- 1860:
- De Spoorwegwet wordt aangenomen.
Hierin is vastgelegd, dat Nederland een aaneengesloten spoorwegnet moet krijgen, gefinancierd door de staat.
In de wet wordt onder andere gesproken over een spoorlijn van Harlingen via Leeuwarden en Groningen naar de Duitse grens, alwaar aansluiting op de 'Grossherzogliche Oldenburgische Eisenbahnen' mogelijk moet worden.
Ook wordt gesproken over een spoorlijn van Meppel naar Groningen.
- 1863:
- Opening van de spoorlijn Harlingen - Leeuwarden.
Via Harlingen een bootverbinding met Amsterdam.
- 1866:
-
Opening van de spoorlijn Leeuwarden - Groningen.
Bouw eerste (houten) station in Groningen.
- 1868:
- In gebruik neming van de spoorlijnen Leeuwarden - Zwolle en
Groningen - Winschoten - Nieuweschans. Verder dan Nieuweschans is nog niet mogelijk; de Eems moet worden overgestoken.
In de stad Groningen worden twee viadukten in gebruik genomen: het bekende Hereweg-viadukt, vlakbij het station, en het viadukt in de Oosterweg. Deze laatste heeft maar enkele jaren dienst gedaan; naar aanleiding van de ontmanteling van de vesting (i.h.b. Helperlinie) werd het viadukt vervangen door een overweg (1878).
- 1870:
- Opening spoorlijn Meppel - Groningen (3x per dag vv.)
- 1872:
Bouw tweede stationsgebouw te Groningen.
Er komen er sneltreinen in dienst: de ritduur Groningen - Amsterdam wordt dan 5½ uur; naar Rotterdam / Den Haag is men 6 uren onderweg.
- 1876:
- Opheffing Groningen als vestingstad, de bouw van een stenen stationsgebouw wordt mogelijk.
De brug over de Eems is klaar; de lijn Nieuweschans - Ihrhove (Dld.) wordt in gebruik genomen. Voor de Groninger handel is deze lijn van belang: in 1901 waren er 14 (!) verbindingen per dag; in 1909 werden gemiddeld 704 personen en 377 ton goederen vervoerd.
- 1878:
- Wet op de Locaalspoorlijnen en Tramwegen treedt in werking. Deze wet maakt het mogelijk om in gebieden waar een normaal spoorwegbedrijf niet rendabel zou zijn (bijv. plattelandsgebieden) via eenvoudiger exploitatie en goedkopere aanleg, toch railverkeer aan te bieden.
- 1884:
- De lijn Groningen - Delfzijl wordt in gebruik genomen.
Binnen de gemeente Groningen komen er twee stopplaatsen bij: Kostverloren (opgeheven) en Groningen Halte SS (het zgn. Noorderstation), het latere Groningen Noord.
- 1885:
- De alternatieve route naar Amsterdam met de boot via (Enkhuizen-) Stavoren - Leeuwarden wordt in gebruik genomen.
- 1893:
- De lijn Sauwerd - Roodeschool (GLS: Groninger Locaal-Spoorwegmij.) wordt in dienst gesteld.
Begin bouw nieuw (=huidig) hoofdstation te Groningen.
Stationsgebouwen moesten vertrouwen, kracht en degelijkheid uitstralen. De architect J.Gosschalk zocht aansluiting bij andere bouwstijlen, gebruikte diverse materialen en veel versieringen. Het accent lag vooral op de toegangshal, de zijvleugels werden lager uitgevoerd.
- 1896:
- Ingebruikneming nieuw station in Groningen.
- 1905:
- De NOLS legt een spoorlijn aan van Ommen naar Stadskanaal, met een aftakking naar Assen.
- 1910:
- Ingebruikneming Stadskanaal - Zuidbroek - Delfzijl (NOLS).
Zie ook Spoorzoeker op de link-pagina.
- 1913:
- Opening van de NTM-tramlijn Groningen - Drachten. Wordt in 1948 voor het personenvervoer gesloten. In 1985 wordt ook het goederenvervoer (Philips, Drachten) beëindigd.
- 1922:
- Opening van de lijn Winsum - Zoutkamp. (Opgeheven in 1938.)
- 1929:
- Opening van de lijn Groningen - Delfzijl via Slochteren (Woldjerspoor). (Opgeheven in 1941.)
- 1955:
- In mei rijdt de laatste personentrein Zuidbroek - Veendam - Stadskanaal.
