friezen en Hollanders om een onderzoek in te stellen naar de daden van de kinderen. Het vooruitsturen naar de Belgen heeft hij gestaakt, omdat die goedgelovigen in Nicolaas helemaal niet goed kunnen geloven. Vervolgens vertrekt hij zelf met de overige Moren naar de steden, dorpen en kleinste gehuchten van de lage landen, waar hij in het midden van de maand november over de rivieren de meest uiteenlopende richtingen uitvaart en door geweldige menigten begroet wordt.<br> De Moren gaan rond en strooien overal uit hun zakken pepernoten en andere snoepjes, vooral wanneer de jongelui gewijde liederen zingen voor Nicolaas. Waarom ze dit doen, vraagt u misschien? Zo worden ook brutale kinderen, die niet zingen, gelokt. Die verdwijnen in de lege zakken, zoals ik eerder al vermeld heb.<br> Voordat de kleintjes gaan slapen, plegen ze een schoen met een wortel gevuld bij de haard te zetten. De Moren klimmen door de schoorstenen (er zijn er die dit niet willen begrijpen) naar beneden en laten iets lekkers in ruil voor de wortel in de schoen achter. De wortels geven ze aan het paard van Nicolaas, dat ze met lange tanden verorbert. In sommige nachten geven alleen al de Bosschenaren aan het ongelukkige dier meer dan 5000 worteltjes.<br> De namen van sommige Moren zijn heel bekend door hun voortreffelijke verdiensten, bijvoorbeeld die van Piet, die vaker Pedro wordt genoemd, de voornaamste van de knechten, en Sjaak Dag, die ze gewoonlijk met de franse naam Jacques Jour aan duiden, en Schopknecht, hetgeen in het Nederlands Trappedoeli luidt. Overigens wordt het woord Moren tegenwoordig zelden gebruikt; elk van hen wordt Zwarte Piet genoemd, zeer terecht omdat ze pikzwart zijn.<br> Op de None van december, dat wil zeggen op de 5e dag van de maand, viert de Sint zijn verjaardag. Terwijl hij midden in de nacht op zijn paardje over de daken rijdt, moeten de Pieten heel veel kadootjes door de schoorstenen de huizen van de brave kinderen en van andere mensen in brengen. Daarna keert hij terug naar Spanje zonder dat iemand t ziet, omdat aller aandacht in beslag is genomen door de ontvangen geschenken.<br> Nicolaas gaat niet dood; er zullen immers altijd mensen leven die ervoor zorgen dat hij in de harten van de mensen leeft. Daarom is hij heilig en nog meer een eminentie dan de paus, want pausen sterven. Als er een bisschop het meest geschikt moet worden geacht voor het ambt van paus, dan Sint Nicolaas.<br> Niettemin zeggen sommigen dat hij als bisschop van Myra gestorven is en begraven; dat er maar weinig over zijn leven bekend is; eens zou hij een concilie hebben bijgewoond; hij zou vanwege zijn goedheid heel populair zijn geweest; zijn gebeente was in het jaar 1000 door zeelieden overgebracht naar Bari; daarna had zijn gestalte ingang gevonden in west-Europa en was er verheerlijkt; verder was alles verzonnen. Wee wee de armen van geest.<br> Talrijke liederen zijn aan de Sint gewijd, waarvan de top 10 aan het begin van het 3e millennium zou zijn:<p> 1. Sinterklaas Kapoentje <br> 2. Nico-Nico goeie goeie goeie <br> 3. Zie hier keert t schip uit zee wederom<br> 4. Hoor de wind waait door de bomen<br> 5. De zak van Sinterklaas<br> 6. O kom er eens kijken<br> 7. Hoor er klopt daar iemand<br> 8. Zachtjes gaan de paardenvoetjes<br> 9. Goeie Nico heilig man<br> 10. Zie de maan schijnt door het bos<p> Enkele vlegels hebben het zeer fraaie lied<p> Sinterklaas is jarig / 'k zet m'n schoentje klaar /<br> 'k hoop dat hij het voldoet / met ja wist ik 't maar /<br> hier zet ik wat haver / daar wat stro voor 't paard /<br> want dat trouwe beestje / is dat heus wel waard <p> boosaardig bedorven tot<p> Sinterklaas is jarig / zet hem op de pot /<br> o wat zal hij stinken / doe de deur op slot /<br> Zwarte piet kwam kijken / met een stuk papier /<br> en hij zei heel zachtjes / o wat stinkt het hier!<p> Het tuig dat deze versie durft te zingen, is Sints beloningen zeer onwaardig. Och, mogen de honden des Heren die schurken opsporen en verscheuren en moge Sint Pieter hen weren van de hemelpoort; och, mogen ze door de duivels de hel in worden gesleept; och, moge Lucifer dezulken in de heetste vuren tot in de eeuwen der eeuwen roosteren! Amen. <p> Terug naar Sints <A href="http://members.home.nl/w.desmense/index.htm">homepage</A> </BODY> </HTML>