Een metro in model

Een metro in model English

Het ondergrondse station Koningsgracht in H0

“Een metro maken in model? Die zit toch onder de grond, je ziet er niks van!”

Deze opmerking heb ik vaak moeten horen, maar is onzin natuurlijk...

Ten eerste rijden metro’s vaak ook flinke stukken bovengronds en dat kan prima worden uitgebeeld in model.

Maar het is ook mogelijk een model te maken van een ‘ondergrondse’ metro! Op deze webpagina is het resultaat daarvan te zien.

In de Nederlandse modelbouwwereld is de metro een beetje taboe. Zowel treinen als trams zijn populaire thema's voor een modelbaan, maar metro’s niet. Hoe komt dat toch? Toegegeven, een metro heeft niet dezelfde romantiek als een station met stoomtrein of een plattelandstafereeltje met lokaaltram uit vervlogen jaren, maar dat betekent niet dat een metro geen eigen ‘romantiek’ heeft. Denk aan de sfeer van bruisende wereldsteden, ondergrondse stations, treinen die uit donkere tunnels opduiken en weer verdwijnen, drommen gehaaste reizigers, speciale geluiden en geuren... kortom, boeiend genoeg!

Een blik op de ondergrondse perrons met daarboven de stationshal

Vanuit de tunnel komt een metrotrein binnen rijden op spoor 2

Toen ik zo’n zes jaar was, nam mijn vader me een keer mee naar Rotterdam, waar kort daarvoor het eerste gedeelte van de metro in gebruik genomen was. Waarom we gingen weet ik niet meer, maar wel dat we de metro namen! Het was voor mij een hele ervaring om in zo’n vreemde trein ondergronds van station naar station te snellen en ik herinner me deze rit nog als de dag van gisteren. Vanaf die tijd koesterde ik de wens ooit een model te bezitten van een heus metrostel en een metrostation, bij voorkeur ondergronds. Maar hoe dat allemaal verwezenlijkt moest worden, wist ik toen nog niet.

In 1997 begon ik met het bouwen van het diorama "Koningsgracht": een straattafereel uit een grote stad, daaronder een dwarsdoorsnede van een ‘ondergronds’ metrostation met rijdende metrotrein. Als voorbeeld koos ik Amsterdam, maar ik wilde mijn fantasie ook een beetje de vrije loop laten. Je zult dan ook vergeefs zoeken naar de Koningsgracht.

Een blik van bovenaf in de 'ondergrondse wereld'

Na veel noeste arbeid beschik ik nu over een ondergronds station en twee treinstellen die tezamen een metrotrein van vier wagens vormen.

Verder heb ik een typisch Amsterdams huizenblok gebouwd, zoals je die kunt vinden in de 19e eeuwse wijken rondom het centrum.

Alles is geheel zelfbouw, want er is op metrogebied vrijwel niets te koop.

Bovengronds bevindt zich een stukje 19e eeuws Amsterdam

Station Koningsgracht bevindt zich in een denkbeeldige stukje Amsterdam, aan een denkbeeldige ondergrondse lijn. Het station is zogenaamd gebouwd in de jaren ’70, begin jaren ’80 en heeft een vormgeving die kenmerkend is voor die tijd: functioneel, sober en strak.

Wel is gepoogd de (model)reizigers een zo prettig mogelijke en vooral ruime atmosfeer te bieden. De wanden zijn bekleed met panelen, de bovenste helft in een warme terracotta kleur, de onderste helft in gebroken wit en er is zelfs ruimte voor enige kunst.

Op spoor 1 arriveert een metro, de reizigers op spoor 2 moeten nog even wachten

Het station heeft twee zijperrons, elk met een lengte voldoende voor zes rijtuigen. Dat is meer dan nodig is voor mijn trein, maar wel zo realistisch. Het achterste perron heeft een trappenhuis met lift naar de bovenliggende stationshal, bij het voorste perron valt dit net buiten de begrenzing van het diorama. Zo gaat dat nu eenmaal bij een dwarsdoorsnede!

De kleurstelling van de metrostellen is overgenomen van het Amsterdamse materieel: ‘aluminium’ voor de wanden en het dak, rood voor de deuren en donkergrijs voor de schortbeplating. Ook de deur- en raamindeling is hetzelfde, de stuurstanden zijn echter een eigen ‘ontwerp’. Alle 4 bakken zijn voorzien van interieur met banken in lengterichting en binnenverlichting.

De metrostellen zijn min of meer gebaseerd op de Amsterdamse metro

De metrotrein rijdt gewoon heen en weer met een korte stop in het station. Links en rechts van het station bevinden zich twee tunnelgedeeltes waar de metro in verdwijnt en van spoor wisselt. Van een boeiende exploitatie is geen sprake, maar daar gaat het niet om bij een diorama. De lol is nu eenmaal het bouwen en het bekijken van een diorama. En natuurlijk het uitdenken van allerlei details die nog aangebracht kunnen worden.

Inmiddels broed ik op plannen om een model van de Londense metro te gaan maken en daarbij sluit ik me aan bij enkele modelbouwers uit Groot- Brittanië die ook de Londense 'Tube' als onderwerp hebben gekozen. In Groot Brittanië zijn zelfs bouwkits en complete modellen van tube-treinstellen leverbaar.