- 1971:
- De (nieuwe) noordelijke stadswijken van Groningen (Selwerd, Paddepoel en Vinkhuizen) worden van de binnenstad afgesneden door de spoorlijn van het Hoofdstation naar station Groningen Noord. De wijken zijn te bereiken via een drietal overwegen (Frieschestraatweg, Kerklaan, Moesstraat), welke, door de toeneming van het verkeer, steeds drukker worden. Plannen om de hele spoorbaan op te hogen worden ontwikkeld en uitgevoerd. Vanaf de overweg Frieschestraatweg, welke van een AHOB wordt voorzien, wordt de baan in de richting van Groningen Noord opgehoogd; de Prinsesseweg wordt via een tunnel verbonden met de Zonnelaan; de overwegen in de Kerklaan en Moesstraat worden vervangen door fietstunnels.
Het oude stationsgebouw van Groningen Noord wordt gesloopt om plaats te maken voor een tunnel, welke de Noorderstationstraat verbindt met de Kastanjelaan.
De werkzaamheden zijn in 1973 voltooid.
- 1989:
- De mechanische beveiliging op het traject Groningen - Nieuweschans wordt vervangen door een electronische beveiliging.
Eind 1989 wordt het goederenverkeer tussen Stadskanaal en Veendam gestopt.
- 1992:
- Door werkzaamheden vanwege de aanleg van een gasleiding voor de NAM ontstaat op 12 augustus een gat in de dijk van het A.G.Wildervanckkanaal. Het goederenverkeer tussen Zuidbroek en Veendam is vijf dagen onmogelijk. Daarna gedurende een zestal weken beperkt treinverkeer.
Veel detectie- en beveiligingsproblemen op het traject Groningen - Nieuweschans.
- 1994:
- Met ingang van de nieuwe dienstregeling in mei zijn alle Wadlopers rookvrij. Enige jaren geleden werd NS via een rechtzaak nog gedwongen roken toe te staan en installeerde op de balkons enkele asbakken. Nu heeft een wetswijziging het mogelijk gemaakt gemaakt dat de vervoerder het (niet-)rookbeleid bepaalt.
- 1995:
- Op 28 juni knipt Annemarie Jorritsma, minister van Verkeer en Waterstaat, het nieuwe Rail Service Center te Veendam open.
- 1996:
- Op 24 april begint NS Railinfrabeheer met de vervanging van het detectie systeem tussen Groningen en Nieuweschans. In october is het klaar, "einde oefening" voor Jan -plankje- Wilbrink, die door het Nieuwsblad van het Noorden wordt uitgeroepen tot "Man van het jaar 1996".
De eerste opgeknapte Wadlopers komen de baan op met baanschuivers, een nieuw interieur en airco in de cabine.
- 1997:
- Voor een toeslag van 5 gulden kan men vanaf 2 mei ook vrijdagnacht tussen Groningen en Leeuwarden reizen. Op zaterdagnacht is dit niet mogelijk in verband met de spoorverdubbelingswerkzaamheden.
Tot opluchting van de bewoners van de Verlengde Lodewijkstraat wordt te Groningen op het spooremplacement een nieuwe milieuvriendelijke wasinstallatie in gebruik genomen, die tot 5 gradan onder nul blijft functioneren.
In Friesland leiden de NoordNed-plannen (jointventure tussen NS-Reizigers en busvervoerder VEONN) tot onzekerheid en onrust bij het personeel.
- 1998:
- Het huishoudelijk afval van Groningen wordt, in plaats van vrachtauto's, nu per trein naar de VAM in Wijster vervoerd. De vervoerder is ACTS, één van de particuliere goederenvervoersmaatschappijen die Nederland rijk is.
De nachttrein "Nachtloper" tussen Groningen en Leeuwarden vv. verschuift per 24 mei van de vrijdagnacht naar de zaterdagnacht.
De provicie Friesland verleent de concessie aan NoordNed om ingaande mei 1999 te gaan rijden op de lijnen Leeuwarden - Staveren en Leeuwarden - Harlingen (Haven). Het traject Leeuwarden - Groningen behoort niet tot het contract, maar zal door NoordNed, als "onderaannemer" van NS-Reizgers, worden uitgevoerd.
Op verzoek van het ministerie van Verkeer en Waterstaat gaat de provincie Groningen voorbereidingen treffen voor de openbare aanbesteding van de diesel-lijnen van Groningen naar Delfzijl, Roodeschool en Nieuweschans (Leer).
De spoorverdubbeling tussen Leeuwarden en Groningen is klaar. Het aantal reizgers overtreft de verwachtingen en de capaciteit.
Naar aanleiding van dreigende dijkdoorbraken in verband met de hevige regenval, waarbij delen van de provincie Groningen overstroomd dreigen te worden, wordt op 29 october de dijk langs het A.G.Wildervanckkanaal doorgestoken, zodat de Tusschenklappenpolder als opvangbekken kan fungeren. De stroming is echter zo groot, dat de spoordijk (verbinding Zuidbroek - Veendam), welke in de polder ligt, gedeeltelijk wordt weggespoeld. De Veendamse bedrijven RSCG en Nedmag zijn niet meer per goederentrein te bereiken; RSCG wijkt uit naar Delfzijl, terwijl Nedmag zijn goederen per vrachtauto aan- en afvoert.
- 1999:
- De spoorlijn tussen Zuidbroek en Veendam (door de Tusschenklappenpolder) wordt op 25 januari weer in gebruik genomen. De overheid betaalt de schade
Vanaf 22 maart gaat ACTS het goederenvervoer verzorgen naar Railservicecentrum Veendam.
De exploitatie van de spoorlijn Groningen - Leeuwarden wordt per 30 mei 1999 overgenomen door NoordNed. De "Nachtloper", de door NS als succesvol gekenmerkte nachttrein, wordt door NoordNed gestopt: niet rendabel genoeg.
Ook NoordNed kampt met capaciteisproblemen op de Friese lijnen: bussen moeten de ergste nood verlichten en cadeautjes het leed verzachten. Extra spoorwegmaterieel is nergens te vinden.
NoordNed wint aanbesteding van de Groninger diesel-lijnen. Onzekerheid is er over het deeltraject Nieuweschans - Leer.
- 2000:
- De exploitatie van de Groningse diesellijnen (Delfzijl, Roodeschool, Nieuweschans) wordt per 28 mei overgenomen door NoordNed. De concessieverlener, de provincie Groningen, eist eerste klas in de treinen. NoordNed kan hieraan vooreerst niet voldoen. De provincie dreigt met een boete van 1000 gulden per dag.
Eveneens per 28 mei stopt de verbinding met het Duitse Leer. In verband met plannen voor meer internationaal treinverkeer wordt station Nieuweschans van een passeerspoor voorzien en wordt het Duitse gedeelte van de lijn opgeknapt, zodat treinen met een snelheid van 120 km/h het spoor kunnen berijden. De werkzaamheden moeten per 1 december klaar zijn. Wie per 1 december de reizigertreinen gaat exploiteren is nog niet bekend.
De verwachting is, dat ook goederenvervoer gaat plaatsvinden; het RSC te Veendam ziet voldoende mogelijkheden.
De werkzaamheden aan de Nederlandse zijde zijn in december klaar; de Duitsers maken geen haast. De verbinding heeft voor de Duitsers geen prioriteit; de deze zomer gedane aanbesteding is op niets uitgelopen. Inmiddels wil de provincie Groningen geld beschikbaar stellen voor de verdubbeling van de Duitse A31, onder de voorwaarde dat de Duitsers nu haast gaan maken met de (nieuwe) aanbesteding van het traject Nieuweschans - Leer. Gedeputeerde Musschega heeft van Duitse zijde begrepen, dat dat binnenkort gaat gebeuren.
Op 17 november wordt een begin gemaakt met de spoorverdubbeling tussen Groningen-Noord en Sauwerd. Het oorspronkelijke plan, ook verdubbeling tussen Groningen-Noord en het Hoofdstation, is wegens de kosten (veel kunstwerken) niet haalbaar gebleken.
Directeur Harm Post van NoordNed vertrekt per 1 januari 2001 en wordt directeur van Groningen Seaports.
- 2001:
-
Het stationsgebouw van SCHEEMDA krijgt door de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen de monumentale status toegewezen.
De geluidsoverlast door goederentreinen in Hoogezand-Sappemeer kan verminderd worden door de snelheid te verlagen (aldus de Stchting Bestrijding Railverkeersoverlast SBR); de proef met de fluistertrein gaat waarschijnlijk toch door en het aantal nachtelijke ritten met lokomotieven naar Groningen om te tanken is te vermijden door een tankplaats in Veendam aan te leggen.
De problemen met het Duitse deel van de spoorlijn naar Leer duren voort. De Groninger verkeersgedeputeerde Musschega dreigt het bedrag wat Groningen bereid is te betalen voor de verbetering van de Duitse snelweg A31 in te trekken als niet per 1 september as. treinen op dat traject kunnen rijden. In juni wordt eindelijk aan de Duitse zijde begonnen met de werkzaamheden; dit jaar rijden er echter, tegen veler verwachting in, nog geen treinen. DBRegio wil zelf de treinen exploiteren: 3 treinen per dag, niet meer! DBRegio stelt materieel ter beschikking en vraagt NoordNed voor personeel.
Stedebouwkundige Kees Christiaanse presenteert een voorlopig plan voor de her-inrichting van het Groninger stationsgebied. De voorzijde van het station, het Zwarte Plein, zal verdwijnen, hiervoor in de plaats komt een "Stadsbalkon".
Een derde station in Groningen is niet uitgesloten; verkeersminister Netelenbos voelt wel voor een station aan de Kempkensberg, naast het te ontwikkelen Europapark waar ook het nieuwe voetbalstadion zal verrijzen.
Ook NoordNed is dit jaar veel in het nieuws. In januari wordt een begin gemaakt met het installeren van video-camera's in de treinen met de bedoeling het veiligheidsgevoel te vergoten.
En dan de vele materieelstoringen. In juni zijn 30 van de 88 treinstellen buiten gebruik, dit tot grote onvrede van de reizigers en de Provincie Groningen, welke weer boetes oplegt. Zelfs in de Tweede Kamer worden vragen gesteld over de situatie bij NoordNed. Het materieelgebrek wordt zo nijpend dat besloten wordt in de avonduren en weekends geen treinen tussen Winschoten en Nieuweschans te laten rijden. Het (weer) indienst stellen van de rode diesel-drie moet enig soelaas bieden. Aandeelhouder Arriva weigert zijn deel van de boete te betalen; er zijn afspraken met mede-aandeelhouder NS dat deze verantwoordelijk is voor het materieel.
- 2002:
-
Verheugend nieuws over de spoorverdubbeling Groningen Noord - Sauwerd: de nieuwe spoorbrug over het Van Starkenborghkanaal wordt in de periode van 25 t/m 29 april op zijn plaats gelegd. In verband hiermee wordt het weg- en waterverkeer tijdens die periode gestremd; het treinverkeer kan gewoon doorgaan over de naastliggende oude brug. De brug zal op zijn vroegst in september 2003 in gebruik genomen worden. Het aanhangen van een fietspad zal nog langer duren.
Inmiddels zijn ook de viaducten over de Plataanlaan en Asingastraat aangepast.
"Je hebt er maandenlang naar uitgekeken..." maar eindelijk is het zover: vanaf 16 juni rijden er dagelijks 3 treinparen Leer - Nieuweschans vv. Waarom het zolang heeft moeten duren is nogal ondoorzichtig, het is een zwartepietenspel geweest waarbij financiën, bureaucratie en competenties een grote rol hebben gespeeld.
Enkele dagen voor de 16e juni moest de spoorbrug over de Eems "even gelicht" worden om een door de Meyerwerf in Papenburg gebouwd cruiseschip doorgang te verlenen.
Verdere moeizame onderhandelingen, het kenmerkt de situatie. De provincie wil graag een doorgaande verbinding Groningen - Leer, maar het mag niet teveel kosten. NoordNed moet materieel van DB Regio huren omdat de Wadlopertjes niet in Duitsland zijn toegelaten. En de vrij gekomen Wadlopertjes staan dan te niksen...
Ingaande de winterdienst per 15 december rijden er 6 treinparen Leer - Nieuweschans vv.
In maart is het weer raak: NoordNed-grootaandeelhouders Arriva en NS liggen weer in de clinch over het rijdend materieel: Arriva heeft de buik vol van de oude, kapotte treinen die de spoorwegen inbrengen in het gezamenlijke vervoerbedrijf en heeft middels een brief het vertrouwen in de NS opgezegd. Arriva eist investeringen in nieuwe treinen. Een doorn in het oog van Arriva zijn ook de boetes die de provincie oplegt wegens wanprestatie: Arriva moet daarvan de helft betalen terwijl de oorzaak bij het gebrekkige materieel gezocht moet worden.
De volgende dag meldt het Nieuwsblad van het Noorden, dat overleg tussen Arriva en NS "harmonieus" verlopen. Arriva-directeur Van der Hoek ontkent dat druk op NS wordt uitgeoefend en gaat uitzoeken hoe deze berichten in de wereld gekomen zijn.
Per 16 juni wordt de dienstregeling uitgebreid met latere treinen naar Delfzijl en Roodeschool en in het weekend een vroegere trein uit Roodeschool. De kosten van deze extra treinen betaalt de provincie uit de boetes die NoordNed opgelegd kreeg: in totaal ongeveer 200.000 euro. Een sigaar uit eigen doos.
Een sms-bericht als treinkaartje klinkt futuristisch, maar NoordNed gaat een proef houden waarbij maximaal duizend deelnemers mogelijk zijn. Een deelnemer belt een bepaald telefoonnummer, bestelt zijn reis en ontvangt dan op de mobiele telefoon een bericht. Het controlepersoneel heeft dat zelfde bericht (een code) in hun computer staan en kan zo bepalen of het bericht een geldig "kaartje" is. Het verschuldigde bedrag wordt van de rekening van de deelnemer afgeschreven.
Om het gevoel van veiligheid van de reiziger te vergroten worden nog eens 16 treinstellen uitgerust met camera's. Bovendien gaat een particulier beveiligingsbedrijf surveilleren in de treinen en op de stations.
NS zit krap in het electrisch materieel. Oorzaak is vooral de toename van het aantal reizigers in de randstad. Om de schaarste daar wat te lenigen worden de electrische treinstellen, gebruikt voor de stoptreindienst Groningen - Zwolle vv., ingaande de nieuwe dienstregeling per 16 juni, naar het westen gedirigeerd. Als vervanging worden "diesels van 40 jaar oud" (voor de kenners: Plan U) ingezet. Hoewel geheel gerenoveerd en comfortabeler dan menig modern treinstel wordt dit in de noordelijke pers gebracht als "oude beestjes" en "afdankertjes". Als diesel is de trein tien minuten langer onderweg; de aansluiting naar Delfzijl vervalt. NS stelt, dat inzet van dieselmaterieel op andere lijnen dan Groningen - Zwolle meer reizigers zou duperen dan nu het geval is. Het gaat hier immers om de stoptrein naar Zwolle, de verbindingen verder dan Zwolle blijven gewoon electrisch.
Toch staat de diesel met enige regelmaat wegens mankementen aan de kant en wordt dan vervangen door soms exotisch electrisch materieel.
Ook het nieuwste NS-materieel, de verlengde dubbeldekker VIRM, doet Groningen aan. Dit nieuwe materieel wordt als proef ingezet in de ambtenarentrein naar Den Haag.
Railinfrabeheer moet aan de provincie Groningen een boete van 18.600 euro betalen wegens opgelegde dwangsommen naar aanleiding van olieverontreiniging op het rangeerterrein Onnen. Bezwaren tegen de opgelegde dwangsommen zijn door de beroepscommissie verworpen.
En in Haren sluit in februari 2003 het loket; op het perron wordt een praatpaal cq. noodzuil geplaatst.
Het Rail Service Centrum Groningen te Veendam begint in oktober een wekelijkse dienst naar Lübeck, mede mogelijk doordat het traject naar Leer nu geschikt is voor zwaar verkeer. In Lübeck kunnen de wagons direct op de ferry naar het Zweedse Malmö geplaatst worden. De trein zal bestaan uit 18 wagons en zal ondermeer hout en staal vervoeren. Deelnemers aan de railverbinding zijn Nordisk Transport Rail uit Zweden en Ferroviasped, een dochter van het Duitse Kúhne & Nagel.
Manager Bertholet van het RSCG: "De verbinding vormt een rechte lijn met Zweden. Als deze verbinding goed gaat lopen dan opent het mogelijkheden voor containertransport naar een plaats als Hamburg. Het is een grensroute die nog nooit is benut, maar als blijkt dat de grensovergang bij Leer ook voor goederenvervoer gebruikt kan worden, dan komen er veel meer verbndingen in beeld."
De trekkracht op het Duitse deel verzorgt Connex, in Nederland Railion.
De mooie plannen gaan (voorlopig) niet door. De slechter wordende economie heeft ook effect op op de transport-branche, bovendien zou er wat tegenwerking zijn van de Zweedse spoorwegen, die problemen hebben met het erkennen van Nordisk als railvervoerder.
De baanschuivers annex "koeievangers" op de Wadlopers hebben hun nut bewezen. Op 5 juli raakt een Wadloper slechts licht beschadigd als tussen Sauwerd en Winsum vier koeien worden aangereden. Passagiers raakten niet gewond, de koeien hebben het niet overleefd.
Ook het andere openbaar vervoer, bus en tram, staat dit jaar in de belangstelling. In maart wordt een nieuw openbaar vervoersplan geïntroduceerd, het Stadsgewestelijk Openbaar Vervoer Stov. Enkele onderdelen van dit plan zijn de aanleg van een tramlijn Zernike - Hoofdstation - Meerstad vv. en de heropening van de spoorlijn Zuidbroek - Veendam. Verder moet tussen Assen en Groningen een lightrailverbinding komen, gecombineerd met de huidige treinen tot een metro-achtige dienstregeling.
In november krijgt het beestje een naam en een internet-site:
Kolibri OV-netwerk